Adhyaya 45

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत महाबुद्धे यथा स्कंदेन भाषितम् । भविष्यं मम तस्याग्रे कुंभयोने महामते

ব্যাস ক’লে: হে মহাবুদ্ধি সূত, স্কন্দে যিদৰে কৈছে সেয়া শুনা। আৰু সেই মহামতি কুম্ভযোনি (অগস্ত্য)ৰ আগত মোৰ বিষয়ে যি ভবিষ্যৎ কোৱা হৈছিল, সেয়াও শুনা।

Verse 2

स्कंद उवाच । निशामय महाभाग त्वं मैत्रावरुणे मुने । पाराशर्यो मुनिवरो यथा मोहमुपैष्यति

স্কন্দ ক’লে: হে মহাভাগ মৈত্ৰাৱৰুণ মুনি, মন দি শুনা। শুনা, পাৰাশৰ্য মুনিবৰ (ব্যাস) কেনেকৈ মোহত পতিত হ’ব।

Verse 3

व्यस्य वेदान्महाबुद्धिर्नाना शाखा प्रभेदतः । अष्टादशपुराणानि सूतादीन्परिपाठ्य च

সেই মহাবুদ্ধি বেদব্যাসে বেদসমূহক নানা শাখা-প্ৰভেদ অনুসাৰে বিন্যস্ত কৰিলে; আৰু সূত আদি জনৰ দ্বাৰা অষ্টাদশ পুরাণ যথাবিধি পাঠ-প্ৰচাৰ কৰালে।

Verse 4

श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं यस्त्वचीकरत् । महाभारतसंज्ञं च सर्वलोकमनोहरम्

যিজনে শ্রুতি, স্মৃতি আৰু পুরাণসমূহৰ অন্তৰ্নিহিত ৰহস্য প্ৰকাশ কৰিলে—তেওঁ ‘মহাভাৰত’ নামেৰে পৰিচিত, সকলো লোকৰ হৃদয় মনোহৰ মহাগ্ৰন্থ ৰচনা কৰিলে।

Verse 5

सर्वपापप्रशमनं सर्वशांतिकरं परम् । यस्य श्रवणमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति

ই সকলো পাপ প্ৰশমিত কৰা আৰু সকলো প্ৰকাৰৰ পৰম শান্তি দান কৰা সৰ্বোত্তম উপায়; ইয়াৰ কেৱল শ্রৱণমাত্ৰেই ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপো বিনাশ হয়।

Verse 6

एकदा स मुनिः श्रीमान्पर्यटन्पृथिवीतले । संप्राप्तो नैमिषारण्यं यत्र संति मुनीश्वराः

এবাৰ সেই শ্ৰীমান মুনি পৃথিৱীৰ তলে তলে পৰিভ্ৰমণ কৰি নৈমিষাৰণ্যত উপস্থিত হ’ল, য’ত মুনীশ্বৰসকল বাস কৰে।

Verse 7

अष्टाशीतिसहस्राणि शौनकाद्यास्तपोधनाः । त्रिपुंड्रितमहाभाला लसद्रुद्राक्षमालिनः

শৌনক আদি তপোধন মুনিসকলসহ অষ্টাশী সহস্ৰ সাধু আছিল—তপস্যাৰ ধনে সমৃদ্ধ; কপালত ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ চিহ্ন, আৰু দীপ্ত ৰুদ্রাক্ষ-মালা পৰিধান কৰা।

Verse 8

विभूतिधारिणो भक्त्या रुद्रसूक्तजपप्रियान् । लिंगाराधनसंसक्ताञ्छिवनामकृतादरान्

তেওঁলোকে ভক্তিভাৱে বিভূতি ধাৰণ কৰিছিল, ৰুদ্ৰসূক্তৰ জপত আনন্দ পাইছিল; লিঙ্গ-আৰাধনাত নিমগ্ন আছিল আৰু শিৱ-নামৰ প্ৰতি গভীৰ আদৰ ৰাখিছিল।

Verse 9

एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि । इति ब्रुवाणान्सततं परिनिश्चितमानसान्

“বিশ্বেশ্বৰে একাই মুক্তি দিয়ে—আন কোনো নহয়!” এইদৰে তেওঁলোকে সদায় কৈ থাকিল, দৃঢ় নিশ্চিততাত মন স্থিৰ আছিল।

Verse 10

विलोक्य स मुनिर्व्यासस्तासर्वान्गिरिशात्मनः । उत्क्षिप्य तर्जनीमुच्चैः प्रोवाचेदं वचः पुनः

তেওঁলোক সকলোকে—গিৰীশৰ প্ৰতি নিবেদিত আত্মাসকলক—দেখি, মুনি ব্যাসে তৰ্জনী আঙুলি ওপৰলৈ তুলি উচ্চস্বৰে পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 11

