Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
पैशुन्य वक्ता च तथा द्वितीयानां प्रचालनात् । इति शापद्वयं प्राप्य द्विविधात्मजचालनात्
Transliteration
paiśunya vaktā ca tathā dvitīyānāṃ pracālanāt | iti śāpadvayaṃ prāpya dvividhātmajacālanāt
Translation
আৰু পুনৰ ক’লে: ‘তই নিন্দা-চুগলি কোৱা লোক হ’বি,’ কিয়নো তই আনক আনৰ বিৰুদ্ধে উচটাস। এইদৰে দুবিধ সন্তানক উচটোৱাৰ কাৰণে সি দ্বিবিধ শাপ লাভ কৰিলে।
Word by Word
पैशुन्यslander/backbiting
पैशुन्य:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपैशुन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पैशुन्य’ = चुगली/दूषण-वचन
वक्ताa speaker/one who speaks
वक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-नाम
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/also)
द्वितीयानाम्of others
द्वितीयानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘द्वितीय’ = अन्य/दूसरे (others)
प्रचालनात्because of instigating
प्रचालनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्र + चल् (धातु)
Formक्तिन्/भाववाचक-प्रातिपदिक ‘प्रचालन’ (causing to move/instigation); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/because of)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (thus)
शापद्वयम्a pair of curses
शापद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ शापौ)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya (Gerundial action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); धातुः आप् (to obtain)
द्विविधात्मजचालनात्because of stirring/setting in motion the two kinds of sons
द्विविधात्मजचालनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootद्विविध (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक) + चालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (द्विविधानाम् आत्मजानाम् चालनम्) हेत्वर्थ
Speaker
Śrī Kṛṣṇa (continuing the curse account)
Visual Art Cues
Scene: A second pronouncement of curse: Dakṣa’s words appear as two luminous bands (śāpa-dvaya) encircling Nārada; figures representing ‘two kinds of offspring’ stand in the background as symbolic groups in tension.
Characters & Entities
K
KṛṣṇaN
NāradaD
DakṣaFAQs
Speech and social instigation are morally weighty; dharma warns against divisive talk and provoking discord.
None; it is an ethical-causal explanation within the narrative.
None.