Adhyaya 17
Brahma KhandaBrahmottara KhandaAdhyaya 17

Adhyaya 17

ঋষিসকলে সোধে—অতি পণ্ডিত ব্ৰহ্মবাদীৰ উপদেশ অধিক ফলদায়ক নে সাধাৰণ কিন্তু ব্যৱহাৰ-কুশলী শিক্ষকৰ পথপ্ৰদৰ্শন? সূতে ক’লে, সকলো ধৰ্মকৰ্মৰ মূল ‘শ্ৰদ্ধা’; ই ইহলোকৰ কল্যাণ আৰু পৰলোকৰ সাধনা—দুয়োটাতে সিদ্ধি দিয়ে। ভক্তিভাৱে সৰু বস্তুৱেও ফল দিয়ে; মন্ত্রজপ আৰু দেবপূজা সাধকৰ ভাবনা অনুসাৰে ফলপ্ৰসূ হয়। সন্দেহ, চঞ্চলতা আৰু অশ্ৰদ্ধাই মানুহক পৰম লক্ষ্যৰ পৰা আঁতৰাই সংসাৰবন্ধনত বেঁধে ৰাখে। দৃষ্টান্তত পাঞ্চালৰ ৰাজপুত্ৰ সিংহকেতুৱে এজন শবৰ সহচৰৰ জৰিয়তে ভাঙি-পৰা দেৱালয় আৰু সূক্ষ্ম শিৱলিঙ্গ দেখা পায়। শবৰ (চণ্ডক) সোধে—মন্ত্রজ্ঞানী আৰু অজ্ঞানী উভয়ৰ বাবে মহেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰা সহজ পূজাবিধি কি? ৰাজপুত্ৰ পৰিহাসৰ সুৰত ‘সহজ’ শিৱপূজা কয়—তাজা পানীৰে অভিষেক, আসন স্থাপন, গন্ধ-পুষ্প-পত্ৰ, ধূপ-দীপ অৰ্পণ, বিশেষকৈ চিতাভস্ম অৰ্পণ, আৰু শেষত প্ৰসাদ শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ। শবৰ ই কথাক প্ৰমাণ মানি দৈনিক ভক্তিৰে পূজা কৰে। এদিন ভস্ম নাপাই সি হতাশ হয়; পূজা বন্ধ হোৱাটো অসহ্য বুলিয়ে ভাবে। তেতিয়া পত্নীয়ে চূড়ান্ত ত্যাগৰ কথা কয়—ঘৰ জ্বলাই অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰি ভস্ম উৎপন্ন কৰি শিৱপূজাত অৰ্পণ কৰিম। দেহ ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষৰ সাধন বুলিয়ে স্বামীয়ে বাধা দিলেও, সি শিৱাৰ্থ আত্মসমৰ্পণকেই জীৱনৰ সাৰ্থকতা মানে। সি প্ৰাৰ্থনা কৰে—ইন্দ্ৰিয় ফুল, দেহ ধূপ, হৃদয় দীপ, শ্বাস আহুতি, কৰ্ম উপহাৰ; জন্মে জন্মে অখণ্ড ভক্তি দিয়া। সি অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলেও বেদনা নাহে; ঘৰো অক্ষত থাকে, পূজান্তত সি পুনৰ প্ৰকাশ পাই প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰে। দিৱ্য বিমান আহে; শিৱগণে দম্পতীক উৰ্ধ্বলৈ তোলে আৰু স্পৰ্শমাত্ৰে তেওঁলোকৰ ৰূপ শিৱসদৃশ (সাৰূপ্য) হয়। শেষত উপদেশ—সকল পুণ্যকৰ্মত শ্ৰদ্ধা পোষণীয়; নীচ অৱস্থাৰ শবৰো শ্ৰদ্ধাৰে পৰম গতি পায়, জন্ম আৰু বিদ্যা গৌণ।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञैर्गुरुभिर्ब्रह्मवादिभिः । नृणां कृतोपदेशानां सद्यः सिद्धिर्हि जायते

