Adhyaya 1

Verse 1

श्रीगणेशाय नमः । तर्तुं संहृतिवारिधिं त्रिजगतां नौर्नाम यस्य प्रभोर्येनेदं सकलं विभाति सततं जातं स्थितं संसृतम् । यश्चैतन्यघनप्रमाण विधुरो वेदांतवेद्यो विभुस्तं वन्दे सहजप्रकाशममलं श्रीरामचन्द्रं परम् । दाराः पुत्रा धनं वा परिजनसहितो बंधुवर्गः प्रियो वा माता भ्राता पिता वा श्वशुरकुलजना भृत्यऐश्वर्य्यवित्ते । विद्या रूपं विमलभवनं यौवनं यौवतं वा सर्वे व्यर्थं मरणसमये धर्म एकः सहायः । नैमिषे निमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः । सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत

শ্ৰী গণেশায় নমঃ। মই পৰম শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰক বন্দনা কৰোঁ—যি ত্ৰিজগতক সংহাৰৰ সাগৰ পাৰ কৰোৱা নাও; যাঁৰ প্ৰভুত্বশক্তিত এই সমগ্ৰ বিশ্ব জন্ম, স্থিতি আৰু সংসাৰ-প্ৰবাহত সদায় দীপ্তিমান; যি বেদান্তে বেদ্য, চৈতন্যঘন, নিৰ্মল স্বপ্ৰকাশ, সর্বব্যাপী বিভু। স্ত্ৰী, পুত্ৰ, ধন, আত্মীয়-স্বজন, প্ৰিয় বন্ধু, মাতা, ভ্ৰাতা, পিতা, শ্বশুৰকুল, দাস-চাকৰ, ঐশ্বৰ্য আৰু বিত্ত; বিদ্যা, ৰূপ, শুদ্ধ গৃহ, যৌৱন আৰু ভোগ—মৃত্যুৰ সময়ত সকলো ব্যৰ্থ; একমাত্ৰ ধৰ্মই সহায়। নৈমিষ, নিমিষ-ক্ষেত্ৰত, শৌনক আদি ঋষিসকলে লোককল্যাণ আৰু স্বৰ্গলাভৰ বাবে সহস্ৰ বছৰ সত্রযজ্ঞত আসীন হৈছিল।

Verse 2

एकदा सूतमायांतं दृष्ट्वा तं शौनकादयः । परं हर्षं समाविष्टाः पपुर्नेत्रैः सुचेतसा । चित्राः श्रोतुं कथास्तत्र परिवव्रुस्तपस्विनः

এদিনা সুতক আহি থকা দেখি, শৌনক আদি ঋষিসকল মহা হর্ষে পৰিপূৰ্ণ হ’ল আৰু সুচেতন মনে চকুৰে যেন তাক পান কৰিলে। বিচিত্ৰ কাহিনী শুনিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ সেই তপস্বীসকল তাতেই তেওঁৰ চাৰিওফালে গোট খালে।

Verse 3

अथ तेषूपविष्टेषु तपस्विषु महात्मसु । निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाल्लोमहर्षणिः

তাৰ পাছত, সেই মহাত্মা তপস্বীসকল আসন গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত, লোমহর্ষণিয়ে বিনয়ে তেওঁৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট কৰা আসনত বহিল।

Verse 4

सुखासीनं च तं दृष्ट्वा विघ्नांतमुपलक्ष्य च । अथापृच्छंस्त ऋषयः काश्चित्प्रास्ताविकीः कथाः

তেওঁক সুখাসনে বহি থকা দেখি আৰু বিঘ্নসমূহ শান্ত হোৱা লক্ষ্য কৰি, ঋষিসকলে উপদেশ আৰম্ভ কৰিবলৈ কিছুমান প্ৰস্তাৱনামূলক প্ৰশ্ন সুধিলে।

Verse 5

पुराणमखिलं तात पुरा तेऽधीतवान्पिता । कच्चित्त्वयापि तत्सर्वमधीतं लोमहर्षणे

“হে বৎস, পূৰ্বতে তোমাৰ পিতাই সমগ্ৰ পুরাণ অধ্যয়ন কৰিছিল। হে লোমহর্ষণ, তুমিো কি সেই সকলো সম্পূৰ্ণকৈ অধ্যয়ন কৰিছা?”

Verse 6

कथयस्व कथां सूत पुण्यां पापनिषूदिनीम् । श्रुत्वा यां याति विलयं पापं जन्मशतोद्भवम्

“হে সূত, পুণ্যময় আৰু পাপনাশিনী সেই পবিত্ৰ কথা কহা। যাক শুনিলে শত জন্মৰ সঞ্চিত পাপো লয় পায়।”

Verse 7

सूत उवाच । श्रीभारत्यंघ्रियुगलं गणनाथपदद्वयम् । सर्वेषां चैव देवानां नमस्कृत्य वदाम्यहम्

সূত ক’লে: “শ্ৰী ভাৰতী (সৰস্বতী)ৰ চৰণযুগল, গণনাথ (গণেশ)ৰ দ্বিচৰণ, আৰু সকলো দেৱতাক নমস্কাৰ কৰি মই এতিয়া বচন আৰম্ভ কৰোঁ।”

Verse 8

शक्तींश्चैव वसूंश्चैव ग्रहान्यज्ञादिदेवताः । नमस्कृत्य शुभान्विप्रान्कविमुख्यांश्च सर्वशः

“শক্তিসকল, বসুসকল, গ্ৰহসমূহ, আৰু যজ্ঞ আদি কৰ্মৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতাসকলক নমস্কাৰ কৰি, লগতে শুভ ব্ৰাহ্মণ আৰু শ্ৰেষ্ঠ কবি-মুনিসকলক সকলোভাবে প্ৰণাম কৰি (মই আগবাঢ়োঁ)।”

