Adhyaya 27
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 27

Adhyaya 27

অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে পাৰ্বতীয়ে কৰুণাভাৱে কেদাৰৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। শিৱে ক্ৰমে ক্ৰমে ফলবৃদ্ধিৰ তত্ত্ব বুজাই দিয়ে—কেদাৰলৈ যাম বুলি সংকল্প কৰিলেই পাপক্ষয় আৰম্ভ হয়; ঘৰ এৰি ওলোৱা, পথত আগবঢ়া, নামস্মৰণ, আৰু শেষত দৰ্শন তথা তীৰ্থজল গ্ৰহণ—প্ৰত্যেক ধাপত অধিক পুণ্য লাভ হয়। তাৰ পিছত হৰপাপ-হ্ৰদ (কেদাৰ-কুণ্ড)ৰ মহিমা কোৱা হয়; তাত স্নান, লিঙ্গপূজা আৰু শ্ৰাদ্ধ কৰিলে মহাপুণ্য হয় আৰু পিতৃসকলৰ উন্নতি/উদ্ধাৰ ঘটে। দৃষ্টান্ত কাহিনীত পাশুপত আচাৰ-অনুশাসন মানি চলা এজন যুৱ তপস্বী (এই প্ৰসঙ্গত বসিষ্ঠ) কেদাৰযাত্ৰা কৰে; তেওঁৰ গুৰু দিৱ্যগতি লাভ কৰে, আৰু বসিষ্ঠৰ দৃঢ় ব্ৰতে শিৱ প্ৰসন্ন হৈ কলিযুগৰ সাধকসকলৰ হিতাৰ্থে তীৰ্থত নিজৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰে। অধ্যায়ত কেদাৰৰ ওচৰৰ লিঙ্গসমূহ—চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ, নীলকণ্ঠ, অম্বাৰিষেশ, ইন্দ্ৰদ্যুম্নেশ্বৰ, কালাঞ্জৰেশ্বৰ, ক্ষেমেশ্বৰ আদি—আৰু সিহঁতৰ স্থানবিশেষ পুণ্যফল উল্লেখ কৰি কাশীত কেদাৰ-সম্পৰ্কিত এক পবিত্ৰ যাত্ৰাপথৰ ৰূপৰেখা দিয়া হৈছে।

Shlokas

Verse 1

पार्वत्युवाच । नमस्ते देवदेवेश प्रणमत्करुणानिधे । वद केदारमाहात्म्यं भक्तानामनुकंपया

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: হে দেবদেৱেশ, তোমাক নমস্কাৰ—প্ৰণামকাৰীৰ প্ৰতি কৰুণাৰ নিধি। ভক্তসকলৰ অনুকম্পাত কেদাৰৰ মাহাত্ম্য কোৱা।

Verse 2

तस्मिंल्लिंगे महाप्रीतिस्तव काश्यामनुत्तमा । तद्भक्ताश्च जना नित्यं देवदेवमहाधियः

সেই লিঙ্গৰ প্ৰতি কাশীত তোমাৰ মহাপ্ৰীতি অনুপম; আৰু তাৰ ভক্তসকল সদায় দেবদেৱৰ প্ৰতি নিবিষ্ট, মহাধী জন।

Verse 3

देवदेव उवाच । शृण्वपर्णेभिधास्यामि केदारेश्वर संकथाम् । समाकर्ण्यापि यां पापोप्यपापो जायते क्षणात्

দেবদেৱে ক’লে: হে অপৰ্ণা, শুনা; মই কেদাৰেশ্বৰৰ পবিত্ৰ সংকথা ক’ম—যি শুনিলেই পাপীও ক্ষণতে নিষ্পাপ হয়।

Verse 4

केदारं यातुकामस्य पुंसो निश्चितचेतसः । आजन्मसंचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

যি পুৰুষে কেদাৰলৈ যোৱাৰ দৃঢ় সংকল্প কৰে, তাৰ জন্মজন্মান্তৰে সঞ্চিত পাপ সেই ক্ষণতেই নাশ হয়।

Verse 5

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारमभिनिश्चितम् जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि निर्व्रजेत्

যি পুৰুষে কেদাৰলৈ দৃঢ় সংকল্প কৰি ঘৰ এৰি ওলাই যায়, তেন্তে দুটা জন্মত অৰ্জিত পাপো তাৰ দেহৰ পৰা পৰ্যন্ত দূৰ হৈ যায়।