परिनिर्मथ्य वाग्जालं सुनिश्चित्यासकृद्बहु । इदमेकं परिज्ञातं सेव्यः सर्वेश्वरो हरिः

বাক্যৰ জাল মথি আৰু বহু প্ৰকাৰৰে বাৰে বাৰে বিচাৰ কৰি, এই এক সিদ্ধান্ত জানিলোঁ: সৰ্বেশ্বৰ হৰিয়েই সেৱনীয়।

Verse 12

वेदे रामायणे चैव पुराणेषु च भारते । आदिमध्यावसानेषु हरिरेकोऽत्र नापरः

বেদত, ৰামায়ণত, পুৰাণসমূহত আৰু ভাৰতত—আদি, মধ্য আৰু অন্তত—ইয়াত হৰিয়েই একমাত্ৰ; আন কোনো নহয়।

Verse 13

सत्यं सत्यं त्रिसत्यं पुनः सत्यं न मृषा पुनः । न वेदादपरं शास्त्रं न देवोच्युततः परः

সত্য, সত্য, ত্ৰিসত্য; পুনৰো সত্যই, কেতিয়াও মিছা নহয়। বেদতকৈ উচ্চ কোনো শাস্ত্ৰ নাই, আৰু অচ্যুত (বিষ্ণু)তকৈ পৰ কোনো দেৱতা নাই।

Verse 14

लक्ष्मीशः सर्वदो नान्यो लक्ष्मीशोप्यपवर्गदः । एक एव हि लक्ष्मीशस्ततो ध्येयो न चापरः

লক্ষ্মীৰ স্বামী ব্যতীত আন কোনোয়ে সকলো সিদ্ধি দান নকৰে; আৰু লক্ষ্মীশেই মোক্ষো দান কৰে। নিশ্চয় লক্ষ্মীশ একেই—সেয়ে তেঁৱেই ধ্যানযোগ্য, আন কোনো নহয়।

Verse 15

भुक्तेर्मुक्तेरिहान्यत्र नान्यो दाता जनार्दनात् । तस्माच्चतुर्भुजो नित्यं सेवनीयः सुखेप्सुभिः

ভোগ আৰু মোক্ষৰ বাবে—ইয়াতো আৰু পৰতো—জনাৰ্দনৰ বাহিৰে আন কোনো দাতা নাই। সেয়ে চতুৰ্ভুজ প্ৰভুক সদায় সেৱা কৰিব লাগে, যিসকলে সত্য কল্যাণ কামনা কৰে।

Verse 16

विहाय केशवादन्यं ये सेवंतेल्पमेधसः । संसारचक्रे गहने ते विशंति पुनःपुनः

কেশৱক ত্যাগ কৰি যিসকলে আনক সেৱা কৰে, তেওঁলোক অল্পমেধা। তেওঁলোক সংসাৰৰ ঘন চক্ৰত পুনঃপুনঃ প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 17

एक एव हि सर्वेशो हृषीकेशः परात्परः । तं सेवमानः सततं सेव्यस्त्रिजगतां भवेत्

সৰ্বেশ্বৰ একেই—হৃষীকেশ, পৰাত্পৰ। যিয়ে তেঁৱক সদায় সেৱা কৰে, সি ত্ৰিজগতৰ দ্বাৰা সেৱ্য আৰু সন্মানযোগ্য হয়।

Verse 18

एको धर्मप्रदो विष्णुस्त्वेको बह्वर्थदो हरिः । एकः कामप्रदश्चक्री त्वेको मोक्षप्रदोच्युतः

একমাত্ৰ বিষ্ণুৱে ধৰ্ম দান কৰে; একমাত্ৰ হৰিয়ে বহুল অৰ্থ-সমৃদ্ধি প্ৰদান কৰে। চক্ৰধাৰী প্ৰভুৱে কামনা পূৰণ কৰে; অচ্যুতেই মোক্ষদাতা বুলি কোৱা হয়।

Verse 19

शार्ङ्गिणं ये परित्यज्य देवमन्यमुपासते । ते सद्भिश्च बहिष्कार्या वेदहीना यथा द्विजाः

যিসকলে শাৰ্ঙ্গিণ (শাৰ্ঙ্গ ধনু ধাৰী বিষ্ণু)ক ত্যাগ কৰি অন্য দেৱতাক উপাসনা কৰে, তেওঁলোকক সৎলোকসকলে বহিষ্কাৰ কৰিব লাগে—যেনে বেদবিহীন দ্বিজ।

