Adhyaya 10

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु राजन्यथावृत्तं धर्म्मारण्ये शुभं मतम् । यदिदं कथयिष्यामि अशेषाघौघनाशनम्

ব্যাসে ক’লে: “হে ৰাজন! ধৰ্মাৰণ্যত যি ঘটিল, সেই শুভ বৃত্তান্ত শুনা। মই যি ক’বলৈ যাওঁ, সেয়া পাপৰ সমগ্ৰ প্ৰবাহ বিনাশ কৰে।”

Verse 2

अजेशेन तदा राजन्प्रेरितेन स्वयंभुवा । कामधेनुः समाहूता कथयामास तां प्रति

তেতিয়া, হে ৰাজন! স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাৰ প্ৰেৰণা পাই অজেশে কামধেনুক আহ্বান কৰিলে; আৰু তাই তেওঁৰ প্ৰতি উত্তৰস্বৰূপে বাক্য ক’লে।

Verse 3

विप्रेभ्योऽनुचरान्देहि एकैकस्मै द्विजातये । द्वौ द्वौ शुद्धात्मकौ चैवं देहि मातः प्रसीद मे

“ব্ৰাহ্মণসকলক অনুচৰ দিয়া—প্ৰত্যেক দ্বিজক দুজনকৈ, শুদ্ধচিত্ত। হে মাতা! এইদৰে দান কৰাঁ; মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওঁ।”

Verse 4

तथेत्युक्त्वा महाधेनुः क्षीरेणोल्लेखयद्धराम् । हुंकारात्तस्य निष्क्रांताः शिखासूत्रधरा नराः

“তথৈৱ” বুলি কৈ মহাধেনুৱে ক্ষীৰেৰে পৃথিৱীত ৰেখা আঁকিলে। তাৰ হুঙ্কাৰত শিখা আৰু উপবীত ধাৰণ কৰা নৰসকল ওলাই আহিল।

Verse 5

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वणिजश्च महाबलाः । सोपवीता महादक्षाः सर्वशास्त्रविशारदाः

তেওঁলোক আছিল ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ—মহাবলবান বণিক; উপবীতধাৰী, অতি দক্ষ, আৰু সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ।

Verse 6

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते तपोन्विताः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिका बह्मभोजकाः

তেওঁলোক দ্বিজভক্তিত সমাযুক্ত, ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মত নিবদ্ধ আৰু তপস্যাসম্পন্ন আছিল; পুৰাণজ্ঞ, সদাচাৰী, ধৰ্মিক আৰু ব্ৰাহ্মণভোজক (ব্ৰাহ্মণক আহাৰ দানকাৰী)।

Verse 7

स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः । तपोऽध्ययनदानेषु सर्वकालेप्यतींद्रियाः

স্বৰ্গত দেৱতাসকলে ধৰ্মাৰণ্য-নিবাসীসকলক প্ৰশংসা কৰে; কিয়নো তপ, অধ্যয়ন আৰু দানত তেওঁলোক সদাসৰ্বদা অসাধাৰণ, সাধাৰণ মাপকাঠিৰ ওপৰত।

Verse 8

एकैकस्मै द्विजायैव दत्तं जातु चरद्वयम् । वाडवस्य च यद्गोत्रं पुरा प्रोक्तं महीपते

প্ৰত্যেক দ্বিজক নিশ্চয় দুজন সহচৰ দিয়া হৈছিল। আৰু সেই ৱাডৱৰ গোত্ৰ যি, সেয়া পূৰ্বে ঘোষণা কৰা হৈছিল, হে মহীপতে।

Verse 9

परस्परं च तद्गोत्रं तस्य चानुचरस्य च । इति कृत्वा व्यवस्थां च न्यवसंस्तत्र भूमिषु

এইদৰে পৰস্পৰৰ সম্পৰ্ক অনুসৰি সেইজনৰ আৰু তেওঁৰ অনুচৰৰ গোত্ৰ নিৰ্ণয় কৰি, তেওঁলোকে যথোচিত ব্যৱস্থা স্থিৰ কৰিলে আৰু তাৰ পাছত সেই ভূমিত বসতি স্থাপন কৰিলে।

