Adhyaya 54
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 54

Adhyaya 54

এই অধ্যায়ত পুৰাণীয় সংলাপ-ধাৰাৰ মাজেৰে কাহিনী স্তৰ স্তৰকৈ আগবাঢ়ে। নাৰদ মুনি কাৰ্ত্তিক শুক্লপক্ষৰ প্ৰবোধিনী তিথিত নিজৰ উপাসনাৰ কথা কৈ, ইয়াৰ দ্বাৰা কলিযুগজনিত দোষ নাশ হৈ মুক্তিৰ পথ সুদৃঢ় হয় বুলি জনায়। অৰ্জুনৰ দীঘলীয়া সন্দেহ—সমদৰ্শী, সংযমী আৰু মোক্ষপৰায়ণ নাৰদ মুনি কলিয়ে পীড়িত জগতত বায়ুৰ দৰে চঞ্চল হৈ কিয় সদায় ভ্ৰমণ কৰি থাকে? সূত এই কথোপকথন বৰ্ণনা কৰি হাৰীত বংশীয় ব্ৰাহ্মণ বাব্হ্ৰব্যক আগবঢ়ায়; তেওঁ কৃষ্ণৰ পৰা শুনা কাৰণ ব্যাখ্যা কৰে। অন্তৰ্কথাত কৃষ্ণ সমুদ্ৰ-সঙ্গম অঞ্চললৈ গৈ পিণ্ডদান আৰু মহাদান কৰে, গুহেশ্বৰ আদি লিঙ্গসমূহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে, কোটিতীৰ্থত স্নান কৰে আৰু নাৰদক সন্মান জনায়। উগ্ৰসেনৰ প্ৰশ্নত কৃষ্ণ কয়—সৃষ্টিমাৰ্গত বিঘ্ন ঘটোৱাৰ বাবে দক্ষে নাৰদক শাপ দিছিল; সেয়েহে তেওঁৰ নিৰন্তৰ ভ্ৰমণ আৰু আনক প্ৰেৰণা/উত্তেজনা দিয়াৰ খ্যাতি হৈছে। তথাপি সত্যনিষ্ঠা, একাগ্ৰতা আৰু ভক্তিৰ বাবে নাৰদ কলুষিত নহয়। কৃষ্ণ দীঘল স্তোত্ৰত নাৰদৰ গুণ (ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহ, নিষ্কপটতা, স্থৈৰ্য, শাস্ত্ৰজ্ঞান, অদ্বেষ) কীৰ্তন কৰি নিয়মিত পাঠকৰ বাবে নাৰদকৃপাৰ ফল ঘোষণা কৰে। তাৰ পিছত বিধি—কাৰ্ত্তিক শুক্ল দ্বাদশী (প্ৰবোধিনী) দিনা নাৰদ-কূপত স্নান কৰি সাৱধানতাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰিব; তপ, দান আৰু জপ ইয়াত অক্ষয় ফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে। “ইদং বিষ্ণু” মন্ত্ৰে বিষ্ণুক প্ৰবোধিত কৰি, তাৰ পিছত নাৰদকো প্ৰবোধিত কৰি পূজা কৰিব; আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণক ছাতি, বস্ত্ৰ (ধোতি) আৰু কমণ্ডলু আদি দান দিব। ফল—পাপনাশ, কলিৰ উপদ্ৰৱ নুঠা আৰু সংসাৰিক দুঃখ শম।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ममापि पार्थ तत्रास्ति मूर्तिर्ब्राह्मणकाम्यया । तत्र नाहं त्यजाम्यंग च्छत्रदण्डविभूषिताम्

নাৰদে ক’লে: হে পাৰ্থ, তাতো মোৰো নিজ প্ৰকাশ-মূৰ্তি আছে, যি ব্ৰাহ্মণসকলৰ কামনাৰ বিষয়। হে প্ৰিয়, মই তাক নাছাড়োঁ—ছত্ৰ আৰু দণ্ডে বিভূষিত।

Verse 2

कार्तिकस्य तु या शुक्ला भवत्येकादशी शुभा । तस्यां मदर्चनं कृत्वा कलिदोषैर्विमुच्यते

