Adhyaya 8
এই অধ্যায়ত যুধিষ্ঠিৰে ধৰ্মাৰণ্যৰ কাহিনী অধিক শুনিবলৈ ব্যাসক অনুৰোধ কৰে। ব্যাসে জনায়—ই স্কন্দপুৰাণোদ্ভৱ বৃত্তান্ত, যি স্থাণু (শিৱ)য়ে স্কন্দক আগতে কৈছিল; ইয়াৰ শ্রৱণ বহু তীৰ্থফলদায়ক আৰু বিঘ্ননাশক। তাৰ পিছত দৃশ্য কৈলাসলৈ সৰে; পঞ্চবক্ত্ৰ, দশভুজ, ত্ৰিনেত্ৰ, শূলপাণি শিৱ কপাল আৰু খট্বাংগ ধৰি গণসকলৰ মাজত বিৰাজমান, ঋষি-সিদ্ধ-গন্ধৰ্বসকলে স্তৱ কৰে। স্কন্দে দেখে—দেৱতা আৰু উচ্চ দিৱ্য সত্তাসকল শিৱদ্বাৰত দৰ্শনৰ অপেক্ষাত আছে। শিৱ উঠি প্ৰস্থান কৰিবলৈ উদ্যত হোৱাত স্কন্দে কাৰণ সোধে। শিৱ কয়—দেৱসকলৰ সৈতে ধৰ্মাৰণ্যলৈ যাব আৰু সৃষ্টিকথা বৰ্ণনা কৰে—প্ৰলয়ত পৰব্ৰহ্মৰ স্থিতি, মহত্তত্ত্বৰ উদ্ভৱ, বিষ্ণুৰ জলবিহাৰ, বটবৃক্ষ আৰু পাতত শয়ন কৰা শিশুৰূপ, নাভিকমলৰ পৰা ব্ৰহ্মাৰ জন্ম, আৰু লোকমণ্ডল তথা যোনিভেদসহ সৃষ্টিৰ আদেশ। পিছত ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ, কশ্যপ আৰু তেওঁৰ পত্নীসকল, আদিত্যসকলৰ উৎপত্তি, আৰু ধৰ্মৰ ভূমিকাৰ পৰা “ধৰ্মাৰণ্য” নামৰ ব্যুৎপত্তি কোৱা হয়। দেৱ-সিদ্ধ-গন্ধৰ্ব-নাগ-গ্ৰহ আদিৰ মহাসমাগমৰ অন্তত ব্ৰহ্মা বৈকুণ্ঠলৈ গৈ বিষ্ণুক বিধিবৎ স্তৱ কৰে; বিষ্ণু দিৱ্য মূৰ্তিত প্ৰকট হৈ সৃষ্টিতত্ত্ব, পুণ্যভূগোল আৰু দেৱোপদেশৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्यकथां पुण्यां श्रुत्वा तृप्तिर्न मे विभो । यदायदा कथयसि तदा प्रोत्सहते मनः । अतः परं किमभवत्परं कौतूहलं हि मे
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: হে মহাবলী প্ৰভু! ধৰ্মাৰণ্যৰ পুণ্য কাহিনী শুনিও মোৰ তৃপ্তি নহয়। যেতিয়াই আপুনি কাহিনী ক’ব, তেতিয়াই মোৰ মন অধিক উৎসুক হয়। সেয়ে তাৰ পিছত কি ঘটিল? মোৰ কৌতূহল অতি মহান।
Verse 2
व्यास उवाच । शृणु पार्थ महापुण्यां कथां स्कंदपुराणजाम् । स्थाणुनोक्तां च स्कंदाय धर्मारण्योद्भवां शुभाम्
ব্যাসে ক’লে: হে পাৰ্থ, শুনা—স্কন্দপুৰাণৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই মহাপুণ্য কাহিনী। ই ধৰ্মাৰণ্যত উদ্ভূত শুভ বৃত্তান্ত, যি স্থাণু (শিৱ)য়ে স্কন্দক কৈছিল।
Verse 3
सर्वतीर्थस्य फलदां सर्वोपद्रवनाशिनीम् । कैलासशिखरासीनं देवदेवं जगद्गुरुम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्
সেই কাহিনী সকলো তীৰ্থৰ ফল দান কৰে আৰু সকলো উপদ্ৰৱ নাশ কৰে। তাত কৈলাস-শিখৰত আসীন দেবদেৱ, জগতগুৰুৰ বৰ্ণনা আছে—পঞ্চবক্ত্ৰ, দশভুজ, ত্ৰিনেত্ৰ, শূলপাণি।