Verse 10

ततश्च शिष्यता देवैर्दत्ता चानुचरान्भुवि । ब्रह्मणा कथितं सर्वं तेषामनुहिताय वै

তাৰ পাছত দেৱতাসকলে শিষ্যতা দান কৰিলে আৰু পৃথিৱীত অনুচৰ নিযুক্ত কৰিলে। এই সকলো কথা ব্ৰহ্মাই সত্যই তেওঁলোকৰ মঙ্গল আৰু সঠিক পথনির্দেশৰ বাবে ক’লে।

Verse 11

कुरुध्वं वचनं चैषां ददध्वं च यदिच्छितम् । समित्पुष्पकुशादीनि आनयध्वं दिनेदिने

তেওঁলোকৰ বাক্য অনুসৰি কৰ্ম কৰা আৰু তেওঁলোকে যি ইচ্ছা কৰে সেয়া দান কৰা। প্ৰতিদিন যজ্ঞৰ সমিধা, ফুল, কুশা ঘাঁহ আদি আনিবা।

Verse 12

अनुज्ञयैषां वर्तध्वं मावज्ञां कुरुत क्वचित् । जातकं नामकरणं तथान्नप्राशनं शुभम्

তেওঁলোকৰ অনুমতি লৈহে আচৰণ কৰিবা; কেতিয়াও তেওঁলোকক অৱজ্ঞা নকৰিবা। জন্ম-সংস্কাৰ, নামকৰণ আৰু শুভ অন্নপ্ৰাশনো তেনেদৰেই (তেওঁলোকৰ অনুমোদনত) সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 13

क्षौरं चैवोपनयनं महानाम्न्यादिकं तथा । क्रियाकर्मादिकं यच्च व्रतं दानोपवासकम्

তদ্ৰূপ চূড়াকৰণ (ক্ষৌৰ), উপনয়ন, মহানাম্নী আদি আচাৰ-অনুষ্ঠান; আৰু যি যি ক্ৰিয়া-কর্ম আছে—ব্ৰত, দান আৰু উপবাস—সকলো।

Verse 14

अनुज्ञयैषां कर्तव्यं काजेशा इदमबुवन् । अनुज्ञया विनैषां यः कार्यमारभते यदि

‘তেওঁলোকৰ অনুমতি লৈহে এই কাৰ্য কৰা উচিত’—এইদৰে দেৱলোকৰ অধিপতিসকলে ক’লে। যদি কোনোবাই তেওঁলোকৰ সন্মতি নোলোৱাকৈ কোনো কৰ্ম আৰম্ভ কৰে,

Verse 15

दर्शं वा श्राद्धकार्यं वा शुभं वा यदि वाऽशुभम् । दारिद्र्यं पुत्रशोकं च कीर्तिनाशं तथैव च

দৰ্শ-কৰ্ম হওক বা শ্ৰাদ্ধ-কাৰ্য, শুভ হওক বা অশুভ—(নিয়ম ভংগ কৰা জনে) দাৰিদ্ৰ্য, পুত্ৰ-শোক আৰু কীৰ্তি-নাশ লাভ কৰে।

Verse 16

रोगैर्निपीड्यते नित्यं न क्वचित्सुखमाप्नुयुः । तथेति च ततो देवाः शक्राद्याः सुरसत्तमाः

সেই জন সদায় ৰোগে পীড়িত হয় আৰু ক’তো সুখ নাপায়। তেতিয়া শক্র আদি শ্ৰেষ্ঠ দেৱসকলে ক’লে—‘তথাস্তु, তেনেহ’ হওক।’

Verse 17

स्तुतिं कुर्वंति ते सर्वे काम धेनोः पुरः स्थिताः । कृतकृत्यास्तदा देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

কামধেনুৰ সন্মুখত থিয় হৈ তেওঁলোকে সকলোৱে স্তোত্ৰ গাইলে। তেতিয়া দেৱগণ—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ—নিজ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হোৱা বুলি কৃতকৃত্য হ’ল।

