Adhyaya 34

Verse 1

व्यास उवाच । एवं रामेण धर्मज्ञ जीर्णोद्धारः पुरा कृतः । द्विजानां च हितार्थाय श्रीमातुर्वचनेन च

ব্যাসে ক’লে: “এইদৰে ধৰ্মজ্ঞ ৰামে প্ৰাচীন কালত জীৰ্ণ হৈ পৰা বস্তুৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিলে—দ্বিজসকলৰ কল্যাণৰ বাবে আৰু শ্ৰী মাতাৰ আদেশ অনুসৰিও।”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं शासनं ब्रह्मन्रामेण लिखितं पुरा । कथयस्व प्रसादेन त्रेतायां सत्यमंदिरे

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ ঋষি, ৰামে পূৰ্বে কেনে ধৰণৰ শাসনলিপি লিখিছিল? কৃপা কৰি ক’বা—ত্ৰেতাযুগত সত্যমন্দিৰত (যি জাৰী হৈছিল)।”

Verse 3

व्यास उवाच । धर्मारण्ये वरे दिव्ये बकुलार्के स्वधिष्ठिते । शून्यस्वामिनि विप्रेंद्र स्थिते नारायणे प्रभौ

ব্যাসে ক’লে: পৰম দিৱ্য ধৰ্মাৰণ্যত—য’ত বকুলাৰ্ক নিজ আসনত প্ৰতিষ্ঠিত—হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! শূন্যস্বামিনত প্ৰভু নাৰায়ণ উপস্থিত থাকোঁতে…

Verse 4

रक्षणाधिपतौ देवे सर्वज्ञे गुणनायके । भवसागर मग्नानां तारिणी यत्र योगिनी

তাত ৰক্ষণৰ অধিপতি দেৱ—সৰ্বজ্ঞ, গুণসমূহৰ নায়ক—বিৰাজমান; আৰু তাতেই ‘তাৰিণী’ নামৰ যোগিনী সংসাৰ-ভৱৰ সাগৰত ডুবা লোকক পাৰ কৰায়।

Verse 5

शासनं तत्र रामस्य राघवस्य च नामतः । शृणु ताम्राश्रयं तत्र लिखितं धर्मशास्त्रतः

তাত ৰামৰ—ৰাঘৱৰ—নামসহ শাসন শুনা; ধৰ্মশাস্ত্ৰ অনুসাৰে ৰচিত তাম্ৰাশ্ৰয় (তাম্ৰপত্ৰ) তাত লিখিত আছে।

Verse 6

महाश्चर्यकरं तच्च ह्यनेकयुगसंस्थितम् । सर्वो धातुः क्षयं याति सुवर्णं क्षयमेति च

আৰু সেয়া সঁচাকৈয়ে মহা-আশ্চৰ্য, বহু যুগ ধৰি স্থিত; সকলো ধাতুৱে ক্ষয় পায়, সোণো ক্ষয়লৈ যায়।

Verse 7

प्रत्यक्षं दृश्यते पुत्र द्विजशासनमक्षयम् । अविनाशो हि ताम्रस्य कारणं तत्र विद्यते

হে পুত্ৰ, প্ৰত্যক্ষ দেখা যায়—বিপ্ৰসকলৰ শাসন অক্ষয়। কিয়নো তাত তাম্ৰৰ অবিনাশিতাৰ কাৰণ বিদ্যমান।

Verse 8

वेदोक्तं सकलं यस्माद्विष्णुरेव हि कथ्यते । पुराणेषु च वेदेषु धर्मशास्त्रेषु भारत

যিহেতু বেদে যি সকলো উপদেশিত, সেয়া নিশ্চয়েই বিষ্ণু বুলিয়েই কোৱা হয়। হে ভাৰত! তেনেদৰে পুরাণ, বেদ আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰসমূহতো।

Verse 9

सर्वत्र गीयते विष्णुर्नाना भावसमाश्रयः । नानादेशेषु धर्मेषु नानाधर्मनिषेविभिः

সৰ্বত্ৰ বিষ্ণুৰ গীত গোৱা হয়, নানা ভাৱৰ আশ্ৰয় লৈ। নানা দেশৰ নানা ধৰ্মত, নানা ধৰ্মাচৰণকাৰীসকলৰ দ্বাৰা।