Verse 4
कपालखटवांगकरं नागयज्ञोपवीतिनम् । गणैः परिवृतं तत्र सुरासुरनमस्कृतम्
তেওঁ কপাল আৰু খট্বাঙ্গ দণ্ড ধাৰণ কৰিছিল, আৰু নাগক যজ্ঞোপবীত ৰূপে পৰিধান কৰিছিল। তাত তেওঁ গণসমূহেৰে পৰিবৃত আছিল, আৰু দেৱ-অসুৰ উভয়ে নমস্কাৰ কৰিছিল।
Verse 5
नानारूपगुणैर्गीतं नारदप्रमुखैर्युतम् । गंधर्वैश्चाप्सरोभिश्च सेवितं तमुमापतिम् । तत्रस्थं च महादेवं प्रणिपत्याब्रवीत्सुतः
উমাপতি সেই প্ৰভুক নানাৰূপ গুণগানেৰে গীত কৰা হৈছিল; নাৰদ আদি তেওঁৰ সৈতে আছিল, আৰু গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলে সেৱা কৰিছিল। তাত উপস্থিত মহাদেৱক প্ৰণিপাত কৰি পুত্ৰ স্কন্দে ক’লে।
Verse 6
स्कंद उवाच । स्वामिन्निंद्रादयो देवा ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः । तव द्वारे समायातान्त्वद्दर्शनैकलालसाः । किमाज्ञापयसे देव करवाणि तवाग्रतः
স্কন্দে ক’লে: হে স্বামী! ইন্দ্ৰ আদি দেৱতা, আৰু ব্ৰহ্মা আদি সকলোও, তোমাৰ দুৱাৰত আহি উপস্থিত হৈছে, কেৱল তোমাৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে। হে দেৱ, তুমি কি আজ্ঞা দিয়া? তোমাৰ সন্মুখত মই কি কৰোঁ?
Verse 7
व्यास उवाच । स्कंदस्य वचनं श्रुत्वा आसनादुत्थितो हरः । वृषभं न समारूढो गंतुकामोऽभवत्तदा
ব্যাসে ক’লে: স্কন্দৰ বাক্য শুনি হৰ আসনৰ পৰা উঠিল। বৃষভত ন উঠিয়েই, তেতিয়া তেওঁ গমন কৰিবলৈ উদ্গ্ৰীৱ হ’ল।
Verse 8
गतुकामं शिवं दृष्ट्वा स्कंदो वाक्यमथाब्रवीत्
গমন কৰিবলৈ উদ্যত শিৱক দেখি, স্কন্দে তেতিয়া এই বাক্য ক’লে।
Verse 9
स्कंद उवाच । किं कार्यं देव देवानां यत्त्वमाहूयसे त्वरम् । वृषं त्यक्त्वा कृपासिंधो कृपास्ति यदि मे वद
স্কন্দে ক’লে: হে দেৱ! দেৱতাসকলৰ কি কাৰ্য যে তোমাক ইমান ত্বৰিতে আহ্বান কৰা হৈছে? বৃষভকো ত্যাগ কৰি, হে কৰুণাসিন্ধু, যদি মোৰ ওপৰত কৃপা থাকে তেন্তে মোক কোৱা।
Verse 10
देवदानव युद्धं वा किं कार्यं वा महत्तरम्
দেৱতা আৰু দানৱসকলৰ মাজত যুদ্ধ নে, নতুবা আন কোনো অধিক মহৎ কাৰ্য?
Verse 11
शिव उवाच । शृणुष्वैकाग्रमनसा येनाहं व्यग्रचेतसः । अस्ति स्थानं महापुण्यं धर्म्मारण्यं च भूतले
শিৱে ক’লে: একাগ্ৰ মনেৰে শুনা, মোৰ চিত্ত ব্যাকুল। পৃথিৱীত ধৰ্মাৰণ্য নামে অতি পুণ্যময় এক পবিত্ৰ স্থান আছে।
Verse 12
तत्रापि गंतुकामोऽहं देवैः सह षडाननः
সেই স্থানলৈ যোৱাৰ ইচ্ছা মোৰো আছে—দেৱতাসকলৰ সৈতে, হে ষড়ানন (ছয়-মুখীয়া)!