Verse 20

श्रुत्वेति वाक्यं व्यासस्य नैमिषारण्यवासिनः । प्रवेपमानहृदयाः परिप्रोचुरिदं वचः

ব্যাসৰ এই বাক্য শুনি, নৈমিষাৰণ্যবাসীসকল—কম্পিত হৃদয়ে—তেওঁক এই প্ৰশ্নবাক্য ক’লে।

Verse 21

ऋषय ऊचुः । पाराशर्य मुने मान्यस्त्वमस्माकं महामते । यतो वेदास्त्वया व्यस्ताः पुराणान्यपि वेत्ति यत्

ঋষিসকলে ক’লে: হে পাৰাশৰ্য মুনি, মহামতে! তুমি আমাৰ মাজত মান্য; কিয়নো বেদসমূহ তুমি বিভাজিত কৰিলা, আৰু পুৰাণসমূহৰ জ্ঞানো তোমাৰ আছে।

Verse 22

यतश्च कर्ता त्वमसि महतो भारतस्य वै । धर्मार्थकाममोक्षाणां विनिश्चयकृतो ध्रुवम्

আৰু যিহেতু তুমি মহৎ ভাৰতৰ কৰ্তা, সেয়েহে ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ সম্পৰ্কে নিশ্চিত সিদ্ধান্ত তুমি নিশ্চয়েই স্থিৰ কৰিলা।

Verse 23

तत्त्वज्ञः कोपरश्चात्र त्वत्तः सत्यवतीसुत । भवता यत्प्रतिज्ञातं निश्चित्योक्षिप्यतर्जनीम्

হে সত্যৱতী-সুত ব্যাস! তুমি তত্ত্বজ্ঞ হয়েও ইয়াত তোমাৰ দৰে ক্ৰোধী আৰু কোন হ’ব? তুমি যি প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলা, তাক দৃঢ় কৰি তৰ্জনী আঙুলি উঠাই কঠোৰভাৱে জোৰ দি ক’লা।

Verse 24

अस्मिन्माणवकास्तत्र परिश्रद्दधते नहि । प्रतिज्ञा तस्य वचसस्तव श्रद्धा भवेत्तदा

এই বিষয়ত ইয়াত থকা মাণৱকসকলে সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস নধৰে। তোমাৰ সেই বাক্য কৰ্মেৰে পালন হোৱা সত্য প্ৰতিজ্ঞা হ’লেহে তেতিয়াই তেওঁলোকে তোমাৰ কথাত শ্ৰদ্ধা ৰাখিব।

Verse 25

यदाऽनंदवने शंभोः प्रतिजानासि वै वचः

যেতিয়া আনন্দবনত—শম্ভু (শিৱ)ৰ সেই আনন্দময় উপবনত—তুমি নিশ্চয়কৈ তোমাৰ বাক্য ঘোষণা কৰি প্ৰতিজ্ঞা কৰিবা…

Verse 26

गच्छ वाराणसीं व्यास यत्र विश्वेश्वरः स्वयम् । न तत्र युगधर्मोस्ति न च लग्ना वसुंधरा

হে ব্যাস! বাৰাণসীলৈ যোৱা, য’ত স্বয়ং বিশ্বেশ্বৰ অধিষ্ঠান কৰে। তাত যুগধৰ্মৰ বন্ধন নচলে, আৰু পৃথিৱীও সাধাৰণ সীমাৰে বাঁধ খাই নাথাকে।

Verse 27

इति श्रुत्वा मुनिर्व्यासः किंचित्कुपितवद्धृदि । जगाम तूर्णं सहितः स्वशिष्यैरयुतोन्मितैः

ইয়াকে শুনি মুনি ব্যাসৰ হৃদয়ত অলপ ক্ৰোধ যেন জাগিল। তেওঁ অগণন স্বশিষ্যসহ তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিত যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 28

प्राप्य वाराणसीं व्यासः स्नात्वा पंचनदे ह्रदे । श्रीमन्माधवमभ्यर्च्य ययौ पादोदकं ततः

ৱাৰাণসীলৈ উপস্থিত হৈ ব্যাসে পঞ্চনদ হ্ৰদত স্নান কৰিলে। তাৰ পাছত শ্ৰীমন্ত মাধৱক ভক্তিভাৱে অৰ্চনা কৰি, প্ৰভুৰ চৰণৰ পবিত্ৰ পাদোদক লাভ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 29

तत्र स्नानादिकं कृत्वा दृष्ट्वा चैवादिकेशवम् । पंचरात्रं ततः कृत्वा वैष्णवैरभिनंदितः

তাত স্নান আদি আচাৰ সম্পন্ন কৰি আৰু আদিকেশৱৰ দৰ্শন কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ পঞ্চৰাত্ৰ বিধি পালন কৰিলে আৰু বৈষ্ণৱসকলৰ পৰা সন্মান লাভ কৰিলে।

Verse 30

अग्रतः पृष्ठतः शंखैर्वाद्यमानैः प्रमोदितः । जयविष्णो हृषीकेश गोविंद मधुसूदन

আগফালে-পিছফালে শঙ্খ ধ্বনি উঠি থাকিল; তেওঁ আনন্দিত হ’ল। (সকলে ক’লে:) “জয় বিষ্ণু—হৃষীকেশ, গোবিন্দ, মধুসূদন!”

