Adhyaya 11

Verse 1

अगस्त्य उवाच । षडास्य माधवाख्यानं श्रुतं मे पापनाशनम् । महिमापि श्रुतः श्रेयान्सम्यक्पंचनदस्य वै

অগস্ত্য ক’লে: ষড়াস্য আৰু মাধৱৰ পাপনাশক আখ্যান মই শুনিলোঁ; আৰু পঞ্চনদৰ উৎকৃষ্ট মহিমাও যথাযথভাৱে শুনিলোঁ।

Verse 2

यदग्निबिंदुना पृच्छि माधवो दैत्यसूदनः । तस्योत्तरं समाख्याहि यथाख्यातं मधुद्विषा

অগ্নিবিন্দুৱে মাধৱ—দৈত্যসূদনক—যি প্ৰশ্ন কৰিছিল, মধুদ্বিষে যিদৰে কৈছিল সেইদৰে তাৰ উত্তৰ বৰ্ণনা কৰা।

Verse 3

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महर्षे त्वं कथ्यमानं मयाधुना । माधवेन यथाचक्षि मुनये चाग्निबिंदवे

স্কন্দ ক’লে: হে অগস্ত্য মহর্ষি, এতিয়া মই যি ক’বলৈ ধৰিছোঁ সেয়া শুনা—মাধৱে যিদৰে মুনি অগ্নিবিন্দুক কৈছিল ঠিক তেনেদৰে।

Verse 4

बिंदुमाधव उवाच । आदौ पादोदके तीर्थे विद्धि मामादिकेशवम् । अग्निबिंदो महाप्राज्ञ भक्तानां मुक्तिदायकम्

বিন্দুমাধৱ ক’লে: প্ৰথমে পাদোদক তীৰ্থত মোক আদিকেশৱ বুলি জানিবা; হে মহাপ্ৰাজ্ঞ অগ্নিবিন্দু, মই ভক্তসকলক মুক্তি দান কৰোঁ।

Verse 5

अविमुक्तेऽमृते क्षेत्रे येर्चयंत्यादिकेशवम् । तेऽमृतत्वं भजंत्येव सर्वदुःखविवर्जिताः

অবিমুক্ত নাম অমৃত ক্ষেত্ৰত যিসকলে আদিকেশৱৰ পূজা-অৰ্চনা কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় অমৃতত্ব লাভ কৰে আৰু সকলো দুখৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 6

संगमेशं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यादिकेशवः । दर्शनादघहं नृणां भुक्तिं मुक्तिं दिशेत्सदा

সংগমেশ নামে মহালিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদিকেশৱ সদায়—কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে—মানৱৰ পাপ নাশ কৰে আৰু ভোগ তথা মোক্ষ দান কৰে।

Verse 7

याम्यां पादोदकाच्छ्वेतद्वीपतीर्थं महत्तरम् । तत्राहं ज्ञानदो नृणां ज्ञानकेशवसंज्ञकः

দক্ষিণফালে পাদোদকৰ পৰা উদ্ভূত অতি মহত্তৰ শ্বেতদ্বীপ তীৰ্থ আছে। তাত মই ‘জ্ঞানকেশৱ’ নামেৰে মানৱক সত্য জ্ঞান দান কৰোঁ।

Verse 8

श्वेतद्वीपे नरः स्नात्वा ज्ञानकेशवसन्निधौ । न ज्ञानाद्भ्रश्यते क्वापि ज्ञानकेशवपूजनात्

শ্বেতদ্বীপত জ্ঞানকেশৱৰ সন্নিধিত যি নৰে স্নান কৰে, সি কেতিয়াও জ্ঞানৰ পৰা পতিত নহয়—জ্ঞানকেশৱৰ পূজাৰ এই মহিমা।

Verse 9

तार्क्ष्यकेशवनामाहं तार्क्ष्यतीर्थे नरोत्तमैः । पूजनीयः सदा भक्त्या तार्क्ष्य वत्ते प्रिया मम

তাৰ্ক্ষ্য তীৰ্থত মই ‘তাৰ্ক্ষ্যকেশৱ’ নামেৰে প্ৰসিদ্ধ। তাত নৰোত্তমসকলে ভক্তিৰে সদায় মোৰ পূজা কৰিব লাগে, কিয়নো সেই তাৰ্ক্ষ্য-ধাম মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 10

तत्रैव नारदे तीर्थेस्म्यहं नारदकेशवः । ब्रह्मविद्योपदेष्टा च तत्तीर्थाप्लुत वर्ष्मणाम्

সেই ঠাইতেই, হে নাৰদ, নাৰদ তীৰ্থত মই ‘নাৰদকেশৱ’। আৰু যিসকলৰ দেহ সেই তীৰ্থত স্নানে পবিত্ৰ হৈছে, তেওঁলোকক মই ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ উপদেশ দিওঁ।

Verse 11

प्रह्लादतीर्थं तत्रैव नाम्ना प्रह्लादकेशवः । भक्तैः समर्चनीयोहं महाभक्ति समृद्धये

তাতেই প্ৰহ্লাদ-তীৰ্থ আছে; তাত মই ‘প্ৰহ্লাদকেশৱ’ নামে পৰিচিত। মহাভক্তিৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে ভক্তসকলে বিধিপূৰ্বক মোৰ আৰাধনা কৰিব লাগে।

Verse 12

तीर्थेंऽबरीषे तत्राहं नाम्नैवादित्यकेशवः । पातकध्वांतनिचयं ध्वंसयामीक्षणादपि

অম্বৰীষ-তীৰ্থত মই ‘আদিত্যকেশৱ’ নামে পৰিচিত; আৰু পাপৰ সঞ্চিত অন্ধকাৰক মই কেৱল দৰ্শন-মাত্ৰতেই ধ্বংস কৰোঁ।

Verse 13

दत्तात्रेयेश्वराद्याम्यामहमादिगदाधरः । हरामि तत्र भक्तानां संसारगदसंचयम्

দত্তাত্ৰেয়েশ্বৰাৰ দক্ষিণে মই ‘আদি-গদাধৰ’; আৰু তাত মই ভক্তসকলৰ সংসাৰ-ৰোগৰ সঞ্চিত বেদনা হৰণ কৰোঁ।

Verse 14

तत्रैव भार्गवे तीर्थे भृगुकेशव नामतः । काशीनिवासिनः पुंसो बिभर्मि च मनोरथैः

তাতেই ভাৰ্গৱ-তীৰ্থত মই ‘ভৃগুকেশৱ’ নামে আছোঁ; আৰু কাশীত বাস কৰা মানুহক মই ধাৰণ কৰোঁ, তাৰ মনোৰথ পূৰ্ণ কৰোঁ।