Verse 6

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसत्

যি জনে পথত আশ্ৰয় লৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে, তাৰ তিনিটা জন্মত জন্মা পাপ দেহ-গৃহৰ পৰা ওলাই নিৰুৎসাহ হৈ, যেন পৰাজিত নিশ্বাস এৰি, দূৰলৈ গুচি যায়।

Verse 7

सायंकेदारकेदारकेदारेति त्रिरुच्चरन् । गृहेपि निवसन्नूनं यात्राफलमवाप्नुयात्

সন্ধ্যাবেলাত ‘কেদাৰ, কেদাৰ, কেদাৰ’ বুলি তিনিবাৰ উচ্চাৰণ কৰিলে, ঘৰতে বাস কৰিলেও নিশ্চয়েই তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল লাভ হয়।

Verse 8

दृष्ट्वा केदारशिखरं पीत्वा तत्रत्यमंबु च । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

কেদাৰৰ শিখৰ দৰ্শন কৰি আৰু তাতৰ জল পান কৰিলে, সাতটা জন্মত কৰা পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 9

हरपापह्रदे स्नात्वा केदारेशं प्रपूज्य च । कोटिजन्मार्जितैनोभिर्मुच्यते नात्र संशयः

হৰ-পাপ-হ্ৰদত স্নান কৰি আৰু কেদাৰেশৰ পূজা কৰি, কোটি কোটি জন্মত সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 10

सकृत्प्रणम्य केदारं हरपापकृतोदकः । स्थाप्य लिंगं हृदंभोजे प्रांते मोक्षं गमिष्यति

যি এবাৰ কে’দাৰক প্ৰণাম কৰি, পাপ-হৰণকাৰী জলেৰে শুদ্ধ হয়, আৰু হৃদয়-পদ্মত শিৱলিঙ্গ স্থাপন কৰে—সেইজন জীৱনৰ অন্তত মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 11

हरपापह्रदे श्राद्धं श्रद्धया यः करिष्यति । उद्धृत्य सप्तपुरुषान्स मे लोकं गमिष्यति

যি জনে হৰ-পাপ হ্ৰদত শ্ৰদ্ধাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰে, তেওঁ সাত পুৰুষক উদ্ধাৰ কৰি মোৰ লোকলৈ গমন কৰিব।

Verse 12

पुरा राथंतरे कल्पे यदभूदत्र तच्छृणु । अपर्णे दत्तकर्णा त्वं वर्णयामि तवाग्रतः

ৰাথন্তৰ কল্পত বহু পূৰ্বে ইয়াত যি ঘটিছিল, সেয়া শুনা। হে অপৰ্ণা, তুমি সম্পূৰ্ণ মনোযোগী হোৱা; মই তোমাৰ আগত সেয়া বৰ্ণনা কৰোঁ।

Verse 13

एको ब्राह्मणदायाद उज्जयिन्या इहागतः । कृतोपनयनः पित्रा ब्रह्मचर्यव्रतेस्थितः

উজ্জয়িনী পৰা এজন ব্ৰাহ্মণ বংশৰ উত্তৰাধিকাৰী যুৱক ইয়ালৈ আহিল। পিতৃয়ে তেওঁৰ উপনয়ন সম্পন্ন কৰিছিল, আৰু তেওঁ ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতত স্থিত আছিল।

Verse 14

स्थलीं पाशुपतीं काशीं स विलोक्य समंततः । द्विजैः पाशुपतैः कीर्णां जटामुकुटभूषितैः

সিয়ে চাৰিওফালে কাশীৰ পবিত্ৰ ভূমি—পাশুপতী স্বভাৱযুক্ত—দেখিলে; আৰু দেখিলে যে ই পাশুপত দ্বিজেৰে পৰিপূৰ্ণ, যিসকল জটা-মুকুটে বিভূষিত।

Verse 15

कृतलिंगसमर्चैश्च भूतिभूषितवर्ष्मभिः । भिक्षाहृतान्नसंतुष्टैः पुष्टैर्गंगामृतोदकैः

তেওঁলোকে বিধিপূৰ্বক ভক্তিৰে লিঙ্গৰ পূজা কৰিলে; দেহ ভস্ম-বিভূতিত শোভিত আছিল। ভিক্ষাৰে পোৱা অন্নতে সন্তুষ্ট হৈ, গঙ্গাৰ অমৃতসম জলে পুষ্ট হৈছিল।