Verse 31

अच्युतानंतवैकुंठ माधवोपेंद्रकेशव । त्रिविक्रम गदापाणे शार्ङ्गपाणे जनार्दन

“হে অচ্যুত, হে অনন্ত, হে বৈকুণ্ঠ; হে মাধৱ, উপেন্দ্ৰ, কেশৱ; হে ত্ৰিবিক্ৰম, গদাপাণি; হে শাৰ্ঙ্গপাণি; হে জনাৰ্দন!”

Verse 32

श्रीवत्सवक्षः श्रीकांत पीतांबर मुरांतक । कैटभारे बलिध्वंसिन्कंसारे केशिसूदन

“হে শ্ৰীবৎসবক্ষ, হে শ্ৰীকান্ত, হে পীতাম্বৰধাৰী; হে মুৰান্তক; হে কৈটভ-নাশক; হে বলিৰ গৰ্ব ধ্বংসক; হে কংসাৰি; হে কেশীসূদন!”

Verse 33

नारायणासुररिपो कृष्ण शौरे चतुर्भुज । देवकीहृदयानंद यशोदानंदवर्धन

হে নাৰায়ণ, অসুৰ-শত্ৰু; হে কৃষ্ণ, শৌৰিবংশীয়, চতুৰ্ভুজ প্ৰভু—তুমি দেবকীৰ হৃদয়ৰ আনন্দ, আৰু যশোদাৰ প্ৰীতি বঢ়োৱা।

Verse 34

पुंडरीकाक्ष दैत्यारे दामोदर बलप्रिय । बलारातिस्तुत हरे वासुदेव वसुप्रद

হে পুণ্ডৰীকাক্ষ, পদ্মনয়ন; হে দৈত্য-নাশক; হে দামোদৰ, বলৰামৰ প্ৰিয়—হে হৰি, ইন্দ্ৰে স্তৱিত; হে বাসুদেৱ, সমৃদ্ধি আৰু মঙ্গল দানকাৰী।

Verse 35

विष्वक्चमूस्तार्क्ष्य रथवनमालिन्नरोत्तम । अधोक्षज क्षमाधार पद्मनाभ जलेशय

হে বিশ্বক্চমূ, যাঁৰ সেনা সর্বব্যাপী; হে তাৰ্ক্ষ্য-ৰথ, যাঁৰ ৰথ গৰুড়ে বহন কৰে; হে বনমালী নরোত্তম—হে অধোক্ষজ, ধৰাৰ আধাৰ; হে পদ্মনাভ, জলে শয়নকাৰী।

Verse 36

नृसिंह यज्ञवाराह गोपगोपालवल्लभ । गोपीपते गुणातीत गरुडध्वज गोत्रभृत्

হে নৃসিংহ; হে যজ্ঞ-বরাহ, যজ্ঞধারী; গোপ আৰু গোৱালৰ প্ৰিয়—হে গোপীপতি, গুণাতীত; হে গৰুড়ধ্বজ, গোবৰ্ধনধাৰী।

Verse 37

जय चाणूरमथन जय त्रैलोक्यरक्षण । जयानाद्य जयानंद जय नीलोत्पलद्युते

জয় চাণূৰ-মথন! জয় ত্ৰিলোক্য-ৰক্ষক! জয় অনাদি! জয় আনন্দ-স্বরূপ! জয় নীল পদ্মসম দ্যুতি-ধাৰী প্ৰভু!

Verse 38

कौस्तुभोद्भूषितोरस्क पूतनाधातुशोषण । रक्षरक्ष जगद्रक्षामणे नरकहारक

হে কৌস্তুভ-মণি-ভূষিত বক্ষধাৰী! হে পূতনাৰ প্ৰাণধাতু শোষণকাৰী! ৰক্ষা, ৰক্ষা! হে জগতৰ ৰক্ষামণি, হে নৰক-সংহাৰক!

