Adhyaya 7

Verse 1

व्यास उवाच । संप्राप्य धर्मवाप्यां च यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । तृप्तिं प्रयांति पितरो यावदिंद्राश्चतुर्दश

ব্যাসে ক’লে: যি কোনো ব্যক্তি ধৰ্মৱাপীলৈ গৈ পিতৃসকলৰ তৰ্পণ কৰে, তেওঁৰ পিতৃসকল চৌদ্দ ইন্দ্ৰৰ কাল যিমান দিন থাকে সিমান দিন পৰ্যন্ত তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 2

पितरश्चात्र पूज्याश्च स्वर्गता ये च पूर्वजाः । पिंडांश्च निर्वपेत्तेषां प्राप्येमां मुक्तिदायिकाम्

ইয়াত পিতৃসকল পূজনীয়—স্বৰ্গগামী যিসকল পূৰ্বজ। এই মুক্তিদায়িনী স্থানত উপস্থিত হৈ, তেওঁলোকৰ বাবে বিধিপূৰ্বক পিণ্ড নিবেদন কৰা উচিত।

Verse 3

त्रेतायां पंच दिवसैर्द्वापरे त्रिदिनेन तु । एकचित्तेन यो विप्राः पिंडं दद्यात्कलौ युगे

ত্ৰেতাযুগত পাঁচ দিন লাগে, দ্বাপৰত তিন দিন; কিন্তু কলিযুগত, হে বিপ্ৰসকল, যি একাগ্ৰচিত্তে পিণ্ড দান কৰে, সি শীঘ্ৰে ফল লাভ কৰে।

Verse 4

लोलुपा मानवा लोके संप्राप्ते तु कलौ युगे । परदाररता लोकाः स्त्रियोऽतिचपलाः पुनः

কলিযুগ উপস্থিত হ’লে জগতৰ মানুহ লোভী হয়; পুৰুষে পৰস্ত্ৰীলৈ আসক্ত হয়, আৰু নাৰীসকল পুনৰ অতিশয় চঞ্চল হয়।

Verse 5

परद्रोहरताः सर्वे नरनारीनपुंसकाः । परनिन्दापरा नित्यं परच्छिद्रोपदर्शकाः

সকলো—পুৰুষ, নাৰী আৰু নপুংসক—পৰদ্ৰোহত আসক্ত হয়; সদায় পৰনিন্দাত ৰত থাকে আৰু নিত্যই আনৰ দোষ-ছিদ্ৰ দেখুৱাই ফুৰে।

Verse 6

परोद्वेगकरा नूनं कलहा मित्रभेदिनः । सर्वे ते शुद्धतां यांति काजेशाः स्वयमब्रुवन्

নিশ্চয়েই তেওঁলোকে আনক উদ্বিগ্ন কৰা, কলহপ্ৰিয় আৰু মিত্ৰভেদী হয়; তথাপি এই পবিত্ৰ শক্তিৰে তেওঁলোক সকলোৱে শুদ্ধতা লাভ কৰে—প্ৰভুৱে নিজে যি কৈছিল।

Verse 7

एतदुक्तं महाभाग धर्मारण्यस्य वर्णनम् । फलं चैवात्र सर्वं हि यदुक्तं शूलपाणिना

হে মহাভাগ! ধৰ্মাৰণ্যৰ এই বৰ্ণনা কোৱা হ’ল; আৰু ইয়াত থকা সকলো ফল শূলপাণি প্ৰভুৱে যিদৰে ঘোষণা কৰিছিল, ঠিক তেনেদৰেই।

Verse 8

वाङ्मनः कायशुद्धाश्च परदारपराङ्मुखाः । अद्रोहाश्च समाः क्रुद्धा मातापितृपरायणाः

তেওঁলোকে বাক্য, মন আৰু দেহত শুদ্ধ হয়; পৰস্ত্ৰী/পৰপতিলৈ মুখ নুঘুৰায়; দ্ৰোহশূন্য, সমভাবী—ক্ৰোধ উঠিলেও—আৰু মাতৃ-পিতৃভক্ত হয়।

Verse 9

अलौल्या लोभरहिता दानधर्मपरायणाः । आस्तिकाश्चैव धर्मज्ञाः स्वामिभक्तिरताश्च ये

যিসকল চঞ্চলতা-ৰহিত, লোভ-শূন্য, দান আৰু ধৰ্মাচৰণত পৰায়ণ; আস্তিক, ধৰ্মজ্ঞ আৰু নিজৰ স্বামী-প্ৰভুৰ ভক্তিত অচল—তেনে লোকসকলক ইয়াত প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

Verse 10

पतिव्रता तु या नारी पतिशुश्रूषणे रता । अहिंसका आतिथेयाः स्वधर्मनिरताः सदा

যি নাৰী সত্যই পতিব্ৰতা, সি পতি-সুশ্ৰূষাত আনন্দ পায়; অহিংসক, অতিথি-সেৱাত নিবেদিত, আৰু সদায় নিজৰ স্বধৰ্মত নিয়োজিত থাকে।

Verse 11

शौनक उवाच । शृणु सूत महाभाग सर्वधर्मविदांवर । गृहस्थानां सदाचारः श्रुतश्च त्वन्मुखान्मया