Verse 10

नानाभेदैस्तु सर्वत्र विष्णुरेवेति चिंत्यते । अवतीर्णः स वै साक्षात्पुराणपुरुषो त्तमः

নানা ভেদে চিন্তা কৰা হ’লেও, সৰ্বত্ৰ এই বুজা যায়—‘বিষ্ণুৱেই একমাত্ৰ’। সেয়া সঁচাকৈ সাক্ষাৎ অৱতীৰ্ণ, পুরাণে স্তৱিত পৰম পুৰুষ।

Verse 11

देववैरिविनाशाय धर्मसंरक्षणाय च । तेनेदं शासनं दत्तमविनाशात्मकं सुत

দেৱতাৰ বৈৰীসকলক বিনাশ কৰিবলৈ আৰু ধৰ্ম ৰক্ষা কৰিবলৈ, এই শাসন দিয়া হ’ল—হে পুত্ৰ, স্বভাৱতে অবিনাশী।

Verse 12

यस्य प्रतापादृषद स्तारिता जलमध्यतः । वानरैर्वेष्टिता लंका हेलया राक्षसा हताः

যাৰ প্ৰতাপে শিলাবোৰ পানীৰ মাজত ভাঁহি উঠিল; বানৰসকলে লংকাক ঘেৰিলে; আৰু ৰাক্ষসসকল সহজেই নিহত হ’ল।

Verse 13

मुनिपुत्रं मृतं रामो यमलोकादुपानयत् । दुंदुभिर्निहतो येन कबंधोऽभिहतस्तथा

ৰামে যমলোকৰ পৰাও মুনিৰ মৃত পুত্ৰক উলটাই আনিলে। তেওঁৰ দ্বাৰাই দুন্দুভি নিহত হ’ল, আৰু কবন্ধো তেনেদৰে বধ হ’ল।

Verse 14

निहता ताडका चैव सप्तताला विभेदिताः । खरश्च दूषणश्चैव त्रिशिराश्च महासुरः

তাড়কাো নিহত হ’ল, আৰু সাতটা তালগছো ভেদ কৰা হ’ল। খৰ আৰু দুষণ ধ্বংস হ’ল, আৰু মহাসুৰ ত্ৰিশিৰাও।

Verse 15

चतुर्दशसहस्राणि जवेन निहता रणे । तेनेदं शासनं दत्तमक्षयं न कथं भवेत्

চৌদহ হাজাৰ জন ৰণত বেগেৰে নিহত হ’ল। এনে জনে এই বিধান দান কৰিলে, সেয়া অক্ষয় নহ’ব কেনেকৈ?

Verse 16

स्ववंशवर्णनं तत्र लिखित्वा स्वयमेव तु । देशकालादिकं सर्वं लिलेख विधिपूर्वकम्

তাত তেওঁ নিজে নিজৰ বংশবৰ্ণনা লিখিলে। আৰু বিধিপূৰ্বক দেশ-কাল আদি সকলো কথা যথাযথভাৱে লিপিবদ্ধ কৰিলে।

Verse 17

स्वमुद्राचिह्नितं तत्र त्रैविद्येभ्यस्तथा ददौ । चतुश्चत्वारिंशवर्षो रामो दशरथात्मजः

তাত তেওঁ নিজৰ মুদ্ৰাচিহ্ন অঙ্কিত কৰি ত্ৰিবেদজ্ঞ পণ্ডিতসকলক সেয়া দান কৰিলে। দশৰথৰ পুত্ৰ ৰাম তেতিয়া চুয়াল্লিশ বছৰৰ আছিল।

Verse 18

तस्मिन्काले महाश्चर्यं संदत्तं किल भारत । तत्र स्वर्णोपमं चापि रौप्योपमम थापि च

সেই সময়ত, হে ভাৰত, নিশ্চয় এক মহা আশ্চৰ্য দান কৰা হৈছিল। তাত সোণৰ সদৃশ আৰু ৰূপৰ সদৃশ অদ্ভুত নিদৰ্শনো প্ৰকাশ পালে।