Verse 39

सहस्रशीर्षपुरुष पुरुहूत सुखप्रद । यद्भूतं यच्च भाव्यं वै तत्रैकः पुरुषो भवान्

হে সহস্ৰশীৰ্ষ পুৰুষ! হে বহুবাৰ আহ্বানিত প্ৰভু, সুখপ্ৰদ! যি অতীত আৰু যি ভবিষ্যৎ—সেই সকলোতে তুমি একমাত্ৰ পুৰুষ।

Verse 40

इत्यादि नाममालाभिः संस्तुवन्वनमालिनम् । स्वच्छंदलीलया गायन्नृत्यंश्च परया मुदा

এইদৰে নাম-মালাৰ দ্বাৰা বনমালী প্ৰভুক স্তৱ কৰি, তেওঁ স্বেচ্ছালীলাত গাই গাই পৰম আনন্দে নৃত্য কৰিলে।

Verse 41

व्यासो विश्वेशभवनं समायातः सुहृष्टवत् । ज्ञानवापी पुरोभागे महाभागवतैः सह

ব্যাস মহা হৰ্ষেৰে বিশ্বেশ্বৰ-ভৱনত উপস্থিত হ’ল; মহাভাগৱতসকলৰ সৈতে তেওঁ জ্ঞানৱাপীৰ আগফালে আহিল।

Verse 42

विराजमानसत्कंठस्तुलसीवरदामभिः । स्वयं तालधरो जातः स्वयं जातः सुनर्तकः

তুলসীৰ উৎকৃষ্ট মালাৰে সুশোভিত হৈ তেওঁৰ পবিত্ৰ কণ্ঠ উজ্জ্বল হ’ল; নিজে নিজে তেওঁ তাল ধৰিলে, আৰু নিজে নিজে সুন্দৰ নৃত্যকাৰ হ’ল।

Verse 43

वेणुवादनतत्त्वज्ञः स्वयं श्रुतिधरोभवत् । नृत्यं परिसमाप्येत्थं व्यासः सत्यवतीसुतः

এইদৰে সত্যৱতীৰ পুত্ৰ ব্যাস, বেণু-বাদনৰ তত্ত্বজ্ঞ আৰু নিজে বেদধাৰী, নিজৰ নৃত্য সমাপ্ত কৰিলে।

Verse 44

पुनरूर्ध्वभुजं कृत्वा दक्षिणं शिष्यमध्यगः । पुनः पपाठ तानेव श्लोकान्गायन्निवोच्चकैः

পুনৰ বাহু ওপৰলৈ তুলি সোঁফালৰ শিষ্যৰ ওচৰলৈ মুখ কৰি, তেওঁ সেই একে শ্লোকসমূহ পুনৰ উচ্চস্বৰে গীতৰ দৰে গাই পঢ়িলে।

Verse 45

परिनिर्मथ्य वाग्जालं सुनिश्चित्यासकृद्बहु । इदमेकं परिज्ञातं सेव्यः सर्वेश्वरो हरिः

বাণীৰ জাল ভালদৰে মথি আৰু বহু কথা বাৰে বাৰে পৰীক্ষা কৰি, একেটা সিদ্ধান্ত দৃঢ়ভাৱে জনা গ’ল—সৰ্বেশ্বৰ হৰি-দেৱকেই সেৱা-উপাসনা কৰিব লাগে।

Verse 46

इत्यादि श्लोकसंघातं स्वप्रतिज्ञा प्रबोधकम् । यावत्पठति स व्यासः सव्यमुत्क्षिप्य वै भुजम्

এইদৰে নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা জাগ্ৰত কৰা শ্লোকসমূহৰ গুচ্ছ আদি পাঠ কৰি, ব্যাস যিমানলৈকে পঢ়ি থাকিল, সিমানলৈকে বাওঁ বাহু ওপৰলৈ তুলি ৰাখিলে।

Verse 47

तस्तंभ तावत्तद्बाहुं स शैलादिः स्वलीलया । वाक्स्तंभश्चापि तस्यासीन्मुनेर्व्यासस्य सन्मुनेः

তেতিয়া সেই প্ৰভু শৈলাদি (শিৱ) নিজৰ লীলাশক্তিৰে তৎক্ষণাৎ সেই বাহু স্থবিৰ কৰিলে; আৰু সৎমুনি ব্যাসৰ বাক্যও স্তম্ভিত হৈ পৰিল।

Verse 48

ततो गुप्तं समागम्य विष्णुर्व्यासमभाषत । अपराद्धं महच्चात्र भवता व्यास निश्चितम्

তেতিয়া বিষ্ণু গোপনে আহি ব্যাসক ক’লে: “হে ব্যাস! ইয়াত তুমি নিশ্চয়েই এক মহা অপৰাধ কৰিছা।”