Verse 13
स्कंद उवाच । तत्र गत्वा महादेव किं करिष्यसि सांप्रतम् । तन्मे ब्रूहि जगन्नाथ कृत्यं सर्वमशेषतः
স্কন্দে ক’লে: হে মহাদেৱ, তাত গৈ এতিয়া আপুনি কি কৰিব? হে জগন্নাথ, আপোনাৰ সকলো উদ্দেশ্য আৰু কৰণীয় একো নাছাড়ি মোক কওক।
Verse 14
शिव उवाच । श्रूयतां वचनं पुत्र मनसोल्हादकारणम् । आदितः सर्व्ववृत्तानां सृष्टि स्थितिकरं महत्
শিৱে ক’লে: হে পুত্ৰ, মোৰ বাক্য শুনা—যি মনক আনন্দিত কৰে। আদিৰ পৰা মই সেই মহান বৃত্তান্ত ক’ম, যি সকলো ঘটনাৰ সৃষ্টি আৰু স্থিতিৰ কাৰণ।
Verse 15
परंतु प्रलये जाते सर्वतस्तमसा वृतम् । आसीदेकं तदा ब्रह्म निर्गुणं बीजमव्ययम्
কিন্তু প্ৰলয় ঘটিলে আৰু চাৰিওফালে অন্ধকাৰ আৱৰি ধৰিলে, তেতিয়া একমাত্ৰ ব্ৰহ্মই আছিল—নিৰ্গুণ, অবিনাশী, অব্যয় বীজ।
Verse 16
निर्मितं वै गुणैरादौ मह द्द्रव्यं प्रचक्ष्यते
আদি কালত নিশ্চয় গুণসমূহৰ পৰা ‘মহৎ’ নামে খ্যাত মহান তত্ত্ব উৎপন্ন হোৱা বুলি কোৱা হয়।
Verse 17
महाकल्पे च संप्राप्ते चराचरे क्षयं गते । जलरूपी जगन्नाथो रममाणस्तु लीलया
আৰু যেতিয়া মহাকল্প উপস্থিত হ’ল আৰু চল-অচল সকলো বিনাশপ্ৰাপ্ত হ’ল, তেতিয়া জলৰূপী জগন্নাথ লীলাৰে ক্ৰীড়া কৰি অৱস্থিত থাকিল।
Verse 18
चिरकाले गते सोपि पृथिव्यादिसुतत्त्वकैः । वृक्षमुत्पादयामासायुतशाखामनोरमम्
দীৰ্ঘ সময় পাৰ হোৱাৰ পিছত, তেওঁও পৃথিৱী আদি সূক্ষ্ম তত্ত্বসমূহৰ সহায়ত দহ হাজাৰ ডালবিশিষ্ট মনোমোহা গছ উৎপন্ন কৰিলে।
Verse 19
फलैर्विशालैराकीर्णं स्कंधकांडादिशोभितम् । फलौघाढ्यो जटायुक्तो न्यग्रो धो विटपो महान्
সেই গছ ডাঙৰ ডাঙৰ ফলৰে ভৰপূৰ আছিল, কাণ্ড-ডাল আদিৰে শোভিত; ফলগুচ্ছত সমৃদ্ধ, ঝুলন্ত জটা-যুক্ত—এই আছিল মহান ন্যাগ্ৰোধ (বট) গছ।
Verse 20
बालभावं ततः कृत्वा वासुदेवो जनार्द्दनः । शेतेऽसौ वटपत्रेषु विश्वं निर्मातुमुत्सुकः
তাৰ পিছত বাসুদেৱ জনাৰ্দন শিশুৰূপ ধৰি, বিশ্ব সৃষ্টিৰ উদ্গ্ৰীৱতাৰে বটপাতত শয়ন কৰিলে।
Verse 21
सनाभिकमले विष्णो र्जातो ब्रह्मा हि लोककृत् । सर्वं जलमयं पश्यन्नानाकारमरूपकम्
বিষ্ণুৰ নাভি-কমলৰ পৰা লোকসৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰ জন্ম হ’ল। চাৰিওফালে চাই তেওঁ দেখিলে—সকলো জলময়, নিৰ্দিষ্ট ৰূপ নথকা, তথাপি নানা আকাৰ ধাৰণক্ষম।
Verse 22
तं दृष्ट्वा सहसोद्वेगाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । इदमाह तदा पुत्र किं करो मीति निश्चितम्
সেয়া দেখি লোকপিতামহ ব্ৰহ্মা হঠাৎ উদ্বেগত কঁপি উঠিল। তেতিয়া তেওঁ ক’লে, “হে পুত্ৰ, মই নিশ্চিত কৰি ক’ওঁ—মই কি কৰিম?”