শৌনক ক’লে: “হে সূত, মহাভাগ! সৰ্বধৰ্মবিদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ! গৃহস্থসকলৰ সদাচাৰ মই তোমাৰ মুখৰ পৰা শুনিলোঁ।”

Verse 12

एकं मनेप्सितं मेद्य तत्कथयस्व सूतज । पतिव्रतानां सर्वासां लक्षणं कीदृशं वद

মোৰ মনলৈ অতি প্ৰিয় এটা কথা আছে—সেয়া মোক কোৱা, হে সূতপুত্ৰ। সকলো পতিব্ৰতা নাৰীৰ লক্ষণ কেনেকুৱা, বৰ্ণনা কৰা।

Verse 13

सूत उवाच । पतिव्रता गृहे यस्य सफलं तस्य जीवनम् । यस्यांगच्छायया तुल्या यत्कथा पुण्यकारिणी

সূতে ক’লে: “যাৰ ঘৰত পতিব্ৰতা বাস কৰে, তাৰ জীৱন সফল হয়। তাইৰ দেহ-ছায়া যেন ৰক্ষাকাৰী ছাঁ, আৰু তাইৰ কথা কোৱা নিজেই পুণ্যকাৰী হয়।”

Verse 14

पतिव्रतास्त्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्या चैव सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ আদৰ্শ অৰুন্ধতী, সাবিত্ৰী আৰু অনসূয়াৰ মাজত প্ৰকাশিত; তেনেদৰে শাণ্ডিল্যা, সত্যা, লক্ষ্মী আৰু শতৰূপাতো।

Verse 15

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया समाः । पतिव्रतानां धर्मा हि मुनिना च प्रकीर्तिताः

তেওঁলোক মেনা, সুনীতি, সংজ্ঞা আৰু স্বাহাৰ সৈতে তুলনীয়। নিশ্চয়ই পতিব্ৰতা নাৰীৰ ধৰ্মসমূহ মুনিয়ে প্ৰখ্যাত কৰি কৈছে।

Verse 16

भुंक्ते भुक्ते स्वामिनि च तिष्ठ ति त्वनुतिष्ठति । विनिद्रिते या निद्राति प्रथमं परिबुध्यति

স্বামী ভোজন কৰিলে তাই ভোজন কৰে; স্বামী থিয় হ’লে তাইও তেনেদৰে থিয় থাকে। স্বামী শুই থাকিলে তাই শোৱে—কিন্তু সৰ্বপ্ৰথমে জাগে।

Verse 17

अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता

ভৰ্তা কৰ্তব্য-ধৰ্মৰ কাৰণে ক’তবাত অন্য ঠাইলৈ গ’লে, তাই নিজকে অলংকাৰবিহীন ৰাখে, সকলো সাজ-সজ্জা ত্যাগ কৰে।

Verse 18

भर्तुर्नाम न गृह्णाति ह्यायुषोऽस्य हि वृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णति कदाचन

তাই ভৰ্তাৰ নাম উচ্চাৰণ নকৰে, কিয়নো কোৱা হয় ইয়ে তেওঁৰ আয়ু বৃদ্ধি কৰে। আৰু তাই কেতিয়াও অন্য কোনো পুৰুষৰ নাম নলয়।

Verse 19

आकृष्टापि च नाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

টানি আনিলেও তাই চিঞৰি নকৰে; মাৰিলেও স্নিগ্ধ আৰু প্ৰসন্ন হৈ থাকে। সি কয়—“স্বামী, যি আদেশ, সেয়াই কৰিলোঁ; কৃত বুলি গণ্য কৰক,” এইদৰে মিলন-ভাবত কথা কয়।

Verse 20

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम्

আহ্বান কৰিলে গৃহকৰ্ম এৰি সত্বৰে আহে। আৰু সি কয়—“নাথ, কিহেতু মোক মাতিলেহি? কৃপা কৰি আদেশ কৰক, আপোনাৰ নির্দেশ দিয়া হওক।”

Verse 21

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदातव्यं स्वयं किंचित्कर्हिचिन्न ददात्यपि

সি দুৱাৰত বেছি সময় নাথাকে, দুৱাৰৰ ওচৰত অলস হৈ নাথাকে। আৰু নিজে নিজে কেতিয়াও একো দান নকৰে—বিশেষকৈ যি দিয়া উচিত নহয়।

Verse 22

पूजोपकरणं सर्वम नुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि यत्र पुष्पाक्षतादिकम्

পূজাৰ সকলো উপকৰণ কোৱা নোহোৱাকৈ নিজে সাজু কৰিব—নিয়মৰ বাবে ৰখা জল, পবিত্ৰ ঘাঁহ (বৰ্হিষ), আৰু ফুল, অক্ষত আদি।

Verse 23

प्रतीक्षमाणा च वरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्वि ग्नातिहृष्टवत्

সাৱধানে অপেক্ষা কৰি, সময়োচিত আৰু উপযুক্ত যি যি, সি সকলো আগবঢ়াব। ই সি অস্থিৰতা নোহোৱাকৈ, অতিশয় উল্লাস নকৰাকৈ—মন স্থিৰ ৰাখি কৰিব।

Verse 24

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । दूरतो वर्ज्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम्