Verse 18

त्वं माता सर्वदेवानां त्वं च यज्ञस्य कारणम् । त्वं तीर्थं सर्वतीर्थानां नम स्तेऽस्तु सदानघे

তুমি সকলো দেৱতাৰ মাতা; তুমিয়েই যজ্ঞৰ কাৰণ। তুমি সকলো তীৰ্থৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ—হে সদা নিৰ্দোষা, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 19

शशिसूर्यारुणा यस्या ललाटे वृषभध्वजः । सरस्वती च हुंकारे सर्वे नागाश्च कंबले

যাৰ ললাটত চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ অৰুণ জ্যোতি দীপ্ত, আৰু যাৰ ওপৰত বৃষভধ্বজ মহাদেৱৰ চিহ্ন অঙ্কিত; যাৰ গর্জনত সৰস্বতী বাস কৰে, আৰু যাৰ কম্বলত সকলো নাগ একত্ৰ—সেই আশ্চৰ্য ধেনু সুৰভী।

Verse 20

क्षुरपृष्ठे च गन्धर्वा वेदाश्चत्वार एव च । मुखाग्रे सर्वतीर्थानि स्थावराणि चराणि च

তেওঁৰ ক্ষুৰধাৰ পিঠিত গন্ধৰ্বসকল আৰু চাৰিওটা বেদ অৱস্থিত; আৰু তেওঁৰ মুখৰ অগ্ৰভাগত সকলো তীৰ্থ বাস কৰে—স্থাৱৰ আৰু চৰ, উভয় জগতৰ।

Verse 21

एवंविधैश्च बहुशो वचनैस्तोषिता च सा । सुप्रसन्ना तदा धेनुः किं करोमीति चाब्रवीत्

এইদৰে বহু বাৰ এনেধৰণৰ বাক্যৰে সন্তুষ্ট হৈ সেই ধেনু অতি প্ৰসন্ন হ’ল; তেতিয়া তাই ক’লে, “মই কি কৰোঁ?”

Verse 22

देवा ऊचुः । सृष्टाः सर्वे त्वया मातर्देव्यैतेऽनुचराः शुभाः । त्वत्प्रसादान्महाभागे ब्राह्मणाः सुखिनोऽ भवन्

দেৱতাসকলে ক’লে: “হে মাতা, হে দেৱী! এই শুভ অনুচৰসকল সকলো তোমাৰ দ্বাৰাই সৃষ্ট। হে মহাভাগ্যে, তোমাৰ কৃপাতে ব্ৰাহ্মণসকল সুখী আৰু নিশ্চিন্ত হ’ল।”

Verse 23

ततोऽसौ सुरभी राजन्गता नाकं यशस्विनी । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यास्तत्रैवांतरधुस्ततः

তাৰ পাছত, হে ৰাজন, সেই যশস্বিনী সুৰভী স্বৰ্গলৈ গ’ল। তেতিয়াই ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ আদি সকলেও সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 24

युधिष्ठिर उवाच । अभार्यास्ते महातेजा गोजा अनुचरास्तथा । उद्वाहिता कथं ब्रह्मन्त्सुतास्तेषां कदाऽभवन्

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “হে মহাতেজস্বী! গোৱে জন্ম দিয়া সেই অনুচৰসকল পত্নীবিহীন আছিল। হে ব্ৰাহ্মণ! তেওঁলোকৰ বিবাহ কেনেকৈ হ’ল, আৰু তেওঁলোকৰ সন্তান কেতিয়া জন্মিল?”