Verse 19

उवाह सलिलं तीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदम् । स्ववंशनायकस्याग्रे सूर्येण कृतमेव तत्

তীৰ্থত জল বহি উঠিল, যি দেৱতা, দেৱঋষি আৰু পিতৃলোকক তৃপ্তি দান কৰে। সেয়া সূৰ্যদেৱে নিজৰ বংশৰ নায়কৰ সন্মুখতেই সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 20

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रामो विष्णुं प्रपूज्य च । रामलेखविचित्रैस्तु लिखितं धर्मशासनम्

সেই মহা আশ্চৰ্য দেখি ৰামে বিষ্ণুক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত ৰামৰ নিজস্ব লিখনৰ বিচিত্ৰ ৰূপে ধৰ্মশাসন লিপিবদ্ধ কৰা হ’ল।

Verse 21

यद्दृष्ट्वाथ द्विजाः सर्वे संसारभयबंधनम् । कुर्वते नैव यस्माच्च तस्मान्निखिलरक्षकम्

সেয়া দেখি সকলো দ্বিজে সংসাৰৰ ভয়জনিত বন্ধন পুনৰ নসাজে। সেইহেতু ই সকলোৰে ৰক্ষাকৰ।

Verse 22

ये पापिष्ठा दुराचारा मित्रद्रोहरताश्च ये । तेषां प्रबोधनार्थाय प्रसिद्धिमकरोत्पुरा

যিসকল অতি পাপী, দুষ্কৰ্মী আৰু মিত্ৰদ্ৰোহত ৰত—তেওঁলোকক জাগ্ৰত কৰিবলৈ তেওঁ পূৰ্বে ইয়াৰ খ্যাতি বিস্তাৰ কৰিছিল।

Verse 23

रामलेखविचित्रैस्तु विचित्रे ताम्रपट्टके । वाक्यानीमानि श्रूयंते शासने किल नारद

হে নাৰদ! ৰাম-ৰেখা আৰু নানা অলংকাৰচিহ্নে বিচিত্ৰ কৰা আশ্চৰ্য তাম্ৰপট্টত, ৰাজদানের শাসনত এই বাক্যসমূহ পৰম্পৰাৰে শুনা যায়।

Verse 24

आस्फोटयंति पितरः कथयंति पितामहाः । भूमिदोऽस्मत्कुले जातः सोऽस्मान्संतारयिष्यति

পিতৃসকলে আনন্দে হাত চাপৰি মাৰে, আৰু পিতামহসকলে ঘোষণা কৰে: ‘আমাৰ বংশত ভূমিদাতা জন্মিছে; সি আমাক সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা পাৰ কৰাব।’

Verse 25

बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्

এই পৃথিৱী বহু ৰজাই বহু প্ৰকাৰৰে ভোগ কৰিছে; যেতিয়া যাৰ হাতত ভূমি থাকে, তেতিয়াই তাৰেই হয় তাৰ ফল।

Verse 26

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

ভূমিদাতা ষাঠি হাজাৰ বছৰ স্বৰ্গত বাস কৰে; কিন্তু যিয়ে ভূমি কেঢ়ি লয় আৰু যিয়ে সেই কেঢ়া লোৱাত সন্মতি দিয়ে, সিহঁতেও সেই একে সময়ৰ বাবে নৰকলৈ যায়।

Verse 27

संदंशैस्तुद्यमानस्तु मुद्गरैर्विनिहत्य च । पाशैः सुबध्यमानस्तु रोरवीति महास्वरम्

সন্দংশেৰে যন্ত্ৰণা দিয়া হয়, মুদ্গৰেৰে প্ৰহাৰ কৰি নিধন কৰা হয়, আৰু পাশেৰে কসাকৈ বান্ধি থোৱা হয়; তেতিয়া সি ৰোৰৱ নৰকত মহাস্বৰে কান্দি উঠে।