কাৰ্তিক মাহৰ শুভ শ্বেত (শুক্ল) একাদশীত মোৰ আৰ্চনা কৰিলে, কaliyugৰ দোষসমূহৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 3

अर्जुन उवाच । बाल्यात्प्रभृति संदेहो ममायं हृदि वर्तते । पृच्छतस्तं च मे विप्र न क्रोधं कर्तुमर्हसि

অৰ্জুনে ক’লে: শৈশৱৰ পৰা এই সন্দেহ মোৰ হৃদয়ত বাস কৰি আছে। হে বিপ্ৰ, মই যি সুধিছোঁ, তাতে আপুনি ক্ৰোধ নকৰিব।

Verse 4

सदा त्वं मोक्षधर्मेषु परिनिष्ठां परां गतः । सर्वभूतसमो दांतो रागद्वेषविवर्जितः

আপুনি সদায় মোক্ষধৰ্মসমূহত পৰম নিষ্ঠাৰে প্ৰতিষ্ঠিত, সৰ্বোচ্চ স্থৈৰ্য লাভ কৰিছে। আপুনি সকলো জীৱৰ প্ৰতি সম, সংযমী, আৰু ৰাগ-দ্বেষবিহীন।

Verse 5

त्यक्तनिंदास्तुतिर्मौनी मोक्षस्थः परिकीर्त्यसे । त्वं च नारद लोकेषु वायुवच्चपलो मुने

আপুনি নিন্দা-স্তুতি ত্যাগ কৰা, মৌনী আৰু মোক্ষত প্ৰতিষ্ঠিত বুলি কীৰ্তিত। তথাপি, হে নাৰদ মুনি, আপুনি লোকসমূহত বায়ুৰ দৰে চঞ্চলভাৱে বিচৰণ কৰে।

Verse 6

सौदामिनीव विचरन्दृश्यसे प्राज्ञसंमतः । सदा कलिकरो लोके निर्दयः सर्वप्राणिषु

তুমি সৌদামিনীৰ দৰে বিদ্যুৎ-ঝলক হৈ বিচৰণ কৰা দেখা যায়, আৰু প্ৰাজ্ঞসকলে তোমাক সন্মান কৰে। তথাপি তুমি সদায় জগতত কলহ-কাৰক, সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি নিৰ্দয়।

Verse 7

बहूनां हि सहस्राणि देवगंधर्वरक्षसाम् । राज्ञां मुनीन्द्रदैत्यानां कलेर्नष्टानि तेऽभवन्

নিশ্চয় তোমাৰ কাৰণেই সহস্ৰ সহস্ৰ—দেৱ, গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষস, তদুপৰি ৰজা, মহামুনি আৰু দৈত্য—কলহৰ দ্বাৰা বিনাশপ্ৰাপ্ত হৈছে।

Verse 8

कस्मात्तदेषा चेष्टा ते संदेहं मे हर द्विज । संदेहान्न सुखं शेते बाणविद्धो मृगो यथा

তেন্তে তোমাৰ এই আচৰণ কিয়? হে দ্বিজ, মোৰ সন্দেহ দূৰ কৰা। কিয়নো সন্দেহত মানুহে সুখে শুই নাথাকে—যেন বাণে বিদ্ধ হৰিণ।

Verse 9

सूत उवाच । शौनकेदं वचः श्रुत्वा फाल्गुनान्नारदो मुनिः । प्रहसन्निव बाभ्रव्यवदनं स निरैक्षत

সূতে ক’লে: হে শৌনক, ফাল্গুনৰ এই বাক্য শুনি মুনি নাৰদ—যেন হাঁহি মাৰি—বাভ্ৰব্যৰ মুখমণ্ডললৈ চালে।

Verse 10

स च बाभ्रव्यनामा वै हारीतस्यान्वयोद्भवः । ब्राह्मणो नारदमुनेः समीपे वर्तते सदा

আৰু তেওঁ বাভ্ৰব্য নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল, হাৰীত বংশত জন্মলাভ কৰা; তেওঁ সদায় মুনি নাৰদৰ সান্নিধ্যত থাকিছিল।

Verse 11

स च ज्ञात्वा महाबुद्धिर्नारदस्य मनीषितम् । प्रहसन्निव प्रोवाच फाल्गुनं स्निग्धया गिरा