Verse 15

वामनाख्येमहातीर्थे मनःप्रार्थितदे शुभे । पूज्योहं शुभमिच्छद्भिर्नाम्ना वामनकेशवः

ৱামন নামে মহাতীৰ্থত—যি শুভ আৰু মনৰ প্ৰাৰ্থিত দান কৰে—মই ‘ৱামনকেশৱ’ নামে আছোঁ। যিসকলে মঙ্গল কামনা কৰে, তেওঁলোকে মোৰ পূজা কৰক।

Verse 16

नरनारायणे तीर्थे नरनारायणात्मकम् । भक्ताः समर्च्य मां स्युर्वै नरनारायणात्मकाः

নৰ-নাৰায়ণ তীৰ্থত মই নৰ-নাৰায়ণৰেই স্বৰূপ আৰু তত্ত্বৰূপে বিদ্যমান। যিসকল ভক্তে তাত ভক্তিভাৱে মোৰ পূজা কৰে, তেওঁলোক সত্যই নৰ-নাৰায়ণ-স্বভাৱত অভিষিক্ত হয়।

Verse 17

तीर्थे यज्ञवराहाख्ये यज्ञवाराहसंज्ञकः । नरैः समर्चनीयोहं सर्वयज्ञफलेप्सुभिः

যজ্ঞ-ৱৰাহ নামে তীৰ্থত মই যজ্ঞ-ৱাৰাহ নামে প্ৰখ্যাত। যিসকলে সকলো যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকে তাত মোৰ পূজা কৰা উচিত।

Verse 18

विदारनरसिंहोहं काशीविघ्नविदारणः । तन्नाम्नि तीर्थे संसेव्यस्तीर्थोपद्रवशांतये

মই বিদাৰণ-নৰসিংহ, কাশীত বিঘ্ন বিদাৰণকাৰী। যি তীৰ্থ এই নামেই পৰিচিত, তাত তীৰ্থ-সম্পৰ্কীয় উপদ্ৰৱ আৰু দুঃখ-দুৰ্দশা শান্ত কৰিবলৈ মোৰ সেৱা-পূজা কৰা উচিত।

Verse 19

गोपीगोविंदतीर्थे तु गोपीगोविंदसंज्ञकम् । समर्च्य मां नरो भक्त्या मम मायां न संस्पृशेत्

গোপী-গোবিন্দ তীৰ্থত মই গোপী-গোবিন্দ নামে পৰিচিত। যি নৰে তাত ভক্তিভাৱে মোৰ পূজা কৰে, সি মোৰ মায়াৰ স্পৰ্শত নপৰে।

Verse 20

मुने लक्ष्मीनृसिंहोस्मि तीर्थे तन्नाम्नि पावने । दिशामि भक्तियुक्तेभ्यः सदानैः श्रेयसीं श्रियम्

হে মুনি, সেই নামধাৰী পাৱন তীৰ্থত মই লক্ষ্মী-নৰসিংহ। ভক্তিযুক্ত সকলক মই সদাদানসহ কল্যাণময় শ্ৰী—মঙ্গল আৰু সমৃদ্ধি প্ৰদান কৰোঁ।

Verse 21

शेषमाधवनामाहं शेषतीर्थेऽघहारिणि । विश्राणयाम्यशेषाश्च विशेषान्भक्तचिंतितान्

পাপহাৰী শেষ-তীৰ্থত মোৰ নাম শেষ-মাধৱ। তাত মই ভক্তসকলৰ হৃদয়ত কামনা কৰা বিশেষ অনুগ্ৰহসমূহ একো নাছাড়ি সম্পূৰ্ণৰূপে দান কৰোঁ।

Verse 22

शंखमाधवतीर्थे च स्नात्वा मां शंखमाधवम् । शंखोदकेन संस्नाप्य भवेच्छंखनिधेः पतिः

শঙ্খ-মাধৱ তীৰ্থত স্নান কৰি, আৰু শঙ্খৰ জলেৰে মোক—শঙ্খ-মাধৱক—অভিষেক কৰিলে, মানুহ শঙ্খ-নিধিৰ দৰে ধনৰ ভঁৰালৰ অধিপতি হয়।

Verse 23

हयग्रीवे महातीर्थे मां हयग्रीवकेशवम् । प्रणम्य प्राप्नुयान्नूनं तद्विष्णोः परमंपदम्

হয়গ্ৰীৱৰ মহাতীৰ্থত মোক হয়গ্ৰীৱ-কেশৱ ৰূপে প্ৰণাম কৰিলে, মানুহ নিশ্চয়েই সেই বিষ্ণুৰ পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 24

भीष्मकेशवनामाहं वृद्धकालेशपश्चिमे । उपसर्गान्हरे भीष्मान्सेवितो भक्तियुक्तितः

বৃদ্ধ-কালেśৰ ওচৰৰ পশ্চিম ভাগত মোৰ নাম ভীষ্ম-কেশৱ। ভক্তিযুক্ত নিয়ম-শৃঙ্খলাৰে মোৰ সেৱা কৰিলে, মই ভয়ংকৰ উপসৰ্গ, দুঃখ আৰু বিপদ-আপদ দূৰ কৰোঁ।

Verse 25

निर्वाणकेशवश्चाहं भक्तनिर्वाणसूचकः । लोलार्कादुत्तरेभागे लोलत्वं चेतसो हरे

আৰু মই নিৰ্বাণ-কেশৱ, ভক্তসকলৰ বাবে নিৰ্বাণৰ সূচক। লোলাৰ্কাৰ উত্তৰ ভাগত মই মনৰ লোলতা আৰু অস্থিৰতা দূৰ কৰোঁ।

Verse 26

वंद्यस्त्रिलोकसुंदर्या याम्यां यो मां समर्चयेत् । काश्यां ख्यातं त्रिभुवनकेशवं न स गर्भभाक्

যি দক্ষিণ দিশাত কাশীৰ খ্যাত ত্ৰিভুবন-কেশৱ ধামত মোক—যাক ত্ৰিলোকসুন্দৰীয়ো বন্দনা কৰে—ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, সি পুনৰ গৰ্ভপ্ৰৱেশ নকৰে; পুনর্জন্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 27

ज्ञानवाप्याः पुरोभागे विद्धि मां ज्ञानमाधवम् । तत्र मां भक्तितोभ्यर्च्य ज्ञानं प्राप्नोति शाश्वतम्

জ্ঞানৱাপীৰ আগভাগত মোক জ্ঞান-মাধৱ বুলি জানিবা। তাত ভক্তিভাৱে মোৰ আৰ্চনা কৰিলে মানুহে শাশ্বত আত্মজ্ঞান লাভ কৰে।

Verse 28

श्वेतमाधवसंज्ञोहं विशालाक्ष्याः समीपतः । श्वेतद्वीपेश्वरं रूपं कुर्यां भक्त्या समर्चितः

বিশালাক্ষীৰ ওচৰত মই শ্বেত-মাধৱ নামে খ্যাত। ভক্তিভাৱে সমৰ্চিত হলে মই শ্বেতদ্বীপেশ্বৰ ৰূপ ধাৰণ কৰোঁ।