ঋষিসকলে ক’লে: যিসকল গুৰু বেদ আৰু বেদাঙ্গৰ তত্ত্বাৰ্থ জানে আৰু ব্ৰহ্মবাদী, তেওঁলোকে নৰক উপদেশ দিলে তৎক্ষণাৎ সিদ্ধি জন্মে।

Verse 2

अथान्यजनसामान्यैर्गुरुभिर्नीतिकोविदैः । नृणां कृतोपदेशानां सिद्धिर्भवति कीदृशी

কিন্তু যেতিয়া সাধাৰণ লোকসদৃশ গুৰু—যদিও নীতি-ব্যৱহাৰত কুশলী—নৰক উপদেশ দিয়ে, তেতিয়া সিদ্ধি কেনেকুৱা হয়?

Verse 3

सूत उवाच । श्रद्धैव सर्वधर्मस्य चातीव हितकारिणी । श्रद्धयैव नृणां सिद्धिर्जायते लोकयोर्द्वयोः

সূতে ক’লে: শ্ৰদ্ধাই সকলো ধৰ্মৰ পৰম হিতকাৰিণী; আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বলতেই মানুহে উভয় লোকত সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 4

श्रद्धया भजतः पुंसः शिलापि फलदायिनी । मूर्खोऽपि पूजितो भक्त्या गुरुर्भवति सिद्धिदः

শ্ৰদ্ধাৰে ভজনা কৰা মানুহৰ বাবে শিলাও ফলদায়িনী হয়; আৰু মূৰ্খো ভক্তিৰে পূজিত হ’লে সিদ্ধি দান কৰা গুৰু হৈ উঠে।

Verse 6

श्रद्धया पठितो मन्त्रस्त्वबद्धोपि फलप्रदः । श्रद्धया पूजितो देवो नीचस्यापि फलप्रदः

শ্ৰদ্ধাৰে পঠিত মন্ত্র, সংযোগ অশুদ্ধ বা অপূৰ্ণ হ’লেও ফল প্ৰদান কৰে; আৰু শ্ৰদ্ধাৰে পূজিত দেৱতা নীচ অৱস্থাৰ লোককো ফল দান কৰে।

Verse 7

सर्वत्र संशयाविष्टः श्रद्धाहीनोऽतिचंचलः । परमार्थात्परिभ्रष्टः संसृतेर्न हि मुच्यते

যি সৰ্বত্ৰ সন্দেহে আৱিষ্ট, শ্ৰদ্ধাহীন আৰু অতিচঞ্চল, পৰমাৰ্থৰ পৰা বিচ্যুত—সেইজন সঁচাকৈয়ে সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত নহয়।

Verse 8

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यत्र सिद्धिर्भवति तादृशी

মন্ত্রত, তীৰ্থত, দ্বিজত (ব্ৰাহ্মণত), দেৱতাত, দৈৱজ্ঞত (জ্যোতিষীত), ভেষজত, আৰু গুৰুত—যেনে ভাবনা-শ্ৰদ্ধা য’ত থাকে, তেনে সিদ্ধি তাতেই জন্মে।

Verse 9

अतो भावमयं विश्वं पुण्यं पापं च भावतः । ते उभे भावहीनस्य न भवेतां कदाचन

সেয়ে সমগ্ৰ বিশ্ব ভাৱময়; পুণ্য আৰু পাপো ভাৱৰ পৰাই জন্মে। যাৰ অন্তৰত সত্য ভাৱ নাই, তাৰ ওপৰত এই দুয়োটাই কেতিয়াও স্থিৰ নহয়।

Verse 10

अत्रेदं परमाश्चर्यमाख्यानमनुवर्ण्यते । अश्रद्धा सर्वमर्त्यानां येन सद्यो निवर्तते

ইয়াত এক পৰম আশ্চৰ্য বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰা হৈছে—যেনে মর্ত্যলোকৰ অশ্ৰদ্ধাই ধৰ্মলাভ আৰু আধ্যাত্মিক অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ উলটাই দিয়ে।