Verse 28

ताड्यमानः शिरे दंडैः समालिंग्य विभावसुम् । क्षुरिकया छिद्यमानो रोरवीति महास्वनम्

মূৰত দণ্ডৰে প্ৰহাৰ কৰি, জ্বলন্ত অগ্নিক আলিঙ্গন কৰিবলৈ বাধ্য কৰি আৰু ক্ষুৰৰ দ্বাৰা কটা হৈ সি ৰৌৰৱ নৰকত উচ্চস্বৰে কান্দে।

Verse 29

यमदूतैर्महाघोरैर्ब्रह्मवृत्तिविलोपकः । एवंविधैर्महादुष्टैः पीड्यंते ते महागणैः

ব্ৰাহ্মণৰ জীৱিকা ধ্বংস কৰা ব্যক্তিক যমৰাজৰ অতি ভয়ংকৰ দূতসকলে আৰু অতিশয় দুষ্ট নিৰ্যাতনকাৰীৰ দলবোৰে নিৰ্যাতন চলায়।

Verse 30

ततस्तिर्यक्त्वमाप्नोति योनिं वा राक्षसीं शुनीम् । व्यालीं शृगालीं पैशाचीं महाभूतभयंकरीम्

তাৰ পিছত সি পশুৰ জন্ম লাভ কৰে—অথবা ৰাক্ষসী, কুকুৰী, সাপিনী, শিয়ালনী বা পিশাচীৰ দৰে জন্মত পৰে, যিবোৰ মহাভূতৰ দৰে ভয়ংকৰ।

Verse 31

भूमेरंगुलहर्ता हि स कथं पापमाचरेत् । भूमेरंगुलदाता च स कथं पुण्यमाचरेत्

যি মানুহে এক আঙুল পৰিমাণৰ মাটিও চুৰি কৰে, সি কেনেকৈ পাপ নকৰিব? আৰু যি এক আঙুল পৰিমাণৰ মাটি দান কৰে, সি কেনেকৈ পুণ্য অৰ্জন নকৰিব?

Verse 32

अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च । कन्याशतप्रदानस्य फलं प्राप्नोति भूमिदः

ভূমি দান কৰা ব্যক্তিয়ে হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ, এশ ৰাজসূয় যজ্ঞ আৰু এশ কন্যা দানৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 33

आयुर्यशः सुखं प्रज्ञा धर्मो धान्यं धनं जयः । संतानं वर्द्धते नित्यं भूमिदः सुखमश्मुते

যি জনে ভূমি দান কৰে, তাৰ আয়ু, যশ, সুখ, প্ৰজ্ঞা, ধৰ্ম, ধান্য-সম্পদা, ধন আৰু জয় সদায় বৃদ্ধি পায়; তাৰ সন্তান-সন্ততি নিত্য ফুলি-ফালি উঠে। ভূমিদাতা নিশ্চয়েই মঙ্গল লাভ কৰে।

Verse 34

भूमेरंगुलमेकं तु ये हरंति खला नराः । वंध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायंते दत्तदायापहारकाः

যি দুষ্ট মানুহে ভূমিৰ এক আঙুল পৰিমাণো চুৰি কৰে, দান কৰা অধিকাৰ হৰণ কৰাৰ ফলত সি পুনৰ জন্ম লৈ ক’লা সাপ হয়—বন্ধ্যা অৰণ্য, পানীহীন উজাড় আৰু শুকান ফোঁপোলা গছৰ কোটৰত বাস কৰে।

Verse 35

तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन वा । गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्त्ता विशुध्यति

ভূমি হৰণকাৰী তেতিয়াহে বিশুদ্ধ হয়, যেতিয়া (পুণ্যতুল্য) হাজাৰটা তড়াগ নিৰ্মাণ, বা শত অশ্বমেধ যজ্ঞ, বা এক কোটি গৰু দান কৰাৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 36

यानीह दत्तानि पुनर्धनानि दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । औदार्यतो विप्रनिवेदितानि को नाम साधुः पुनराददीत

ইয়াত যি ধন-সম্পদ আৰু দান ধৰ্ম, অৰ্থ আৰু যশ দানকাৰী, আৰু উদাৰতাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক নিবেদন কৰা হৈছে—সেইবোৰ পুনৰ কোন সাধু ল’ব পাৰে?