সেই মহাবুদ্ধিমান নাৰদৰ অভিপ্ৰায় বুজি, যেন হাঁহি উঠা দৰে, ফাল্গুনক স্নেহময় কোমল বাক্যৰে ক’লে।

Verse 12

बाभ्रव्य उवाच । सत्यमेतद्यथात्थ त्वं नारदं प्रति पांडव । सर्वोऽपि चात्र वृत्तांते संशयं याति मानवः

বাভ্ৰব্য ক’লে: হে পাণ্ডৱ! নাৰদক তুমি যি কৈছা সেয়া সত্য; এই বৃত্তান্তত প্ৰত্যেক মানুহেই সন্দেহত পৰে।

Verse 13

तदहं ते प्रवक्ष्यामि यथा कृष्णान्मया श्रुतम् । स्तोककालांतरे पूर्वं सर्वं यादवनंदनः

সেয়ে মই তোমাক ক’ম, যেনেকৈ মই কৃষ্ণৰ পৰা শুনিছিলোঁ; অলপ আগতে যাদৱকুলৰ আনন্দ শ্ৰীকৃষ্ণই এই সকলো কথা কৈছিল।

Verse 14

महीसागरयात्रायां कृष्णस्तत्राययौ प्रभुः । उग्रसेनेन सहितो वसुदेवेन बभ्रुणा

মহীসাগৰ তীৰ্থযাত্ৰা আৰম্ভ হোৱাত, প্ৰভু কৃষ্ণ নিজে তাত আহিল; উগ্ৰসেন আৰু বসুদেৱ (বভ্ৰু) সহিত।

Verse 15

रामेण रौक्मिणेयेन युयुधानादिभिस्तदा । स च ज्ञात्वा ज्ञातिसमं महीसागरसंगमे

সেই সময় ৰাম, ৰৌক্মিণেয়, যুয়ুধান আদি সকলেও লগত আছিল; আৰু মহীসাগৰৰ সঙ্গমত আত্মীয়সকল একত্ৰিত হোৱা জানি তেওঁ আগবাঢ়িল।

Verse 16

पिंडदानादिकं कृत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । गुहेश्वरादिलिंगानि यत्नतः प्रतिपूज्य च

পিণ্ডদান আদি ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি আৰু প্ৰচুৰ দান-ধৰ্ম দান কৰি, তেওঁ গুেহেশ্বৰ আদি লিঙ্গসমূহক যত্নেৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে।

Verse 17

स्नानं कृत्वा कोटितीर्थे जयादित्यं समर्च्य च । पूजयन्नारदमुनिं युक्तः कृष्णो महामनाः

কোটিতীৰ্থত স্নান কৰি আৰু জয়াদিত্যক বিধিপূৰ্বক সমৰ্চনা কৰি, মহামনা কৃষ্ণ—সংযত আৰু ভক্তিভাৱযুক্ত—নাৰদ মুনিকো সন্মান জনালে।

Verse 19

उग्रसेन उवाच । कृष्ण प्रक्ष्यामि त्वामेकं संशयं वद तं मम

উগ্ৰসেন ক’লে: “হে কৃষ্ণ, তোমাক এটা সংশয় সুধিব খুজোঁ; অনুগ্ৰহ কৰি সেয়া মোক কোৱা।”

Verse 20

योऽयं नाम महाबुद्धिर्नारदो विश्ववंदितः । कस्मादेषोऽतिचपलो वायुवद्भ्रमते जगत्

“এই নাৰদ মহাবুদ্ধি আৰু সমগ্ৰ জগতৰ দ্বাৰা বন্দিত; তথাপি কিয় তেওঁ ইমান অতি চঞ্চল, বায়ুৰ দৰে জগতত ঘূৰি ফুৰে?”