Verse 29

उदग्दशाश्वमेधान्मां प्रयागाख्यं च माधवम् । प्रयागतीर्थे सुस्नातो दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते

উত্তৰ দিশে, দশাশ্বমেধৰ ওপাৰে, মোক ‘প্ৰয়াগ’ নামে মাধৱ বুলি জানিবা। প্ৰয়াগ-তীৰ্থত ভালদৰে স্নান কৰি তাৰ পাছত মোৰ দৰ্শন কৰিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 30

प्रयागगमने पुंसां यत्फलं तपसि श्रुतम् । तत्फलं स्याद्दशगुणमत्र स्नात्वा ममाग्रतः

প্ৰয়াগলৈ গ’লে মানুহে যি ফল তপস্যা-শ্ৰুতিত কোৱা হৈছে, সেই একে ফল ইয়াত মোৰ সন্মুখত স্নান কৰিলে দহগুণ হয়।

Verse 31

गंगायमुनयोः संगे यत्पुण्यं स्नानकारिणाम् । काश्यां मत्सन्निधावत्र तत्पुण्यं स्याद्दशोत्तरम्

গঙ্গা-যমুনাৰ সংগমত স্নান কৰা লোকসকলে যি পুণ্য লাভ কৰে, কাশীত মোৰ সান্নিধ্যত সেই একে পুণ্য ইয়াত দহগুণ অধিক হয়।

Verse 32

दानानि राहुग्रस्तेर्के ददतां यत्फलं भवेत् । कुरुक्षेत्रे हि तत्काश्यामत्रैव स्याद्दशाधिकम्

ৰাহুৱে সূৰ্য গ্ৰাস কৰা (গ্ৰহণ) সময়ত দান দিলে যি ফল হয়, সেই ফল—কুৰুক্ষেত্ৰতো—কাশীত ইয়াতেই দহগুণ অধিক হয়।

Verse 33

गंगोत्तरवहा यत्र यमुना पूर्ववाहिनी । तत्संभेदं नरः प्राप्य मुच्यते ब्रह्महत्यया

য’ত গঙ্গা উত্তৰমুখে বয় আৰু যমুনা পূৰ্বমুখে বয়, সেই মিলনস্থলত উপস্থিত হ’লে মানুহে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 34

वपनं तत्र कर्तव्यं पिंडदानं च भावतः । देयानि तत्र दानानि महाफलमभीप्सुना

তাত মুণ্ডন (ৱপন) কৰা উচিত আৰু ভক্তিভাৱে পিণ্ডদানো কৰা উচিত; আৰু যিয়ে মহাফল কামনা কৰে, সিয়ে তাত দান দিব।

Verse 35

गुणाः प्रजापतिक्षेत्रे ये सर्वे समुदीरिताः । अविमुक्ते महाक्षेत्रेऽसंख्याताश्च भवंति हि

প্ৰজাপতিৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ বাবে যিসকল গুণ বৰ্ণিত হৈছে, সেয়া অৱিমুক্ত মহাক্ষেত্ৰ (কাশী)ত নিশ্চয়েই অসংখ্য হৈ পৰে।

Verse 36

प्रयागेशं महालिंगं तत्र तिष्ठति कामदम् । तत्सान्निध्याच्च तत्तीर्थं कामदं परिकीर्तितम्

তাত প্ৰয়াগেশ নামে মহালিঙ্গ অৱস্থিত, যি কামনা-পূৰণকাৰী। তাৰ পবিত্ৰ সান্নিধ্যৰ বাবে সেই তীৰ্থও ‘কামদা’ (ইচ্ছা-দাতা) বুলি খ্যাত।

Verse 37

काश्यां माघः प्रयागे यैर्न स्नातो मकरार्कगः । अरुणोदयमासाद्य तेषां निःश्रेयसं कुतः

যিসকলে কাশীত মাঘ মাহত, সূৰ্য মকৰ ৰাশিত থাকোঁতে, অৰুণোদয় উপস্থিত হ’লেও প্ৰয়াগত পবিত্ৰ প্ৰভাত-স্নান নকৰে—তেওঁলোকৰ নি:শ্ৰেয়স ক’ত?

Verse 38

काश्युद्भवे प्रयागे ये तपसि स्नांति संयताः । दशाश्वमेधजनितं फलं तेषां भवेद्ध्रुवम्

কাশীৰ পৰা উদ্ভূত প্ৰয়াগত তপস-তীৰ্থত যিসকল সংযমী তপস্বী স্নান কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ পৰা জন্মা ফল লাভ কৰে।

Verse 39

प्रयागमाधवं भक्त्या प्रयागेशं च कामदम् । प्रयागे तपसि स्नात्वा येर्चयंत्यन्वहं सदा

যিসকলে প্ৰয়াগত তপস-তীৰ্থত স্নান কৰি, ভক্তিৰে প্ৰয়াগ-মাধৱ আৰু কামদ প্ৰয়াগেশ—উভয়কেই প্ৰতিদিন সদায় অৰ্চনা কৰে,

Verse 40

धनधान्यसुतर्द्धीस्ते लब्ध्वा भोगान्मनोरमान् । भुक्त्वेह परमानंदं परं मोक्षमवाप्नुयुः

তেওঁলোকে ধন, ধান্য, সন্তান আৰু সমৃদ্ধি লাভ কৰে; ইয়াত মনোৰম ভোগ উপভোগ কৰি পৰম আনন্দ পায়, আৰু অন্তত পৰম মোক্ষ—সৰ্বোচ্চ মুক্তি—অর্জন কৰে।

Verse 41

माघे सर्वाणि तीर्थानि प्रयागमवियांति हि । प्राच्युदीची प्रतीचीतो दक्षिणाधस्तथोर्ध्वतः

মাঘ মাহত সকলো তীৰ্থ নিশ্চয় প্ৰয়াগলৈ আহে—পূৰ্ব, উত্তৰ, পশ্চিম, দক্ষিণ, তলৰ পৰা আৰু ওপৰৰ পৰাও।

Verse 42

काशीस्थितानि तीर्थानि मुने यांति न कुत्रचित् । यदि यांति तदा यांति तीर्थत्रयमनुत्तमम्

হে মুনি, কাশীত অৱস্থিত তীৰ্থসমূহ ক’তো নাযায়। যদি কেতিয়াবা যায়, তেন্তে কেৱল অনুত্তম তীৰ্থ-ত্ৰয়লৈহে যায়।

Verse 43

आयांत्यूर्जे पंचनदे प्रातःप्रातर्ममांतिकम् । महाघौघप्रशमने महाश्रेयोविधायिनि

ঊৰ্জে (কাৰ্ত্তিক) মাহত, পঞ্চনদত, সিহঁতে প্ৰতি প্ৰভাতে প্ৰতি প্ৰভাতে মোৰ ওচৰলৈ আহে—সেই স্থানলৈ, যি মহাপাপৰ প্ৰচণ্ড স্ৰোত শান্ত কৰে আৰু পৰম মঙ্গল দান কৰে।