Verse 25

व्यास उवाच । परिग्रहार्थं वे तेषां रुद्रेण च यमेन च । गन्धर्वकन्या आहृत्य दारास्तत्रोपकल्पिताः

ব্যাসে ক’লে: “তেওঁলোকৰ পত্নী-গ্ৰহণৰ নিমিত্তে ৰুদ্ৰ আৰু যমে গন্ধৰ্ব-কন্যাসকল আনি, তাত তেওঁলোকৰ বাবে উপযুক্ত দাৰা স্থাপন কৰিলে।”

Verse 26

युधिष्ठिर उवाच । को वा गन्धर्वराजासौ किंनामा कुत्र वा स्थितः । कियन्मात्रास्तस्य कन्याः किमाचारा ब्रवीहि मे

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “সেই গন্ধৰ্বৰাজ কোন, তেওঁৰ নাম কি আৰু তেওঁ ক’ত অৱস্থিত? তেওঁৰ কন্যাসকল কিমান, আৰু তেওঁলোকৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কেনেকুৱা? মোক কওক।”

Verse 27

व्यास उवाच । विश्वावसुरिति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप । षष्टिकन्यासहस्राणि आसते तस्य वेश्मनि

ব্যাসে ক’লে: “হে নৃপ! গন্ধৰ্বসকলৰ অধিপতি ‘বিশ্বাৱসু’ নামে খ্যাত। তেওঁৰ প্ৰাসাদত ষাঠি হাজাৰ কন্যা বাস কৰে।”

Verse 28

अंतरिक्षे गृहं तस्य गधर्वनगरं शुभम् । यौवनस्थाः सुरूपाश्च कन्या गन्धर्वजाः शुभाः

তেওঁৰ নিবাস অন্তৰীক্ষত—গন্ধৰ্বসকলৰ এক শুভ, মনোৰম নগৰ। তাত গন্ধৰ্বজ শুভ কন্যাসকল যৌৱনত স্থিত, সুৰুপা হৈ বাস কৰে।

Verse 29

रुद्रस्यानुचरौ राजन्नंदी भृंगी शुभाननौ । पूर्वदृष्टाश्च ताः कन्याः कथयामासतुः शिवम्

হে ৰাজন! ৰুদ্ৰৰ অনুচৰ নন্দী আৰু ভৃঙ্গী—শুভ-মুখীয়া—আগতে দেখা সেই কন্যাসকলৰ কথা শিৱদেৱক জনালে।

Verse 30

दृष्टाः पुरा महादेव गन्धर्वनगरे विभो । विश्वावसुगृहे कन्या असंख्याताः सहस्रशः

হে মহাদেৱ, হে বিভো! পূৰ্বে গন্ধৰ্বনগৰত, বিশ্বাৱসুৰ গৃহত, অগণন সহস্ৰ কন্যা দেখা গৈছিল।

Verse 31

ता आनीय वलादेव गोभुजेभ्यः प्रयच्छ भो । एवं श्रुत्वा ततो देवस्त्रिपुरघ्नः सदाशिवः

‘সেইসকলক আনক, হে বলৱান দেৱ, আৰু গোভুজা—গোপালসকলক—দান কৰ।’ এই কথা শুনি ত্ৰিপুৰঘ্ন সদাশিৱ দেৱে (প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে)।

Verse 32

प्रेषयामास दूतं तु विजयं नाम भारत । स तत्र गत्वा यत्रास्ते विश्वावसुररिंदमः

হে ভাৰত! তেওঁ বিজয় নামৰ এজন দূত পঠিয়ালে। সি তাত গ’ল, য’ত শত্রুদমন বিশ্বাৱসু অৱস্থান কৰিছিল।

Verse 33

उवाच वचनं चैव पथ्यं चैव शिवेरितम् । धर्मारण्ये महाभाग काजेशेन विनिर्मिताः

সি শিৱে নিৰ্দেশ কৰা বাৰ্তা আৰু উপযুক্ত বিধান ক’লে: ‘হে মহাভাগ! ধৰ্মাৰণ্যত (সেইসকল) কাজেশে স্থাপন/নিৰ্মাণ কৰিছে।’

Verse 34

स्थापिता वाडवास्तत्र वेदवेदांगपारगाः । तेषां वै परिचर्यार्थं कामधेनुश्च प्रार्थिता

তাত বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী বাডৱাসসকলক স্থাপন কৰা হ’ল। তেওঁলোকৰ পৰিচৰ্যা আৰু পোষণৰ বাবে কামধেনুকো প্ৰাৰ্থনা কৰি আহ্বান কৰা হ’ল।