Verse 11

आसीत्पांचालराजस्य सिंहकेतुरिति श्रुतः । पुत्रः सर्वगुणोपेतः क्षात्रधर्मरतः सदा

পাঞ্চাল ৰজাৰ পুত্ৰ ‘সিংহকেতু’ নামে খ্যাত আছিল; সি সকলো গুণে বিভূষিত আৰু সদায় ক্ষত্ৰিয়-ধৰ্মত নিবিষ্ট আছিল।

Verse 12

स एकदा कतिपयैर्भृत्यैर्युक्तो महाबलः । जगाम मृगयाहेतोर्बहु सत्त्वान्वितं वनम्

এদিন সি মহাবলী কিছুমান ভৃত্যসহ মৃগয়া কৰিবলৈ বহু প্ৰাণীৰে পূৰ্ণ অৰণ্যলৈ গ’ল।

Verse 13

तद्भृत्यः शबरः कश्चिद्विचरन्मृगयां वने । ददर्श जीर्णं स्फुटितं पतितं देवतालयम्

মৃগয়াৰ সময়ত অৰণ্যত ঘূৰি ফুৰোঁতে, তাৰ এজন শবৰ ভৃত্যই জীৰ্ণ, ফাটল ধৰা, ভাঙি পৰি থকা দেৱালয় দেখিলে।

Verse 14

तत्रापश्यद्भिन्नपीठं पतितं स्थंडिलोपरि । शिवलिंङ्गमृजुं सूक्ष्मं मूर्तं भाग्यमिवात्मनः

তাত তেওঁ ভাঙি যোৱা পীঠখন নাঙল মাটিৰ ওপৰত পৰি থকা দেখিলে; আৰু মসৃণ, সূক্ষ্ম, মৃদু শিৱলিঙ্গ—যেন তেওঁৰ নিজৰ ভাগ্যই মূৰ্তি ধৰি প্ৰকাশ পাইছে।

Verse 15

स समादाय वेगेन पूर्वकर्मप्रचोदितः । तस्मै संदर्शयामास राज पुत्राय धीमते

পূৰ্বকৰ্মৰ প্ৰচোদনাত উদ্দীপিত হৈ তেওঁ তৎক্ষণাৎ বেগেৰে তাক উঠাই ল’লে আৰু বুদ্ধিমান ৰাজপুত্ৰ, ৰজাৰ পুত্ৰক দেখুৱালে।

Verse 16

पश्येदं रुचिरं लिंगं मया दृष्टमिह प्रभो । तदेतत्पूजयिष्यामि यथाविभवमादरात्

“হে প্ৰভু, চাওক—মই ইয়াত দেখা এই মনোহৰ লিঙ্গ। মই মোৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে আদৰেৰে ইয়াক পূজা কৰিম।”

Verse 17

अस्य पूजाविधिं ब्रूहि यथा देवो महेश्वरः । अमंत्रज्ञैश्च मन्त्रज्ञैः प्रीतो भवति पूजितः

“ইয়াৰ পূজাবিধি কওক, যাতে দেব মহেশ্বৰ পূজিত হ’লে প্ৰসন্ন হন—মন্ত্ৰ নাজনা লোকেও হওক বা মন্ত্ৰজ্ঞই হওক।”

Verse 18

इति तेन निषादेन पृष्टः पार्थिवनंदनः । प्रत्युवाच प्रहस्यैनं परिहास विचक्षणः

এইদৰে সেই নিষাদে সোধা মাত্ৰে, ৰজাৰ পুত্ৰ—পৰিহাসত নিপুণ—তাক হাঁহি মাৰি উত্তৰ দিলে।

Verse 19

संकल्पेन सदा कुर्यादभिषेकं नवांभसा । उपवेश्यासने शुद्धे शुभैर्गंधाक्षतैर्नवैः । वन्यैः पत्रैश्च कुसुमैर्धूपैर्दीपैश्च पूजयेत

সঙ্কল্প কৰি সদায় নৱ জলৰে অভিষেক কৰিব। শুদ্ধ আসনত প্ৰভুক উপবেশাই, শুভ নৱ চন্দন-গন্ধ আৰু অখণ্ড অক্ষতসহ, বনপাত আৰু কুসুমেৰে, ধূপ আৰু দীপেৰে পূজা কৰিব।