Verse 9

अभीष्टदेवताश्चैव प्रणम्य गुरुसत्तमम् । नमस्कृत्य शुभान्देवान्रामादींश्च विशेषतः

নিজৰ অভীষ্ট দেৱতাসকলক প্ৰণাম কৰি, আৰু গুৰুসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ গুৰুজনক সাষ্টাঙ্গ নমস্কাৰ কৰি, তেওঁ শুভ দেৱতাসকলক—বিশেষকৈ ৰাম আদি সকলক—ভক্তিভাৱে নমস্য কৰিলে।

Verse 10

यान्स्मृत्वा विविधैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । तेषां प्रसादाद्वक्ष्येऽहं तीर्थानां फलमुत्तमम् । सर्वेषां च नियंतारं धर्मात्मानं प्रणम्य च

যাঁহাক স্মৰণ কৰিলে নানা প্ৰকাৰ পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তেঁওলোকৰ কৃপাতে মই তীৰ্থসমূহৰ পৰম ফল বৰ্ণনা কৰিম; আৰু সকলোৰে নিয়ন্তা ধৰ্মাত্মা প্ৰভুক প্ৰণাম কৰি…

Verse 11

धर्म्मारण्यपतिस्त्रिविष्टपपतिर्नित्यं भवानीपतिः पापाद्वः स्थिरभोगयोगसुलभो देवः स धर्मेश्वरः । सर्वेषां हृदयानि जीवकलया व्याप्य स्थितः सर्वदा ध्यात्वा यं न पुनर्विशंति मनुजाः संसारकारागृहम्

তেওঁ ধৰ্ম্মাৰণ্যৰ অধিপতি, ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)ৰ পতি, সদায় ভৱানীৰ স্বামী—সেই ধৰ্মেশ্বৰ দেৱ, যি তোমালোকৰ বাবে স্থিৰ ভোগ আৰু যোগ-সাধনাৰ দ্বাৰা সহজে লাভ্য আৰু পাপনাশক। তেওঁ জীৱকলাৰ দ্বাৰা সকলোৰে হৃদয়ত সদায় ব্যাপি অৱস্থিত; যাঁক ধ্যান কৰিলে মনুষ্য পুনৰ সংসাৰ-কাৰাগৃহত প্ৰৱেশ নকৰে।

Verse 12

सूत उवाच । एकदा तु स धर्म्मो वै जगाम ब्रह्मसंसदि । तां सभां स समालोक्य ज्ञाननिष्ठोऽभवत्तदा

সূতে ক’লে: এবাৰ ধৰ্ম নিশ্চয়েই ব্ৰহ্মাৰ সভালৈ গ’ল। সেই সভা দৰ্শন কৰি তেতিয়া তেওঁ জ্ঞান-নিষ্ঠাত দৃঢ়ভাৱে স্থিত হ’ল।

Verse 13

देवैर्मुनिवरैः क्रांतां सभामालोक्य विस्मितः । देवैर्यक्षैस्तथा नागैः पन्नगैश्च तथाऽसुरैः

দেৱতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকলৰে পৰিপূৰ্ণ সেই সভা দেখি তেওঁ বিস্মিত হ’ল—তাত দেৱ, যক্ষ, নাগ আৰু অন্যান্য পন্নগ, লগতে অসুৰসকলো আছিল।

Verse 14

ऋषिभिः सिद्धगंधर्वैः समाक्रांतोचितासना । ससुखा सा सभा ब्रह्मन्न शीता न च घर्म्मदा

ঋষি, সিদ্ধ আৰু গন্ধৰ্বেৰে পৰিপূৰ্ণ, উপযুক্ত আসনেৰে সুশোভিত সেই সভা, হে ব্ৰাহ্মণ, সুখময় আছিল—তাত ন শীতৰ কষ্ট, ন গৰমৰ দাহ আছিল।

Verse 15

ततः पुण्यां कथां दिव्यां श्रावयामास धर्मवित् । कथांते मुनिशार्दूलं वचनं चेदमब्रवीत्

তাৰ পাছত ধৰ্মবিদে পুণ্যময়, দিৱ্য কাহিনী শ্ৰৱণ কৰালে। কাহিনীৰ অন্তত তেওঁ মুনিশাৰ্দূলক এই বাক্য ক’লে।

Verse 16

स्तंभैश्च विधृता सा तु शाश्वती न च सक्षया । दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभा

স্তম্ভেৰে ধাৰিত সেই সভাগৃহ চিৰন্তন আছিল, ক্ষয়ৰ অধীন নহয়। দিৱ্য নানা প্ৰকাৰৰ দীপ্ত ভাৱেৰে উজ্জ্বল হৈ, তাত অমিত প্ৰভা বিকশিত হৈছিল।

Verse 17

अति चन्द्रं च सूर्य्यं च शिखिनं च स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयंतीव भास्करम्

স্বয়ংপ্ৰভা হৈ সেয়া চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু অগ্নিকোও অতিক্ৰম কৰি উজ্জ্বল হৈছিল। স্বৰ্গশিখৰত দীপ্ত হৈ, যেন সূৰ্যকো তিৰস্কাৰ কৰি আছিল।

Verse 18

तस्यां स भगवाञ्छास्ति विविधान्देवमानुषान् । स्वयमेकोऽनिशं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः

তাত ভগৱান ব্ৰহ্মা—একা, অনিশং—বিভিন্ন দেৱ আৰু মানুহক শাসন আৰু উপদেশ দিছিল; তেওঁ সকলো লোকৰ পিতামহ।

Verse 19

न क्षुधं न पिपासां च न ग्लानिं प्राप्नुवन्त्युत । नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सभा वरैः

তাত তেওঁলোকে ন ক্ষুধা, ন পিপাসা, ন ক্লান্তি একো নাপাইছিল। সেই উত্তম সভাগৃহ নানা ৰূপৰ দীপ্তিমান মণিৰে যেন গঢ়া হৈছিল বুলি বোধ হৈছিল।

Verse 20

भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमोऽथ तथांगिराः । पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव प्रह्लादः कर्द्दमस्तथा

তাত ভৃগু, অত্রি আৰু বশিষ্ঠ উপস্থিত আছিল; গৌতম আৰু তদ্ৰূপে অঙ্গিৰা; পুলস্ত্য আৰু ক্ৰতুও, লগতে প্ৰহ্লাদ আৰু কৰ্দ্দমো আছিল।

