Adhyaya 42

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, উত্তম পিপ্পলেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত; য’ত সিদ্ধ মহাযোগী, মহাতপস্বী পিপ্পলাদ অৱস্থিত।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: “হে বিভো, মই পিপ্পলাদৰ চৰিত্ৰ শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; আৰু সেই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যও, য’ত সিদ্ধ মহাতপস্বী উপস্থিত।”

Verse 3

कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

হে মহাভাগ! তেওঁ কাৰ পুত্ৰ, আৰু কিহৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ তপস্যা কৰিলে? হে অনঘ! এই সকলো কথা বিস্তাৰে মোক কওক।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः । याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে তাত! পূৰ্বতে মিথিলাত বাস কৰা, বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী, মহিমান্বিত যাজ্ঞবল্ক্যই বিস্তৃত তপস্যা কৰিছিল।

Verse 5

तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः

ধীমান যাজ্ঞবল্ক্যৰ ভগ্নী তাপসী আছিল। দেৱবিধিৰ ফলত তাই সপ্তম বছৰতেই বৈধব্য লাভ কৰিলে।

Verse 6

पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः । नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता

পূৰ্বকৰ্মৰ বিপাকত তাই পিতৃ-মাতৃহীন হ’ল। স্বামীৰ পক্ষতো কোনো নাছিল; সেয়ে তাই সম্পূৰ্ণ একাকিনী হৈ থাকিল।

Verse 7

भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः । चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया

পৃথিৱীত ঘূৰি ফুৰোঁতে তাই ধীৰে ধীৰে ভাতৃৰ ওচৰলৈ আহিল। আৰু তেওঁও পৰলোকৰ সুখ কামনা কৰি তপস্যা কৰি আছিল।

Verse 8

चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः । कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला

সেয়ো তাতেই বাস কৰি থাকিল, মহাতপস্যাৰ সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰি; আৰু কোনো এক সময়ত দিনৰ স্নানৰ পাছত তাইৰ ৰজঃস্ৰাৱ আৰম্ভ হ’ল।

Verse 9

अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः । याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः

গোপনে এটা কাপোৰ দেখি তাই তাক অন্তৰ্বাস ৰূপে ধাৰণ কৰিলে; আৰু যাজ্ঞবল্ক্যোও সেই ৰাতি য’ত শুইছিল, তাত ভালদৰে আৱৃত হৈ নিদ্ৰালু হ’ল।

Verse 10

स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् । विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्

স্বপ্ন দেখি তেওঁ কৌপীনত ৰক্তবিন্দুৰ দৰে শুক্ৰ ত্যাগ কৰিলে; তথাপি তপস্যাৰ দীপ্তিত সেয়া সিদ্ধ হৈ অগ্নিৰ দৰে প্ৰভাময় হ’ল।

Verse 11

यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् । चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः

যেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণ জাগি উঠি সেই বস্ত্ৰ অপবিত্ৰ হোৱা দেখিলে, তেতিয়া তাক অস্পৃশ্য বুলি দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে; তাৰ পাছত বিধি মতে শৌচ-শুদ্ধি সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 12

निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः । निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्

“ৰাতি স্নান নিষিদ্ধ” বুলি ভাবি সেই দ্বিজ পুনৰ শুই পৰিল; আৰু নিশীথত তাই সেই একে বস্ত্ৰকেই নিজৰ গোপনাঙ্গ আৱৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিলে।

Verse 13

प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः । ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो । केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः

পুৱাতে মুনিয়ে নিজৰ বস্ত্ৰটো ইফালে-সিফালে বিচাৰিলে। তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণীয়ে ক’লে, “প্ৰভু, আপুনি কি অন্বেষণ কৰিছে? আপোনাৰ তেনে কি কাৰ্য—মোক সত্যকৈ কওক।”

Verse 14

याज्ञवल्क्य उवाच । अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि । सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते

যাজ্ঞৱল্ক্য ক’লে, “ভদ্ৰে, আজি ৰাতি মই এক অপবিত্ৰ স্বপ্ন দেখিলোঁ। সেইবাবে মই তাত মোৰ বস্ত্ৰটো সেঁতসেঁতে অৱস্থাত থৈ দিছিলোঁ; কিন্তু এতিয়া সেয়া দেখা নাযায়।”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप । तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्