সেই গৃহিণীয়ে স্বামীৰ উচ্ছিষ্টৰ পৰা প্ৰিয় অন্ন, ফল আদি গ্ৰহণ কৰে; আৰু জনসমাজৰ সমাৱেশ-উৎসৱৰ দৰ্শনৰ পৰা দূৰত থাকিব।

Verse 25

न गच्छेत्तीर्थयात्रादिविवाहप्रेक्षणा दिषु । सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया

সেই নাৰী তীৰ্থযাত্ৰা আদি কৰিবলৈ নাযাব, নাহে বিবাহ-প্ৰেক্ষণা আদি অনুষ্ঠান চাবলৈ। স্বামী যদি সুখে শুই থাকে, সুখে বহি থাকে বা আনন্দত থাকে, তথাপি সি স্বামীৰ অবজ্ঞা কৰি স্বেচ্ছাচাৰী নহ’ব।

Verse 26

अंतरायेऽपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित् । स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्शयेत्

কাৰ্যত বিঘ্ন ঘটিলেও সি কেতিয়াও স্বামীক জগাব নালাগে। আৰু স্ত্ৰীধৰ্ম পালন কৰা নাৰীয়ে তিনিৰাতি পৰ্যন্ত নিজৰ মুখ নেদেখুৱাব।

Verse 27

स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नात्वा न शुध्यति । सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

স্নান কৰি শুদ্ধ নোহোৱালৈকে সি নিজৰ কথা এটাও নক’ব। ভালদৰে স্নান কৰি স্বামীৰ মুখ দৰ্শন কৰিব, অন্য পুৰুষৰ মুখ কেতিয়াও নাচাব। অথবা মনত স্বামীক ধ্যান কৰি সূৰ্যদেৱৰ দৰ্শন কৰিব।

Verse 28

हरिद्रां कुकुमं चैव सिंदूरं कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

হালধি, কেশৰ, সিন্দূৰ আৰু কাজল; লগতে কপাহ (শুচিতা/সজ্জাৰ বাবে) আৰু তাম্বূল; আৰু সৌভাগ্যৰ মঙ্গলময় অলংকাৰ—এই সকলোকে শুভ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 29

केशसंस्कारकं चैव करकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छंती दूरयेन्न पतिव्रता

পতিব্ৰতা নাৰী, স্বামীৰ দীঘলীয়া আয়ু কামনা কৰি, অতিমাত্ৰা কেশ-সজ্জা আৰু হাত-কাণ আদি অলংকাৰৰ পৰা দূৰত থাকিব।

Verse 30

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

স্বামীৰ প্ৰতি বিদ্বেষ পোষণ কৰা নাৰীৰ সৈতে তাই কেতিয়াও কথা নক’ব। তাই ক’তো একাকী নাথাকিব, আৰু কেতিয়াও নগ্ন হৈ স্নান নকৰিব।

Verse 31

नोलूखले न मुशले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

সতী নাৰী কেতিয়াও উলুখল, মুছল, চালনি-ঝুড়ি, আনকি পেষণ-পাথৰতো নুবহিব; ন যন্ত্ৰত, ন দুৱাৰৰ দেহলীত কেতিয়াও বহিব।

Verse 32

विना व्यवायसमयात्प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

যথোচিত দাম্পত্য-সময় ব্যতীত তাই ক’তোও ধৃষ্টতা নচলাব। য’ত য’ত স্বামীৰ ৰুচি, ত’ত তাই সদায় প্ৰেমময়ী আৰু অনুকূল হৈ থাকিব।

Verse 33

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेव परो वृषः । इयमेव च पूजा च भर्तुर्वाक्यं न लंघयेत्

এইয়েই স্ত্ৰীলোকৰ ব্ৰত, এইয়েই সৰ্বোচ্চ ধৰ্ম; এইয়েই তেওঁলোকৰ পূজাও—তাই স্বামীৰ বাক্য কেতিয়াও লঙ্ঘন নকৰিব।

Verse 34

क्लीबं वा दुरवस्थं वा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थिरं दुःस्थिरं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

স্বামী ক্লীব হ’লেও, দুঃস্থ অৱস্থাত থাকিলেও, ৰোগী বা বৃদ্ধ হ’লেও—স্থিৰ বা অস্থিৰ যিয়েই হওক—স্ত্ৰীয়ে নিজৰ একমাত্ৰ স্বামীক ত্যাগ নকৰিব, ন অবমাননা কৰিব।

Verse 35

सर्पिर्लव णहिंग्वादिक्षयेऽपि व पति व्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायसीषु न भोजयेत्

ঘিউ, লৱণ, হিং আদি শেষ হৈ গ’লেও পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে ‘স্বামীৰ বাবে একো নাই’ বুলি নক’ব; আৰু লোহাৰ পাত্ৰত স্বামীক ভোজন নকৰাব।

Verse 36

तीर्थस्नानार्थिनी चैव पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि वा विष्णोः पतिरेवाधि कः स्त्रियः

আৰু যদি তীৰ্থস্নানৰ পুণ্য কামনা কৰে, তেন্তে স্বামীৰ পদধৌত জল পান কৰিব; কিয়নো স্ত্ৰীৰ বাবে স্বামীকেই শংকৰ বা বিষ্ণুতকৈও অধিক মান্য বুলি ধৰা হয়।