Verse 23
खे जजान ततो वाणी देवात्सा चाशरीरिणी । तपस्तप विधे धातर्यथा मे दर्शनं भवेत्
তেতিয়া আকাশত এক দেৱীয় অশৰীৰী বাণী উঠিল: “হে বিধাতা, তপস্যা কৰাঁ, যাতে মোৰ দৰ্শন লাভ হয়।”
Verse 24
तच्छ्रुत्वा वचनं तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रातप्यत तपो घोरं परमं दुष्करं महत्
সেই বচন শুনি লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই তেতিয়াই তাত ঘোৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে—পৰম, অতি দুষ্কৰ আৰু মহাশক্তিসম্পন্ন।
Verse 25
प्रहसन्स तदा बालरूपेण कमलापतिः । उवाच मधुरां वाचं कृपालुर्बाल लीलया
তেতিয়া কমলাপতি (লক্ষ্মীপতি) বালকৰূপ ধৰি হাঁহি উঠি মধুৰ বাণী ক’লে—বাললীলা সদৃশ কৰুণাময় ভাৱে।
Verse 26
श्रीविष्णुरुवाच । पुत्र त्वं विधिना चाद्य कुरु ब्रह्मांडगोलके । पातालं भूतलं चैव सिंधुसागरकाननम्
শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: “হে পুত্ৰ, এতিয়া বিধি অনুসাৰে ব্ৰহ্মাণ্ড-গোলকৰ ভিতৰত পাতাল, ভূতল, আৰু নদী-সমুদ্ৰ-অৰণ্যৰ অঞ্চলসমূহ সৃষ্টি কৰা।”
Verse 27
वृक्षाश्च गिरयो द्विपदाः पशवस्तथा । पक्षिणश्चैव गंधर्वाः सिद्धा यक्षाश्च राक्षसाः
“গছ-গছনি আৰু পৰ্বত, দ্বিপদ আৰু পশুসমূহো; আৰু পক্ষীসকল—সঙ্গে গন্ধৰ্ব, সিদ্ধ, যক্ষ আৰু ৰাক্ষস সৃষ্টি কৰা।”
Verse 28
श्वापदाद्याश्च ये जीवाश्चतुराशीतियोनयः । उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव जरायुजास्तथांडजाः
“আৰু বনৰীয়া জন্তু আদিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সকলো জীৱ—চৌৰাশী যোনি: উদ্ভিজ (মাটিৰ পৰা অংকুৰিত), স্বেদজ (ঘামৰ পৰা), জৰায়ুজ (গৰ্ভৰ পৰা) আৰু অণ্ডজ (ডিমৰ পৰা) সৃষ্টি কৰা।”
Verse 29
एकविंशतिलक्षाणि एकैकस्य च योनयः । कुरु त्वं सकलं चाशु इत्युक्त्वांतरधीयत । ब्रह्मणा निर्मितं सर्वं ब्रह्मांडं च यथोदितम्
“প্ৰত্যেক গোটৰ বাবে একুশ লক্ষ যোনি আছে। তুমি এই সকলোখন শীঘ্ৰে সৃষ্টি কৰা।” এইদৰে কৈ প্ৰভু অন্তৰ্ধান হ’ল। তেতিয়া ব্ৰহ্মাই সকলো সৃষ্টি কৰিলে, আৰু ব্ৰহ্মাণ্ড যিদৰে কোৱা হৈছিল তেনেদৰেই প্ৰকাশ পালে।
Verse 30
यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः । स्थाणुः सुरगुरुर्भानुः प्रचेताः परमेष्ठिनः
সেই (কৌসমিক বিধান)ত পিতামহৰ জন্ম হ’ল—একমাত্ৰ প্ৰভু, প্ৰজাপতি; যাক স্থাণু, সুৰগুৰু, ভানু, প্ৰচেতা আৰু পৰমেষ্ঠিন নামেৰে জনা যায়।
Verse 31
यथा दक्षो दक्षपुत्रा स्तथा सप्तर्षयश्च ये । ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः
যেনেকৈ দাক্ষ আৰু দাক্ষৰ পুত্ৰসকল প্ৰজাৰ প্ৰবৰ্তক হ’ল, তেনেকৈয়ে সপ্তৰ্ষিসকলও হ’ল। তেওঁলোকৰ পৰা একবিংশতি প্ৰজাপতি—প্ৰজাৰ অধিপতি—উদ্ভৱ হৈ বংশবৃদ্ধিৰ বিধান চলালে।
Verse 32