Verse 21

श्रीकृष्ण उवाच । सत्यं राजंस्त्वया पृष्टमेतत्सर्वं वदामि ते । दक्षेण तु पुरा शप्तो नारदो मुनिसत्तमः

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: “হে ৰাজন, তুমি যি সুধিলা সেয়া যথাৰ্থ। মই তোমাক এই সকলো ক’ম। পূৰ্বে মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদক দক্ষে শাপ দিছিল।”

Verse 22

सृष्टिमार्गांस्तु तान्वीक्ष्य नारदेन विचालितान् । नावस्थानं च लोकेषु भ्रमतस्ते भविष्यति

সৃষ্টিৰ পথসমূহ নাৰদে বিচলিত কৰা দেখি, (দক্ষ ক’লে:) ‘হে ভ্ৰমণকাৰী, কোনো লোকতেই তোৰ স্থিৰ নিবাস নাথাকিব।’

Verse 23

पैशुन्य वक्ता च तथा द्वितीयानां प्रचालनात् । इति शापद्वयं प्राप्य द्विविधात्मजचालनात्

আৰু পুনৰ ক’লে: ‘তই নিন্দা-চুগলি কোৱা লোক হ’বি,’ কিয়নো তই আনক আনৰ বিৰুদ্ধে উচটাস। এইদৰে দুবিধ সন্তানক উচটোৱাৰ কাৰণে সি দ্বিবিধ শাপ লাভ কৰিলে।

Verse 24

निराकर्तुं समर्थोऽपि मुनिर्मेने तथैव तत् । एतावान्साधुवादो हि यतश्च क्षमते स्वयम्

মুনি সক্ষম হ’লেও শাপ নস্যাৎ কৰিব পাৰিছিল, তথাপি সেয়া তেনেকৈয়ে গ্ৰহণ কৰিলে। কিয়নো সত্য সাধুত্বৰ পৰিমাপ এইয়ে—নিজে সহে আৰু নিজে ক্ষমা কৰে।

Verse 25

विनाशकालं चावेक्ष्य कलिं वर्धयते यतः । सत्यं च वक्ति तस्मात्स न च पापेन लिप्यते

যিহেতু সি বিনাশৰ নিৰ্ধাৰিত সময় আগতেই দেখে আৰু সেইবাবে কলিক নিজৰ গতি চলিবলৈ দিয়ে, আৰু যিহেতু সি কেৱল সত্যই কয়, সেয়েহে সি পাপে লিপ্ত নহয়।

Verse 26

भ्रमतोऽपि च सर्वत्र नास्य यस्मात्पृथङ्मनः । ध्येयाद्भवति नैव स्याद्भ्रमदोषस्ततोस्य च । यच्च प्रीतिर्मयि तस्य परमा तच्छृणुष्व च

সি সৰ্বত্র ভ্ৰমিলেও তাৰ মন কেতিয়াও পৃথক নহয়, কিয়নো ধ্যানৰ লক্ষ্যত স্থিৰ থাকে; সেয়েহে তাৰ ভিতৰত বিচলনৰ দোষ উদয় নহয়। আৰু মোৰ প্ৰতি তাৰ পৰম প্ৰীতিৰ কথাও শুন।

Verse 27

अहं हि सर्वदा स्तौमि नारदं देवदर्शनम् । महेंद्रगदितेनैव स्तोत्रेण शृणु तन्नृप

নিশ্চয় মই সদায় দেবদৰ্শী নাৰদ মুনিক স্তৱ কৰোঁ। হে ৰাজন, মহেন্দ্ৰে কোৱা সেই স্তোত্ৰ শুনা।

Verse 28

श्रुतचारित्रयोर्जाता यस्याहंता न विद्यते । अगुप्तश्रुत चारित्रं नारदं तं नमाम्यहम्

যাৰ শ্ৰুতি আৰু সুচৰিত্ৰ থাকিলেও অহংকাৰ জন্মে নাহে, আৰু যাৰ বিদ্যা-চৰিত্ৰ গোপন নহয়—সেই নাৰদক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 29

अरतिक्रोधचापल्ये भयं नैतानि यस्य च । अदीर्घसूत्रं धीरं च नारदं तं नमाम्यहम्

যাৰ বাবে অস্থিৰতা, ক্ৰোধ আৰু চপলতা ভয়ৰ কাৰণ নহয়; যি দীৰ্ঘসূত্ৰ নহয়, ধীৰ আৰু সংযত—সেই নাৰদক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 30

कामाद्वा यदि वा लोभाद्वाचं यो नान्यथा वदेत् । उपास्यं सर्वजंतूनां नारदं तं नमाम्यहम्