Verse 37

व्रतोपवामनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

যি স্ত্ৰীয়ে স্বামীক অমান্য কৰি ব্ৰত, উপবাস বা নিয়ম পালন কৰে, কোৱা হয় যে সেয়া স্বামীৰ আয়ু হৰণ কৰে; আৰু মৃত্যুৰ পাছত নৰকলৈ যায়।

Verse 38

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्यान्नारी या क्रोधत त्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

উপদেশ পোৱাৰ পাছত যি নাৰী ক্ৰোধেৰে প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে, কোৱা হয় সেয়া গাঁৱত কুকুৰী হৈ জন্মে, বা নিৰ্জন বনত শিয়ালিনী হৈ জন্মে।

Verse 39

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः । अभ्यर्च्य चरणौ भतुर्भो क्तव्यं कृतनिश्चया

স্ত্ৰীসকলৰ বাবে এক পৰম নিয়ম ঘোষণা কৰা হৈছে: দৃঢ় সংকল্পে স্বামীৰ চৰণ পূজা কৰি তেতিয়াহে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 40

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । तत्र पारुष्यवाक्यानि ब्रूयान्नैव कदाचन

উচ্চ আসন নাসেৱে, আনৰ ঘৰত নাযাব; আৰু তাত কেতিয়াও কঠোৰ বাক্য নক’ব।

Verse 41

गुरूणां सन्निधौ वापि नोच्चैर्ब्रु यान्नवाहयेत्

গুৰু বা জ্যেষ্ঠসকলৰ সন্নিধানতো উচ্চস্বৰে নক’ব, আৰু অশোভনভাৱে আগবাঢ়িও নচলিব।

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

যি দুৰ্বুদ্ধি স্ত্ৰী স্বামীক ত্যাগ কৰি গোপনে ঘূৰি ফুৰে, কোৱা হয় সি ক্ৰূৰী মাইকী পেঁচা হৈ পুনর্জন্ম লয় আৰু গছৰ কোটৰত শয়ন কৰে।

Verse 43

ताडिता ताडयेच्चेत्तं सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति याऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत्

যদি মাৰ খাই সি উলটাই মাৰে, তেন্তে সি বৃষদংশিনী ব্যাঘ্ৰী হয়। আৰু যি আনলৈ তিৰ্যক দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰে, সি কেৰেকৰা-চকুয়ালী হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 44

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे सा सूकरी भूयाद्वल्गुली वाथ विङ्भुजा

যি নাৰী স্বামীক পৰিত্যাগ কৰি কেৱল সুস্বাদু-মিষ্ট অন্ন ভক্ষণ কৰে, সি গাঁৱত পুনর্জন্ম লৈ শূকৰী হয়—অথবা গোধা, নাইবা বিষ্ঠাভোজী জীৱ।

Verse 45

हुन्त्वंकृत्याप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदैर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुनः । दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते

যি নাৰী অনিষ্ট কৰি অপ্ৰিয় বাক্য কয়, সি নিশ্চয় মূক হৈ জন্মে। যি সদায় সতীনক ঈৰ্ষ্যা কৰে, সি পুনঃপুনঃ দুর্ভাগিনী হয়। আৰু যি স্বামীৰ পৰা দৃষ্টি ঘুৰাই অন্য পুৰুষলৈ কামনাৰে চায়, সি ক্ষতি আৰু কলংক ভোগ কৰে।

Verse 46

काणा च विमुखा वापि कुरूपापि च जायते । बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलासनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

সি কাণী, বা স্বভাৱত বিমুখ, বা কুৰুপ হৈও জন্মে। কিন্তু স্বামী বাহিৰৰ পৰা আহি পোৱাত দেখিলে, সি জল আৰু আসন লৈ তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়িব; তাম্বূল, পাখা আৰু পদসংবাহন আদি সেৱাও কৰিব।

Verse 47

तथैव चारुवचनैः स्वेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया । मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता सुतं सुतः

তথৈৱ মধুৰ বাক্য আৰু আন কৰ্মেৰে—যেনে ক্লান্তি আৰু ঘাম দূৰ কৰা—যি আনন্দেৰে নিজৰ প্ৰিয়ক সন্তুষ্ট কৰে, তায়ে ত্ৰিলোকক সন্তুষ্ট কৰে। কিয়নো পিতা মিতকৈ দিয়ে, ভ্ৰাতা মিতকৈ, আৰু পুত্ৰও মিতকৈয়ে দিয়ে।

Verse 48

अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् । भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

অমিত পালন-পোষণ দান কৰা স্বামীক কোনে ন পূজিব? স্বামী দেৱসম; স্বামী গুৰুসম; আৰু স্বামীেই ধৰ্ম, তীৰ্থ আৰু ব্ৰত-উপবাস। সেয়ে সকলো ত্যাগ কৰি একমাত্ৰ স্বামীকেই পৰম ভাৱে সমৰ্চনা কৰা উচিত।

Verse 49

जीवहीनो यथा देही क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्य शुचिः सदा

যেনেকৈ প্ৰাণহীন দেহ ক্ষণতে অশুচিতালৈ পৰিণত হয়, তেনেকৈ স্বামীহীনা নাৰী, ভালদৰে স্নান কৰিলেও, এই ধৰ্মবচন অনুসাৰে সদায় অশুচি বুলি গণ্য হয়।