Verse 44

प्राप्य माघमघारिं च प्रयागेश समीपतः । प्रातःप्रयागे संस्नांति सर्वतीर्थानि मामनु

মাঘ—পাপৰ শত্রু—আহিলে, প্ৰয়াগেশৰ ওচৰত, সকলো তীৰ্থ মোৰ অনুসৰণে প্ৰভাতে প্ৰয়াগত স্নান কৰে।

Verse 45

समासाद्य च मध्याह्नमभियांति च नित्यशः । संस्नातुं सर्वतीर्थानि मुक्तिदां मणिकर्णिकाम्

আৰু মধ্যাহ্ন হ’লে, সকলো তীৰ্থ নিত্যশঃ মুক্তিদায়িনী মণিকৰ্ণিকাত স্নান কৰিবলৈ আহে।

Verse 46

काश्यां रहस्यं परममेतत्ते कथितं मुने । यथा तीर्थत्रयीश्रेष्ठा स्वस्वकाले विशेषतः

হে মুনি, কাশী-সম্পৰ্কীয় এই পৰম গোপন ৰহস্য তোমাক কোৱা হ’ল—যেনে তীৰ্থ-ত্রয়ীৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ নিজ নিজ নিৰ্ধাৰিত সময়ত বিশেষভাৱে প্ৰাধান্য লাভ কৰে।

Verse 47

अन्यद्रहस्यं वक्ष्यामि न वाच्यं यत्रकुत्रचित् । अभक्तेषु सदा गोप्यं न गोप्यं भक्तिमज्जने

মই আন এটা ৰহস্য ক’ম—যি য’তে-ত’তে কোৱা উচিত নহয়। অভক্তসকলৰ পৰা ই সদায় গোপন ৰাখিব লাগে, কিন্তু ভক্তিত নিমগ্ন জনৰ পৰা গোপন নহয়।

Verse 48

काश्यां सर्वाणि तीर्थानि एकैकादुत्तरोत्तरम् । महैनांसि प्रहंत्येव प्रसह्य निज तेजसा

কাশীত সকলো তীৰ্থই—এটা এটাৰ পৰা অধিক উত্তম—নিজ নিজ তেজে বলপূৰ্বক মহাপাপসমূহো নিশ্চয় ধ্বংস কৰে।

Verse 49

एतदेव रहस्यं ते वाराणस्या उदीर्यते । उत्क्षिप्यैकांगुलिं तथ्यं श्रेष्ठैका मणिकर्णिका

এইয়াই তোমাক বাৰাণসীৰ ৰহস্য উচ্চাৰণ কৰা হ’ল: সত্য ক’বলৈ যেন এক আঙুলি তুলি ধৰা—শ্ৰেষ্ঠ একমাত্ৰ মণিকৰ্ণিকাই।

Verse 50

गर्जंति सर्वतीर्थानि स्वस्वधिष्ण्यगतान्यहो । केवलं बलमासाद्य सुमहन्माणिकर्णिकम्

সকলো তীৰ্থই নিজ নিজ ধামত অৱস্থিত হৈ গর্জন কৰে—আহা আশ্চৰ্য! কেৱল সেই অতি মহান মণিকৰ্ণিকাৰ বল লাভ কৰি।

Verse 51

पापानि पापिनां हत्वा महांत्यपि बहून्यपि । काशीतीर्थानि मध्याह्ने प्रायश्चित्तचिकीर्षया

পাপীৰ পাপ—বহু আৰু মহৎ হলেও—নাশ কৰি, প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ ইচ্ছুক লোকসকলে মধ্যাহ্নত কাশীৰ তীৰ্থসমূহত গমন কৰে।

Verse 52

पर्वस्वपर्वस्वपि वा नित्यं नियमवं त्यहो । निर्मलानि भवंत्येव विगाह्य मणिकर्णिकाम्

পৰ্বদিন হওক বা সাধাৰণ দিন, নিত্য নিয়ম-সংযমে থকা জনে মণিকৰ্ণিকাত ডুব মাৰিলেই নিশ্চয়েই নিৰ্মল হয়।

Verse 53

विश्वेशो विश्वया सार्धं सदोपमणिकर्णिकम् । मध्यंदिनं समासाद्य संस्नाति प्रतिवासरम्

বিশ্বেশ্বৰ বিশ্বাৰ সৈতে সদায় মণিকৰ্ণিকাৰ ওচৰলৈ আহে; মধ্যাহ্নত উপস্থিত হৈ তেওঁ প্ৰতিদিনে তাত স্নান কৰে।

Verse 54

वैकुंठादप्यहं नित्यं मध्याह्ने मणिकर्णिकाम् । विगाहे पद्मया सार्धं मुदा परमया मुने

হে মুনি, বৈকুণ্ঠৰ পৰাও মই নিত্য মধ্যাহ্নত মণিকৰ্ণিকালৈ আহোঁ; পদ্মাৰ সৈতে পৰম আনন্দেৰে তাত হৰ্ষেৰে ডুব মাৰোঁ।

Verse 55

सकृन्ममाख्यां गृणतां निर्हरन्यदघान्यहम् । हरिनामसमापन्नस्तद्बलान्माणिकर्णिकात्

যিসকলে মোৰ নাম একবাৰো উচ্চাৰে, মই তেওঁলোকৰ অন্য পাপসমূহ দূৰ কৰোঁ। হৰিনামৰ শক্তিৰে সমাপন্ন এই অনুগ্রহ মণিকৰ্ণিকাৰ বলৰ পৰা উদ্ভৱ হয়।

Verse 56

सत्यलोकात्प्रतिदिनं हं सयानः पितामहः । माध्याह्निक विधानाय समायान्मणिकर्णिकाम्

সত্যলোকৰ পৰা প্ৰতিদিনে হংসবাহন পিতামহ ব্ৰহ্মাই মধ্যাহ্নিক বিধান পালন কৰিবলৈ মণিকৰ্ণিকালৈ আহে।

Verse 57

इंद्राद्या लोकपालाश्च मरीच्याद्या महर्षयः । माध्याह्निकीं क्रियां कर्तुं समीयुर्मणिकर्णिकाम्

ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকল আৰু মৰীচি আদি মহর্ষিসকলে মধ্যাহ্নিক ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিবলৈ মণিকৰ্ণিকাত সমবেত হয়।

Verse 58

शेषवासुकिमुख्याश्च नागा वै नागलोकतः । समायांतीह मध्याह्ने संस्नातुं मणिकर्णिकाम्

নাগলোকৰ পৰা শেষ আৰু বাসুকি আদি মুখ্য নাগসকলেও মধ্যাহ্নত ইয়ালৈ মণিকৰ্ণিকাত স্নান কৰিবলৈ আহে।

Verse 59

चराचरेषु सर्वेषु यावंतश्च सचेतनाः । तावंतः स्नांति मध्याह्ने मणिकर्णी जलेमले

চৰ আৰু অচৰ সকলো সত্তাৰ মাজত যিমান সচেতন প্ৰাণী আছে, সিমানেই মধ্যাহ্নত মণিকৰ্ণীৰ নিৰ্মল জলে স্নান কৰে।

Verse 60

के माणिकर्णिकेयानां गुणानां सुगरीयसाम् । शक्ता वर्णयितुं विप्राऽसंख्येयानां मदादिभिः

হে বিপ্ৰসকল, মণিকৰ্ণিকাৰ গুণসমূহ—অতি গম্ভীৰ আৰু অসংখ্য—তাৰ প্ৰসিদ্ধ মহিমা আদি সহ, কোনে বৰ্ণনা কৰিবলৈ সক্ষম?