কাম বা লোভৰ বশত যি কেতিয়াও বাণী অন্যথা নকয়; যি সকলো জীৱৰ উপাস্য—সেই নাৰদক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 31

अध्यात्मगतितत्त्वज्ञं क्षांतं शक्तं जितेंद्रियम् । ऋजुं यथार्थ वक्तारं नारदं तं नमाम्यहम्

অধ্যাত্মগতিতত্ত্বজ্ঞ, ক্ষান্ত আৰু সক্ষম, জিতেন্দ্ৰিয়; ঋজু আৰু যথাৰ্থ বক্তা—সেই নাৰদক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 32

तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन च । जन्मना तपसा वृद्धं नारदं तं नमाम्यहम्

মই সেই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—যি তেজ, যশ, বুদ্ধি, ন্যায়-নীতি আৰু বিনয়ে পৰিপক্ব; জন্ম আৰু তপস্যাৰে বয়োজ্যেষ্ঠ তথা পূজনীয়।

Verse 33

सुखशीलं सुखं वेषं सुभोजं स्वाचरं शुभम् । सुचक्षुषं सुवाक्यं च नारदं तं नमाम्यहम्

মই সেই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—যাৰ স্বভাৱ কোমল, বস্ত্ৰ-ভূষা সৰল, আহাৰ মিত, আচৰণ মঙ্গলময়; দৃষ্টি স্বচ্ছ আৰু বাক্য মধুৰ।

Verse 34

कल्याणं कुरुते गाढं पापं यस्य न विद्यते । न प्रीयते परानर्थे यो ऽसौ तं नौमि नारदम्

মই সেই নাৰদক স্তৱ কৰোঁ—যি গভীৰ কল্যাণ সাধে, যাৰ ভিতৰত পাপ নাই, আৰু যি কেতিয়াও আনৰ অনিষ্টত আনন্দ নাপায়।

Verse 35

वेदस्मृतिपुराणोक्तधर्मे यो नित्यमास्थितः । प्रियाप्रियविमुक्तं तं नारदं प्रणमाम्यहम्

মই সেই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—যি বেদ, স্মৃতি আৰু পুৰাণত কোৱা ধৰ্মত সদায় স্থিত; আৰু প্ৰিয়-অপ্ৰিয়ৰ আসক্তি-বিদ্বেষৰ পৰা মুক্ত।

Verse 36

अशनादिष्वलिप्तं च पंडितं नालसं द्विजम् । बहुश्रुतं चित्रकथं नारदं प्रणमाम्यहम्

মই সেই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—বিদ্বান দ্বিজ, আহাৰ আদি বিষয়ত অলিপ্ত, কেতিয়াও অলস নহয়; বহুশ্ৰুত আৰু বিচিত্ৰ বহু কাহিনীৰ আশ্চৰ্য বৰ্ণনাকার।

Verse 37

नार्थे क्रोधे च कामे च भूतपूर्वोऽस्य विभ्रमः । येनैते नाशिता दोषा नारदं तं नमाम्यहम्

মই সেই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ, যাঁৰ অন্তৰত ধন, ক্ৰোধ আৰু কাম সম্পৰ্কে কেতিয়াও মোহ-ভ্ৰম জন্মা নাছিল; যাঁৰ দ্বাৰাই এই দোষসমূহ বিনষ্ট হৈছে।

Verse 38

वीतसंमोहदोषो यो दृढभक्तिश्च श्रेयसि । सुनयं सत्रपं तं च नारदं प्रणमाम्यहम्

মই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—যাঁৰ মোহ-দোষ দূৰ হৈছে, যাঁৰ ভক্তি পৰম কল্যাণত দৃঢ়, যাঁৰ আচৰণ সুপথে নিয়োজিত, আৰু যাঁৰ স্বভাৱ লাজুক-সংযত।

Verse 39

असक्तः सर्वसंगेषु यः सक्तात्मेति लक्ष्यते । अदीर्घसंशंयो वाग्ग्मी नारदं तं नमाम्यहम्

মই সেই নাৰদক নমস্কাৰ কৰোঁ—যি সকলো সঙ্গৰ মাজতো অসক্ত, তথাপি যাঁৰ আত্মা পৰমতত্ত্বত আসক্ত বুলি পৰিচিত; যাঁৰ সন্দেহ দীঘল নহয়, আৰু যি বাক্‌পটু।