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा स्यादमंगला । विधवादर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

সকলো অমঙ্গল বস্তুৰ মাজত বিধৱাক অমঙ্গল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; কেৱল বিধৱাৰ দৰ্শন কৰিলেই ক’তো কেতিয়াও সিদ্ধি জন্মে নাহে—এনেদৰে এই পাঠে কয়।

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वा मंगलवर्जिताः । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम्

একমাত্ৰ মাতৃক বাদ দি আন সকলোকে মঙ্গলবর্জিত বুলি কোৱা হৈছে; সেয়ে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদো জ্ঞানীয়ে ত্যাগ কৰিব—বিষধৰ সাপৰ সদৃশ বুলি গণি।

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतो ऽजीवतोपि वा

কন্যাৰ বিবাহসময়ত দ্বিজসকলে তাইক এই বচন পাঠ কৰাব: ‘মই মোৰ স্বামীৰ সহচৰী হওঁ—সেয়া জীৱিত হওক বা অজীৱিতো হওক।’

Verse 53

अनुव्रजन्ती भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

যি পত্নী আনন্দে স্বামীৰ অনুসৰণ কৰি ঘৰ পৰা পিতৃবনৰ দিশে যায়, সি প্ৰতিটো পদক্ষেপতে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল নিঃসন্দেহে লাভ কৰে—এনেদৰে গ্ৰন্থে ঘোষণা কৰে।

Verse 54

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात् । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं व्रजेत्सती

যেনে সাপ-ধৰোঁতাই বলপূৰ্বক গুহাৰ পৰা সাপক উলিয়াই আনে, তেনে সতি পতিব্ৰতা যমদূতসকলক অতিক্ৰম কৰি স্বামীৰ সৈতে স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।

Verse 55

यमदूताः पलायंते तामालोक्य पतिव्रताम् । तपनस्तप्यते नूनं दहनोपि च दह्यते

সেই পতিব্ৰতাক দেখি যমদূতাসকল পলাই যায়; নিশ্চয় সূৰ্যও যেন দগ্ধ হয়, আৰু অগ্নিও যেন তাৰ তেজত দহি যায়।

Verse 56

कंपंते सर्वतेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः । यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च

পতিব্ৰতাৰ সেই মহাতেজ দেখি সকলো তেজস্বী শক্তি কঁপে; দেহত যিমান লোম আছে, সিমানেই কোটি আৰু অযুত পৰিমাণ পুণ্যফল বৃদ্ধি পায়।

Verse 57

भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता । धन्या सा जननी लोके धन्योऽसौ जनकः पुनः

পতিব্ৰতা স্বামীৰ সৈতে স্বৰ্গসুখ ভোগ কৰে, আনন্দে বিভোৰ হয়; জগতত ধন্য সেই মাতৃ, আৰু ধন্য পুনৰ সেই পিতৃ।

Verse 58

धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता । पितृवंश्या मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

ধন্য আৰু শ্ৰীসম্পন্ন সেই স্বামী, যাৰ গৃহত পতিব্ৰতা আছে। পিতৃবংশৰ তিনিপুৰুষ, মাতৃবংশৰ তিনিপুৰুষ, আৰু পতিবংশৰ তিনিপুৰুষ—সেই পতিব্ৰতাৰ পুণ্যবলে স্বৰ্গসুখ ভোগ কৰে।

Verse 59

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहारमुत्र च दुःखिताः

শীল-ধৰ্ম ভংগ কৰি দুষ্কৃতিসকল তিনিধৰণৰ কুল-পরম্পৰা পতিত কৰে; পিতা, মাতা আৰু স্বামীৰ বাবে ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে দুখৰ কাৰণ হয়।

Verse 60

पतिव्रतायाश्चरणो यत्रयत्र स्पृशेद्भुवम् । सा तीर्थभूमिर्म्मान्येति नात्र भारोऽस्ति पावनः

য’ত য’ত পতিব্ৰতাৰ চৰণে ভূমি স্পৰ্শ কৰে, সেই স্থানেই তীৰ্থভূমি বুলি মান্য হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই—তাৰ পবিত্ৰকাৰী শক্তি দৃঢ় আৰু সত্য।

Verse 61

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धर्व एवापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

উজ্জ্বল সূৰ্য্যও ভয়ে-ভক্তিয়ে পতিব্ৰতাৰ স্পৰ্শ বিচাৰে; চন্দ্ৰ আৰু গন্ধৰ্বও কেৱল নিজৰ শুদ্ধিৰ বাবে তেনেকুৱাই কৰে—অন্য কোনো কাৰণত নহয়।

Verse 62

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । गायत्र्याघविनाशो नो पातिव्रत्येन साऽघनुत्

জলসমূহ সদায় পতিব্ৰতাৰ স্পৰ্শ কামনা কৰে। গায়ত্ৰীৰ সৈতে যুক্ত পাপ-নাশিনী শক্তিও আমাৰ বাবে তাইৰ পতিব্ৰত্য দ্বাৰাই সিদ্ধ হয়; সেই ভক্তিতেই তাই পাপ দূৰ কৰে।