पुरुषश्चाप्रमेयश्च एवं वंश्यर्षयो विदुः । विश्वेदेवास्तथादित्या वसव श्चाश्विनावपि
বংশধাৰা জনা ঋষিসকলে এইদৰে বুজে—পুৰুষ আৰু অপ্ৰমেয় তত্ত্ব; আৰু তদুপৰি বিশ্বেদেৱ, আদিত্য, বসু আৰু অশ্বিনদ্বয়ো দেৱীয় ক্ৰমত উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 33
यक्षाः पिशाचाः साध्याश्च पितरो गुह्यकास्तथा । ततः प्रसूता विद्वांसो ह्यष्टौ ब्रह्मर्षयोऽमलाः
যক্ষ, পিশাচ, সাধ্য, পিতৃ আৰু গুহ্যকসকলও প্ৰকাশিত হ’ল। সেই একে বিস্তাৰৰ পৰা অষ্ট নিৰ্মল ব্ৰহ্মর্ষি—শুদ্ধ জ্ঞানত প্রতিষ্ঠিত জ্ঞানী দৰ্শী—জন্মিল।
Verse 34
राजर्षयश्च बहवः सर्वे समुदिता गुणैः । द्यौरापः पृथिवी वायुरंतरिक्षं दिशस्तथा
বহু ৰাজর্ষিও উদ্ভৱ হ’ল, সকলেই গুণে গুণে সমৃদ্ধ। আৰু প্ৰকাশিত হ’ল দ্যৌ (স্বৰ্গ), আপঃ (জল), পৃথিৱী, বায়ু, অন্তৰীক্ষ আৰু দিশাসকল।
Verse 35
संवत्सरार्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् । कलाकाष्ठामुहूर्तादि निमे षादि लवास्तथा
ক্ৰমে ক্ৰমে সংবৎসৰ (বছৰ), ঋতু, মাস, পক্ষ আৰু অহোৰাত্ৰ (দিন-ৰাতি) প্ৰকাশিত হ’ল। আৰু কালৰ মাপ—কলা, কাষ্ঠা, মুহূর্ত আদি—নিমেষৰ পৰা লৱ পৰ্যন্তো উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 36
ग्रहचक्रं सनक्षत्रं युगा मन्वन्तरादयः । यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम्
গ্ৰহচক্ৰ নক্ষত্ৰসহ, যুগ, মন্বন্তৰ আদি আৰু আন যি কিবা আছে—সেই সকলো লোকসমূহৰ সাক্ষী আৰু আধাৰৰূপে উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 37
यदिदं दृश्यते चक्रं किंचि त्स्थावरजंगमम् । पुनः संक्षिप्यते पुत्र जगत्प्राप्ते युगक्षये
এই দেখা পোৱা ঘূৰ্ণমান চক্র—যি কিবা স্থাৱৰ বা জংগম—হে পুত্ৰ, জগত যেতিয়া যুগান্তত উপনীত হয় তেতিয়া পুনৰ সঙ্কুচিত হৈ লয়।
Verse 38
यथर्तावृतुलिंगानि नामरूपाणि पर्यये । दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा वत्स युगादिकम्
যেনেকৈ ঋতুচক্ৰৰ পৰিবর্তনত ঋতুলক্ষণ, নাম-ৰূপ একেই হৈ বাৰে বাৰে দেখা যায়—তেনেকৈ হে বৎস, যুগ আদি চক্রো পুনঃপুনঃ আবর্তিত হয়।
Verse 39
शिव उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कथां पौराणिकीं शुभाम् । ब्रह्मणश्च तथा पुत्र वंशस्यैवानुकीर्तनम्
শিৱে ক’লে: এতিয়া পৰে মই এক শুভ পুৰাণিক কাহিনী ক’ম; আৰু হে পুত্ৰ, ব্ৰহ্মাৰ বংশৰো ক্ৰমে অনুকীৰ্তন কৰিম।
Verse 40
ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः । मरीचिरत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः
ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ ছয়জন মহর্ষি বুলি বিদিত: মৰীচি, অত্রি, অঙ্গিৰস, পুলস্ত্য, পুলহ আৰু ক্ৰতু।
Verse 41
मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपाच्चरमाः प्रजाः । प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश
মৰীচিৰ পুত্ৰ কশ্যপ। কশ্যপৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰজাসকল জন্মিল—দক্ষৰ তেৰজন মহাভাগ কন্যা, খ্যাতিমান আৰু পুণ্যময়ী।
Verse 42
अदितिर्दितिर्दनुः काला दनायुः सिंहिका तथा । क्रोधा प्रोवा वसिष्ठा च विनता कपिला तथा
অদিতি, দিতি, দনু, কালা, দনায়ু আৰু সিংহিকা; লগতে ক্ৰোধা, প্ৰোভা, বসিষ্ঠা, বিনতা আৰু কপিলা—এইসকল দক্ষৰ কন্যাৰ নাম।
Verse 43
कण्डूश्चैव सुनेत्रा च कश्यपाय ददौ तदा । अदित्यां द्वादशादित्याः संजाता हि शुभाननाः
আৰু কণ্ডূ আৰু সুनेত্ৰাকো তেতিয়া কশ্যপক দিয়া হ’ল। অদিতিৰ পৰা বাৰজন আদিত্য জন্মিল—শুভমুখী আৰু দীপ্তিমান।
Verse 44
सूर्याद्वै धर्मराड् जज्ञे ते नेदं निर्मितं पुरा । धर्मेण निर्मितं दृष्ट्वा धर्मारण्यमनुत्तमम् । धर्मारण्यमिति प्रोक्तं यन्मया स्कन्द पुण्यदम्
সূৰ্যৰ পৰা ধম্মৰাট জন্মিল; তেঁৱেই প্ৰাচীন কালত এই পবিত্ৰ স্থান নিৰ্মাণ কৰিলে। ধম্মে গঢ়া এই অনুত্তম অৰণ্য দেখি ইয়াক ‘ধৰ্মাৰণ্য’ বুলি কোৱা হ’ল—হে স্কন্দ, মই তোমাক কওঁ—ই পুণ্য দান কৰে।
Verse 45
स्कन्द उवाच । धर्मारण्यस्य चाख्यानं परमं पावनं तथा । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं कथयस्व महेश्वर
স্কন্দ ক’লে: “ধৰ্মাৰণ্যৰ সেই পৰম পাৱন আখ্যান মই সম্পূৰ্ণকৈ শুনিব বিচাৰোঁ। হে মহেশ্বৰ, সকলো কথা মোক কোৱা।”
Verse 46
ईश्वर उवाच । इन्द्राद्याः सकला देवा अन्वयुर्ब्रह्मणा सह । अहं वै तत्र यास्यामि क्षेत्रं पापनिषूदनम्
ঈশ্বৰ ক’লে: ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতা ব্ৰহ্মাৰ সৈতে একেলগে অনুসৰণ কৰিলে। মইও তাত যাম—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ, যি পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 47
स्कन्द उवाच । अहमप्यागमिष्यामि तं द्रष्टुं शशिशे खर
স্কন্দ ক’লে: মইও আহিম—সেই পবিত্ৰ স্থানটো দৰ্শন কৰিবলৈ।
Verse 48
सूत उवाच । ततः स्कन्दस्तथा रुद्रः सूर्यश्चैवानिलोऽनलः । सिद्धाश्चैव सगन्धर्वास्तथैवाप्सरसः शुभाः
সূত ক’লে: তেতিয়া স্কন্দ, ৰুদ্ৰ, সূৰ্য, লগতে বায়ু আৰু অগ্নি; সিদ্ধসকল গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে, আৰু তেনেদৰে শুভ অপ্সৰাসসকলও (সমবেত হ’ল)।
Verse 49
पिशाचा गुह्यकाः सर्व इन्द्रो वरुण एव च । नागाः सर्वाः समाजग्मुः शुक्रो वाचस्पतिस्तथा
সকলো পিশাচ আৰু গুহ্যক আহিল; ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণো। সকলো নাগ তাত সমবেত হ’ল—শুক্ৰ আৰু বৃহস্পতিও তেনেদৰে।
Verse 50
ग्रहाः सर्वे सनक्षत्रा वसवोऽष्टौ ध्रुवा दयः । अंतरिक्षचराः सर्वे ये चान्ये नगवासिनः
সকলো গ্ৰহ নক্ষত্ৰসহ আহিল; অষ্ট বসু আৰু ধ্ৰুৱগণো। অন্তৰীক্ষত বিচৰণ কৰা সকলো, আৰু আন যিসকল পৰ্বতবাসী, সকলোয়ে তাত সমবেত হ’ল।