Verse 40

न त्यजत्यागमं किंचिद्यस्तपो नोपजीवति । अवंध्यकालो यस्यात्मा तमहं नौमि नारदम्

মই নাৰদক স্তৱ কৰোঁ—যি আগম-শাস্ত্ৰৰ একো অংশ ত্যাগ নকৰে, যি তপস্যাক জীৱিকাৰ উপায় নকৰে, আৰু যাঁৰ জীৱনকাল কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়।

Verse 41

कृतश्रमं कृतप्रज्ञं न च तृप्तं समाधितः । नित्यं यत्नात्प्रमत्तं च नारदं तं नमाम्यहम्

মই নাৰদ মুনিক নমস্কাৰ কৰোঁ—যাঁয়ে পৰিশ্ৰম সাধিছে আৰু প্ৰজ্ঞা বিকশিত কৰিছে; যি সমাধিতো তৃপ্ত হৈ ঢিল নপৰে; আৰু যি সদায় যত্নে সজাগ থাকে।

Verse 42

न हृष्यत्यर्थलाभेन योऽलाभे न व्यथत्यपि । स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तमहं नौमि नारदम्

মই নাৰদ মুনিক প্ৰণাম কৰোঁ—যি অৰ্থলাভত উল্লসিত নহয়, অ’লাভত ব্যথিতো নহয়; যাৰ বুদ্ধি স্থিৰ আৰু মন আসক্তিহীন।

Verse 43

तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमकातरम् । कालज्ञं च नयज्ञं च शरणं यामि नारदम्

সেই নাৰদৰ শৰণ লওঁ—যি সকলো গুণে সম্পন্ন, দক্ষ আৰু কাৰ্যক্ষম, শুচি আৰু নিৰ্ভয়-নিরাকুল; যি কালজ্ঞানী আৰু নীতিজ্ঞানী।

Verse 44

इमं स्तवं नारदस्य नित्यं राजन्पठाम्यहम् । तेन मे परमा प्रीतिं करोति मुनिसत्तमः

হে ৰাজন, মই নাৰদৰ এই স্তৱ নিত্য পাঠ কৰোঁ; ইয়াৰ দ্বাৰা মুনিসত্তমে মোক পৰম প্ৰীতি আৰু অনুগ্রহ দান কৰে।

Verse 45

अन्योपि यः शुचिर्भूत्वा नित्यमेतां स्तुतिं जपेत् । अचिरात्तस्य देवर्षिः प्रसादं कुरुते परम्

আৰু আন যি কোনো, শুচি হৈ নিত্য এই স্তুতি জপে, তাৰ ওপৰত দেৱর্ষি নাৰদ অচিৰাতে পৰম প্ৰসাদ দান কৰে।

Verse 46

एतान्गुणान्नारदस्य त्वमथाकर्ण्य पार्थिव । जप नित्यं स्तवं पुण्यं प्रीतस्ते भविता मुनिः

হে পাৰ্থিৱ, নাৰদৰ এই গুণসমূহ শুনি তুমি নিত্য এই পুণ্য স্তৱ জপা; মুনিজন তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হ’ব।

Verse 47

बाभ्रव्य उवाच । इति कृष्णमुखाच्छ्रुत्वा नारदस्य गुणान्नृपः । बभूव परमप्री तश्चक्रे तच्च तथा वचः

বাভ্ৰব্য ক’লে: কৃষ্ণৰ নিজ মুখৰ পৰা নাৰদৰ গুণ শুনি ৰজা পৰম আনন্দিত হ’ল আৰু সেই বাক্য অনুসাৰেই কাৰ্য কৰিলে।

Verse 48

ततो नारदमानर्च दत्त्वा दानं च पुष्कलम् । नारदीयद्विजाग्र्याणां नारदः प्रीयतामिति

তাৰ পাছত তেওঁ নাৰদ মুনিক আৰাধনা কৰিলে আৰু প্ৰচুৰ দান দিলে, ক’লে—“নাৰদ মুনি প্ৰসন্ন হওক”—নাৰদীয় পৰম্পৰাত নিবেদিত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক সেই দান অৰ্পণ কৰি।