Verse 63

गृहेगृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पति व्रता

প্ৰতি ঘৰত ৰূপ-লাবণ্যৰ গৰ্বে মত্ত নাৰী থাকে; কিন্তু সত্য পতিব্ৰতা স্ত্ৰী কেৱল বিশ্বেশ্বৰ (জগতৰ প্ৰভু)ৰ পৰম ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ হয়।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलायैव भार्या संतानवृद्धये

গৃহস্থ জীৱনৰ মূল শিপা হৈছে পত্নী, সুখৰো মূল শিপা পত্নী। ধৰ্মফল লাভৰ বাবে পত্নী, আৰু সন্তানবৃদ্ধিৰ বাবেও পত্নী।

Verse 65

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीनां च तृप्तिः स्याद्भार्यया गृहे । गृहस्थः स तु विज्ञेयो गृहे यस्य पतिव्रता

এই লোক আৰু পৰলোক—দুয়োটা পত্নীৰ দ্বাৰাই ধাৰণ হয়। গৃহত দেৱতা, পিতৃ আৰু অতিথিৰ তৃপ্তি পত্নীৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হয়। যাৰ গৃহত পতিব্ৰতা পত্নী আছে, সেয়াই সত্য গৃহস্থ বুলি জানিব লাগে।

Verse 66

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सदनं पावनं भवेत्

যেনেকৈ গঙ্গাত অৱগাহন কৰিলে দেহ পবিত্ৰ হয়, তেনেকৈ পতিব্ৰতাক দেখা মাত্ৰেই গৃহ পবিত্ৰ হয়।

Verse 67

पर्यंकशायिनी नारी विधवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्य्यं पतिसौख्यसमीहया

উচ্চ শয্যাত শোৱা নাৰীয়ে পতিক অমঙ্গললৈ পেলাব পাৰে আৰু নিজে বিধৱা হ’ব পাৰে; সেয়ে পতিৰ সুখ-মঙ্গল কামনা কৰি তাই মাটিত শয়ন কৰিব লাগে।

Verse 68

नैवांगोद्वर्त्तनं कार्य्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गन्धद्रव्यस्य संभोगो नैव कार्य्यस्तया क्वचित्

বিধৱা স্ত্ৰীয়ে কেতিয়াও অঙ্গত উবটন বা মালিশ নকৰিব লাগে; আৰু কেতিয়াও সুগন্ধি, আতৰ আদি গন্ধদ্ৰব্য ভোগ নকৰিব লাগে।

Verse 69

तर्प्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम्

প্ৰতিদিন কুশা আৰু তিল-মিশ্ৰিত জলেৰে স্বামীৰ উদ্দেশ্যে তৰ্পণ কৰা উচিত; তেনেদৰে তেওঁৰ পিতা আৰু পিতামহৰ বাবেও, নাম-গোত্ৰ আদি সঠিকভাৱে উচ্চাৰণ কৰি আগতে উল্লেখ কৰি।

Verse 70

विष्णोः संपूजनं कार्यं पतिबुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

বিষ্ণুৰ সম্পূজন স্বামী-বুদ্ধিৰে কৰা উচিত, অন্যভাৱে নহয়। সদায় স্বামীক বিষ্ণুৰূপধাৰী হৰি বুলি ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 71

यद्यदिष्टतमं लोके यद्यत्पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

জগতত যি যি সৰ্বাধিক প্ৰিয়, আৰু স্বামীয়ে যি কামনা কৰে—সেই সেই বস্তু গুণৱান যোগ্য পাত্ৰক দান কৰিব লাগে, স্বামীক প্ৰসন্ন কৰাৰ কামনাৰে।

Verse 72

वैशाखे कार्त्तिके मासे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां पुराणश्रवणं मुहुः

বৈশাখ আৰু কাৰ্ত্তিক মাহত বিশেষ নিয়ম পালন কৰা উচিত—বাৰে বাৰে তীৰ্থস্নান, দান, তীৰ্থযাত্ৰা আৰু পুরাণ-শ্ৰৱণ কৰা।

Verse 73

वैशाखे जलकुम्भाश्च कार्त्तिके घृतदीपिकाः । माघे धान्यतिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

বৈশাখত জলকুম্ভ দান, কাৰ্ত্তিকত ঘৃতদীপ দান, আৰু মাঘত ধান্য-তিলৰ উৎসৰ্গ—এইবোৰ স্বৰ্গলোকে বিশেষ মহিমাময় পুণ্য ফলদায়ক।

Verse 74

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उशीरं व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चंदनम्

বৈশাখ মাহত প্ৰপা (জনসাধাৰণৰ পানীৰ ছাঁ-ঠাই) স্থাপন কৰিব লাগে আৰু দেৱসেৱাৰ বাবে গলন্তিকা (পানী ছাঁকনি) দান কৰিব লাগে। লগতে সুগন্ধি উশীৰ, পাখা, ছাতি, সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ আৰু চন্দনো দানযোগ্য।

Verse 75

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्पगृहाणि च

কপূৰ মিশ্ৰিত তাম্বূলো অৰ্পণ কৰিব লাগে আৰু তদ্ৰূপে ফুল দান কৰিব লাগে। লগতে বহুতো জলপাত্ৰ আৰু ফুলগৃহ (ফুল অৰ্পণৰ ঠাই/মঞ্চ) দানযোগ্য।