Verse 51
ब्रह्मादयः सुराः सर्वे वैकुण्ठं परया मुदा । मन्त्रणार्थं तदा ब्रह्मा विष्णवेऽमितते जसे
তেতিয়া ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা পৰম আনন্দে বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল। পৰামৰ্শৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰহ্মাই অপাৰ তেজস্বী বিষ্ণুৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 52
गत्वा तस्मिंश्च वैकुण्ठे ब्रह्मा लोकपितामहः । ध्यात्वा मुहूर्तमाचष्ट विष्णुं प्रति सुहर्षितः
সেই বৈকুণ্ঠত উপস্থিত হৈ লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই এক মুহূৰ্ত ধ্যান কৰিলে; তাৰপিছত অতি হৰ্ষিত হৈ বিষ্ণুক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 53
ब्रह्मोवाच । कृष्ण कृष्ण महाबाहो कृपालो परमेश्वर । स्रष्टा त्वं चैव हर्ता त्वं त्वमेव जगतः पिता
ব্ৰহ্মাই ক’লে— “কৃষ্ণ, কৃষ্ণ! হে মহাবাহু, হে কৃপালু পৰমেশ্বৰ! তুমিয়েই স্ৰষ্টা, তুমিয়েই সংহাৰক; তুমিয়েই জগতৰ পিতা।”
Verse 54
नमस्ते विष्णवे सौम्य नमस्ते गरुडध्वज । नमस्ते कम लाकांत नमस्तेब्रह्मरूपिणे
হে সৌম্য বিষ্ণু, তোমাক নমস্কাৰ; হে গৰুড়ধ্বজ, তোমাক নমস্কাৰ। হে কমলা (লক্ষ্মী)-কান্ত, তোমাক নমস্কাৰ; হে ব্ৰহ্মৰূপধাৰী, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 55
नमस्ते मत्स्यरूपाय विश्वरूपाय वै नमः । नमस्ते दैत्यनाशाय भक्तानामभयाय च
মৎস্যৰূপধাৰীলৈ নমস্কাৰ; বিশ্বৰূপলৈও নমস্কাৰ। দৈত্যনাশকলৈ নমস্কাৰ, আৰু ভক্তসকলক অভয় দান কৰোঁতালৈ নমস্কাৰ।
Verse 56
कंसघ्नाय नमस्तेस्तु बलदैत्यजिते नमः । ब्रह्मणैवं स्तुतश्चासीत्प्रत्यक्षोऽसौ जनार्द्दनः
হে কংসঘ্ন! তোমাক নমস্কাৰ; হে বল দানৱজিত! তোমাক নমঃ। ব্ৰহ্মাই এইদৰে স্তৱ কৰিলে, আৰু সেই জনাৰ্দন তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষ হৈ উঠিল।
Verse 57
पीतांबरो घनश्यामो नागारिकृतवाहनः । चतुर्भुजो महा तेजाः शंखचक्रगदाधरः
তেওঁ পীতাম্বৰ পৰিধান কৰিছিল, বৰষুণৰ মেঘৰ দৰে ঘনশ্যাম; নাগক বাহন কৰি। চতুৰ্ভুজ, মহাতেজস্বী, শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণকাৰী।
Verse 58
स्तूयमानः सुरैः सर्वैः स देवोऽमितविक्रमः । विद्याधरैस्तथा नागैः स्तूयमानश्च सर्वशः
সেই অমিত বিক্ৰমশালী দেৱতাক সকলো দেৱতাই স্তৱ কৰিছিল; তদুপৰি বিদ্যাধৰ আৰু নাগসকলেও—চাৰিওফালে, সকলো দিশে স্তৱ কৰিছিল।
Verse 59
उत्तस्थौ स तदा देवो भास्करामितदीप्तिमान् । कोटिरत्नप्रभाभास्वन्मुकुटादिविभूषितः
তেতিয়া সেই দেৱতা উঠি দাঁড়াল, অগণিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান। কোটি কোটি ৰত্নৰ প্ৰভাৰে জ্বলি উঠা মুকুট আদি অলংকাৰৰে বিভূষিত।