Verse 49

ययौ द्वारवतीं कृष्णः सभ्रातृजातिबांधवः । तीर्थयात्रामिमां कृत्वा विधिवत्पुरुषोत्तमः

তাৰ পাছত পুৰুষোত্তম কৃষ্ণে এই তীৰ্থযাত্ৰা বিধিমতে সম্পন্ন কৰি, ভ্ৰাতৃগণ আৰু কুটুম্ব-আত্মীয়সহ দ্বাৰৱতীলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 50

तथा त्वमपि कौरव्य नारदस्य गुणानिमान् । श्रुत्वा श्रद्धामयो भूत्वा शृणु कृत्यं यदत्र च

সেইদৰে, হে কৌৰৱবংশীয়, তুমিও নাৰদৰ এই গুণসমূহ শুনি শ্ৰদ্ধাৰে পূৰ্ণ হৈ উঠা, আৰু ইয়াত কৰিবলগীয়া কৰ্তব্যটোও শুনা।

Verse 51

कार्तिके शुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यामसौ मुनिः । विष्णोर्ध्यानसमाधेश्च प्रबुद्धो जायते सदा

কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্ল দ্বাদশী—প্ৰবোধিনী—দিনা এই মুনি (নাৰদ) বিষ্ণুৰ ধ্যান-সমাধিৰ দ্বাৰা সদায়েই জাগ্ৰত অৱস্থালৈ উপনীত হয়।

Verse 52

तस्मिन्दिने नारदेन निर्मितेऽत्रैव कूपके । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

সেই দিনা, ইয়াত নাৰদ মুনিয়ে নিৰ্মাণ কৰা এই কূপতেই যত্নেৰে স্নান কৰি, মন সংযত কৰি, প্ৰয়াসেৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিব।

Verse 53

तपो दानं जपश्चात्र कूपे भवति चाक्षयम्

ইয়াত এই কূপত কৰা তপস্যা, দান আৰু জপ—সকলোৰে ফল অক্ষয় হয়।

Verse 54

इदं विष्ण्विति मंत्रेण ततो विष्णुं प्रबोधयेत् । नारदं च मुनिं पश्चान्मन्त्रेणानेन पांडव

তাৰ পাছত ‘ইদং বিষ্ণু’ মন্ত্ৰেৰে বিষ্ণুক জাগ্ৰত কৰিব; আৰু হে পাণ্ডৱ, তাৰ পিছত এই একে মন্ত্ৰেৰে মুনি নাৰদকো আহ্বান কৰি সন্মান কৰিব।

Verse 55

योगनिद्रा यथा त्यक्ता हरिणा मुनिसत्तम । तथा लोकोपकाराय भवानपि परित्यज

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, যিদৰে হৰিয়ে যোগনিদ্ৰা ত্যাগ কৰিলে, তেনেদৰে লোককল্যাণৰ বাবে আপুনিও তাক পৰিত্যাগ কৰক।

Verse 56

इति मंत्रेण चोत्थाप्य नारदं परिपूजयेत् । कृष्णप्रोदितया स्तुत्या छत्रधोत्रार्चनैः शुभैः

এই মন্ত্ৰেৰে নাৰদক উঠাই, তাৰ পাছত বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব—কৃষ্ণে প্ৰবোধিত স্তোত্ৰেৰে আৰু ছত্ৰ-ধোত্ৰ আদি শুভ অৰ্চনাৰে।

Verse 57

शक्त्या द्विजानां देयं च छत्रं धोत्रं कमंडलुम् । प्रणम्य ब्राह्मणान्भक्त्या नारदः प्रीयतामिति

নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দ্বিজসকলক ছত্ৰ, বস্ত্ৰ আৰু কমণ্ডলু দান কৰিব লাগে। ভক্তিৰে ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰণাম কৰি ক’ব লাগে: “নাৰদ মুনি প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 58

एवं कृते प्रसादात्स मुनेः पापेन मुच्यते । जायते न कलिस्तस्य न चासौख्यं भवेदिह

এইদৰে কৰিলে সেই মুনিৰ প্ৰসাদে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। তাৰ বাবে কলি উদয় নকৰে আৰু এই জীৱনত কোনো অশুভ দুখ-দুৰ্দশা নঘটে।