Verse 37

चलदलदललीलाचंचले जीवलोके तृणलवलघुसारे सर्वसंसारसौख्ये । अपहरति दुराशः शासनं ब्राह्मणानां नरकगहनगर्त्तावर्तपातोत्सुको यः

এই জীৱলোকে—কমলপাতৰ কঁপনিৰ লীলাৰ দৰে চঞ্চল—য’ত সংসাৰৰ সকলো সুখ তৃণৰ তুচ্ছ কণাৰ দৰে নগণ্য, যি দুষ্কামনাৰে ব্ৰাহ্মণসকলৰ লিখিত দানপত্ৰ হৰণ কৰে, সি নৰকৰ গভীৰ গহ্বৰলৈ ঘূৰ্ণি-পতনত পৰিবলৈ উত্ৰাৱল হয়।

Verse 38

ये पास्यंति महीभुजः क्षितिमिमां यास्यंति भुक्त्वाखिलां नो याता न तु याति यास्यति न वा केनापि सार्द्धं धरा । यत्किंचिद्भुवि तद्विनाशि सकलं कीर्तिः परं स्थायिनी त्वेवं वै वसुधापि यैरुपकृता लोप्या न सत्कीर्तयः

ৰাজাসকলে এই পৃথিৱী ৰক্ষা কৰে, সকলো ভোগ কৰি অৱশেষত গুচি যায়; কিন্তু ধৰা কাকো সংগ নধৰে—ন গ’লাজনৰ, ন যোৱা জনৰ, ন যাবলগীয়া জনৰ। পৃথিৱীত যি কিছুমান আছে সকলো নাশৱন্ত; কেৱল কীৰ্তি পৰম স্থায়ী। সেয়ে যিসকলে বসুধাৰ উপকাৰ কৰিছে, তেওঁলোকৰ সৎকীৰ্তি কেতিয়াও লোপ নাপায়।

Verse 39

एकैव भगिनी लोके सर्वेषामेव भूभुजाम् । न भोज्या न करग्राह्या विप्रदत्ता वसुंधरा

এই জগতত বসুধা সকলো ৰজাৰ একেই সাধাৰণ ভগ্নী। যি ভূমি ব্ৰাহ্মণক দান কৰা হৈছে, সেয়া নিজ ভোগৰ বস্তু নহয়, আৰু তাত কৰ লোৱাও উচিত নহয়।

Verse 40

दत्त्वा भूमिं भाविनः पार्थिवेशान्भूयोभूयो याचते रामचन्द्रः । सामान्योऽयं धर्मसेतुर्नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः

ভূমি দান কৰি ৰামচন্দ্ৰই ভৱিষ্যতৰ পৃথিৱীপতিসকলক পুনঃপুনঃ অনুৰোধ কৰে—‘এইটো নৃপসকলৰ বাবে ধৰ্মৰ সাধাৰণ সেতু; তোমালোকে নিজ নিজ কালত ইয়াক পালন কৰিবা।’

Verse 41

अस्मिन्वंशे क्षितौ कोपि राजा यदि भविष्यति । तस्याहं करलग्नोस्मि मद्दत्तं यदि पाल्यते

এই বংশত যদি পৃথিৱীত কোনো ৰজা ভৱিষ্যতে হয়, তেন্তে মই তেওঁৰ হাতত বাঁধা থাকিম—যদি মোৰ দান কৰা বস্তু যথাযথভাৱে পালন আৰু ৰক্ষা কৰা হয়।

Verse 42

लिखित्वा शासनं रामश्चातुर्वेद्यद्विजोत्तमान् । संपूज्य प्रददौ धीमान्वसिष्ठस्य च सन्निधौ

দানপত্ৰ লিখি, বুদ্ধিমান ৰামে চাৰিও বেদত পাৰদৰ্শী শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, বসিষ্ঠৰ সন্নিধানত সেই দান আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদান কৰিলে।

Verse 43

ते वाडवा गृहीत्वा तं पट्टं रामाज्ञया शुभम् । ताम्रं हैमाक्षरयुतं धर्म्यं धर्मविभूषणम्