Verse 20

चिताभस्मोपहारं च प्रथमं परिकल्पयेत् । आत्मोपभोग्येनान्नेन नैवद्यं कल्पयेद्बुधः

প্ৰথমে চিতা-ভস্মৰ উপহাৰ সাজি ল’ব। তাৰ পাছত বুদ্ধিমান ভক্তে নিজৰ ভোগ্য আহাৰৰ পৰা নৈবেদ্য প্ৰস্তুত কৰিব।

Verse 21

पुनश्च धूपदीपादीनुपचारान्प्रकल्पेत् । नृत्यवादित्रगीतादीन्यथावत्परिकल्पयेत्

পুনৰায় ধূপ-দীপ আদি উপচাৰসমূহ বিধিমতে সাজি ল’ব। নিৰ্দেশিত ৰীতি অনুসাৰে নৃত্য, বাদ্য আৰু গীত আদিৰো যথাযথ ব্যৱস্থা কৰিব।

Verse 22

नमस्कृत्वा तु विधिवत्प्रसादं धारयेद्बुधः । एष साधारणः प्रोक्तः शिवपूजाविधिस्तव

বিধিমতে নমস্কাৰ কৰি বুদ্ধিমান ব্যক্তি প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰি ধাৰণ কৰিব। এইয়াই তোমাৰ বাবে শিৱপূজাৰ সাধাৰণ (মান্য) বিধি বুলি কোৱা হ’ল।

Verse 23

चिताभस्मोपहारेण सद्यस्तुष्यति शंकरः

চিতা-ভস্মৰ উপহাৰে শংকৰ তৎক্ষণাৎ সন্তুষ্ট হয়।

Verse 24

सूत उवाच । परिहासरसेनेत्थं शासितः स्वामिनाऽमुना । स चंडकाख्यः शबरो मूर्ध्ना जग्राह तद्वचः

সূত উৱাচ: কৌতুক-ৰসত স্বামীৰ এনে শাসন লাভ কৰি, চণ্ডকা নামৰ শবৰজনে সেই বাক্য মূৰত তুলি লৈ পৰম শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 25

ततः स्वभवनं प्राप्य लिंगमूर्ति महेश्वरम् । प्रत्यहं पूजयामास चिताभस्मोपहारकृत्

তাৰ পাছত নিজ গৃহলৈ উভতি গৈ, লিঙ্গমূৰ্তি মহেশ্বৰক তেওঁ প্ৰতিদিনে পূজা কৰিলে আৰু চিতাভস্ম নিবেদন কৰি উপহাৰ দিছিল।

Verse 26

यच्चात्मनः प्रियं वस्तु गन्धपुष्पाक्षतादिकम् । निवेद्य शंभवे नित्यमुपायुंक्त ततः स्वयम्

নিজৰ প্ৰিয় বস্তু—গন্ধ (চন্দন), ফুল, অক্ষত আদি—যি যি আছিল, সেয়া তেওঁ নিত্যে শম্ভুলৈ নিবেদন কৰি তেতিয়াহে নিজে গ্ৰহণ কৰিছিল।

Verse 27

एवं महेश्वरं भक्त्या सह पत्न्याभ्यपूजयत् । शबरः सुखमासाद्य निनाय कतिचित्समाः

এইদৰে সেই শবৰজনে পত্নীৰ সৈতে ভক্তিভাৱে মহেশ্বৰক পূজা কৰিলে; সন্তোষ লাভ কৰি তেওঁ কিছুমান বছৰ সুখে কটালে।

Verse 28

एकदा शिवपूजायै प्रवृत्तः शबरोत्तमः । न ददर्श चिताभस्म पात्रे पूरितमण्वपि

এদিন শিৱপূজাৰ বাবে আগবঢ়া শবৰশ্ৰেষ্ঠই দেখিলে যে পাত্ৰত চিতাভস্ম একণো পূৰিত নহয়।

Verse 29

अथासौ त्वरितो दूरमन्विष्यन्परितो भ्रमन् । न लब्धवांश्चिताभस्म श्रांतो गृहमगात्पुनः