Verse 76

पानानि च विचित्राणि द्राक्षारंभाफलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পানীয় আৰু দ্ৰাক্ষা, কলা তথা ফলসমূহো শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল (ব্ৰাহ্মণ)ক দান কৰিব লাগে, এই বুলি—“মোৰ পতি প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 77

ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृन्ताकं सूरणं चैव शूकशिंबीं च वर्जयेत्

ঊৰ্জা (কাৰ্ত্তিক) কালত যৱান্ন ভোজন কৰিব লাগে, নতুবা দিনে একবাৰেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। বেঙেনা, সূৰণ (এলিফেণ্ট-ফুট যাম) আৰু শুঁটি থকা শিম/ডালজাতীয় বস্তু বর্জনীয়।

Verse 78

कार्त्तिके वर्जयेत्तैलं कांस्यं चापि विवर्जयेत् । कार्त्तिके मौननियमे चारुघण्टां प्रदापयेत्

কাৰ্ত্তিকত তেল বর্জন কৰিব লাগে আৰু কাংস্য (ঘণ্টাধাতু/পিতল)ও ব্যৱহাৰ নকৰিব লাগে। কাৰ্ত্তিকৰ মৌন-নিয়ম পালনকালে সুন্দৰ ঘণ্টা দান কৰিব লাগে।

Verse 79

पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति । भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका

যি পাতৰ থালত ভোজন কৰে, সি ঘিউৰে পূৰ্ণ কাঁহৰ পাত্ৰ দান কৰিব। আৰু ভূমিত শোৱা-ব্ৰতৰ বাবে তুলাসহ মসৃণ শয্যা দান কৰাই বিধিসম্মত।

Verse 80

फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसः । धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनुं दद्यात्प्रयत्ने न सालंकारा सकांचनाम्

ফল ত্যাগ কৰিলে ফল দান কৰিব; ৰস ত্যাগ কৰিলে সেই ৰস দান কৰিব। ধান্য ত্যাগ কৰিলে সেই ধান্য—অথবা স্মৃতিমতে ধান্যৰ ভঁৰাল/গুদামো। আৰু বিশেষ যত্নে অলংকৃত, সোণসহ গাই দান কৰা উচিত।

Verse 82

इत्यादिविधवानां च नियमाः संप्रकीर्तिताः । तेषां फलमिदं राजन्नान्येषां च कदाचन

এইদৰে এই আৰু সদৃশ ব্ৰতসমূহৰ নিয়মসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে কীৰ্তিত হ’ল। হে ৰাজন, এইয়েই সেই ব্ৰতসমূহৰ ফল—অন্যসকলৰ কেতিয়াও নহয়, যিসকলে নিয়ম নাপালন কৰে।

Verse 83

धर्मवापीं समासाद्य दानं दद्याद्विचक्षणः । कोटिधा वर्द्धते नित्यं ब्रह्मणो वचनं यथा

ধৰ্মৱাপী নামৰ পবিত্ৰ কূপৰ ওচৰলৈ গৈ, বিচক্ষণ লোকে দান কৰিব। সেই দান নিত্য কোটিগুণে বৃদ্ধি পায়—ব্ৰহ্মাৰ বচন অনুসাৰে।

Verse 85

धर्मक्षेत्रे तु संप्राप्य श्राद्धं कुर्यादतंद्रितः । तस्य संवत्सरं यावत्तृप्ताः स्युः पितरो धुवम्

ধৰ্মক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ, অলসতা নকৰাকৈ শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে। সেই কৰ্মৰ ফলত পিতৃগণ নিশ্চিতভাৱে সম্পূৰ্ণ এক বছৰ পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকিব।

Verse 86

ये चान्ये पूर्वजाः स्वर्गे ये चान्ये नरकौकसः । ये च तिर्यक्त्वमापन्ना ये च भूतादिसंस्थिताः

আৰু সেই অন্য পিতৃসকল যিসকল স্বৰ্গত আছে, আৰু যিসকল নৰকত বাস কৰে; যিসকল তিৰ্যক-যোনি (পশু জন্ম) লাভ কৰিছে, আৰু যিসকল ভূত আদি সত্তাৰ অৱস্থাত স্থিত আছে—

Verse 87

तान्सर्वान्धर्मकूपे वै श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । अत्र प्रकिरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन ते तृप्तिमायांति ये पिशाचत्वमागताः

সেই সকলোকে ধাৰ্মকূপত বিধি অনুসাৰে নিশ্চয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত। ইয়াত পৃথিৱীত মানুহে যি নৈবেদ্য ছটিয়াই দিয়ে—তাৰ দ্বাৰাই পিশাচ-অৱস্থা লাভ কৰা সত্তাসকল তৃপ্তি পায়।

Verse 88

येषां तु स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषां तृप्तिः प्रजायते

কিন্তু, হে পুত্ৰ, যিসকলৰ স্নান-বস্ত্ৰৰ পৰা টোপা টোপা পানী ভূমিত পৰে—সেই পুণ্যৰ দ্বাৰাই গছৰ অৱস্থা লাভ কৰা পিতৃসকল তৃপ্ত হয়।

Verse 89

या वै यवानां कणिकाः पतंति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये तु देवत्वमागताः

আৰু যিমান যৱৰ দানা ধৰণীতলে পৰে—সেই দানাসকলৰ দ্বাৰাই দেবত্ব লাভ কৰা পিতৃসকল পোষিত আৰু বলৱান হয়।