সেই কথা শুনি ব্ৰাহ্মণী ভয়তে কঁপিবলৈ কঁপিবলৈ ক’লে, “হে ৰাজন, হে পূজনীয় ব্ৰাহ্মণ! সেই বস্ত্ৰটো মোৰ হাতে লাগিল; স্নান কৰি মই তাক ভিতৰৰ কক্ষত থৈ দিলোঁ—ই এক ডাঙৰ অপৰাধ হ’ল।”

Verse 16

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः । निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

তাইৰ কথা শুনি মহামুনিয়ে “হায়! হায়!” বুলি কৈ তৎক্ষণাৎ মাটিত পৰি গ’ল—যেন শিপা কটা গছ।

Verse 17

किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला । आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा

“এইটো কি?” বুলি কৈ, আকাশৰ দৰে নিৰ্মলা সেই সতী ব্ৰাহ্মণক সান্ত্বনা দিবলৈ ধৰিলে আৰু তেতিয়াই তেওঁ কথা ক’লে।

Verse 18

वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि । प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा

হে তাত, কাৰণটো কোৱা—যদি সেয়া গোপনৰো অধিক গোপন হয়—যাতে ভালদৰে বিচাৰ কৰি ইয়াৰ উপযুক্ত প্ৰতিকাৰ শীঘ্ৰে কৰা যায়।

Verse 19

ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् । प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर

তাৰ পিছত সি বহু সময় ধ্যান কৰি থাকিল; ক্ষণেক পাছত বাক্‌ পুনৰ লাভ কৰি, উদ্বিগ্ন মনে ক’লে, “হে নৰেশ্বৰ, যি ঘটিল সেয়া শুনা।”

Verse 20

नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते । तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्

ইয়াত কোনো দোষ নাই—ন তোমাৰ, ন মোৰ, হে শুভব্ৰতা। কিন্তু তোমাৰ উদৰত যি গৰ্ভ আছে, তাত দেৱ-নিয়তিেই শেষ আশ্ৰয়।

Verse 21

तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि । विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः

সেয়ে বাবে তুমি তত্ত্বতঃ সদায় তাৰ ৰক্ষা কৰিবা। কালৰ পৰ্যায় ঘূৰি নোযোৱা পৰ্যন্ত তাৰ বিনাশ কেতিয়াও নকৰিবা।

Verse 22

तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा । अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत

“তথেই হওক,” বুলি ক’লে সা্ধ্বী লজ্জিত হ’ল, অন্তৰে দুখে জ্বলি উঠিল; তথাপি সি সেই গৰ্ভক ৰক্ষা কৰিলে, যেতিয়ালৈকে পুত্ৰ জন্ম নল’লে।

Verse 23

जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा । अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्

শিশুটি জন্ম হোৱাৰ লগে লগে সেই ব্ৰাহ্মণীয়ে নৱজাতকক কোলাত লৈ। অশ্বত্থ গছৰ ছাঁত আশ্ৰয় লৈ তাক তাত থৈ এই বাক্য ক’লে।

Verse 24

यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च । तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया

“লোকসমূহত যিমান সত্ত্ব আছে—স্থাৱৰ আৰু চৰ—সকলোৱে মোৰে ত্যাগ কৰা এই শিশুটিক ৰক্ষা কৰক।”

Verse 25

एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम । तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्

এইদৰে কৈ, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, সেই ব্ৰাহ্মণী গুচি গ’ল। শিশুটি যিদৰে ত্যাগ কৰা হৈছিল, তেনেদৰেই তাত অলপ সময় থাকিল।

Verse 26

पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे । आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः

হাত-ভৰি থৈ, শুভ নয়ন দুটা চেপি বন্ধ কৰি, মুখখন বিকৃত কৰি সি বিকৃত আৰু কৰ্কশ স্বৰে কান্দিবলৈ ধৰিলে।

Verse 27

तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये । आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना

সেই শব্দত স্থাৱৰ-জংগম যিমান সত্ত্ব আছিল, সকলো ভীত হ’ল। মহা অশুভ লক্ষণে পৰ্বত, বন আৰু কাণনসহ পৃথিৱী কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 28

ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् । न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् । अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत

তেতিয়া তাই মহা অৱস্থা বুজিলে—ক্ষুধাতুৰ দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ। পানাৰ্থে সি গছৰ ছাঁ এৰি নাযায়। হে ভাৰত, তাই তাৰ পৰা দুগ্ধ পান কৰি পুত্ৰক পোষণ কৰি জীৱিত ৰাখিলে।

Verse 29

एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि । चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्

এইদৰে তাত পোষিত হৈ কুমাৰজনে নিজৰ চিত্তত নিশ্চিন্ত হৈ চিন্তা কৰিলে—“মোৰ গ্ৰহ-গোচৰ কি? মোৰ ভাগ্যত কোন গ্ৰহপ্ৰভাৱ পৰিল?”