Verse 49

तवैतदपराधेन भीतिर्मेपि महत्तरा । एक एव हि विश्वेशो द्वितीयो नास्ति कश्चन

“তোমাৰ এই অপৰাধৰ কাৰণে মোৰো অধিক ভয় জাগিছে। কিয়নো বিশ্বেশ্বৰ একেই; দ্বিতীয় কোনো জন নাই।”

Verse 50

तत्प्रसादादहं चक्री लक्ष्मीशस्तत्प्रभावतः । त्रैलोक्यरक्षासामर्थ्यं दत्तं तेनैव शंभुना

“তাঁৰ প্ৰসাদে মই চক্ৰধাৰী, লক্ষ্মীপতি হ’লোঁ; আৰু সেই একে শম্ভুৱে নিজৰেই প্ৰভাৱত ত্ৰিলোক ৰক্ষাৰ সামৰ্থ্য দান কৰিলে।”

Verse 51

तद्भक्त्या परमैश्वर्यं मया लब्धं वरात्ततः । इदानीं स्तुहि तं शंभुं यदि मे शुभमिच्छसि

“তাঁৰ ভক্তিৰ দ্বাৰাই মই তেওঁৰ বৰদানত পৰম ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলোঁ। এতিয়া সেই শম্ভুক স্তৱ কৰাঁ, যদি তুমি মোৰ (আৰু নিজৰ) মঙ্গল কামনা কৰা।”

Verse 52

अन्यदापि न वै कार्या भवता शेमुषीदृशी । पाराशर्य इति श्रुत्वा संज्ञया व्याजहार ह

“আৰু কেতিয়াও তোমাৰ ভিতৰত এনে ধাৰণা নুঠিব। ‘পাৰাশৰ্য!’ বুলি শুনি তেওঁ সংকেতৰে সন্মতি জনাই উত্তৰ দিলে।”

Verse 53

भुजस्तंभः कृतस्तेन नंदिना दृष्टिमात्रतः । वाक्स्तंभस्तद्भयाज्जातः स्पृश मे कंठकंदलीम्

নন্দীৰ কেৱল দৃষ্টিমাত্ৰতেই মোৰ বাহু দুটা স্তম্ভিত হ’ল; তেওঁৰ ভয়ত মোৰ বাক্যো ৰুদ্ধ হ’ল। কৃপা কৰি মোৰ কণ্ঠৰ এই গুচ্ছ স্পৰ্শ কৰি মোক মুক্ত কৰক।

Verse 54

यथा स्तोतुं भवानीश प्रभवाभि भवांतकम । संस्पृश्य विष्णुस्तत्कंठं गुप्तमेव जगाम ह

হে ভৱানীৰ নাথ, সংসাৰ-ভৱৰ বিনাশক! যাতে তেওঁ তোমাৰ স্তৱ কৰিব পাৰে, বিষ্ণুৱে তেওঁৰ কণ্ঠ স্পৰ্শ কৰিলে আৰু তাৰপিছত অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 55

ततः सत्यवतीसूनुस्तथा स्तंभितदोर्लतः । प्रारब्धवान्महेशानं परितुष्टोतुमुदारधीः

তেতিয়া সত্যৱতীৰ পুত্ৰ—বাহু দুটা এতিয়াও স্তম্ভিত—উদাৰ মন লৈ মহেশক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 57

यः क्षीराब्धेर्मंदराघातजातो ज्वालामाली कालकूटोति भीमः । तं सोढुं वा को परोऽभून्महेशाद्यत्कीलाभिः कृष्णतामाप विष्णुः

সেই ভয়ংকৰ কালকূট বিষ—জ্বালামালাৰে বেষ্টিত—মন্দৰ পৰ্বতৰ আঘাতত ক্ষীৰসাগৰৰ পৰা উঠিছিল। মহেশৰ বাহিৰে তাক কোনে সহিব পাৰিলেহেঁতেন? তাৰ দহনকাৰী কাঁটাত বিষ্ণুও কৃষ্ণবৰ্ণ হ’ল।

Verse 58

यद्वाणोभूच्छ्रीपतिर्यस्य यंता लोकेशो यत्स्यंदनं भूः समस्ता । वाहा वेदा यस्य येनेषुपाताद्दग्धा ग्रामास्त्रैपुरास्तत्समः कः

যাৰ বাণ আছিল শ্ৰীপতি (বিষ্ণু), যাৰ সাৰথি আছিল লোকেশ (ব্ৰহ্মা), যাৰ ৰথ আছিল সমগ্ৰ পৃথিৱী, আৰু যাৰ অশ্ব আছিল বেদসমূহ—যাৰ বাণনিক্ষেপত ত্ৰিপুৰাৰ নগৰসমূহ দগ্ধ হ’ল—তেওঁৰ সমান কোন?