Verse 90

उद्धृतेष्यथ पिंडेषु यावान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं तेषां ये च पातालमागताः

আৰু পিণ্ড উঠাই লোৱাৰ পাছত ভূমিত যিমান সৰু খাদ্যকণা ৰৈ যায়—সেই কণাসকলৰ দ্বাৰাই পাতাললৈ গমন কৰা পিতৃসকল পোষিত হয়।

Verse 91

ये वा वर्णाश्रमाचारक्रियालोपा ह्यसंस्कृताः । विपन्नास्ते भवंत्यत्र संमार्जनजलाशिनः

যিসকলে বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ বিধিবদ্ধ আচাৰ-ক্ৰিয়া ত্যাগ কৰে আৰু যথোচিত সংস্কাৰবিহীন অশুদ্ধ থাকে, সিহঁতে পথভ্ৰষ্ট হৈ এই লোকত ঝাড়ু-মাৰ্জনৰ ধোৱা পানীত জীৱনধাৰণ কৰা সত্তা হৈ পৰে।

Verse 92

भुक्त्वा वाचमनं यच्च जलं पतति भूतले । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयांति वै

ভোজনৰ পিছত আচমন কৰা যি পানী ভূমিত পৰে, সেই পানীৰ দ্বাৰাই ব্ৰাহ্মণসকল আৰু আনসকলেও পৰলোকত তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 93

एवं यो यजमानश्च यच्च तेषां द्विजन्मनाम् । क्वचिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरस्पृष्ट एव च

এইদৰে যজমান আৰু যজ্ঞত অংশ লোৱা দ্বিজসকলৰ বাবে ক’তো পানী বা অন্ন অসাৱধানতাৰে ছিটাই পেলোৱা উচিত নহয়; শুচি হৈ, অপবিত্ৰ স্পৰ্শৰ পৰা অক্ষত থাকিব লাগে।

Verse 94

ये चान्ये नरके जातास्तत्र योन्यंतरं गताः । प्रयांत्याप्यायनं वत्स सम्यक्छ्राद्धक्रियावताम्

আৰু যিসকল নৰকত জন্ম লৈ তাতেই অন্য-অন্য যোনিত গমন কৰিছে, হে বৎস, বিধিপূৰ্বক শ্ৰাদ্ধ-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰাসকলৰ সম্যক শ্ৰাদ্ধৰ দ্বাৰা সিহঁতে পোষণ আৰু উপশম লাভ কৰে।

Verse 95

अन्यायोपार्जितैर्द्रव्यैः श्राद्धं यत्क्रियते नरैः । तृप्यंति तेन चण्डालपुल्कसादिषु योनिषु

যদি মানুহে অন্যায়ে উপাৰ্জিত ধনেৰে শ্ৰাদ্ধ কৰে, তেন্তে সেই অৰ্পণে চণ্ডাল, পুল্কস আদি যোনিত থকা সত্তাসকল তৃপ্ত হয়।

Verse 96

एवमाप्यायिता वत्स तेन चानेक । बांधवाः श्राद्धं कर्तुमशक्तिश्चेच्छाकैरपि हि जायते

এইদৰে, হে বৎস, ইয়াৰ দ্বাৰা বহু বান্ধৱ পোষিত হয়; আৰু শ্ৰাদ্ধ সম্পূৰ্ণকৈ কৰিব নোৱাৰিলেও, শ্ৰাদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছা জাগে—সেই ইচ্ছাৰো ফল আছে।

Verse 97

तस्माच्छ्राद्धं नरो भक्त्या शाकैरपि यथाविधि । कुरुते कुर्वतः श्राद्धं कुलं क्वचिन्न सीदति

সেয়ে, মানুহে ভক্তিৰে বিধি অনুসৰি, সৰল শাক-পাচলিৰে হলেও শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে; কিয়নো যিয়ে শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ কুল কেতিয়াও বিনাশত নপৰে।

Verse 98

पापं यदि कृतं सर्वं पापं च वर्द्धते ध्रुवम् । कुर्वाणो नरके घोरे पच्यते नात्र संशयः

যদি পাপ কৰা হয়, তেন্তে সেই পাপ নিশ্চয় বৃদ্ধি পায়; আৰু তাতেই লাগি থাকিলে মানুহে ভয়ংকৰ নৰকত দগ্ধ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 99

यथा पुण्यं तथा पापं कृतं कर्म शुभाशुभम् । तत्सर्वं वर्द्धते नूनं धर्मारण्ये नृपोत्तम

পুণ্য যেনেকৈ, পাপো তেনেকৈ—যি কৰ্ম কৰা হয়, শুভ হওক বা অশুভ—সেই সকলো ধৰ্মাৰণ্যত নিশ্চয় বৃদ্ধি পায়, হে নৃপোত্তম।

Verse 100

कामिकं कामदं देवं योगिनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं तु सर्वदा

ধৰ্মাৰণ্য সদায় এইদৰে ঘোষিত: কামনাসম্পন্ন লোকৰ বাবে কামনা পূৰণ কৰা দেৱশক্তি; যোগীৰ বাবে মুক্তিদাতা; আৰু সিদ্ধসকলৰ বাবে সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।