ৰামৰ শুভ আজ্ঞা মানি সেই ৱাডৱসকলে সেই পবিত্ৰ ফলক গ্ৰহণ কৰিলে—তাম্ৰৰ, সোণালী অক্ষৰে উৎকীৰ্ণ—নিজে ধৰ্মময় আৰু ধৰ্মৰ ভূষণস্বৰূপ।

Verse 44

पूजार्थं भक्तिकामार्थास्तद्रक्षणमकुर्वत । चंदनेन च दिव्येन पुष्पेण च सुगन्धिना

পূজাৰ নিমিত্তে, ভক্তি আৰু সেৱাৰ কামনাৰে, তেওঁলোকে তাৰ ৰক্ষণ গ্ৰহণ কৰিলে; দিৱ্য চন্দনলেপ আৰু সুগন্ধি পুষ্পেৰে অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 45

तथा सुवर्णपुष्पेण रूप्यपुष्पेण वा पुनः । अहन्यहनि पूजां ते कुर्वते वाडवाः शुभाम्

তদ্ৰূপে সোণৰ পুষ্পেৰে—অথবা পুনৰ ৰূপাৰ পুষ্পেৰে—সেই ৱাডৱসকলে দিনেদিনে শুভ পূজা সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 46

तदग्रे दीपकं चैव घृतेन विमलेन हि । सप्तवर्तियुतं राजन्नर्घ्यं प्रकुर्वते द्विजाः

হে ৰাজন, তাৰ সন্মুখত তেওঁলোকে নিৰ্মল ঘৃতৰে দীপ স্থাপন কৰিলে—সপ্তবত্তিযুক্ত; আৰু দ্বিজসকলে বিধিমতে অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰে।

Verse 47

नैवेद्यं कुर्वते नित्यं भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः । रामरामेति रामेति मन्त्रमप्युच्चरंति हि

দ্বিজোত্তমসকলে নিত্য ভক্তিপূৰ্বক নৈবেদ্য নিবেদন কৰে; আৰু ‘ৰাম ৰাম’ ‘ৰাম ৰাম’ এই মন্ত্রও পুনঃপুনঃ উচ্চাৰণ কৰে।

Verse 48

अशने शयने पाने गमने चोपवेशने । सुखे वाप्यथवा दुःखे राममन्त्रं समुच्चरेत्

অশনে, শয়নে, পানে, গমনে আৰু উপৱেশনে—সুখে হওক বা দুখে—সদায় ৰাম-মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 49

न तस्य दुःखदौर्भाग्यं नाधिव्याधिभयं भवेत् । आयुः श्रियं बलं तस्य वर्द्धयंति दिने दिने

যি এইদৰে জপ কৰে, তাৰ দুখ-দুৰ্ভাগ্য নাথাকে, নাধি-ব্যাধিৰ ভয়ো নহয়। তাৰ আয়ু, শ্ৰী আৰু বল দিনে দিনে বৃদ্ধি পায়।

Verse 50

रामेति नाम्ना मुच्येत पापाद्वै दारुणादपि । नरकं नहि गच्छेत गतिं प्राप्नोति शाश्वतीम्

‘ৰাম’ নামটোৰ দ্বাৰাই মানুহ ভয়ংকৰ পাপৰ পৰাও মুক্ত হয়। সি নৰকলৈ নাযায়; শাশ্বত গতি লাভ কৰে।

Verse 51

व्यास उवाच । इति कृत्वा ततो रामः कृतकृत्यममन्यत । प्रदक्षिणीकृत्य तदा प्रणम्य च द्विजान्बहून्

ব্যাসে ক’লে: এইদৰে কৰি তেতিয়া ৰামে নিজকে কৃতকৃত্য বুলি ভাবিলে। তাৰপিছত তেওঁ প্ৰদক্ষিণা কৰি বহু দ্বিজ ঋষিক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 52

दत्त्वा दानं भूरितरं गवाश्वमहिषीरथम् । ततः सर्वान्निजांस्तांश्च वाक्यमेतदुवाच ह

গাই, ঘোঁৰা, মহিষ আৰু ৰথ আদি প্ৰচুৰ দান দি, তাৰপিছত তেওঁ নিজৰ সকলো লোকক এই বাক্য ক’লে।