Verse 16

बभूवानंदितमना व्रतं जग्राह चोत्तमम् । हिरण्यगर्भादाचार्यान्महत्पाशुपताभिधम्

আনন্দিত চিত্তে তেওঁ উত্তম ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলে—হিৰণ্যগৰ্ভ আচার্যৰ পৰা লাভ কৰা মহৎ ‘পাশুপত’ নামৰ অনুশাসন।

Verse 17

स च शिष्यो वशिष्ठोभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः

সেই শিষ্যই বসিষ্ঠ হ’ল, সকলো পাশুপতৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ। নিত্য প্ৰভাতে উঠি তেওঁ হৰ-পাপ হ্ৰদত স্নান কৰিছিল।

Verse 18

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिंगमर्चयन् । नांतरं स विजानाति शिवलिंगे गुरौ तथा

তেওঁ প্ৰতিদিন স্নান কৰি বিভূতি ধাৰণ কৰিছিল আৰু ত্ৰিকাল লিঙ্গৰ পূজা কৰিছিল। শিৱলিঙ্গ আৰু গুৰুৰ মাজত তেওঁ কোনো ভেদ নাজানিছিল।

Verse 19

स द्वादशाब्ददेशीयो वशिष्ठो गुरुणा सह । ययौ केदारयात्रार्थं गिरिं गौरीगुरोर्गुरुम्

বসিষ্ঠ বাৰ বছৰ বয়সত উপনীত হ’লে, গুৰুৰ সৈতে কেদাৰ যাত্ৰাৰ উদ্দেশ্যে যাত্ৰা কৰিলে—সেই পৰ্বতৰ দিশে, যি গৌৰীৰ গুৰুৰো পৰম গুৰুৰূপ।

Verse 20

यत्र गत्वा न शोचंति किंचित्संसारिणः क्वचित । प्राश्योदकं लिंगरूपं लिंगरूपत्वमागताः

য’ত গৈ সংসাৰী জীৱ কেতিয়াও কোনো প্ৰকাৰেই শোক নকৰে। লিঙ্গ-সম্পৰ্কিত পবিত্ৰ তীৰ্থজল পান কৰি তেওঁলোকে লিঙ্গ-ৰূপতা লাভ কৰে—শিৱৰ ৰূপত একাত্মতা।

Verse 21

असिधारं गिरिं प्राप्य वशिष्ठस्य तपस्विनः । गुरुर्हिरण्यगर्भाख्यः पंचत्वमगमत्तदा

তপস্বী বশিষ্ঠে অসিধাৰা পৰ্বতত উপস্থিত হোৱাত, তেখেতৰ গুৰু ‘হিৰণ্যগৰ্ভ’ নামে খ্যাত জনে তেতিয়া পঞ্চত্ব লাভ কৰিলে—পাঁচ মহাভূতত লীন হ’ল।

Verse 22

पश्यतां तापसानां च विमाने सार्वकामिके । आरोप्य तं पारिषदाः कैलासमनयन्मुदा

তপস্বীসকলে চাই থাকোঁতেই, সৰ্বকামিক বিমানে তেখেতক উঠাই, শিৱৰ পাৰিষদসকলে আনন্দেৰে তেখেতক কৈলাসলৈ লৈ গ’ল।

Verse 23

यस्तु केदारमुद्दिश्य गेहादर्धपथेप्यहो । अकातरस्त्यजेत्प्राणान्कैलासे स चिरं वसेत्

যি কেদাৰ উদ্দেশ্যে ঘৰ এৰি ওলাই আহি, আহা, আধা পথতেই নিৰ্ভীক আৰু অচঞ্চলভাৱে প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি কৈলাসত দীৰ্ঘকাল বাস কৰে।

Verse 24

तदाश्चर्यं समालोक्य स वशिष्ठस्तपोधनः । केदारमेव लिंगेषु बह्वमंस्त सुनिश्चितम्

সেই আশ্চৰ্য দেখি তপোধন বশিষ্ঠে দৃঢ়ভাৱে নিশ্চিত হ’ল যে শিৱ-লিঙ্গসমূহৰ মাজত কেদাৰ লিঙ্গই নিশ্চয়েই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহিমাময়।

Verse 25

अथ कृत्वा स कैदारीं यात्रां वाराणसीमगात् । अग्रहीन्नियमं चापि यथार्थं चाकरोत्पुनः