তেতিয়া সি ত্বৰিতে দূৰলৈ গ’ল, চাৰিওফালে ঘূৰি ঘূৰি বিচাৰিলে; কিন্তু চিতাৰ ভস্ম নাপাই, ক্লান্ত হৈ পুনৰ ঘৰলৈ উভতি আহিল।

Verse 30

तत आहूय पत्नीं स्वां शबरो वाक्यमब्रवीत् । न लब्धं मे चिताभस्म किं करोमि वद प्रिये

তাৰ পাছত শবৰে নিজৰ পত্নীক মাতি ক’লে: “মই চিতাৰ ভস্ম নাপালোঁ। এতিয়া মই কি কৰিম? কোৱা, প্ৰিয়ে।”

Verse 31

शिवपूजांतरायो मे जातोद्य बत पाप्मनः । पूजां विना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे

“হায়! মোৰ পাপৰ ফলত আজি মোৰ শিৱ-পূজাত বাধা আহিল। পূজা নকৰাকৈ মই এক মুহূৰ্তও জীয়াই থাকিবলৈ সাহস নকৰোঁ।”

Verse 32

उपायं नात्र पश्यामि पूजोपकरणे हते । न गुरोश्च विहन्येत शासनं सकलार्थदम्

“পূজাৰ উপকৰণ নষ্ট হোৱাত ইয়াত কোনো উপায় মই নেদেখোঁ। আৰু সকলো কল্যাণ দান কৰা গুৰুৰ আদেশ কেতিয়াও লঙ্ঘন কৰা উচিত নহয়।”

Verse 33

इति व्याकुलितं दृष्ट्वा भर्त्तारं शबरांगना । प्रत्यभाषत मा भैस्त्वमुपायं प्रवदामि ते

এইদৰে ব্যাকুল স্বামীক দেখি শবৰ-নাৰীয়ে উত্তৰ দিলে: “ভয় নকৰিবা; মই তোমাক উপায় ক’ম।”

Verse 34

इदमेव गृहं दग्ध्वा बहुकालोपबृंहितम् । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि चिताभस्म भवेत्ततः

মই এই ঘৰটো জ্বলাই দি জুইত প্ৰৱেশ কৰিম, তেতিয়া পূজাৰ বাবে চিতাভস্ম পোৱা যাব।

Verse 35

शबर उवाच । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम् । कथं त्यजसि तं देहं सुखार्थं नवयौवनम्

শৱৰে ক’লে: ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষৰ বাবে শৰীৰেই পৰম সাধন। সুখৰ বাবে তুমি এই নৱযৌৱনপ্ৰাপ্ত শৰীৰ কিয় ত্যাগ কৰিছা?

Verse 36

अधुना त्वनपत्या त्वमभुक्तविषयासवा । भोगयोग्यमिमं देहं कथं दग्धुमिहेच्छसि

এতিয়াও তোমাৰ সন্তান হোৱা নাই আৰু তুমি সংসাৰৰ সুখ ভোগ কৰা নাই। ভোগৰ যোগ্য এই শৰীৰটো তুমি কিয় দহিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা?

Verse 37

शबर्युवाच । एतावदेव साफल्यं जीवितस्य च जन्मनः । परार्थे यस्त्यजेत्प्राणाञ्छिवार्थे किमुत स्वयम्

শৱৰীয়ে ক’লে: জীৱন আৰু জন্মৰ এয়াই সাৰ্থকতা। যদি কোনোবাই পৰৰ বাবে প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে স্বয়ং শিৱৰ বাবে কৰিলে কিমান বেছি হ’ব!

Verse 38

किं नु तप्तं तपो घोरं किं वा दत्तं मया पुरा । किं वार्चनं कृतं शंभोः पूर्वजन्मशतांतरे

মই পূৰ্বতে কি কঠোৰ তপস্যা কৰিছিলো বা কি দান দিছিলো? যোৱা শ শ জন্মত মই শম্ভুৰ কি পূজা কৰিছিলো (যাৰ বাবে এই সুযোগ পালোঁ)?