Verse 21

अथर्वांगिरसश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः । मनोंऽतरिक्षं विद्याश्व वायुस्तेजो जलं मही

তাত অথৰ্বণ আৰু অঙ্গিৰসগণো আছিল, লগতে বালখিল্য আৰু মৰীচিপাসকল। মন, অন্তৰীক্ষ, বিদ্যা, অশ্ব, বায়ু, তেজ, জল আৰু মহী—এই সকলোও দেৱতুল্য তত্ত্বৰূপে উপস্থিত আছিল।

Verse 22

शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गंधस्तथैव च । प्रकृतिश्च विकारश्च सदसत्कारणं तथा

শব্দ আৰু স্পৰ্শ, তদ্ৰূপে ৰূপ, ৰস আৰু গন্ধো; প্ৰকৃতি আৰু বিকাৰ, আৰু সৎ-অসৎৰ সৈতে সংশ্লিষ্ট কাৰণ-তত্ত্বসমূহো—এই সকলো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 23

अगस्त्यश्च महातेजा मार्कंडेयश्च वीर्यवान् । जमदग्निर्भरद्वाजः संवर्तश्च्यवनस्तथा

তাত মহাতেজস্বী অগস্ত্য আছিল, আৰু মহাশক্তিমান মাৰ্কণ্ডেয়ো; জমদগ্নি, ভৰদ্বাজ, সংৱৰ্ত আৰু চ্যৱনো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 24

दुर्वासाश्च महाभाग ऋष्यश्रृंगश्च धार्मिकः । सनत्कुमारो भगवान्योगाचार्य्यो महातपाः

তাত মহাভাগ্যবান দুর্বাসা ঋষি আছিল, আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ ঋষ্যশৃঙ্গো আছিল। লগতে ভগৱান সনৎকুমাৰ—মহাতপস্বী যোগাচাৰ্য—সন্নিহিত আছিল।

Verse 26

चंद्रमाः सह् नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् । वायवस्तंतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च

তাত নক্ষত্ৰসমূহৰ সৈতে চন্দ্ৰমা আছিল, আৰু কিৰণময় আদিত্য সূৰ্যও আছিল। বায়ুবোৰ আৰু বিশ্ব-ব্যৱস্থাৰ তন্তুবোৰো আছিল—সঙ্কল্প আৰু প্ৰাণশ্বাসো আছিল।

Verse 27

मूर्तिमंतो महात्मानो महाव्रतपरायणाः । एते चान्ये च बहवो ब्रह्माणं समुपासिरे

দেহধাৰী মহাত্মাসকল, মহাব্ৰতত পৰায়ণ, এইসকল আৰু আন বহুজনেও—শ্ৰদ্ধাৰে ব্ৰহ্মাক উপাসনা কৰিলে।

Verse 28

अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तमो दमः । आयांति तस्यां सहिता गंधर्वाप्सरसां गणाः

অৰ্থ, ধৰ্ম আৰু কাম; হৰ্ষ আৰু দ্বেষ, তম আৰু দম—এইসকলো তাত একেলগে আহিল। আৰু সেই স্থানলৈ গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসসকলৰ গণো একসাথে উপস্থিত হ’ল।

Verse 29

असितो देवलश्चैव जैगीषव्यश्च तत्त्ववित् । आयुर्वेदस्तथाष्टांगो गान्धर्वश्चैव तत्र हि

তাত অসিত আৰু দেৱল আছিল, আৰু তত্ত্ববিত জৈগীষব্যও আছিল। তাতেই অষ্টাঙ্গ আয়ুৰ্বেদ আৰু গান্ধৰ্ববিদ্যাও—সংগীতকলাৰ জ্ঞান—উপস্থিত আছিল।

Verse 30

महितो विश्वकर्मा च वसवश्चैव सर्वशः । तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ

সেই পবিত্ৰ ধামত বিশ্বকৰ্মা মহিত হয়, আৰু বসুগণো সকলোভাৱে পূজিত হয়; তদ্ৰূপে সকলো পিতৃগণ সন্মানিত, আৰু সকলো যজ্ঞীয় হৱি-অৰ্পণো তাতেই বিদ্যমান।

Verse 31

ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदस्तथैव च । अथर्ववेदश्च तथा सर्वशास्त्राणि चैव ह

তাত ঋগ্বেদ, সামবেদ আৰু যজুৰ্বেদ আছে, আৰু তদ্ৰূপে অথৰ্ববেদো আছে; নিশ্চয়েই সকলো শাস্ত্ৰও তাতেই বিদ্যমান।

Verse 32

इतिहासोपवेदाश्च वेदांगानि च सर्वशः । मेधा धृतिः स्मृतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः समाः

তাত ইতিহাস আৰু উপবেদসমূহো আছে, আৰু সকলো ৰূপে বেদাঙ্গসমূহো; আৰু তাত মেধা, ধৃতি, স্মৃতি, প্ৰজ্ঞা, বুদ্ধি আৰু সমচিত্ত যশো নিবাস কৰে।

Verse 33

कालचक्रं च तद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् । यावन्त्यो देवपत्न्यश्च सर्वा एव मनोजवाः

আৰু তাত সেই দিব্য কালচক্ৰ আছে—চিৰন্তন, অক্ষয়, অব্যয়; আৰু দেৱপত্নীসকল সকলো, মনৰ বেগেৰে দ্ৰুতগামী, তাতেই উপস্থিত।

Verse 36

पुरंदरश्च देवेंद्रो वरुणो धनदस्तथा । महादेवः सहोमोऽत्र सदा गच्छति सर्वदः

ইয়াত পুরন্দর দেৱেন্দ্ৰ, বৰুণ আৰু ধনদ কুবেৰ সদায়ে আহে; আৰু মহাদেৱো সোমসহ সদা ইয়াত বিচৰণ কৰে—সৰ্ববৰদাতা ৰূপে।