Verse 61

चीर्णान्युग्राण्यरण्येषु तैस्तपांसि तपोधनैः । यैरियं हि समासादि मुक्तिभूर्मणिकर्णिका

যিসকল তপোধন মুনিয়ে অৰণ্যত উগ্ৰ তপস্যা আচৰণ কৰিলে, তেওঁলোকেই নিশ্চয় এই মণিকৰ্ণিকা—মুক্তিভূমি—লাভ কৰিলে।

Verse 62

विश्राणितमहादानास्त एव नरपुंगवाः । चरमे वयसि प्राप्ता यैरेषा मणिकर्णिका

যিসকল নৰপুঙ্গৱে মহাদান দান কৰিছে, তেওঁলোকেই জীৱনৰ অন্তিম অৱস্থাত এই মণিকৰ্ণিকালৈ উপনীত হয়।

Verse 63

चीर्णसर्वव्रतास्ते तु यथोक्तविधिना ध्रुवम् । यैः स्वतल्पीकृता माणिकर्णिकेयी स्थली मृदुः

নিশ্চয় তেওঁলোকেই, যিসকলে কোৱা বিধি অনুসাৰে সকলো ব্ৰত পালন কৰিলে; যিসকলে মণিকৰ্ণিকাৰ কোমল ভূমিখনক নিজৰ বিনম্ৰ শয্যা কৰি ল’লে।

Verse 64

त एव धन्या मर्त्येस्मिन्सर्वक्रतुषु दीक्षिताः । त्यक्त्वा पुण्यार्जितां लक्ष्मीमैक्षियैर्मणिकर्णिका

এই মর্ত্যলোকে তেওঁলোকেই ধন্য, যিসকলে সকলো যজ্ঞত দীক্ষিত; যিসকলে পুণ্যাৰ্জিত লক্ষ্মী ত্যাগ কৰি মণিকৰ্ণিকাক পৰম আশ্ৰয় বুলি দৰ্শন কৰে।

Verse 65

कृता नानाविधा धर्मा इष्टापूर्तास्तु तैर्नृभिः । वार्धकं समनुप्राप्य प्रापि यैर्मणिकर्णिका

যিসকল মানুহে নানা প্ৰকাৰ ধৰ্ম—বিশেষকৈ ইষ্ট আৰু পূৰ্ত কৰ্ম—আচৰণ কৰিলে, তেওঁলোকে বাৰ্ধক্য লাভ কৰি মণিকৰ্ণিকালৈ উপনীত হয়।

Verse 66

रत्नानि सदुकूलानि कांचनं गजवाजिनः । देयाः प्राज्ञेन यत्नेन सदोपमणिकर्णिकम्

অতুল মণিকৰ্ণিকাত জ্ঞানী জনে যত্নসহ দান কৰিব লাগে—ৰত্ন, উত্তম বস্ত্ৰ, সোণ, হাতী আৰু ঘোঁৰা।

Verse 67

पुण्येनोपार्जितं द्रव्यमत्यल्पमपि यैर्नरैः । दत्तं तदक्षयं नित्यं मुनेधिमणिकणिंकम्

ধৰ্ম-পুণ্যৰে উপাৰ্জিত ধন অতি অলপ হলেও, মণিকৰ্ণিকাত দান কৰিলে, হে মুনি, সেয়া নিত্য অক্ষয় আৰু অবিনাশী হয়।

Verse 68

कुर्याद्यथोक्तमप्येकं प्राणायामं नरोत्तमः । यस्तेन विहितो नूनं षडंगो योग उत्तमः

হে নৰোত্তম! বিধি অনুসাৰে কেৱল এটা প্ৰাণায়াম কৰিলেও, তাতেই নিশ্চিতভাৱে উত্তম ষড়ঙ্গ যোগ সিদ্ধ হয়।

Verse 69

जप्त्वैकामपि गायत्रीं संप्राप्य मणिकर्णिकाम् । लभेदयुतगायत्रीजपनस्य फलं स्फुटम्

মণিকৰ্ণিকাত উপনীত হৈ যদি কোনোবাই গায়ত্ৰী একবাৰো জপ কৰে, তেন্তে সেয়া স্পষ্টকৈ দহ হাজাৰ জপৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 70

एकामप्याहुतिं प्राज्ञो दत्त्वोपमणिकर्णिकम् । यावज्जीवाग्निहोत्रस्य लभेदविकलं फलम्

অতুল মণিকৰ্ণিকাত জ্ঞানী জনে যদি কেৱল এটা আহুতি অৰ্পণ কৰে, তেন্তে সি আজীৱন অগ্নিহোত্ৰ পালন কৰাৰ অবিকল ফল লাভ কৰে।

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यमग्निबिंदुर्महातपाः । प्रणिपत्य महाभक्त्या पुनः पप्रच्छ माधवम्

হৰিৰ বাক্য শুনি মহাতপস্বী অগ্নিবিন্দুৱে গভীৰ ভক্তিৰে প্ৰণিপাত কৰি পুনৰ মাধৱক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 72

अग्निबिंदुरुवाच । विष्णो कियत्परीमाणा पुण्यैषा मणिकर्णिका । ब्रूहि मे पुंङरीकाक्ष नत्वत्तस्तत्त्ववित्परः

অগ্নিবিন্দুৱে ক’লে: হে বিষ্ণু, এই পৰম পুণ্যময় মণিকৰ্ণিকাৰ পৰিসীমা কিমান? ক’বা মোক, হে পদ্মনয়ন; আপোনাতকৈ উচ্চ তত্ত্ববিদ কোনো নাই।

Verse 73

श्रीविष्णुरुवाच । आगंगा केशवादा च हरिश्चंद्रस्य मंडपात् । आमध्याद्देवसरितः स्वर्द्वारान्मणिकर्णिका

শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: মণিকৰ্ণিকা আগঙ্গা আৰু কেশৱৰ পৰা, হৰিশ্চন্দ্ৰৰ মণ্ডপৰ পৰা, দেৱ-সৰিতাৰ মধ্যভাগৰ পৰা আৰু স্বৰ্গদ্বাৰৰ পৰা বিস্তৃত।