Verse 53

अत्रैव स्थीयतां सर्वैर्यावच्चंद्रदिवाकरौ । यावन्मेरुर्महीपृष्ठे सागराः सप्त एव च

তোমালোক সকলোৱে ইয়াতেই স্থিৰ হৈ থাকাঁ—যেতিয়ালৈকে চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য টিকে; যেতিয়ালৈকে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত মেরু পৰ্বত অচল থাকে, আৰু যেতিয়ালৈকে সাত সাগৰ বিদ্যমান থাকে।

Verse 54

तावदत्रैव स्थातव्यं भवद्भिर्हि न संशयः । यदा हि शासनं विप्रा न मन्यंते नृपा भुवि

সেয়ে তোমালোক নিশ্চয় ইয়াতেই থাকিব লাগিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; বিশেষকৈ, হে বিপ্ৰসকল, যেতিয়া পৃথিৱীত নৃপতিসকলে ধৰ্মময় শাসন মানি নলয়।

Verse 55

अथवा वणिजः शूरा मदमायाविमोहिताः । मदाज्ञां न प्रकुर्वंति मन्यंते वा न ते जनाः

নচেৎ বীৰ বণিকসকল, মদ আৰু মায়াৰ মোহত বিভ্ৰান্ত হৈ, মোৰ আজ্ঞা পালন নকৰিব পাৰে; অথবা সেই লোকসকলে তাক একেবাৰে মান্য নকৰিবও পাৰে।

Verse 56

तदा वै वायुपुत्रस्य स्मरणं क्रियतां द्विजाः । स्मृतमात्रो हनूमान्वै समागत्य करिष्यति

তেতিয়া, হে দ্বিজসকল, বায়ুপুত্ৰৰ স্মৰণ কৰা। হনুমানক মাত্ৰ স্মৰণ কৰিলেই, তেওঁ নিশ্চয় আহি প্ৰয়োজনীয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰিব।

Verse 57

सहसा भस्म तान्सत्यं वचनान्मे न संशयः । य इदं शासनं रम्यं पालयिष्यति भूपतिः

তেওঁ সহসাই তেওঁলোকক ভস্ম কৰি দিব—ই সত্য; মোৰ বাক্যত কোনো সন্দেহ নাই। কিন্তু যি ভূপতিয়ে এই মনোৰম শাসন পালন কৰিব…

Verse 58

वायुपुत्रः सदा तस्य सौख्यमृद्धिं प्रदास्यति । ददाति पुत्रान्पौत्रांश्च साध्वीं पत्नीं यशो जयम्

বায়ুপুত্ৰ হনুমানে সদায় তাক সুখ আৰু সমৃদ্ধি দান কৰিব। তেওঁ পুত্ৰ-পৌত্ৰ, সাধ্বী পত্নী, যশ আৰু জয় প্ৰদান কৰে।

Verse 59

इत्येवं कथयित्वा च हनुमंतं प्रबोध्य च । निवर्तितो रामदेवः ससैन्यः सपरिच्छदः

এইদৰে কৈ আৰু হনুমানক উপদেশ দি, প্ৰভু ৰাম সসৈন্য আৰু সকলো পৰিচ্ছদসহ উভতি গ’ল।

Verse 60

वादित्राणां स्वनैर्विष्वक्सूच्यमानशुभागमः । श्वेतातपत्रयुक्तोऽसौ चामरैर्वी जितो नरैः । अयोध्यां नगरीं प्राप्य चिरं राज्यं चकार ह

বাদ্যযন্ত্ৰৰ ধ্বনিয়ে চাৰিওফালে তেওঁৰ শুভ আগমনৰ সংবাদ ঘোষণা কৰিলে। শ্বেত ছত্ৰে শোভিত আৰু দাসসেৱকে চামৰেৰে পাখা দিয়া অৱস্থাত তেওঁ অযোধ্যা নগৰীত উপস্থিত হৈ দীৰ্ঘকাল ৰাজ্য শাসন কৰিলে।