Verse 59

यं कदर्पो वीक्षमाणः समानं देवैरन्यैर्भस्मजातः स्वयं हि । पौष्पैर्बाणैः सर्वविश्वैकजेता को वा स्तुत्यः कामजेतुस्ततोन्यः

যাক কামদেৱে অন্য দেৱতাসকলৰ সমান বুলি ভাবি চালে, সি নিজেই ভস্ম হৈ পৰিল। ফুল-বাণেৰে সি বিশ্ব জয় কৰে; তেন্তে কামজয়ী সেই প্ৰভুৰ বাহিৰে আন কোনে স্তৱনীয়?

Verse 60

यं वै वेदो वेद नो नैव विष्णुर्नोवा वेधा नो मनो नैव वाणी । तं देवेशं मादृशः कोल्पमेधा याथात्म्याद्वै वेत्त्यहो विश्वनाथम्

যাক বেদেও কেৱল আংশিকভাৱে জানে, আৰু বিষ্ণু নহয়, ব্ৰহ্মাও নহয়—মনো নহয়, বাণীও নহয়—সম্পূৰ্ণকৈ ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে; মোৰ দৰে অল্পমেধা জনে কেনেকৈ সেই দেৱেশ বিশ্বনাথক যথাৰ্থত জানিব?

Verse 61

यस्मिन्सर्वं यस्तु सर्वत्र सर्वो यो वै कर्ता योऽविता योऽपहर्ता । नो यस्यादिर्यः समस्तादिरेको नो यस्यांतो योंतकृत्तं नतोस्मि

যাৰ ভিতৰত সকলো আছে; যি সৰ্বত্ৰ আছে আৰু সৰ্বই; যি কৰ্তা, ৰক্ষক আৰু সংহাৰক; যাৰ আদি নাই, তথাপি যি সকলোৰে একমাত্ৰ আদি; যাৰ অন্ত নাই, তথাপি যি অন্তৰ কৰ্তা—তাঁকেই মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 62

यस्यैकाख्या वाजिमेधेन तुल्या यस्या न त्या चैकयाल्पेंद्रलक्ष्मीः । यस्य स्तुत्या लभ्यते सत्यलोको यस्यार्चातो मोक्षलक्ष्मीरदूरा

যাঁৰ একবাৰ নামোচ্চাৰণ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান; যাঁৰ তুলনাত ইন্দ্ৰৰ সামান্য শ্ৰীও তুচ্ছ; যাঁৰ স্তৱনে সত্যলোক লাভ হয়; আৰু যাঁৰ অৰ্চনাত মোক্ষলক্ষ্মী দূৰ নহয়।

Verse 63

नान्यं देवं वेद्म्यहं श्रीमहेशान्नान्यं देवं स्तौमि शंभोरृतेऽहम् । नान्यं देवं वा नमामि त्रिनेत्रात्सत्यं सत्यं सत्यमेतन्मृषा न

মই শ্ৰীমহেশৰ বাহিৰে আন কোনো দেৱক নাজানো; শম্ভুৰ বাহিৰে আন কোনো দেৱক নাস্তৱো; ত্ৰিনেত্ৰৰ বাহিৰে আন কোনো দেৱক নমস্কাৰ নকৰোঁ। সত্য—সত্য—এইয়েই সত্য; ই মিছা নহয়।

Verse 64

इत्थं यावत्स्तौति शंभुं महर्षिस्तावन्नंदी शांभवाद्दृक्प्रसादात् । तद्दोः स्तंभं त्यक्तवांश्चाबभाषे स्मायंस्मायं ब्राह्मणेभ्यो नमो वः

এইদৰে যেতিয়ালৈকে মহাৰ্ষিয়ে শম্ভুৰ স্তৱ গাই থাকিল, শম্ভুৰ কৃপাময় দৃষ্টিপ্ৰসাদে নন্দীৰ বাহুৰ জড়তা মুক্ত হ’ল। সি বাৰে বাৰে হাঁহি ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণসকল, তোমালোকলৈ নমস্কাৰ।”

Verse 65

नंदिकेश्वर उवाच । इदं स्तवं महापुण्यं व्यास ते परिकीर्तितम् । यः पठिष्यति मेधावी तस्य तुष्यति शंकरः

নন্দিকেশ্বৰ ক’লে: “হে ব্যাস, তুমি যি স্তৱ ঘোষণা কৰিলা, সেয়া মহাপুণ্যময়। যি মেধাৱী ইহা পাঠ কৰে, তাৰ ওপৰত শংকৰ সন্তুষ্ট হয়।”