Verse 39

किं वा पुण्यं मम पितुः का वा मातुः कृतार्थता । यच्छिवार्थे समिद्धेऽग्नौ त्यजाम्येतत्कलेवरम्

মোৰ পিতাৰ কি পুণ্য হ’ব, আৰু মোৰ মাতৃৰ কি কৃতাৰ্থতা হ’ব, যদি শিৱাৰ্থে জ্বলাই তোলা অগ্নিত মই এই দেহখন আहुতিৰ দৰে নেদিওঁ?

Verse 40

इत्थं स्थिरां मतिं दृष्ट्वा तस्या भक्तिं च शंकरे । तथेति दृढसंकल्पः शबरः प्रत्यपूजयत्

তাইৰ অচল সংকল্প আৰু শংকৰপ্ৰতি ভক্তি দেখি, দৃঢ় সিদ্ধান্তে স্থিৰ শবৰাই “তথৈব” বুলি সন্মতি দিলে আৰু তাইৰ সিদ্ধান্তক সন্মান জনালে।

Verse 41

सा भर्त्तारमनुप्राप्य स्नात्वा शुचिरलंकृता । गृहमादीप्य तं वह्निं भक्त्या चक्रे प्रदक्षिणम्

তাই স্বামীৰ ওচৰলৈ গৈ স্নান কৰি শুচি হ’ল, অলংকৃত হ’ল, গৃহাগ্নি জ্বলাই তুলিলে আৰু ভক্তিভাৱে সেই জ্বলন্ত অগ্নিৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 42

नमस्कृत्वात्मगुरवे ध्यात्वा हृदि सदाशिवम् । अग्निप्रवेशाभिमुखी कृतांजलिरिदं जगौ

আত্মগুৰুক নমস্কাৰ কৰি, হৃদয়ত সদাশিৱক ধ্যান কৰি, অগ্নিত প্ৰৱেশৰ দিশে মুখ কৰি, কৰজোড়ে তাই এই বাক্য ক’লে।

Verse 43

शबर्युवाच । पुष्पाणि संतु तव देव ममेंद्रियाणि धूपोऽगुरुर्वपुरिदं हृदयं प्रदीपः । प्राणा हवींषि करणानि तवाक्षताश्च पूजाफलं व्रजतु सांप्रतमेष जीवः

শবৰীয়ে ক’লে: হে দেৱ! মোৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহ তোমাৰ পুষ্প হওক; এই দেহ অগৰু-ধূপৰ সুগন্ধ ধূপ হওক; মোৰ হৃদয় প্ৰদীপ হওক। মোৰ প্ৰাণসমূহ আहुতি হওক, মোৰ কৰণসমূহ তোমাৰ অক্ষত ধান হওক; আৰু এতিয়াই এই জীৱ পুজাৰ ফলৰূপে তোমাৰ চৰণত গমন কৰক।

Verse 44

वांछामि नाहमपि सर्वधनाधिपत्यं न स्वर्गभूमिमचलां न पदं विधातुः । भूयो भवामि यदि जन्मनिजन्मनि स्यां त्वत्पादपंकजलसन्मकरंदभृंगी

মই সকলো ধনৰ অধিপত্যো নাচাওঁ, নাচাওঁ অচল স্বৰ্গলোক, নাচাওঁ স্ৰষ্টাৰ পদো। যদি জন্মে জন্মে পুনৰ জন্ম ল’ব লাগে, তেন্তে প্ৰতিটো জন্মতে তোমাৰ পদ্মচৰণৰ সত্য মকৰন্দ পান কৰা ভ্ৰমৰী হৈ থাকোঁ।

Verse 45

जन्मानि संतु मम देव शताधिकानि माया न मे वि शतु चित्तमबोधहेतुः । किंचित्क्षणार्धमपि ते चरणारविन्दान्नापैतु मे हृदयमीश नमोनमस्ते