তাৰ পাছত তেওঁ কেদাৰৰ তীৰ্থযাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰি বাৰাণসীলৈ গ’ল; আৰু পুনৰ বিধি-মতে নিত্যানুষ্ঠানৰ নিয়ম-ৱ্ৰত গ্ৰহণ কৰি, যথাৰ্থভাৱে সেয়া পালন কৰিলে।

Verse 26

प्रति चैत्रं सदा चैत्र्यां यावज्जीवमहं ध्रुवम् । विलोकयिष्ये केदारं वसन्वाराणसीं पुरीम्

প্ৰতি বছৰে চৈত্ৰ মাহত—আচলতে জীৱনভৰেই, নিশ্চিতভাৱে—মই বাৰাণসী নগৰত বাস কৰি কেদাৰৰ দৰ্শন কৰিম।

Verse 27

तेन यात्राः कृताः सम्यक् षष्टिरेकाधिका मुदा । आनंदकानने नित्यं वसता ब्रह्मचारिणा

এইদৰে আনন্দকাননত নিত্য ব্ৰহ্মচাৰী হৈ বাস কৰি, তেওঁ আনন্দেৰে বিধি-মতে যাত্ৰাসমূহ সম্পন্ন কৰিলে—মুঠ একষট্টি।

Verse 28

पुनर्यात्रां स वै चक्रे मधौ निकटवर्तिनि । परमोत्साहसंतुष्टः पलिता कलितोप्यलम्

মধু মাহ (বসন্ত) ওচৰ চাপোঁতেই তেওঁ পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে; পৰম উৎসাহত সন্তুষ্ট, যদিও তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ ধূসৰ হৈ পৰিছিল।

Verse 29

तपोधनैस्तन्निधनं शंकमानैर्निवारितः । कारुण्यपूर्णहृदयैरन्यैरपि च संगिभिः

ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যু হ’ব বুলি আশংকা কৰি তপোধন ঋষিসকলে তেওঁক নিবাৰিলে; আৰু কৰুণাৰে পূৰ্ণ হৃদয় থকা আন সংগীসকলেও তেওঁক থামাবলৈ চেষ্টা কৰিলে।

Verse 30

ततोपि न तदुत्साहभंगोभूद्दृढचेतसः । मध्ये मार्गं मृतस्यापि गुरोरिव गतिर्मम

তথাপিও সেই দৃঢ়চিত্তজনৰ উৎসাহ ভাঙি নপৰিল। যাত্ৰাৰ মাজমজিয়াত, মৃত হ’লেও, গুৰুৰ দৰে তেওঁৰ গতি মোৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ল।

Verse 31

इति निश्चितचेतस्के वशिष्ठे तापसे शुचौ । अशूद्रान्न परीपुष्टे तुष्टोहं चंडिकेऽभवम्

এইদৰে দৃঢ়নিশ্চয়ী, শুচি তাপস বশিষ্ঠ শূদ্ৰৰ অন্নে পৰিপুষ্ট নহ’লে, মই—চণ্ডিকা—তাঁৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট হ’লোঁ।

Verse 32

स्वप्रेमया स संप्रोक्तो वशिष्ठस्तापसोत्तमः । दृढव्रत प्रसन्नोस्मि केदारं विद्धि मामिह

নিজ প্ৰেমভক্তিৰে তপসীশ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠে মোক এইদৰে সম্বোধন কৰিলে। তেতিয়া মই ক’লোঁ: ‘হে দৃঢ়ব্ৰত! মই প্ৰসন্ন; ইয়াত মোক কেদাৰ বুলি জানিবা।’

Verse 33

अभीष्टं च वरं मत्तः प्रार्थयस्वाविचारितम् । इत्युक्तवत्यपि मयि स्वप्नो मिथ्येति सोब्रवीत्

মই ক’লোঁ, ‘মোৰ পৰা তোমাৰ অভীষ্ট বৰ অবিচাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা।’ তথাপিও সি ক’লে, ‘এইটো স্বপ্ন; ই মিথ্যা।’

Verse 34

ततोपि स मया प्रोक्तः स्वप्नो मिथ्याऽशुचिष्मताम् । भवादृशाममिथ्यैव स्वाख्या सदृशवर्तिनाम्

তথাপিও মই তাক ক’লোঁ: ‘অশুচি লোকৰ বাবে স্বপ্ন মিথ্যা; কিন্তু তোমাৰ দৰে—যিসকলে নিজৰ মহৎ স্বভাবৰ অনুৰূপ আচৰণ কৰে—মোৰ আত্মপ্ৰকাশ কেতিয়াও মিথ্যা নহয়।’