Verse 37

गच्छंति सर्वदा देवा नारायणस्तथर्षयः । ऋषयो वालखिल्याश्च योनिजायोनिजास्तथा

তাত সদায় দেৱতাসকল গমন কৰে; নাৰায়ণো আহে, আৰু ঋষিসকলো—ৱালখিল্য মুনিসকল আৰু যোনিজ-অযোনিজ, উভয় প্ৰকাৰৰ।

Verse 38

यत्किंचित्रिषु लोकेषु दृश्यते स्थाणु जंगमम् । तस्यां सहोपविष्टायां तत्र ज्ञात्वा स धर्मवित्

তিনিওঁ লোকত যি কিবা দেখা যায়—স্থাৱৰ বা জংগম—সেয়া সকলো তাত একত্ৰ হয়; সেই পবিত্ৰ স্থানত বহি তাতেই জানিলে, সি ধৰ্মবিত্ হয়।

Verse 39

नागाः सुपर्णाः पशवः पितामहमुपासते । स्थावरा जंगमाश्चापि महाभूतास्तथा परे

নাগ, সুপৰ্ণ আৰু পশুসকল পিতামহ ব্ৰহ্মাক উপাসনা কৰে; তদুপৰি স্থাৱৰ-জংগম সকলো, মহাভূতসমূহ আৰু অন্যান্য সত্তাসকলেও কৰে।

Verse 40

तत्र धर्मो महातेजाः कथां पापप्रणाशिनीम् । वाच्यमानां तु शुश्राव व्यासेनामिततेजसा

তাত মহাতেজস্বী ধৰ্মে পাপনাশিনী পবিত্ৰ কথা শুনিলে, যি অমিত তেজস্বী ব্যাসদেৱে উচ্চাৰণ কৰি আছিল।

Verse 41

धर्मारण्यकथां दिव्यां तथैव सुमनोहराम् । धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदात्रीं तथैव च

সেই ধৰ্মাৰণ্যৰ দিব্য কথা, যি মনক অতি মনোহৰ কৰে, ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষৰ ফল দান কৰে।

Verse 42

पुत्रपौत्रप्रपौत्रादि फलदात्रीं तथैव च । धारणाच्छ्रवणाच्चापि पठनाच्चावलोकनात्

ই পুত্ৰ, পৌত্ৰ আৰু প্ৰপৌত্ৰ আদি লাভৰ ফল দান কৰে; আৰু কেৱল ধাৰণ কৰা, শ্ৰৱণ কৰা, পাঠ কৰা বা মাত্ৰ দৰ্শন কৰিলেও পুণ্য উৎপন্ন হয়।

Verse 43

तां निशम्य सुविस्तीर्णां कथां ब्रह्मांडसंभवाम् प्र । मोदोत्फुल्लनयनो ब्रह्माणमनुमत्य च

ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গূঢ় ৰহস্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই অতি বিস্তৃত কথা শুনি ধৰ্মৰ চকু আনন্দত উজ্জ্বল হৈ উঠিল; আৰু তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ অনুমতি বিচাৰিলে।

Verse 44

कृतकार्योपि धर्मात्मा गंतुकामस्तदाभवत् । नमस्कृत्य तदा धर्मो ब्रह्माणं स पितामहम्

কাৰ্য সিদ্ধ হ’লেও ধৰ্মাত্মা ধৰ্মৰ তেতিয়া প্ৰস্থান কৰাৰ ইচ্ছা জাগিল; আৰু সেই সময়ত তেওঁ পিতামহ ব্ৰহ্মাক নমস্কাৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 45

अनुज्ञातस्तदा तेन गतोऽसौ यमशासनम् । पितामहप्रसादाच्च श्रुत्वा पुण्यप्रदायिनीम्

তেওঁৰ অনুমতি পেয়ে তেওঁ যমৰ শাসনাসনলৈ গ’ল; আৰু পিতামহৰ কৃপাৰে পুণ্যপ্ৰদায়িনী কথা শুনি তেওঁ আগবাঢ়িল।

Verse 46

धर्मारण्यकथां दिव्यां पवित्रां पापनाशिनीम् । स गतोऽनुचरैः सार्द्धं ततः संयमिनीं प्रति

ধৰ্মাৰণ্যৰ সেই দিব্য কথা—পবিত্ৰ আৰু পাপনাশিনী—লাভ কৰি, তেওঁ অনুচৰসকলৰ সৈতে তাৰ পাছত সংযমিনীৰ (যমৰ নগৰী) দিশে গ’ল।

Verse 47

अमात्यानुचरैः सार्धं प्रविष्टः स्वपुरं यमः । तत्रांतरे महातेजा नारदो मुनिपुंगवः

যমে নিজৰ মন্ত্ৰী আৰু অনুচৰসকলৰ সৈতে নিজৰ নগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। সেই সময়তে মহাতেজস্বী, মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নাৰদ মুনি তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 48

दुर्निरीक्ष्यः कृपायुक्तः समदर्शी तपोनिधिः । तपसा दग्धदेहोपि विष्णुभक्तिपरायणः

তেওঁৰ দীপ্তি দৰ্শন কৰাটো কঠিন, তথাপি কৰুণাৰে পৰিপূৰ্ণ; সমদৰ্শী, তপস্যাৰ ভঁৰাল। তপস্যাই দেহ দগ্ধ কৰিলেও তেওঁ বিষ্ণুভক্তিত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ আছিল।

Verse 49

सर्वगः सर्वविच्चैव नारदः सर्वदा शुचिः । वेदाध्ययनशीलश्च त्वागत स्तत्र संसदि

সৰ্বত্র গমনশীল, সৰ্বজ্ঞ, সদা শুচি আৰু বেদ অধ্যয়নত নিবিষ্ট নাৰদ মুনি তাত সভালৈ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 50

तं दृष्ट्वा सहसा धर्मो भार्यया सेवकैः सह । संमुखो हर्षसंयुक्तो गच्छन्नेव स सत्वरः

তেওঁক দেখি ধৰ্মদেৱে পত্নী আৰু সেৱকসকলৰ সৈতে তৎক্ষণাৎ আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ সন্মুখলৈ আগবাঢ়িল, চলি চলি তাড়াতাড়ি গ’ল।

Verse 51

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । अद्य मे सफलो धर्मस्त्वय्यायाते तपोधने

আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল, আজি মোৰ কুল সফল হ’ল; আজি মোৰ ধৰ্মও সফল হ’ল, হে তপোধন, তুমি আহি উপস্থিত হোৱা বাবে।

Verse 52

अर्घ्यपाद्यादिविधिना पूजां कृत्वा विधानतः । दंडवत्तं प्रणम्याथ विधिना चोपवेशितः

অৰ্ঘ্য, পাদ্য আদি বিধি অনুসাৰে যথাবিধি পূজা সম্পন্ন কৰি, তেওঁ দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে; তাৰ পাছত বিধিমতে সন্মানেৰে আসনত বহুৱালে।

Verse 53

आसने स्वे महादिव्ये रत्नकांचनभूषिते । चित्रार्पिता सभा सर्वा दीपा निर्वातगा इव

নিজৰ অতি দিৱ্য আসনত, ৰত্ন আৰু কাঁচনেৰে ভূষিত, সমগ্ৰ সভা চিত্ৰৰ দৰে দীপ্ত আৰু স্থিৰ দেখা গ’ল—যেন বতাহবিহীন ঠাইত স্থিত দীপসমূহ।

Verse 54

विधाय कुशलप्रश्नं स्वागतेनाभिनंद्य तम् । प्रहर्षमतुलं लेभे धर्मारण्यकथां स्मरन्

কুশল-প্ৰশ্ন কৰি আৰু স্বাগতেৰে তেওঁক অভিনন্দন জনাই, ধৰ্মাৰণ্যৰ পবিত্ৰ কথা স্মৰণ কৰি তেওঁ অতুল প্ৰহৰ্ষ লাভ কৰিলে।

Verse 55

नारदं पूजयित्वा तु प्रहृष्टेनांतरात्मना । हर्षितं तु यमं दृष्ट्वा नारदो विस्मिताननः

নাৰদক পূজা কৰি অন্তৰাত্মাৰে প্ৰহৃষ্ট হৈ, যমো হৰ্ষিত দেখা গ’ল; যমক এনেদৰে আনন্দিত দেখি নাৰদৰ মুখ বিস্ময়ে ভৰি উঠিল।

Verse 56

चिंतयामास मनसा किमिदं हर्षितो हरिः । अतिहर्षं च तं दृष्ट्वा यमराजस्वरूपिणम् । आश्चर्यमनसं चैव नारदः पृष्टवांस्तदा

নাৰদে মনে মনে ভাবিলে, “হৰি কিয় হৰ্ষিত?” আৰু যমৰাজৰ ৰূপধাৰী সেইজনক অতিশয় আনন্দে পৰিপূৰ্ণ দেখি, আশ্চৰ্যচিত্ত নাৰদে তেতিয়াই তেওঁক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 57

नारद उवाच । किं दृष्टं भवताश्चर्य्यं किं वा लब्धं महत्पदम् । दुष्टस्त्वं दुष्टकर्मा च दुष्टात्मा क्रोधरूपधृक्

নাৰদে ক’লে: তুমি কি আশ্চৰ্য দেখিলা, বা কি মহৎ পদ লাভ কৰিলা? তুমি ত দুষ্ট—দুষ্ট কৰ্মৰ, দুষ্ট স্বভাৱৰ, ক্ৰোধৰূপ ধাৰণকাৰী।

Verse 58

पापिनां यमनं चैवमेतद्रूपं महत्तरम् । सौम्यरूपं कथं जातमेतन्मे संशयः प्रभो

পাপীসকলৰ বাবে তোমাৰ দমনকাৰী ৰূপ অতি ভয়ংকৰ। তেন্তে এই সৌম্য ৰূপ কেনেকৈ জন্মিল? হে প্ৰভু, এইয়েই মোৰ সংশয়।

Verse 59

अद्य त्वं हर्षसंयुक्तो दृश्यसे केन हेतुना । कथयस्व महाकाय हर्षस्यैव हि कारणम्

আজি তুমি হর্ষেৰে যুক্ত হৈ দেখা দিছা—কোন কাৰণে? হে মহাকায়, এই আনন্দৰ মূল কাৰণ ক’বা।

Verse 60

धर्मराज उवाच । श्रूयतां ब्रह्मपुत्रैतत्कथयामि न संशयः । पुराहं ब्रह्मसदनं गतवानभिवंदितुम्

ধৰ্মৰাজে ক’লে: হে ব্ৰহ্মপুত্ৰ, শুনা; মই নিঃসন্দেহে এই কথা ক’ম। পূৰ্বে মই ব্ৰহ্মাৰ সদনলৈ প্ৰণাম কৰিবলৈ গৈছিলোঁ।

Verse 61

तत्रासीनः सभामध्ये सर्वलोकैकपूजिते नानाकथाः श्रुतास्तत्र धर्म्मवर्गसमन्विताः

তাত সভামধ্যত আসীন হৈ—সৰ্বলোকৰ দ্বাৰা পূজিত—তেওঁ তাত বহু কথা শুনিলে, যিবোৰ ধৰ্মৰ বিভিন্ন বিভাগেৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 62

कथाः पुण्या धर्मयुता रम्या व्यासमुखाच्छ्रुताः । धर्मकामार्थसंयुक्ताः सर्वाघौघविनाशिनीः

এই কাহিনীবোৰ পুণ্যময়, ধৰ্মেৰে যুক্ত আৰু মনোহৰ—ব্যাসদেৱৰ মুখৰ পৰা শ্ৰুত। ধৰ্ম, কাম আৰু অৰ্থেৰে সংযুক্ত হৈ ই পাপৰ সমগ্ৰ স্ৰোত বিনাশ কৰে।

Verse 63

याः श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यंते ब्रह्महत्यया । तारयंति पितृगणाञ्छतमेकोत्तरं मुने

যিবোৰ শুনিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপৰ পৰাও। আৰু হে মুনি, ই পিতৃগণৰ দলক—এশ এক জনক—উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 64

नारद उवाच । कीदृशी तत्कथा मे तां प्रशंस भवता श्रुताम् । कथां यम महाबाहो श्रोतुकामोस्म्यहं च ताम्