Verse 35

तया कृताः शुभाचारा वणिजस्ते त्वयोनिजा । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि कुमारास्ते महाबलाः

তাইৰ দ্বাৰাই সেই বণিকসকল শুভ আচাৰসম্পন্ন হ’ল, আৰু তেওঁলোক মানৱ গৰ্ভ বিনা জন্মিল। তোমাৰ ছত্রিশ হাজাৰ পুত্ৰ আছে, যিসকল মহাবলশালী।

Verse 36

शिवेन प्रेषितोऽहं वै त्वत्समीपमुपागतः । कन्यार्थं हि महाभाग देहिदेहीत्युवाच ह

মই নিশ্চয় শিৱৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। হে মহাভাগ, কন্যাসকলৰ বাবে—‘দেহি দেহি’ বুলি কৈ তেওঁ অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 37

गन्धर्व उवाच । देवानां चैव सर्वेषां गन्धर्वाणां महामते । परित्यज्य कथं लोके मानुषाणां ददामि वै

গন্ধৰ্বে ক’লে: হে মহামতে, দেৱতাসকল আৰু সকলো গন্ধৰ্বক ত্যাগ কৰি মই কেনেকৈ এই জগতত মানুহক (এই কন্যাসকল) দিম?

Verse 38

श्रुत्वा तु वचनं तस्य निवृत्तो विजयस्तदा । कथयामास तत्सर्वं गन्धर्व चरितं महत्

তেওঁৰ বাক্য শুনি বিজয় তেতিয়া উভতি গ’ল। আৰু গন্ধৰ্বৰ সেই মহান আচৰণ-বৃত্তান্ত সকলো তেওঁ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 39

व्यास उवाच । ततः कोपसमाविष्टो भगवांल्लोकशंकरः । वृषभे च समारूढः शूलहस्तः सदाशिवः

ব্যাসে ক’লে: তেতিয়া লোককল্যাণকাৰী ভগৱান শংকৰ ক্ৰোধে আৱিষ্ট হ’ল। বৃষভত আৰূঢ় হৈ, হাতে ত্ৰিশূল ধৰি, সদাশিৱ আগবাঢ়িল।

Verse 40

भूतप्रेतपिशाचाद्यैः सहस्रैरावृतः प्रभुः । ततो देवास्तथा नागा भूतवेतालखेचराः

প্ৰভু ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আদি হাজাৰ হাজাৰে ঘেৰাও হৈ আছিল। তেতিয়া দেৱতা, নাগ আৰু ভূত-ৱেতালসহ আকাশগামী গণসমূহো একত্ৰিত হ’ল।

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टाः समाजग्मुः सहस्रशः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्सैन्ये विसर्पति

মহা ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ তেওঁলোকে হাজাৰ হাজাৰে সমবেত হ’ল। সেই সেনা বিস্তাৰিত হ’বলৈ ধৰোঁতেই তাত এক ভয়ংকৰ হাহাকাৰ উঠিল।

Verse 42

प्रकंपिता धरादेवी दिशापाला भयातुराः । घोरा वातास्तदाऽशांताः शब्दं कुर्वंति दिग्गजाः

ধৰাদেৱী কঁপিবলৈ ধৰিলে; দিশাপালসকল ভয়াতুৰ হ’ল। তেতিয়া ভয়ংকৰ, অশান্ত বতাহ বলিল আৰু দিগ্গজসকলে উচ্চ শব্দে গর্জন কৰিলে।

Verse 43

व्यास उवाच । तदागतं महासैन्यं दृष्ट्वा भयविलोलितम् । गन्धर्वनगरात्सर्वे विनेशुस्ते दिशो दश

ব্যাসে ক’লে: সেই মহাসেনা আহি পোৱা দেখি, ভয়ত কঁপা অৱস্থাত, গন্ধৰ্বনগৰৰ পৰা সকলো সত্তা দহো দিশলৈ পলাই গ’ল।