Verse 35

वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि स्वप्नशंकां त्यज द्विज । तव सत्त्ववतः किंचिन्मयादेयं न किंचन

বৰ বচা; মই প্ৰসন্ন। হে দ্বিজ, স্বপ্নৰ সন্দেহ ত্যাগ কৰা। সত্যগুণে সমৃদ্ধ তোমাৰ বাবে মোৰ পৰা অদেয় একো নাই।

Verse 36

इत्युक्तं मे समाकर्ण्य वरयामास मामिति । शिष्यो हिरण्यगर्भस्य तपस्विजनसत्तमः

মোৰ কথাবোৰ শুনি, তপস্বীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—হিৰণ্যগৰ্ভৰ শিষ্য—তেতিয়া সেইমতে মোৰ পৰা বৰ বাছি ল’লে।

Verse 37

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मे सानुगा इमे । सर्वे शूलिन्नुग्राह्या एष एव वरो मम

যদি তুমি প্ৰসন্ন হও, হে দেৱেশ, তেন্তে মোৰ সৈতে থকা এই সকলো অনুগামী শূলধাৰী প্ৰভুৰ অনুগ্রহ লাভ কৰক—এইয়েই মোৰ বৰ।

Verse 38

देवि तस्येदमाकर्ण्य परोपकृतिशालिनः । वचनं नितरां प्रीतस्तथेति तमुवाच ह

হে দেবি, পৰোপকাৰত সমৃদ্ধ সেই জনৰ এই বাক্য শুনি প্ৰভু অতিশয় প্ৰসন্ন হৈ তাক ক’লে, “তথাস্তु—তেনে হ’ব।”

Verse 39

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम् । तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु

পুনৰায় পৰোপকাৰৰ ফলত তাৰ তপস্যা দ্বিগুণ হ’ল। সেই পুণ্যৰ প্ৰভাৱত মই তাক আকৌ ক’লোঁ, “বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 40

स वशिष्ठो महाप्राज्ञो दृढ पाशुपतव्रतः । देवि मे प्रार्थयामास हिमशैलादिह स्थितिम्

সেই মহাপ্ৰাজ্ঞ বশিষ্ঠ, পাষুপত-ব্ৰতত দৃঢ়, হে দেবী! হিমশৈলৰ পৰা আহি মোক ইয়াতে অৱস্থান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 41

ततस्तत्तपसाकृष्टः कलामात्रेण तत्र हि । हिमशैले ततश्चात्र सर्वभावेन संस्थितः

তাৰ তপস্যাৰ শক্তিয়ে আকৃষ্ট কৰি, এক ক্ষণমাত্ৰতে মই তাতেই হিমশৈলত উপস্থিত হ’লোঁ; তাৰ পাছত সম্পূৰ্ণ ভাৱে ইয়াতেই প্ৰতিষ্ঠিত হ’লোঁ।

Verse 42

ततः प्रभाते संजाते सर्वेषां पश्यतामहम् । हिमाद्रे प्रस्थितः प्राप्तस्तूयमानः सुरर्षिभिः

তাৰ পাছত প্ৰভাত হ’লে, সকলোয়ে চাই থাকোঁতেই মই যাত্ৰা কৰি হিমাদ্ৰিত উপস্থিত হ’লোঁ, দেৱঋষিসকলৰ স্তুতিত ভূষিত হৈ।

Verse 43

वशिष्ठं पुरतः कृत्वा सर्वसार्थसमायुतम् । हरपापह्रदे तीर्थे स्थितोहं तद्नुग्रहात्

বশিষ্ঠক আগত ৰাখি, সমগ্ৰ সাৰ্থসহ, তেওঁৰ অনুগ্ৰহত মই ‘হৰপাপ-হ্ৰদ’ নামৰ তীৰ্থত অৱস্থান কৰিলোঁ।

Verse 44

मत्परिग्रहतः सर्वे हरपापे कृतोदकाः । आराध्य मामनेनैव वपुषा सिद्धिमागताः

মোৰ আশ্ৰয়ত থকা সকলোৱে হৰপাপত উদক-ক্ৰিয়া কৰিলে; এই দেহধাৰী ৰূপতেই মোক আৰাধনা কৰি তেওঁলোকে সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 45