Verse 30

ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः । पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः

তেতিয়া সভাত ক্ৰূৰ আচৰণেৰে পৰিচিত শনৈশ্চৰ, ক্ৰূৰ দৃষ্টিৰে চোৱা হোৱাত, হঠাতে ধৰণীতলত পৰি গ’ল—ধীৰগতি গ্ৰহটি অৱনত হ’ল।

Verse 31

उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा । किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने

ভয়ত্ৰস্ত হৈ সি তেতিয়া কৃতাঞ্জলি কৰি ক’লে—“হে বিপ্ৰ, হে মহামুনি পিপ্পলাদ! মই তোমাৰ কি অপকাৰ কৰিলোঁ?”

Verse 32

चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले । सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः

আকাশত বিচৰণ কৰি থকা তেওঁ যাৰ দ্বাৰা ধৰণীতললৈ পতা হ’ল। সৌৰী (শনি) এইদৰে কোৱাত মহামুনি পিপ্পলাদে উত্তৰ দিলে।

Verse 33

क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप । पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते । पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः

ক্ৰোধৰ ৰূপ ধৰি তেওঁ ক’লে: “শুনা, হে নৰাধিপ! পিতৃ-মাতৃহীন মোৰ বালকক তুমি কিয় কষ্ট দিছা? হে সৌৰি, কুবুদ্ধি, সম্পূৰ্ণ কাৰণ কোৱা।”

Verse 34

शनैश्चर उवाच । क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी । मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः

শনৈশ্চৰে ক’লে: “ক্ৰূৰ স্বভাৱ মোৰ জন্মগত, আৰু মোৰ দৃষ্টিো তেনেকুৱাই। মোক মুক্ত কৰা; তুমি যি ক’বা, মই তেনেকৈ কৰিম—ইয়াত সন্দেহ নাই।”

Verse 35

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह । पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः

পিপ্পলাদে ক’লে: “আজিৰ পৰা, হে গ্ৰহ, এক বছৰৰ পৰা ষোলো বছৰৰ ভিতৰৰ শিশুসকলক তুমি কষ্ট নিদিবা। এইয়াই তোমাৰ বাবে মোৰ স্থিৰ কৰা সময়-চুক্তি।”

Verse 36

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

“এৱমস্তু” বুলি কৈ তেওঁ গ’ল আৰু পুনৰ উভতি আহিল; দেৱমাৰ্গে ধীৰে ধীৰে গতি কৰি, সেই ঋষিসত্তমক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 37

गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः । विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः

যেতিয়া তেওঁ গ’ল আৰু তাত অদৃশ্য হ’ল, তেতিয়া সেই যুৱ মহাগ্ৰহো পিতৃৰ কথা চিন্তা কৰি থাকিল; ক্ৰোধে তাৰ মন কলুষিত কৰিলে।

Verse 38

आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् । कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति

অগ্নেয় ধাৰণা ধ্যান কৰি তেওঁ পাৱক—পবিত্ৰ অগ্নি—উৎপন্ন কৰিলে। কৃত্যা-মন্ত্ৰেৰে সেই অগ্নিত আহুতি দি ক’লে, “কৃত্যা নিশ্চয় উদ্ভৱ হওক।”

Verse 39

तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता । हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्

তৎক্ষণাৎ, এক মুহূৰ্ততে, জ্বালাৰ মালাৰে বিভূষিতা সেই কন্যা প্ৰকাশ পালে। আহুতি ভক্ষণকাৰী অগ্নিৰ সদৃশ ৰূপ লৈ সি ক’লে, “মই কি কৰোঁ?”

Verse 40

शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् । अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्

“মই সাগৰসমূহ শুকুৱাম নে? পৰ্বতসমূহ চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিম নে? পৃথিৱীক বেষ্টন কৰিম নে? নে আকাশমণ্ডলকেই তললৈ পেলাম?”