Verse 44

गन्धर्वराजो नगरं त्यक्त्वा मेरुं गतो नृप । ताः कन्या यौवनोपेता रूपौदार्यसमन्विताः

হে নৃপ! গন্ধৰ্বৰাজে নগৰ ত্যাগ কৰি মেরুলৈ গ’ল। সেই কন্যাসকল যৌৱনে সমৃদ্ধ, ৰূপ-সৌন্দর্য আৰু মহৎ গুণে বিভূষিতা হৈ ৰ’ল।

Verse 45

गृहीत्वा प्रददौ सर्वा वणिग्भ्यश्च तदा नृप । वेदोक्तेन विधानेन तथा वै देवसन्निधौ

হে নৃপ! তেওঁ কন্যাসকলক গ্ৰহণ কৰি তেতিয়া সকলোকে বণিকসকলৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে—বেদোক্ত বিধান অনুসাৰে, আৰু দেৱসকলৰ সন্নিধানত।

Verse 46

आज्यभागं तदा दत्त्वा गन्धर्वाय गवात्मजाः । देवानां पूर्वजानां च सूर्याचंद्रमसोस्तथा

তেতিয়া গোৱালসকলৰ পুত্ৰসকলে গন্ধৰ্বলৈ আজ্যভাগ অৰ্পণ কৰিলে; লগতে পূৰ্বজ দেৱতাসকললৈও, আৰু সূৰ্য-চন্দ্ৰলৈও তদ্ৰূপ ভাগ আগবঢ়ালে।

Verse 47

यमाय मृत्यवे चैव आज्यभागं तदा ददुः । दत्त्वाज्यभागान्विधिवद्वव्रिरे ते शुभव्रताः

তাৰ পাছত তেওঁলোকে যম আৰু মৃত্যুলৈও আজ্যভাগ দিলে। বিধি অনুসাৰে আজ্যভাগসমূহ দান কৰি, শুভব্ৰতধাৰী সেইসকলে যথোচিতভাৱে বৰ (বিবাহ) বাছি ল’লে।

Verse 48

ततः प्रभृति गान्धर्वविवाहे समुपस्थिते । आज्यभागं प्रगृह्णन्ति अद्यापि सर्वतो भृशम्

সেই সময়ৰ পৰা, যেতিয়াই গান্ধৰ্ব বিবাহ সংঘটিত হয়, তেতিয়াই আজ্যভাগ গ্ৰহণ কৰা হয়—আজি পৰ্যন্তও, সকলো ঠাইতে, সম্পূৰ্ণৰূপে।

Verse 50

क्षत्रियाश्च महावीरा किंकरत्वे हि निर्मिताः

আৰু মহাবীৰ, বীৰত্বশালী ক্ষত্ৰিয়সকল সত্যই সেৱাৰ কাৰণে গঢ়া হৈছিল—ধৰ্মৰ বিধিবদ্ধ ক্ৰমত ভক্তিভাৱে সহায়ক হৈ সদা প্ৰস্তুত।

Verse 51

ततो देवाऽस्तदा राजञ्जग्मुः सर्वे यथातथा । गते देवे द्विजाः सर्वे स्थानेऽस्मिन्निवसंति ते

তেতিয়া, হে ৰাজন, সকলো দেৱতা যথাযথভাৱে নিজৰ নিজৰ ধামলৈ গ’ল। দেৱতাসকল গ’লত, সকলো দ্বিজ এই স্থানতেই থাকি নিবাস কৰিলে।

Verse 52

पुत्रपौत्रयुता राजन्निवसंत्यकुतोभयाः । पठंति वेदान्वेदज्ञाः क्वचिच्छास्त्रार्थमुद्गिरन्

হে ৰাজন, পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ তেওঁলোকে নিৰ্ভয়ে তাত বাস কৰে। বেদজ্ঞ হৈ তেওঁলোকে বেদ পাঠ কৰে আৰু কেতিয়াবা শাস্ত্ৰৰ অৰ্থো উচ্চাৰণ কৰি ব্যাখ্যা কৰে।