तदा प्रभृति लिंगेस्मिन्स्थितः साधकसिद्धये । अविमुक्ते परे क्षेत्रे कलिकाले विशेषतः

সেই সময়ৰ পৰা মই এই লিঙ্গত অৱস্থিত হৈ আছোঁ, ভক্ত-সাধকৰ সিদ্ধিৰ বাবে—বিশেষকৈ কলিযুগত—অৱিমুক্ত নাম পৰম ক্ষেত্ৰ কাশীত।

Verse 46

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारं वीक्ष्य यत्फलम् । तत्फलं सप्तगुणितं काश्यां केदारदर्शने

তুষাৰাচ্ছন্ন পৰ্বতত উঠি কেদাৰ দৰ্শনে যি পুণ্য লাভ হয়, কাশীত ইয়াত কেদাৰ দৰ্শনে সেই পুণ্য সাতগুণে লাভ হয়।

Verse 47

गौरीकुंडं यथा तत्र हंसतीर्थं च निर्मलम् । यथा मधुस्रवा गंगा काश्यां तदखिलं तथा

যেনেকৈ তাত গৌৰীকুণ্ড আৰু নিৰ্মল হংসতীৰ্থ আছে, আৰু যেনেকৈ তাত মধুধাৰা সদৃশ গঙ্গা বয়—তেনেকৈ সেই সকলো কাশীতেও বিদ্যমান।

Verse 48

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्माघनाशनम् । गंगायां मिलितं पश्चाज्जन्मकोटिकृताघहम्

এই ‘হৰপাপ’ তীৰ্থে সাত জন্মৰ পাপ নাশ কৰে; আৰু পাছত গঙ্গাত মিলিত হ’লে কোটি কোটি জন্মত সঞ্চিত পাপো বিনাশ কৰে।

Verse 49

अत्र पूर्वं तु काकोलौ युध्यतौ खान्निपेततुः । पश्यतां तत्र संस्थानां हंसौ भूत्वा विनिर्गतौ

ইয়াত পূৰ্বে দুটা কাক যুঁজ কৰি আকাশৰ পৰা পৰি গ’ল; তাত উপস্থিত লোকসকলৰ চকুৰ আগতেই সিহঁতে হংস হৈ বাহিৰলৈ গ’ল।

Verse 50

गौरि त्वया कृतं पूर्वं स्नानमत्र महाह्रदे । गौरीतीर्थं ततः ख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्

হে গৌৰী! তুমি পূৰ্বে এই মহাহ্ৰদত স্নান কৰিছিলা; সেইবাবে ই ‘গৌৰীতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ল, সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম।

Verse 51

अत्रामृतस्रवा गंगा महामोहांधकारहृत् । अनेकजन्मजनित जाड्यध्वंसविधायिनी

ইয়াত গঙ্গা অমৃতধাৰাৰ দৰে বৈ যায়; সি মোহৰ ঘন অন্ধকাৰ দূৰ কৰে আৰু বহু জন্মত জন্মা জড়তা বিনাশ কৰে।

Verse 52

सरसा मानसेनात्र पूर्वं तप्तं महातपः । अतस्तु मानसं तीर्थं जने ख्यातिमिदं गतम्

ইয়াত প্ৰাচীন কালত সরসা আৰু মানসাই মহাতপস্যা কৰিছিল; সেয়েহে এই স্থান জনসাধাৰণৰ মাজত ‘মানসতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 53

अत्र पूर्वं जनः स्नानमात्रेणैव प्रमुच्यते । पश्चात्प्रसादितश्चाहं त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दृशैः

ইয়াত পূৰ্বে লোকসকল কেৱল স্নানমাত্ৰে বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈছিল; পাছত ত্ৰিদশসকল—দৰ্শনদুৰ্লভ মুক্তিদাতা—মোকো প্ৰসন্ন কৰিছিল।

Verse 54

सर्वे मुक्तिं गमिष्यंति यदि देवेह मानवाः । केदारकुंडे सुस्नातास्तदोच्छित्तिर्भविष्यति

যদি এই দিৱ্য স্থানতেই মানুহে কেদাৰকুণ্ডত ভালদৰে স্নান কৰে, তেন্তে সকলোৱে মুক্তিলাভ কৰিব; তেতিয়া জগতৰ ধাৰাবাহিকতা অন্ত পৰিব।

Verse 55

सर्वेषामेव वर्णानामाश्रमाणां च धर्मिणाम् । तस्मात्तनुविसर्गेत्र मोक्षं दास्यति नान्यथा