Verse 74

स्थूलमेतत्परीमाणं सूक्ष्मं च प्रवदामि ते । हरिश्चंद्रस्य तीर्थाग्रे हरिश्चंद्रविनायकः

এইটো ইয়াৰ স্থূল পৰিসীমা; এতিয়া মই তোমাক সূক্ষ্ম (অন্তৰ) পৰিমাপো ক’ম। হৰিশ্চন্দ্ৰৰ তীৰ্থৰ অগ্ৰভাগত হৰিশ্চন্দ্ৰ বিনায়ক অৱস্থিত।

Verse 75

सीमाविनायकश्चात्र मणिकर्णी ह्रदोत्तरे । सीमाविनायकं भक्त्या पूजयित्वा नरोत्तमः

ইয়াতো মণিকৰ্ণী হ্ৰদৰ উত্তৰে সীমা-বিনায়কো আছে। সীমা-বিনায়কক ভক্তিৰে পূজা কৰি, হে নৰোত্তম…

Verse 76

मोदकैः सोपचारैश्च प्राप्नुयान्मणिकर्णिकाम् । हरिश्चंद्रे महातीर्थे तर्पयेयुः पितामहान्

মোদক আৰু যথাবিধ উপচাৰসহ মণিকৰ্ণিকালৈ গমন কৰিব। হৰিশ্চন্দ্ৰ মহাতীৰ্থত তৰ্পণ কৰি পিতৃ-পিতামহসকলক তৃপ্ত কৰিব।

Verse 77

शतं समाःसु तृप्ताः स्युः प्रयच्छंति च वांच्छितम् । हरिश्चंद्रे महातीर्थे स्नात्वा श्रद्धान्वितो नरः

হৰিশ্চন্দ্ৰ মহাতীৰ্থত শ্ৰদ্ধাসহ স্নান কৰা নৰৰ পিতৃসকল শত বৎসৰ তৃপ্ত থাকে আৰু ইচ্ছিত বস্তু দান কৰে।

Verse 78

हरिश्चंद्रेश्वरं नत्वा न सत्यात्परिहीयते । ततः पर्वततीर्थं च पर्वतेश्वर संनिधौ

হৰিশ্চন্দ্ৰেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰি মানুহ সত্যৰ পৰা কেতিয়াও বিচ্যুত নহয়। তাৰ পাছত পৰ্বতেশ্বৰৰ সন্নিধানত পৰ্বত-তীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 79

अधिष्ठानं महामेरोर्महापातकनाशनम् । तत्र स्नात्वार्चयित्वेशं किंचिद्दत्त्वा स्वशक्तितः

ই মহামেৰুৰ অধিষ্ঠান, মহাপাপ নাশক। তাত স্নান কৰি, ঈশ্বৰক অৰ্চনা কৰি, আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে কিঞ্চিৎ দান কৰি—

Verse 80

अध्यास्य मेरुशिखरं दिव्यान्भोगान्समश्नुते । कंबलाश्वतरं तीर्थं पर्वतेश्वर दक्षिणे

সেইজন মেরুৰ শিখৰত আসীন হৈ দিব্য ভোগ উপভোগ কৰে। (তাৰ পাছত) পৰ্বতেশ্বৰৰ দক্ষিণে কম্বলাশ্বতৰ নামৰ তীৰ্থ আছে।

Verse 81

कंबलाश्वतरेशं च तत्तीर्थात्पश्चिमे शुभम् । तस्मिंस्तीर्थे कृतस्नानस्तल्लिंगं यः समर्चयेत्

সেই তীৰ্থৰ পশ্চিমে শুভ কম্বলাশ্বতরেশ অৱস্থিত। যি সেই তীৰ্থত স্নান কৰি সেই লিঙ্গক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে—

Verse 82

अपि तस्य कुले जाता गीतज्ञाः स्युः श्रियान्विताः । चक्रपुष्करिणी तत्र योनिचक्र निवारिणी

তাঁৰ বংশত জন্ম লোৱা লোকসকলেও গীতবিদ্যাত নিপুণ আৰু শ্ৰীয়ে সমৃদ্ধ হয়। তাতেই আছে চক্ৰপুষ্কৰিণী, যি যোনি-চক্ৰ নিবারণ কৰে।

Verse 83

संसारचक्रे गहने यत्र स्नातो विशेन्नना । चक्रपुष्करिणी तीर्थ ममाधिष्ठानमुत्तमम्

সংসাৰৰ ঘন আৰু দুৰ্গম চক্ৰত, যি তাত স্নান কৰে সি নিশ্চয়েই (উদ্ধাৰৰ পথত) প্ৰবেশ কৰে। চক্ৰপুষ্কৰিণীৰ তীৰ্থই মোৰ উত্তম অধিষ্ঠান।

Verse 84

समाः परार्धसंख्यातास्तत्र तप्तं महातपः । तत्र प्रत्यक्षतां यातो मम विश्वेश्वरः परः

তাত পৰাৰ্ধ-সংখ্যক বছৰৰ বাবে মহাতপস্যা কৰা হৈছিল। তাতেই মোৰ পৰম বিশ্বেশ্বৰ প্ৰত্যক্ষ ৰূপে প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 85

तत्र लब्धं मयैश्वर्यमविनाशि महत्तरम् । चक्रपुष्करिणी चैव ख्याताभून्मणिकर्णिका

তাত মই অবিনাশী আৰু অতি মহান ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলোঁ। আৰু সেই চক্ৰপুষ্কৰিণীহে মণিকৰ্ণিকা নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 86

द्रवरूपं परित्यज्य ललनारूपधारिणी । प्रत्यक्षरूपिणी तत्र मयैक्षि मणिकर्णिका

দ্ৰৱৰূপ পৰিত্যাগ কৰি কুমাৰী-ৰূপ ধাৰণ কৰি, তাত প্ৰত্যক্ষ প্ৰকাশিত মণিকৰ্ণিকাক মই দৰ্শন কৰিলোঁ।

Verse 87

तस्या रूपं प्रवक्ष्यामि भक्तानां शुभदं परम् । यद्रूपध्यानतः पुंभिराषण्मासं त्रिसंध्यतः

তেওঁৰ ৰূপ মই বৰ্ণনা কৰিম—ভক্তসকলৰ বাবে পৰম মঙ্গলদায়ক; যাৰ ধ্যানত মানুহে ছয় মাহ ধৰি ত্ৰিসন্ধ্যাত নিয়মে স্থিত থাকি কল্যাণ লাভ কৰে।

Verse 88

प्रत्यक्षरूपिणी देवी दृश्यते मणिकर्णिका । चतुर्भुजा विशालाक्षी स्फुरद्भालविलोचना

প্ৰত্যক্ষ ৰূপে দেৱী মণিকৰ্ণিকা দৰ্শিত হয়—চতুৰ্ভুজা, বিশালনেত্ৰা, আৰু কপালত দীপ্ত চক্ষুযুক্তা।