Verse 54

केचिद्विष्णुं जपंतीह शिवं केचिज्जपंति हि । ब्रह्माणं च जपंत्येके यमसूक्तं हि केचन । यजंति याजकाश्चैव अग्निहोत्रमुपासते । स्वाहाकारस्वधाकारवषट्कारैश्च सुव्रत

ইয়াত কিছুমানে বিষ্ণুৰ নাম জপ কৰে, কিছুমানে নিশ্চয় শিৱৰ জপ কৰে। কিছুমানে ব্ৰহ্মাৰ জপ কৰে আৰু কিছুমানে যম-সূক্ত পাঠ কৰে। আন কিছুমানে যজ্ঞ সম্পাদন কৰে আৰু যাজকসকলে অগ্নিহোত্ৰ উপাসনা কৰে—‘স্বাহা’, ‘স্বধা’ আৰু ‘বষট্’ উচ্চাৰণ কৰি, হে সুৱ্ৰত।

Verse 55

शब्दैरापूयते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । वणिजश्च महादक्षा द्विजशुश्रूणोत्सुकाः

পবিত্ৰ শব্দেৰে সমগ্ৰ ত্ৰৈলোক্য—চৰাচৰসহ—পূৰ্ণ হৈ উঠে। আৰু বণিজসকল মহাদক্ষ হৈ দ্বিজসকলৰ সেৱা-শুশ্ৰূষাত উৎসুক থাকে।

Verse 56

धर्मारण्ये शुभे दिव्ये ते वसंति सुनिष्ठिताः । अन्नपानादिकं सर्वं समित्कुशफलादिकम्

সেই শুভ, দিব্য ধৰ্মাৰণ্যত তেওঁলোকে নিয়ম-ধৰ্মত সুদৃঢ় হৈ বাস কৰে। অন্ন-পান আদি সকলো—সমিধা, কুশ-ঘাঁহ, ফল আদি—তাত প্ৰচুৰভাৱে উপলব্ধ।

Verse 57

आपूरयन्द्विजातीनां वणिजस्ते गवात्मजाः

সেই বণিকসকল, গোৱংশৰ পুত্ৰ, দ্বিজাতিসকলক সম্পূৰ্ণভাৱে যোগান ধৰি ৰাখিছিল—তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজন একো ঘাট নোহোৱাকৈ পূৰণ কৰিছিল।

Verse 58

पुष्पोपहारनिचयं स्नानवस्त्रादिधावनम् । उपलादिकनिर्माणं मार्जनादिशुभक्रियाः

তেওঁলোকে ফুল আৰু উপহাৰৰ সঞ্চয় সাজিছিল; স্নান-বস্ত্ৰ আদি ধুইছিল; উপলা-পাথৰ আদি দি নিৰ্মাণকাৰ্য কৰিছিল; আৰু ঝাড়ু দিয়া, পৰিষ্কাৰ কৰা আদি শুভ কৰ্ম সম্পন্ন কৰিছিল।

Verse 59

वणिक्स्त्रियः प्रकुर्वंति कंडनं पेषणादिकम् । शुश्रूषंति च तान्विप्रान्काजेशवचनेन हि

বণিকসকলৰ স্ত্ৰীসকলে কুটনি, পেষণ আদি কাম কৰিছিল। আৰু কाजেশৰ আদেশ অনুসাৰে তেওঁলোকে সেই ব্ৰাহ্মণসকলক নিষ্ঠাৰে সেৱা কৰিছিল।

Verse 60

स्वस्था जातास्तदा सर्वे द्विजा हर्षपरायणाः । काजेशादीनुपासंते दिवारात्रौ हि संध्ययोः

তেতিয়া সকলো দ্বিজ সুস্থ আৰু সন্তুষ্ট হ’ল, আনন্দত নিমগ্ন। প্ৰভাত-সায়ং সন্ধ্যাত, দিন-ৰাত নিশ্চয়েই, তেওঁলোকে কাজেশ আদি দেবতাসকলৰ উপাসনা কৰিছিল।