নাৰদে ক’লে: “আপুনি যি কাহিনী শুনি প্ৰশংসা কৰিছে, সেই কাহিনী কেনেকুৱা? হে যম, মহাবাহু, মইও সেই একে কাহিনী শুনিবলৈ ইচ্ছুক।”

Verse 65

यम उवाच । एकदा ब्रह्मलोकेऽहं नमस्कर्तुं पितामहम् । गतवानस्मि तं देशं कार्याकार्यविचारणे

যমে ক’লে: “এবাৰ মই ব্ৰহ্মলোকে পিতামহ ব্ৰহ্মাদেৱক নমস্কাৰ কৰিবলৈ গৈছিলোঁ। কৰ্তব্য-অকৰ্তব্যৰ বিচাৰ কৰিবলৈ মই সেই ধামত উপস্থিত হৈছিলোঁ।”

Verse 66

मया तत्राद्भुतं दृष्टं श्रुतं च मुनिसत्तम । धर्म्मारण्यकथां दिव्यां कृष्णद्वैपायनेरिताम्

তাত মই আশ্চৰ্য বস্তু দেখিলোঁ আৰু শুনিলোঁও, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ। ধৰ্মাৰণ্যৰ সেই দিব্য কাহিনী—কৃষ্ণ দ্বৈপায়ন (ব্যাস) দ্বাৰা প্ৰচাৰিত—মই তাত শুনিলোঁ।

Verse 67

श्रुत्वा कथां महापुण्यां ब्रह्मन्ब्रह्मांडगां शुभाम् । गुणपूर्णां सत्ययुक्तां तेन हर्षेण हर्षितः

সেই মহাপুণ্য, মঙ্গলময় কাহিনী শুনি—হে ব্ৰাহ্মণ, যি সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডত বিস্তৃত—গুণে পৰিপূৰ্ণ আৰু সত্যে সংযুক্ত; তেনে মহাহর্ষে মই আনন্দে উল্লসিত হ’লোঁ।

Verse 68

अन्यच्चैव मुनिश्रेष्ठ तवागमनकारणम् । शुभाय च सुखायैव क्षेमाय च जयाय हि

আৰু অধিক, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, আপোনাৰ আগমনৰ কাৰণো এই—ই নিশ্চয় মঙ্গলৰ বাবে, সুখৰ বাবে, কল্যাণৰ বাবে আৰু জয়ৰ বাবেই।

Verse 69

आद्यास्मि कृतकृत्योऽहमद्याहं सुकृती मुने । धर्मोनामाद्य जातोऽहं तव पद्युग्मदर्शनात्

আজি মই সত্যই কৃতকৃত্য; আজি মই ধন্য, হে মুনে। আজি আপোনাৰ চৰণযুগলৰ দর্শনে মই নামেও আৰু তত্ত্বেও ‘ধৰ্ম’ হৈ উঠিলোঁ।

Verse 70

पूज्योऽहं च कृतार्थोहं धन्योहं चाद्य नारद । युष्मत्पादप्रसादाच्च पूज्योऽहं भुवनत्रये

আজি, হে নাৰদ, মই পূজ্য; মই কৃতাৰ্থ; মই ধন্য। আপোনাৰ চৰণপ্ৰসাদে মই ত্ৰিলোকতো পূজ্য হৈ উঠিলোঁ।

Verse 71

सूत उवाच । एवंविधैर्वचोभिश्च तोषितो मुनिसत्तमः । पप्रच्छ परया भक्त्या धर्मारण्यकथां शुभाम्

সূত ক’লে: এইধৰণৰ বাক্যৰে সন্তুষ্ট হৈ মুনিসত্তমে পৰম ভক্তিৰে ধৰ্মাৰণ্যৰ মঙ্গলময় কাহিনী বিষয়ে সুধিলে।

Verse 72

नारद उवाच । श्रुता व्यासमुखाद्धर्म्म धर्मारण्यकथा शुभा । तत्सर्वं हि कथय मे विस्तीर्णं च यथातथम्

নাৰদে ক’লে: “ব্যাসদেৱৰ মুখৰ পৰা মই ধৰ্মাৰণ্যৰ শুভ কাহিনী শুনিছোঁ। সেয়া সকলো মোক বিস্তাৰে, যিদৰে ঘটিছিল তিদৰে ক’বা।”

Verse 73

यम उवाच व्यग्रोऽहं सततं ब्रह्मन्प्राणिनां सुखदुःखिनाम् । तत्तत्कर्मानुसारेण गतिं दातुं सुखेतराम्

যমে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ! মই সদায় প্ৰাণীৰ সুখ-দুখ ভোগ কৰা অৱস্থাত ব্যস্ত; প্ৰত্যেকৰ কৰ্ম অনুসাৰে তেওঁলোকক নিজ নিজ গতি দিওঁ—সুখময় হওক বা অন্যথা।”

Verse 74

तथापि साधुसंगो हि धर्मायैव प्रजायते । इह लोके परत्रापि क्षेमाय च सुखाय च

“তথাপি সাধু-সঙ্গ ধৰ্মৰ কাৰণেই জন্মে; ইহলোকত আৰু পৰলোকতো কল্যাণ আৰু সুখ দান কৰে।”

Verse 76

सूत उवाच । यमेन कथितं सर्वं यच्छ्रुतं ब्रह्मसंसदि । आदिमध्यावसानं च सर्वं नैवात्र संशयः

সূতে ক’লে: “যমে যি সকলো ক’লে—ব্ৰহ্মাৰ সভাত যি শুনা হৈছিল—আদি, মধ্য আৰু অৱসানসহ সম্পূৰ্ণ, সেয়া ইয়াত বিনা সন্দেহে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।”

Verse 77

कलिद्वापरयोर्मध्ये धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । गतोऽसौ नारदो मर्त्ये राज्यं धर्मसुतस्य वै

দ্বাপৰ আৰু কলি যুগৰ মাজত, সেই নাৰদ মর্ত্যলোকলৈ ধৰ্মপুত্ৰ যুধিষ্ঠিৰৰ ওচৰলৈ—তেওঁৰ ৰাজ্যলৈ—নিশ্চয় গ’ল।