Verse 89

पश्चिमाभिमुखी नित्यं प्रबद्धकरसंपुटा । इंदीवरवतीं मालां दधती दक्षिणे करे

তেওঁ সদায় পশ্চিমাভিমুখী, হাত দুটা সংযত কৰি সংপুট-মুদ্ৰাত স্থিত; আৰু দক্ষিণ হাতে নীল পদ্মে ভৰা মালা ধাৰণ কৰে।

Verse 90

वरोद्यते करे सव्ये मातुलुंग फलं शुभम् । कुमारीरूपिणी नित्यं नित्यं द्वादशवार्षिकी

বাম হাতে তেওঁ বৰদ-মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰে আৰু শুভ মাতুলুঙ্গ (বিজৌৰা) ফল ধাৰণ কৰে; তেওঁ সদায় কুমাৰী-ৰূপে স্থিত—চিৰকাল দ্বাদশবয়সীয়া।

Verse 91

शुद्धस्फटिककांतिश्च सुनील स्निग्धमूर्द्धजा । जितप्रवालमाणिक्य रमणीय रदच्छदा

তাইৰ কান্তি শুদ্ধ স্ফটিকৰ দৰে; কেশ গাঢ় নীল আৰু স্নিগ্ধ; তাইৰ মনোহৰ ওঁঠ প্ৰৱাল আৰু মাণিকতকৈও অধিক দীপ্তিময়।

Verse 92

प्रत्यग्रकेतकीपुष्पलसद्धम्मिल्ल मस्तका । सर्वांग मुक्ताभरणा चंद्रकांत्यंशुकावृता

তাইৰ মস্তকত তাজা কেতকী ফুলে শোভিত দীপ্ত ধাম্মিল (বেণী) আছে; সৰ্বাঙ্গ মুকুতাভৰণে অলংকৃত; চন্দ্ৰকান্তিৰ দৰে জ্যোতিৰ্ময় বস্ত্ৰে আৱৃত।

Verse 93

पुंडरीकमयीं मालां सश्रीकां बिभ्रती हृदि । ध्यातव्यानेन रूपेण मुमुक्षुभिरहर्निशम्

তাই হৃদয়ত শ্ৰীসমৃদ্ধ পুণ্ডৰীক (শ্বেত পদ্ম)ময়ী মালা ধাৰণ কৰে; মুক্তিলাভকামী সাধকসকলে দিন-ৰাতি এই ৰূপেই তাইক ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 94

निर्वाणलक्ष्मीभवनं श्रीमतीमणिकर्णिका । मंत्रं तस्याश्च वक्ष्यामि भक्तकल्पद्रुमाभिधम् । यस्यावर्तनतः सिद्ध्येदपि सिद्ध्यष्टकं नृणाम्

শ্ৰীমতী মণিকৰ্ণিকা নিৰ্বাণ-লক্ষ্মীৰ ঐশ্বৰ্যৰেই ধাম। মই তাইৰ মন্ত্রও ক’ম, যাক ‘ভক্ত-কল্পদ্ৰুম’ বুলি জনা যায়; ইয়াৰ জপে মানুহৰ অষ্টসিদ্ধিও উদ্ভৱ হয়।

Verse 95

वाग्भवमायालक्ष्मीमदनप्रणवान्वदेत्पूर्वम् । भांत्यं बिंदूपेतं मणिपदमथ कर्णिके सहृत्प्रणवपुटः

প্ৰথমে বীজাক্ষৰ উচ্চাৰণ কৰিব—বাগ্ভৱ, মায়া, লক্ষ্মী আৰু মদন, প্ৰণৱ (ওঁ) সহ। তাৰপিছত বিন্দুযুক্ত ‘ভাঁ’ ক’ব, তাৰ পিছত ‘মণি’; আৰু তাৰপিছত ‘কৰ্ণিকে’, যাক ‘হৃৎ’ যুক্ত প্ৰণৱৰ পুটে আবদ্ধ কৰা হয়।

Verse 96

मंत्रःसुरद्रुमसमः समस्तसुखसंततिप्रदो जप्यः । तिथिभिः परिमितवर्णः परमपदं दिशति निशितधियाम्

এই মন্ত্ৰ সুৰদ্ৰুম-সম, কামনা-পূৰণ দিৱ্য বৃক্ষৰ দৰে; ই সকলো সুখৰ অবিচ্ছিন্ন ধাৰা দান কৰে আৰু জপযোগ্য। তিথি অনুসাৰে ইয়াৰ বৰ্ণ-সংখ্যা নিৰ্ধাৰিত; তীক্ষ্ণ বুদ্ধিসম্পন্নসকলক ই পৰম পদ প্ৰদান কৰে।

Verse 97

तारस्तारतृतीयो बिंद्वंतोमणिपदं ततः कर्णिके । प्रणवात्मिपदं केन म इति मनुसंख्यवर्णमनुः

এই মন্ত্ৰ ‘তাৰ’ আৰু তৃতীয় ‘তাৰ’ৰে গঠিত; শেষত বিন্দু থাকে, তাৰ পিছত ‘মণি’ পদ, যি পদ্মৰ কৰ্ণিকাত স্থাপিত। ইয়াৰ সাৰ প্ৰণৱ; ‘কেন’ আৰু ‘ম’ যোগ কৰি, বিধিমতে বৰ্ণ-গণনা থকা মন্ত্ৰ হয়।

Verse 98

अयं मंत्रोऽनिशं जप्यः पुंभिर्मुक्तिमभीप्सुभिः । होमो दशांशकः कार्यः श्रद्धाबद्धादरैर्नृभिः

মুক্তি কামনাকাৰী পুৰুষসকলে এই মন্ত্ৰ অনবৰতে জপ কৰিব লাগে। জপ-সংখ্যাৰ দশমাংশ পৰিমাণ হোম শ্ৰদ্ধাৰে বাঁধা আদৰে নৰসকলে কৰিব লাগে।

Verse 99

परिप्लुतैः पुंडरीकैर्गव्येन हविषास्फुटैः । सशर्करेण मेधावी सक्षौद्रेण सदाशुचिः

সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা শুভ্ৰ পদ্ম আৰু গব্য ঘৃতক শুদ্ধ হৱিষ ৰূপে লৈ—চেনি আৰু মধু মিশাই—মেধাৱী সাধকে সদা শুচি হৈ আহুতি দিব লাগে।

Verse 100

त्रिलक्षमंत्र जप्येन मृतो देशांतरेष्वपि । अवश्यं मुक्तिमाप्नोति मंत्रस्यास्य प्रभावतः

এই মন্ত্ৰ তিনিলক্ষ বাৰ জপ সম্পূৰ্ণ কৰিলে, আন দেশত মৰণ হ’লেও, এই মন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱত নিশ্চিতভাৱে মুক্তি লাভ হয়।