হে দেৱ! মোৰ শতাধিক জন্ম হওক, কিন্তু মোহ-কাৰক মায়া মোৰ চিত্তত নোসোমাওক। আধা ক্ষণো তোমাৰ চৰণাৰবিন্দৰ পৰা মোৰ হৃদয় নাপলাই। হে ঈশ! নমো নমস্তে।

Verse 46

इति प्रसाद्य देवेशं शबरी दृढनिश्चया । विवेश ज्वलितं वह्निं भस्मसादभवत्क्षणात्

এইদৰে দেৱেশ্বৰক প্ৰসন্ন কৰি, দৃঢ় সংকল্পৱতী শবৰী জ্বলন্ত অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু ক্ষণমাত্ৰতে ভস্ম হৈ গ’ল।

Verse 48

अथ सस्मार पूजांते प्रसादग्रहणोचिताम् । दयितां नित्यमायांतीं प्रांजलिं विनयान्विताम्

তাৰ পাছত তেওঁ পূজাৰ অন্তত প্ৰসাদ গ্ৰহণৰ যোগ্য সেই প্ৰিয়াক স্মৰণ কৰিলে—যি নিতৌ আহি প্ৰাঞ্জলি হৈ, বিনয়ভাৱে উপস্থিত থাকিছিল।

Verse 49

स्मृतमात्रां तदापश्यदागतां पृष्ठतः स्थिताम् । पूर्वेणावयवेनैव भक्तिनम्रां शुचिस्मिताम्

স্মৰণমাত্ৰতেই তেওঁ তেতিয়াই তাইক দেখিলে—আহি তেওঁৰ পিঠিৰ ফালে থিয় হৈ আছিল; আগৰ দৰে একেই দেহ-ৰূপে, ভক্তিত নম্ৰ, আৰু শুচি মৃদু হাঁহিৰে দীপ্ত।

Verse 50

तां वीक्ष्य शबरः पत्नीं पूर्ववत्प्रांजलिं स्थिताम् । भस्मावशेषितगृहं यथापूर्वमवस्थितम्

তেওঁ পত্নীক আগৰ দৰে হাত জোৰ কৰি থিয় হৈ থকা দেখি; শবৰেও ঘৰখন দেখিলে—যদিও সি ভস্মাৱশেষ হৈছিল—তথাপি আগৰ দৰে একে ঠাইতে স্থিত যেন লাগিল।

Verse 51

अग्निर्दहति तेजोभिः सूर्यो दहति रश्मिभिः । राजा दहति दंडेन ब्राह्मणो मनसा दहेत्

অগ্নি নিজৰ তেজেৰে দহে; সূৰ্য নিজৰ ৰশ্মিৰে দহে। ৰজা দণ্ডেৰে দহে; কিন্তু ব্ৰাহ্মণে মনৰ শক্তিৰে দহিব পাৰে।

Verse 52

किमयं स्वप्न आहोस्वित्किं वा माया भ्रमात्मिका । इति विस्मयसंभ्रातस्तां भूयः पर्यपृच्छत

“এইটো স্বপ্ন নে, নে মনক বিভ্ৰান্ত কৰা মায়া?”—এইদৰে বিস্ময়ে কঁপিত হৈ, তেওঁ তাইক পুনৰ সুধিলে।

Verse 53

अपि त्वं च कथं प्राप्ता भस्मभूतासि पावके । दग्धं च भवनं भूयः कथं पूर्व वदास्थितम्

“তুমি পুনৰ কেনেকৈ আহিলা? অগ্নিত তুমি কেনেকৈ ভস্ম হ’লা? আৰু ঘৰখন দগ্ধ হৈছিল, তেন্তে ই পুনৰ আগৰ দৰে কেনেকৈ থিয় আছে?”