Verse 78

आगतः श्रीहरेरंशो नारदः प्रत्यदृश्यत । ज्वलिताग्निप्रतीकाशो बालार्कसदृशेक्षणः

তাত শ্ৰীহৰিৰ অংশ নাৰদ মুনি প্ৰত্যক্ষ হ’ল; জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত, আৰু নবোদিত সূৰ্যৰ দৰে দৃষ্টিযুক্ত।

Verse 79

ब्रह्मणः सन्निधौ यञ्च श्रुतं व्यासमुखेरितम् । तत्सर्वं कथयिष्यामि मानुषाणां हिताय वै

“ব্ৰহ্মাৰ সন্নিধিত যি যি শুনা হৈছিল, ব্যাসমুনিৰ মুখে উচ্চাৰিত—সেই সকলো মই মানৱৰ কল্যাণৰ বাবে ক’ব।”

Verse 80

वीणां गृहीत्वा महतीं कक्षासक्तां सखीमिव । कृष्णाजिनोत्तरासंगो हेमयज्ञोपवीतवान्

মহান বীণা হাতে লৈ, কাষত সখীৰ দৰে আঁৰি থোৱা; ওপৰত কৃষ্ণমৃগচৰ্ম ধাৰণ কৰি, সোনালী যজ্ঞোপবীত পৰিধান কৰিছিল।

Verse 81

दण्डी कमंडलुकरः साक्षाद्वह्निरिवापरः । भेत्ता जगति गुह्यानां विग्रहाणां गुहोपमः

দণ্ড আৰু কমণ্ডলু হাতে, তেওঁ যেন প্ৰত্যক্ষ অগ্নিৰ দ্বিতীয় ৰূপ। জগতত গোপন ভেদ ভেদ কৰা, গুহাৰ দৰে—লুকাই থকা ৰূপ আৰু অভিপ্ৰায় চিনাক্ত কৰোঁতা।

Verse 82

महर्षिगणसंसिद्धो विद्वान्गांधर्ववेदवित् । वैरकेलिकलो विप्रो ब्राह्मः कलिरिवापरः

মহর্ষিগণৰ মাজত সিদ্ধিপ্ৰাপ্ত, বিদ্বান আৰু গান্ধৰ্ববেদ-নিপুণ; সেই ব্ৰাহ্মণ ভ্ৰমণ-ক্ৰীড়াত ৰমি, দ্বিতীয় কলিৰ দৰে দ্ৰুত আৰু অদম্যভাৱে বিচৰণ কৰিছিল।

Verse 83

देवगंधर्वलोकानामादिवक्ता सुनिग्रहः । गाता चतुर्णां वेदानामुद्गाता हरिसद्गुणान्

সেই দেৱ আৰু গন্ধৰ্বলোকসমূহৰ আদিবক্তা—আত্মসংযমী আৰু সু-নিয়ন্ত্রিত; চাৰিওটা বেদৰ গায়ক, আৰু হৰিৰ সত্য সদ্গুণ ঘোষণা কৰা উদ্গাতা।

Verse 84

स नारदोऽथ विप्रर्षिर्ब्रह्मलोकचरोऽव्ययः । आगतोऽथ पुरीं हर्षाद्धर्मराजेन पालिताम्

সেই নাৰদ—ব্ৰাহ্মণমধ্যৰ মহর্ষি, ব্ৰহ্মলোকত বিচৰণকাৰী আৰু অবিনশ্বৰ—তেতিয়া ধৰ্মৰাজে ৰক্ষিত নগৰীত আনন্দেৰে আহিল।

Verse 86

लोकाननुचरन्सर्वानागतः स महर्षिराट् । नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा

সকলো লোক অনুচৰণ কৰি সেই ৰাজ-মহর্ষি আহি উপস্থিত হ’ল—অতিমহাতেজস্বী নাৰদ—সেই সময়ত অন্য ঋষিসকলৰ সৈতে।

Verse 87

तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् । सिंहासनात्समुत्थाय प्रययौ सन्मुखस्तदा

আগত ঋষি নাৰদক দেখি, সকলো ধৰ্মৰ জ্ঞানী জনে তেতিয়া সিংহাসনৰ পৰা উঠি সন্মুখলৈ আগবাঢ়ি গ’ল, আদৰণি জনাবলৈ।

Verse 88

अभ्यवादयतं प्रीत्या विनयाव नतस्तदा । तदर्हमासनं तस्मै संप्रदाय यथाविधि

তেওঁ আনন্দেৰে অভিবাদন জনালে আৰু বিনয়ে নত হৈ প্ৰণাম কৰি, বিধি অনুসাৰে তেওঁৰ যোগ্য আসন অর্পণ কৰিলে।

Verse 89

अथ तत्रोपविष्टेषु राजन्येषु महात्मसु । महत्सु चोपविष्टेषु गंधर्वेषु च तत्र वै

তাৰ পাছত যেতিয়া তাত মহাত্মা ৰাজন্য ক্ষত্ৰিয়সকল বহিল, আৰু মহৎজনসকল লগতে গন্ধৰ্বসকলেও সেই সভাত আসন গ্ৰহণ কৰিলে—

Verse 90

तुतोष च यथावञ्च पूजां प्राप्य च धर्मवित् । कुशली त्वं महाभाग तपसः कुशलं तव

ধৰ্মবিদজনে যথোচিত পূজা লাভ কৰি সন্তুষ্ট হ’ল। (তেওঁ ক’লে:) “হে মহাভাগ, তুমি কুশলনে? তোমাৰ তপস্যা কুশলভাৱে চলিছে নে?”

Verse 91

न कश्चिद्बाधते दुष्टो दैत्यो हि स्वर्गभूपतिम् । मुने कल्याणरूपस्त्वं नमस्कृतः सुरासुरैः । सर्व्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मपुत्र कृपानिधे

“এতিয়া কোনো দুষ্ট দৈত্যই স্বৰ্গৰ অধিপতিক ব্যথিত নকৰে। হে মুনি, তুমি কল্যাণময় ৰূপধাৰী; দেৱ আৰু অসুৰ উভয়েই তোমাক নমস্কাৰ কৰে। তুমি সৰ্ব্বগামী, সৰ্ব্বজ্ঞ—হে ব্ৰহ্মপুত্ৰ, কৃপানিধি!”