Verse 41

कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज । शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्

“মই কাৰ মূৰত পতিত হ’ম? কাক বধ কৰিম, হে দ্বিজ? শীঘ্ৰে কাৰ্য আদেশ কৰা হওক, যেন মোৰ নিৰ্ধাৰিত সময় ব্যৰ্থ নাযায়।”

Verse 42

। अध्याय

“অধ্যায়”—ই এক অধ্যায়-চিহ্ন, পাঠৰ ভাগ সূচায়।

Verse 43

महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे । पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्

মহা ক্ৰোধৰ তীব্ৰ বেগেৰে, হে শুভে, মই তোমাক আহ্বান কৰিলোঁ। মোৰ পিতা যাজ্ঞবল্ক্য; তেঁওৰ ওপৰত পতিত হওঁক, বিলম্ব নকৰিবা।

Verse 44

एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् । मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः

এইদৰে ক’লে তাই তৎক্ষণাৎ গ’ল, আকাশমণ্ডল ফাটাই দ্ৰুতগতিৰে। ইফালে মিথিলাত মহাপ্ৰাজ্ঞ, মহামনা মুনি তপস্যাত নিমগ্ন থাকিল।

Verse 45

यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् । याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्

যেতিয়া মহাতেজস্বী যাজ্ঞবল্ক্যই অগ্নি-সূৰ্যসম জ্যোতিতে জ্বলন্ত দিশালৈ চালে, তেতিয়া তেঁও সন্মুখত এক মহৎ ভূততত্ত্ব উপস্থিত দেখিলে।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

সেইটোক হঠাতে ধাৱমান দেখিয়ে মহামুনি ভয়তে কঁপিল। তাৰপিছত সেই ভূতে তেঁওক চাপ দি, তেঁও নৃপতি জনকৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 47

शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम । महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, জানিবা—মই তোমাৰ শৰণলৈ আহিছোঁ। হে পাৰ্থিৱ, যদি সক্ষম হওঁ, তেন্তে সেই মহৎ ভূতৰ ভয়ৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 48

ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् । न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्

ৰাজাই ক’লে: “এই সত্তা ব্ৰহ্মাৰ তেজোময় অগ্নিশক্তিৰ পৰা জন্মা—অপ্ৰতিহত আৰু অদুৰাসদ। মই তোমাক ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 49

ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः । जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्

তাৰ পাছত সেই মহাতপস্বী শৰণ বিচাৰি আন এজন নৃপশ্ৰেষ্ঠৰ ওচৰলৈ গ’ল; তাতো বিমুখ হোৱাত, ভয়তে ইন্দ্ৰৰ সদনলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 50

देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप । कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः

“হে দেৱৰাজ, তোমাক নমস্কাৰ! সেই মহাভূতৰ ভয়ত,” কঁপনি ধৰা ব্ৰাহ্মণে বাৰে বাৰে ক’লে, “মোক ৰক্ষা কৰা।”

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

তাৰ কথা শুনি দেৱৰাজে ক’লে: “হে মুনি, ব্ৰহ্মাৰ ক্ৰোধৰ ভয়ত মই তোমাক পৰিত্ৰাণ কৰিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 52

ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः । जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः

তাৰ পাছত সেই ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ শ্ৰেষ্ঠ জ্ঞানী, ব্ৰহ্মাৰ ভৱনলৈ গ’ল; আৰু বিষ্ণুলোকলৈও গ’ল—তাতো তাক একেই কথা কোৱা হ’ল।

Verse 53

ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप । अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्

তেতিয়া সেই মুনি উদ্বিগ্ন হৈ, জীৱনৰ প্ৰতি নিৰাশ, হে নৃপ, আৰু সেই ভূতসত্তাৰ অনুসৰণত শংকৰৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 54

तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव । नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति

যোগবলসম্পন্ন সেই (ভূত) হে পাণ্ডৱ, মহাদেৱৰ নখ আৰু মাংসৰ মাজৰ সৰু ফাঁকত গোপনে লুকাই থাকিল, যাতে প্ৰভুৱে তাক নেদেখে।

Verse 55

तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् । मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्

সেই ঘটনাৰ অন্তত এক অলৌকিক ভূত আহিল, অগ্নি আৰু সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান। সি ‘মুক্ত কৰ, মুক্ত কৰ’ বুলি চিঞৰি দেবদেৱ মহেশ্বৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 56

एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत । योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा

এইদৰে সেই ভূতে কোৱাত, হে ভাৰত, মহাদেৱে তেতিয়া যোগীন্দ্ৰক প্ৰকাশ কৰিলে—যি নখ আৰু মাংসৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ দেখা গৈছিল।

Verse 57

संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् । उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने

ভূতেশে সেই ভূতক সংযত কৰি নিজ স্থানত স্থাপন কৰিলে, আৰু পৰম বিপদত পতিত মুনিক ক’লে: ‘ভয় নকৰিবা, হে বিপ্ৰ; নিৰ্ভয়ে প্ৰস্থান কৰা, হে মহামুনি।’