Verse 66

व्यासाष्टकमिदं प्रातः पठितव्यं प्रयत्नतः । दुःस्वप्नपापशमनं शिवसान्निध्यकारकम्

এই ‘ব্যাস অষ্টক’ প্ৰভাতে যত্নসহ পাঠ কৰিব লাগে। ই দুঃস্বপ্ন আৰু পাপ শান্ত কৰে আৰু শিৱৰ সান্নিধ্য দান কৰে।

Verse 67

मातृहा पितृहा वापि गोघ्नो बालघ्र एव वा । सुरापी स्वर्णहृद्वापि निष्पापो स्याः स्तुतेर्जपात्

মাতৃহন্তা বা পিতৃহন্তা, গোহন্তা বা বালহন্তা যিয়েই হওক; সুৰাপায়ী বা স্বৰ্ণচোৰ যিয়েই হওক—এই স্তৱৰ জপে সিও নিষ্পাপ হয়।

Verse 68

स्कंद उवाच । पाराशर्यस्तदारभ्य शंभुभक्तिपरोभवत् । लिंगं व्यासेश्वरं स्थाप्य घंटाकर्ण ह्रदाग्रतः

স্কন্দ ক’লে: “সেই সময়ৰ পৰা পাৰাশৰ্য (ব্যাস) শম্ভুভক্তিত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হ’ল। ঘণ্টাকৰ্ণ হ্ৰদৰ সন্মুখত ব্যাসেশ্বৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰি…”

Verse 69

विभूतिभूषणो नित्यं नित्यरुद्राक्षभूषणः । रुद्रसूक्तपरो नित्यं नित्यं लिंगार्चकोभवत्

সদায় তেওঁ বিভূতি (পবিত্ৰ ভস্ম) অলংকাৰ ৰূপে ধাৰণ কৰিছিল, সদায় ৰুদ্ৰাক্ষ-মালা পিন্ধি আছিল; নিত্য ৰুদ্ৰ-সূক্তত পৰায়ণ হৈ তেওঁ নিত্য লিঙ্গ-অৰ্চক হৈ উঠিল।

Verse 70

स कृत्वा क्षेत्रसंन्यासं त्यजेन्नाद्यापि काशिकाम् । तत्त्वं क्षेत्रस्य विज्ञाय निर्वाणपददायिनः

‘ক্ষেত্ৰ-সন্ন্যাস’ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ আজিও কাশিকাক ত্যাগ নকৰিলে; কিয়নো তেওঁ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ তত্ত্ব বুজিলে, যি নিৰ্বাণ-পদ দান কৰে।

Verse 71

घंटाकर्णह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा व्यासेश्वरं नरः । यत्रकुत्र मृतो वापि वाराणस्यां मृतो भवेत्

ঘণ্টাকৰ্ণ হ্ৰদত স্নান কৰি আৰু ব্যাসেশ্বৰ দৰ্শন কৰিলে, মানুহে তাৰ পাছত য’তেই মৃত্যুবৰণ কৰক—তেওঁৰ মৃত্যু যেন বাৰাণসীত হোৱা বুলি ফল লাভ কৰে।

Verse 72

काश्यां व्यासेश्वरं लिंगं पूजयित्वा नरोत्तमः । न ज्ञानाद्भ्रश्यते क्वापि पातकैर्नाभिभूयते

কাশীত ব্যাসেশ্বৰ লিঙ্গ পূজা কৰি নৰোত্তম কেতিয়াও সত্য জ্ঞানৰ পৰা খস নাযায়, আৰু ক’তো পাপৰ দ্বাৰা পৰাভূত নহয়।

Verse 73

व्यासेश्वरस्य ये भक्ता न तेषां कलिकालतः । न पापतो भयं क्वापि न च क्षेत्रोपसर्गतः

ব্যাসেশ্বৰ যিসকল ভক্ত, তেওঁলোকৰ কলিযুগৰ পৰা কোনো ভয় নাই; ক’তো পাপৰ ভয় নাই, আৰু ক্ষেত্ৰ-সম্পৰ্কীয় উপসৰ্গৰো ভয় নাই।

Verse 74

व्यासेश्वरः प्रयत्नेन द्रष्टव्यः काशिवासिभिः । घंटाकर्णकृतस्नानैः क्षेत्रपातकभीरुभिः

কাশীবাসীসকলে যত্নসহে ব্যাসেশ্বৰ লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰিব লাগে—ঘণ্টাকৰ্ণত স্নান কৰা, ক্ষেত্ৰৰ পাপৰ ভয়ত শুদ্ধি বিচৰা ভক্তসকলে।

Verse 95

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे व्यासभुजस्तंभोनाम पंचनवतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশি হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ চতুৰ্থ সংহিতাত—কাশীখণ্ডৰ উত্তৰাৰ্ধত “ব্যাসৰ বাহু স্তম্ভন” নামৰ পঁচানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।