Verse 54

शबर्युवाच । यदा गृहं समुद्दीप्य प्रविष्टाहं हुताशने । तदात्मानं न जानामि न पश्यामि हुताशनम्

শবৰীয়ে ক’লে: “যেতিয়া ঘৰখন জ্বলি উঠিল আৰু মই হুতাশন অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ, তেতিয়া মই ন নিজকে জানিলোঁ, ন অগ্নিক একেবাৰে দেখিলোঁ।”

Verse 55

न तापलेशोप्यासीन्मे प्रविष्टाया इवोदकम् । सुषुप्तेव क्षणार्धेन प्रबुद्धास्मि पुनः क्षणात्

মোৰ গাত তাপৰ একো লেশো নলাগিল—যেন মই পানীত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ। নিদ্ৰাত থকা যেন, আধা ক্ষণতে পুনৰ জাগি উঠিলোঁ, আৰু আন এটা ক্ষণতে সম্পূৰ্ণ সজাগ হ’লোঁ।

Verse 56

तावद्भवनमद्राक्षमदग्धमिव सुस्थितम् । अधुना देवपूजांते प्रसादं लब्धुमागता

তেতিয়া মই ঘৰখন দেখিলোঁ—অদগ্ধ যেন সুস্থিৰভাৱে থিয় হৈ আছে। আৰু এতিয়া, দেৱপূজাৰ অন্তত, দেৱতাৰ কৃপাপ্ৰসাদ লাভ কৰিবলৈ আহিছোঁ।

Verse 57

एवं परस्परं प्रेम्णा दंपत्योर्भाषमाणयोः । प्रादुरासीत्तयोरग्रे विमानं दिव्यमद्भुतम्

এইদৰে স্বামী-স্ত্ৰী দুয়ো প্ৰেমভাৱে পৰস্পৰে কথা পাতি থাকোঁতেই, তেওঁলোকৰ আগত এক আশ্চৰ্য, দিব্য বিমান প্ৰাদুৰ্ভাৱ হ’ল।

Verse 58

तस्मिन्विमाने शतचन्द्रभास्वरे चत्वार ईशानुचराः पुरःसराः । हस्ते गृहीत्वाथ निषाददंपती आरोपयामासुरमुक्तविग्रहौ

সেই বিমানে—শত চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্তিময়—ঈশান (শিৱ)ৰ চাৰিজন অগ্ৰগণ্য অনুচৰ আগবাঢ়ি আহিল। তেওঁলোকে নিষাদ দম্পতীৰ হাত ধৰি, মুক্তিহীন মর্ত্য দেহ বহন কৰোঁতেই, তেওঁলোকক তাত উঠাই দিলে।

Verse 59

तयोर्निषाददंपत्योस्तत्क्षणादेव तद्वपुः । शिवदूतकरस्पर्शात्तत्सारूप्यमवाप ह

সেই ক্ষণতেই নিষাদ দম্পতীৰ দেহ—শিৱদূতৰ হাতৰ স্পৰ্শত—তেওঁলোকৰ সদৃশ সাৰূপ্য লাভ কৰিলে।

Verse 60

तस्माच्छ्रद्धैव सर्वेषु विधेया पुण्यकर्मसु । नीचोपि शबरः प्राप श्रद्धया योगिनां गतिम्

সেয়ে সকলো পুণ্যকৰ্মত কেৱল শ্ৰদ্ধাই দৃঢ়ভাৱে স্থাপনীয়। কিয়নো নীচজন্ম শবৰো শ্ৰদ্ধাৰ বলত যোগীসকলৰ উত্তম গতি লাভ কৰিলে।

Verse 61

किं जन्मना सकलवर्णजनोत्तमेन किं विद्यया सकलशास्त्रविचारवत्या । यस्यास्ति चेतसि सदा परमेशभक्तिः कोऽन्यस्ततस्त्रिभुवने पुरुषोस्ति धन्यः

সকল বৰ্ণৰ ভিতৰত অতি উত্তম জন্মেৰে কি লাভ? সকলো শাস্ত্ৰ বিচাৰ কৰিব পৰা বিদ্যাৰে কি লাভ? যাৰ হৃদয়ত সদায় পৰমেশ্বৰভক্তি আছে—তিনিলোকত তাতকৈ অধিক ধন্য পুৰুষ আৰু কোন?