Verse 92

नारद उवाच । सर्वतः कुशलं मेद्य प्रसादाद्ब्रह्मणः सदा । कुशली त्वं महाभाग धर्मपुत्र युधिष्ठिर

নাৰদে ক’লে: “হে মহৎজন, ব্ৰহ্মাৰ সদা প্ৰসাদে মোৰ সকলো দিশে কুশল। হে মহাভাগ ধৰ্মপুত্ৰ যুধিষ্ঠিৰ, তুমি কুশলনে?”

Verse 93

भ्रातृभिः सह राजेंद्र धर्मेषु रमते मनः । दारैः पुत्रैश्च भृत्यैश्च कुशलैर्गजवाजिभिः

“হে ৰাজেন্দ্ৰ, ভ্ৰাতৃসকলৰ সৈতে তোমাৰ মন ধৰ্মত ৰমে নে—আৰু তোমাৰ পত্নী, পুত্ৰ, ভৃত্যসকল, লগতে হাতী-ঘোঁৰা সকলো কুশলনে?”

Verse 94

औरसानिव पुत्रांश्च प्रजा धर्मेण धर्मज । पालयसि किमाश्चर्यं त्वया धन्या हि सा प्रजा

হে ধৰ্মৰাজ! তুমি ধৰ্মৰ দ্বাৰা প্ৰজাক নিজৰ পুত্ৰসম সুৰক্ষা কৰিছা। ইয়াত আশ্চৰ্য কিহে? তোমাৰ শাসনত থকা সেই প্ৰজা নিশ্চয়েই ধন্য।

Verse 96

युधिष्ठिर उवाच । कुशलं मम राष्ट्रं च भवतामंघ्रिस्पर्शनात् । दर्शनेन महाभाग जातोऽहं गतकिल्बिषः

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: আপোনালোকৰ পবিত্ৰ চৰণ-স্পৰ্শে মোৰ ৰাজ্য কুশল আৰু মঙ্গলময় হৈছে। আৰু হে মহাভাগ, আপোনাৰ দৰ্শনে মই পাপমুক্ত হ’লোঁ—মোৰ কলুষ খসিল।

Verse 97

धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं सभाग्योऽहं धरातले । अद्याहं सुकृती जातो ह्मपुत्रे गृहागते

মই ধন্য, মই কৃতকৃত্য, মই এই ধৰাতলত ভাগ্যবান। আজি মই সত্যই পুণ্যৱান হ’লোঁ, কিয়নো তোমালোক—মোৰ পূজনীয় পুত্ৰসকল—অতিথি হৈ মোৰ গৃহলৈ আহিছা।

Verse 98

कुत आगमनं ब्रह्मन्नद्य ते मुनिसत्तम । अनुग्रहार्थं साधूनां किं वा कार्येण केन च

হে ব্ৰাহ্মণ, হে মুনিসত্তম! আজি আপুনি ক’ৰ পৰা আগমন কৰিলে? সৎলোকসকলক অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ নে কোনো বিশেষ কাৰ্যৰ বাবে আপুনি ইয়ালৈ আহিছে?

Verse 99

पालनात्पोषणान्नॄणां धर्मो भवति वै ध्रुवम् । तत्तद्धर्मस्य भोक्ता त्वमित्येवं मनुरब्रवीत्

মানুহৰ ৰক্ষা আৰু পালন-পোষণৰ দ্বাৰাই ধৰ্ম নিশ্চয় স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। সেয়ে সেই ধৰ্মৰ ফলভোগী আৰু দায়বদ্ধ তুমিয়েই—এইদৰে মনুৱে কৈছিল।

Verse 100

धर्मारण्याश्रितां दिव्यां सर्वसंतापहारिणीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ধৰ্মাৰণ্য-আশ্ৰিত এই দিৱ্য কাহিনী সকলো সন্তাপ হৰণ কৰে। ইয়াক শুনিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা—ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপৰ পৰাও—মুক্ত হয়।

Verse 101

हत्यायुतप्रशमनीं तापत्रयविनाशिनीम् । यां वै श्रुत्वातिभक्त्या च कठिनो मृदुतां भजेत्

ই অগণিত হত্যাকাণ্ড শান্ত কৰে আৰু তাপ-ত্রয় বিনাশ কৰে। নিশ্চয়, গভীৰ ভক্তিৰে ইয়াক শুনিলে কঠোৰ হৃদয়ো কোমল হয়।

Verse 110

सूत उवाच । एवमुक्त्वा विधेः पुत्रस्तत्रैवांतरधीयत । तस्मिन्गते स नृपतिः क्रीडते सचिवैः सह

সূত ক’লে: এইদৰে কৈ বিধাতাৰ পুত্ৰ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তেওঁ গ’লত সেই নৃপতি নিজৰ সচিবসকলৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 120

रक्षितं पालितं केन कस्मिन्कालेऽथ निर्मितम् । किंकिं त्वत्राभवत्पूर्वं शंशैतत्पृच्छतो मम

ইয়াক কোনে ৰক্ষা-পালন কৰিলে, আৰু কোন সময়ত ই স্থাপিত হ’ল? আগৰ দিনত ইয়াত কি কি ঘটিছিল—মই সুধিছোঁ, সেয়া সকলো ক’বা।

Verse 121

भूतं भव्यं भविष्यञ्च तस्मिन्स्थाने च यद्भवेत् । तत्सर्वं कथयस्वाद्य तीर्थानां च यथा स्थितिः

সেই স্থানত যি কিছু অতীত, বৰ্তমান আৰু ভবিষ্যৎ, আৰু যি যি তাত ঘটে—সেয়া সকলো আজি মোক কোৱা; লগতে তাত থকা তীৰ্থসমূহ কেনেদৰে অৱস্থিত, সেয়াও বুজাই দিয়া।