Verse 110

पूजयित्वा पशुपतिमुपोषणपरायणाः । पशुपाशैर्न बध्यंते दर्शे विहितपारणाः

যিসকলে পশুপতিৰ পূজা কৰে আৰু উপবাস-ব্ৰতত পৰায়ণ, তেওঁলোক জীৱক বঁধা পশুপাশেৰে বদ্ধ নহয়। দৰ্শা (অমাৱস্যা) ত বিধিমতে পাৰণা কৰি তেওঁলোকে পশুপতিৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 120

तत्राभ्याशे स्कंदतीर्थं तत्राप्लुत्य नरोत्तमः । दृष्ट्वा षडाननं चैव जह्यात्षाट्कौशिकीं तनुम्

তাত ওচৰত স্কন্দ-তীৰ্থ আছে। তাত স্নান কৰি নৰোত্তমে ষড়ানন (ছয়-মুখীয়া স্কন্দ) দৰ্শন কৰিলে, কুশিকাৰ ষড়াৱৰণে গঢ়া দেহ ত্যাগ কৰে।

Verse 130

योगक्षेमं सदा कुर्याद्भवानी काशिवासिनाम् । तस्माद्भवानी संसेव्या सततं काशिवासिभिः

ভৱানী কাশীবাসীৰ যোগ-ক্ষেম সদায় কৰে। সেয়ে কাশীবাসীয়ে ভৱানীক সদায় সংসেৱা আৰু পূজা-সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 140

ज्ञानतीर्थं च तत्रैव ज्ञानदं सवर्दा नृणाम् । कृताभिषेकस्तत्तीर्थे दृष्ट्वा ज्ञानेश्वरं शिवम्

তাতেই জ্ঞান-তীৰ্থ আছে, যি সদায় নৰক জ্ঞান দান কৰে। সেই তীৰ্থত অভিষেক/স্নান কৰি আৰু জ্ঞানেশ্বৰ শিৱক দৰ্শন কৰিলে, জ্ঞানৰ বৰ লাভ হয়।

Verse 150

पितामहेश्वरं लिंगं ब्रह्मनालोपरिस्थितम् । पूजयित्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

ব্ৰহ্মনালৰ ওপৰত অৱস্থিত পিতামহেশ্বৰ লিঙ্গ ভক্তিৰে পূজা কৰিলে, নৰে ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰে।

Verse 160

तत्र भागीरथे तीर्थे श्राद्धं कृत्वा विधानतः । ब्राह्मणान्भोजयित्वा तु ब्रह्मलोके नयेत्पितॄन्

তাত ভাগীৰথ তীৰ্থত বিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, তাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাই, মানুহে নিজৰ পিতৃলোকক ব্ৰহ্মলোকলৈ নি যায়।

Verse 170

मार्कंडेयेश्वरात्प्राच्यां वसिष्ठेश्वर पूजनात् । निष्पापो जायते मर्त्यो महत्पुण्यमवाप्नुयात्

মাৰ্কণ্ডেয়েশ্বৰাৰ পূব দিশত, বসিষ্ঠেশ্বৰক পূজা কৰিলে মর্ত্য মানুহ পাপমুক্ত হয় আৰু মহৎ পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 180

दक्षिणेऽगस्त्यतीर्थाच्च तीर्थमस्त्यतिपावनम् । गंगाकेशवसंज्ञं च सर्वपातकनाशनम्

অগস্ত্য তীৰ্থৰ দক্ষিণে আন এক অতি পাৱন তীৰ্থ আছে, যাক গঙ্গাকেশৱ বুলি কোৱা হয়; ই সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 190

प्रचंडनरसिंहोहं चंडभैरवपूर्वतः । प्रचंडमप्यघं कृत्वा निष्पाप्मा स्यात्तदर्चनात्

‘মই প্ৰচণ্ড নৰসিংহ,’ চণ্ড ভৈৰৱৰ পূবফালে অৱস্থিত। অতি ভয়ংকৰ পাপ কৰিলেও, তেওঁৰ অৰ্চনা কৰিলে মানুহ পাপমুক্ত হয়।

Verse 200

त्रिविक्रमोस्म्यहं काश्यामुदीच्यां च त्रिलोचनात् । ददामि पूजितो लक्ष्मीं हरामि वृजिनान्यपि

‘মই কাশীত ত্ৰিৱিক্ৰম,’ ত্ৰিলোচনৰ উত্তৰে। পূজিত হ’লে মই লক্ষ্মী দান কৰোঁ আৰু দুঃখ-দুৰ্ভাগ্য তথা পাপো আঁতৰাই দিওঁ।

Verse 210

नारायणस्वरूपेण गणाश्चक्रगदोद्यताः । कुर्वंति रक्षां क्षेत्रस्य परितो नियुतानि षट्

নাৰায়ণ-স্বৰূপে, চক্ৰ আৰু গদা উদ্যত গণসকলে ছয় নিযুত সংখ্যাৰে ক্ষেত্ৰখনৰ চাৰিওফালে পবিত্ৰ ৰক্ষা কৰে।

Verse 220

वामनः शंखचक्राब्जगदाभिरुपलक्षितः । लक्ष्मीवंतं जनं कुर्याद्गृहेपि परिधारितः

শঙ্খ, চক্ৰ, পদ্ম আৰু গদাৰে চিহ্নিত বামন—ঘৰত ভক্তিভাৱে স্থাপন কৰিলেও—মানুহক লক্ষ্মীসমৃদ্ধ কৰে।

Verse 230

वासुदेवश्च शंखारि गदाजलजभृत्सदा । शंखांबुज गदाचक्री ध्येयो नारायणो नृभिः

বাসুদেৱ সদায় শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰে; শঙ্খ-পদ্ম-গদা-চক্ৰযুক্ত নাৰায়ণক নৰসকলে ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 240

प्रणम्य दूरादपिच संप्रहृष्टतनूरुहः । अभ्युत्थातुं मनश्चक्रे शंखचक्रगदाधरः

দূৰৰ পৰা প্ৰণাম কৰি, আনন্দত ৰোমাঞ্চিত দেহে, শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰীজনে মনতে সাদৰ অভ্যুত্থান কৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে।

Verse 250

पठितव्यः प्रयत्नेन बिंदुमाधवसंभवः । श्रोतव्यः परया भक्त्या भुक्तिमुक्तिसमृद्धये

বিন্দুমাধৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই কাহিনী যত্নে পঢ়িব লাগে আৰু পৰম ভক্তিৰে শুনিব লাগে, যাতে ভোগ আৰু মুক্তি—দুয়োটাৰেই সমৃদ্ধি হয়।

Verse 251

संप्राप्ते वासरे विष्णो रात्रौ जागरणान्वितः । श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं वैकुंठे वसतिं लभेत्

যেতিয়া বিষ্ণুৰ পবিত্ৰ দিন উপস্থিত হয়, যিয়ে ৰাতি জাগৰণ কৰি এই পুণ্যময় আখ্যানো শুনে, সি বৈকুণ্ঠত বাস লাভ কৰে।