Verse 58

ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे

তেতিয়া অতি সূক্ষ্ম দেহত অৱস্থিত ভূতটোক দেখি তেওঁ ক’লে: “হে মহাভূত, তুমি ইয়াৰ সৈতে কি কৰিবা? মোক কোৱা।”

Verse 59

कृत्योवाच । क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता । अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो

কৃত্যাই ক’লে: “হে দেৱেশ্বৰ, ক্ৰোধে আচ্ছন্ন পিপ্পলাদে মোক সৃষ্টি কৰিছিল। মই ইয়াৰ দেহ ধ্বংস কৰিম—হে প্ৰভু, মোক হিংসাৰ উদ্দেশ্যে বুলি জানিবা।”

Verse 60

एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् । कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्

এই কথা শুনি মহাদেৱ—মন্ত্ৰবিদ—ভূতৰ মুখৰ পৰা ওলোৱা বাক্যলৈ মন দিলে আৰু কঁকালত অৱস্থিত যাজ্ঞবল্ক্যৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰিলে।

Verse 61

योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर । विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

হে যুধিষ্ঠিৰ, দেৱেশ্বৰে সেই ব্ৰাহ্মণক “যোগীশ্বৰ” নাম দি বিদায় দিলে আৰু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 62

प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः । पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः

সেই ভূতক পঠিয়াই পিপ্পলাদো মনমৰা হ’ল; পিতৃ-মাতৃৰ চিন্তাত উদ্বিগ্ন হৈ তেওঁ নর্মদাৰ তীৰত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 63

एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

হে ৰাজন, এক আঙুঠিত থিয় হৈ আৰু নিৰাহাৰে থাকি, ষোলো বছৰৰ বাবে তেওঁ উমাসহ দেৱেশ্বৰ শংকৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 64

ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्

তাৰ পাছত সেই তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ শংকৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 65

ईश्वर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत । वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्

ঈশ্বৰে ক’লে: হে বিপ্ৰ, হে সুব্ৰত! এই তপস্যাৰ বাবে মই তোমাত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। বৰ বাছি লোৱা; তোমাৰ মনত ধৰা শুভ ইচ্ছা মই দান কৰোঁ।

Verse 66

पिप्पलाद उवाच । यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम । अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर

পিপ্পলাদে ক’লে: যদি ভগৱান মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হন আৰু যদি মোক বৰ দিব লাগে, তেন্তে হে দেৱ, এই তীৰ্থত ইয়াতেই সংনিহিত হৈ থাকক; হে মহেশ্বৰ, এই তীৰ্থত বাস কৰক।

Verse 67

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् । जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः

এইদৰে কোৱা হ’লে, দেৱে মহামুনি পিপ্পলাদক ‘তথাস্তु’ বুলি কৈ, ভূতগণসহ অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 68

पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि । स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्

দেৱ গমন কৰাৰ পিছত পিপ্পলাদে তাত মহাজলত স্নান কৰিলে; তাৰ পাছত মহাদেৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেওঁ উত্তৰ পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 69

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

হে নৃপ, সেই তীৰ্থত নৰে ভক্তিভাৱে মন্ত্ৰসহ স্নান কৰিব; তাৰ পাছত পিতৃলোক আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ দি মহেশ্বৰক পূজা কৰিব।

Verse 70

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा

সেই ব্যক্তি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ অনুত্তম ফল লাভ কৰে; আৰু মৃত্যুৰ পিছত ৰুদ্ৰপুৰলৈ যায়—ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 71

अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत । तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः

আৰু হে ভাৰত, যি কোনোবাই পিতৃস্মৰণ কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰায়, তাৰ পিতৃসকল তৃপ্ত হৈ স্বৰ্গত বাৰ বছৰ আনন্দ কৰে।

Verse 72

संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

কিন্তু যি কোনোবাই সন্ন্যাস অৱস্থাত সেই তীৰ্থত দেহ ত্যাগ কৰে, তাৰ গতি অনিবর্ত্য; সি কেতিয়াও ৰুদ্ৰলোকৰ পৰা উভতি নাহে।

Verse 73

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ । माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च

হে অনঘ! তুমি যি সুধিছিলা, সেই অনুসাৰে সকলো কথা কোৱা হ’ল—পিপ্পলাদৰ মাহাত্ম্য আৰু এই তীৰ্থৰ উৎপত্তিও।

Verse 74

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

এই পুণ্যকথা পাপহৰ, ধন্য আৰু দুঃস্বপ্ননাশক। যিসকলে পঢ়ে আৰু যিসকলে শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ সকলো পাপ নিশ্চয় ক্ষয় হয়।