সকলো বৰ্ণ আৰু সকলো আশ্ৰমৰ ধৰ্মপালক লোকৰ বাবে—সেয়ে ইয়াত দেহ ত্যাগৰ ক্ষণত ই মুক্তি দান কৰে, অন্যথা নহয়।

Verse 56

ततस्तदुपरोधेन तथेति च मयोदितम् । तदारभ्य महादेवि स्नानात्केदारकुंडतः

তাৰ সেই জোৰাজুৰিৰ বাবে মই ক’লোঁ, ‘তথাস্ত—এনেই হওক।’ তেতিয়াৰ পৰা, হে মহাদেৱী, কেদাৰকুণ্ডত স্নানৰ পৰা এই ফল উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 57

समर्चनाच्च भक्त्या वै मम नाम जपादपि । नैःश्रेयसीं श्रियं दद्यामन्यत्रापि तनुत्यजाम

ভক্তিৰে সমৰ্চনা কৰি, আৰু মোৰ নাম জপ কৰিলেও, মই পৰম কল্যাণ-শ্ৰীৰ দান কৰোঁ; আন ঠাইত দেহ ত্যাগ কৰাসকলকো সেই সৰ্বোচ্চ মঙ্গল দিওঁ।

Verse 58

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

যি কেদাৰ-তীৰ্থত স্নান কৰি তৎক্ষণাৎ পিণ্ড দান কৰে, তাৰ একশ একজন বংশধৰ সংসাৰ-সমুদ্ৰ পাৰ হয়।

Verse 59

भौमवारे यदा दर्शस्तदा यः श्राद्धदो नरः । केदारकुंडमासाद्य गयाश्राद्धेन किं ततः

যেতিয়া অমাৱস্যা (দৰ্শ) মঙলবাৰে পৰে, তেতিয়া যি নৰ কেদাৰকুণ্ডত উপস্থিত হৈ শ্ৰাদ্ধ কৰে—তাৰ বাবে তেন্তে প্ৰসিদ্ধ গয়া-শ্ৰাদ্ধৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 60

केदारं गंतुकामस्य बुद्धिर्देया नरैरियम् । काश्यां स्पृशंस्त्वं केदारं कृतकृत्यो भविष्यसि

কেদাৰলৈ যাবলৈ যিজনে আকুল, লোকসকলে তাক এই উপদেশ দিব: ‘কাশীতেই কেদাৰ স্পৰ্শ কৰি আৰু পূজা কৰি তুমি কৃতকৃত্য, জীৱনৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰা হ’বা।’

Verse 61

चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च । त्रिगंडूषान्पिबन्प्रातर्हृल्लिंगमधितिष्ठति

আৰু চৈত্র মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত উপবাস বিধান কৰি, পুৱাতে তিন গণ্ডূষ (তিন মুখভৰ) পবিত্ৰ জল পান কৰি, বিধিপূৰ্বক হৃল্লিঙ্গ (হৃদয়-লিঙ্গ)ত উপাসনা কৰে।

Verse 62

केदारोदकपानेन यथा तत्र फलं भवेत् । तथात्र जायते पुंसां स्त्रीणां चापि न संशयः

যেনে তাত কেদাৰত কেদাৰ-জল পান কৰিলে যি ফল লাভ হয়, তেনেই ইয়াতো কাশীত পুৰুষ আৰু নাৰীৰ উভয়ৰ বাবে সেই একে ফল জন্মে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 63

केदारभक्तं संपूज्य वासोन्नद्रविणादिभिः । आजन्मजनितं पापं त्यक्त्वा याति ममालयम्

কেদাৰৰ ভক্তক বস্ত্ৰ, অন্ন, ধন আদি দি বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰি, মানুহে জন্মৰ পৰা সঞ্চিত পাপ ত্যাগ কৰি মোৰ ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 64

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

যিজনে ছয় মাহ ধৰি ত্ৰিকাল (দিনে তিনবাৰ) কেদাৰেশক নমস্কাৰ কৰে, তাক যম আদি লোকপালসকলে সদায় নমস্কাৰ কৰি সন্মান কৰে।

Verse 65

कलौ केदारमाहात्म्यं योपि कोपि न वेत्स्यति । यो वेत्स्यति सुपुण्यात्मा सर्वं वेत्स्यति स ध्रुवम्

কলিযুগত কেদাৰৰ মাহাত্ম্য প্ৰায় কোনোবাই নাজানিব। কিন্তু যিজনে জানে, সি মহাপুণ্যবান; নিশ্চয় সি জানিবলগীয়া সকলোকে জানে।

Verse 66

केदारेशं सकृद्दृष्ट्वा देवि मेऽनुचरो भवेत् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन केदारेशं विलोकयेत्

হে দেবি, কেদাৰেশক এবাৰ দৰ্শন কৰিলেই মানুহ মোৰ অনুচৰ (সেৱক) হয়। সেয়ে কাশীত যত্ন কৰি কেদাৰেশৰ দৰ্শন কৰিব লাগে।

Verse 67

चित्रांगदेश्वरं लिंगं केदारादुत्तरे शुभम् । तस्यार्चनान्नरो नित्यं स्वर्गभोगानुपाश्नुते

কেদাৰৰ উত্তৰে শুভ ‘চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ’ নামৰ লিঙ্গ আছে। তাৰ অৰ্চনা কৰিলে মানুহে সদায় স্বৰ্গীয় ভোগ-সুখ উপভোগ কৰে।

Verse 68

केदाराद्दक्षिणे भागे नीलकंठ विलोकनात् । संसारोरगदष्टस्य तस्य नास्ति विषाद्भयम्

কেদাৰৰ দক্ষিণ ভাগত নীলকণ্ঠৰ দৰ্শন কৰিলে—সংসাৰ-সৰ্পে দংশিত জনৰ—বিষসদৃশ বিষাদৰ পৰা কোনো ভয় নাথাকে।

Verse 69

तद्वायव्यंबरीषेशो नरस्तदवलोकनात् । गर्भवासं न चाप्नोति संसारे दुःखसंकुले

তাৰ বায়ব্য (উত্তৰ-পশ্চিম) দিশত অম্বাৰীষেশ আছে; তাক দৰ্শন কৰিলে মানুহে দুখেৰে ভৰা সংসাৰত পুনৰ গৰ্ভবাস (পুনর্জন্ম) নাপায়।

Verse 70

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

ইন্দ্ৰদ্যুম্নেশ্বৰ লিঙ্গক তৎসমীপে বিধিপূৰ্বক পূজা-সমাৰ্চনা কৰি, তেজোময় দিৱ্য যানত আৰোহণ কৰি সি স্বৰ্গলোকে আনন্দেৰে মোদিত হয়।

Verse 71

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिंगं कालंजरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम्

তাৰ দক্ষিণে থকা কালঞ্জৰেশ্বৰ লিঙ্গ যি নৰে দৰ্শন কৰে, সি জৰা আৰু কালক জয় কৰি মোৰ লোকত দীৰ্ঘকাল বাস কৰে।

Verse 72

दृष्ट्वा क्षेमेश्वरं लिंगमुद्क्चित्रांगदेश्वरात् । सर्वत्र क्षेममाप्नोति लोकेऽत्र च परत्र च

চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰাৰ উত্তৰে অৱস্থিত ক্ষেমেশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে, মানুহে এই লোকতো আৰু পৰলোকতো সৰ্বত্ৰ ক্ষেম-কল্যাণ লাভ কৰে।

Verse 73

स्कंद उवाच । देवदेवेन विंध्यारे केदार महिमा महान् । इत्याख्यायि पुरांबायै मया तेपि निरूपितः

স্কন্দে ক’লে: এইদৰে বিন্ধ্যদেশত কেদাৰৰ মহান মহিমা দেৱদেৱে পূৰ্বে মাতৃ পাৰ্বতীক ক’ছিল; সেই বৃত্তান্ত মইও তোমালোকৰ বাবে বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 74

केदारेश्वरलिंगस्य श्रुत्वोत्पत्तिं कृती नरः । शिवलोकमवाप्नोति निष्पापो जायते क्षणात्

কেদাৰেশ্বৰ লিঙ্গৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী যি পুণ্যৱান নৰে শ্ৰৱণ কৰে, সি শিৱলোক লাভ কৰে আৰু ক্ষণমাত্ৰতে নিষ্পাপ হয়।

Verse 77

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे केदारमहिमाख्यानं नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ চতুৰ্থ ভাগৰ কাশীখণ্ডৰ উত্তৰাৰ্ধত ‘কেদাৰ-মহিমা-আখ্যাণ’ নামৰ সাতসত্তৰিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।