Adhyaya 178

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गङ्गावाहकमुत्तमम् । नर्मदायां महापुण्यं भृगुतीर्थसमीपतः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেতিয়া, হে ৰাজেন্দ্ৰ, গঙ্গাৱাহক নামৰ উত্তম তীৰ্থলৈ গমন কৰা উচিত; নর্মদাত মহাপুণ্যময়, ভৃগু-তীৰ্থৰ সন্নিহিত।

Verse 2

तत्र गङ्गा महापुण्या चचार विपुलं तपः । पुरा वर्षशतं साग्रं परमं व्रतमास्थिता

তাত মহাপুণ্যময়ী গঙ্গাই বিস্তৃত তপস্যা কৰিছিল; প্ৰাচীন কালত সাগ্ৰে শতবছৰ ধৰি তেওঁ পৰম ব্ৰত অৱলম্বন কৰিছিল।

Verse 3

ध्यात्वा देवं जगद्योनिं नारायणमकल्मषम् । आत्मानं परमं धाम सरित्सा जगतीपते

জগতৰ উৎস, কল্মষহীন নাৰায়ণ দেৱক ধ্যান কৰি, আৰু নিজক পৰম ধাম বুলি ভাবি, সেই নদীয়ে জগতীপতি প্ৰভুক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 4

ततो जनार्दनो देव आगत्येदमुवाच ह

তেতিয়া দেব জনাৰ্দন আহি এই বাক্য ক’লে।

Verse 5

विष्णुरुवाच । तपसा तव तुष्टोऽहं मत्पादाम्बुजसम्भवे । मत्तः किमिच्छसे देवि ब्रूहि किं करवाणि ते

বিষ্ণুৱে ক’লে: তোমাৰ তপস্যাত মই সন্তুষ্ট, হে মোৰ পদ্মচৰণৰ পৰা উদ্ভৱা দেবী। কোৱা, দেবী, মোৰ পৰা তুমি কি বিচাৰা? ক’—মই তোমাৰ বাবে কি কৰিম?

Verse 6

गङ्गोवाच । त्वत्पादकमलाद्भ्रष्टा गङ्गा सहचरा विभो । यदृच्छया त्रिलोकेश वन्द्यमाना दिवौकसैः

গঙ্গাই ক’লে: হে বিভো, মই গঙ্গা—তোমাৰ সহচৰী—তোমাৰ পদ্মচৰণৰ পৰা স্খলিত হৈ, যদৃচ্ছয়াই ইয়াত উপস্থিত হ’লোঁ, হে ত্ৰিলোকেশ, দেৱলোকবাসীৰ দ্বাৰা বন্দিত।

Verse 7

नृपो भगीरथस्तस्मात्तपः कृत्वा सुदुष्करम् । समाराध्य जगन्नाथं शङ्करं लोकशङ्करम्

সেয়ে ৰজা ভগীৰথে অতি দুঃসাধ্য তপস্যা কৰি, জগন্নাথ শংকৰক—লোকমঙ্গলকাৰীক—সম্পূৰ্ণৰূপে সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 8

अवतारयामास हि मां पृथिव्यां धरणीधर । मया वै युवयोर्वाक्यादवतारः कृतो भुवि

তেওঁ নিশ্চয়েই মোক পৃথিৱীত অৱতৰণ কৰালে, হে ধৰণীধৰ। সঁচাকৈয়ে, তোমালোক দুয়োৰ বাক্যৰ দ্বাৰাই মোৰ ভুবিত অৱতাৰ সম্পন্ন হ’ল।

Verse 9

वैष्णवीमिति मां मत्वा जनः सर्वाप्लुतो मयि । ये वै ब्रह्मणो लोके ये च वै गुरुतल्पगाः

মোক ‘বৈষ্ণৱী’ বুলি ভাবি, লোকসকল সকলোৱে মোৰ মাজত নিমজ্জিত হয়; ব্ৰহ্মহত্যাকাৰীসকলো, আৰু গুৰুৰ শয্যাত গমনকাৰীসকলো।

Verse 10

त्यागिनः पितृमातृभ्यां ये च स्वर्णहरा नराः । गोघ्ना ये मनुजा लोके तथा ये प्राणिहिंसकाः

যিসকলে পিতৃ-মাতৃ ত্যাগ কৰে, আৰু যিসকলে সোণ চুৰ কৰে; যিসকলে গোহত্যা কৰে আৰু যিসকলে জীৱ-হিংসা কৰে—সকলোয়ে মোৰ পৱিত্ৰতাত বিশ্বাস ৰাখি মোক আশ্ৰয় কৰি স্নান কৰে।

Verse 11

अगम्यागामिनो ये च ह्यभक्ष्यस्य च भक्षकाः । ये चानृतप्रवक्तारो ये च विश्वासघातकाः

যিসকলে নিষিদ্ধ নাৰীৰ ওচৰলৈ যায়, আৰু যিসকলে অভক্ষ্য ভক্ষণ কৰে; যিসকলে মিছা কথা কয় আৰু যিসকলে বিশ্বাসঘাত কৰে—সকলোয়ে মোৰ পৱিত্ৰতাত আস্থা ৰাখি মোক আশ্ৰয় কৰি ডুব দিয়ে।

Verse 12

देवब्राह्मणवित्तानां हर्तारो ये नराधमाः । देवब्रह्मगुरुस्त्रीणां ये च निन्दाकरा नराः

যিসকল অধম মানুহে দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণৰ অৰ্পিত ধন হৰণ কৰে; আৰু যিসকলে দেৱগণ, ব্ৰহ্মা, নিজৰ গুৰু আৰু নাৰীসকলক নিন্দা কৰে—সেই পাপীসকলকো ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।

Verse 13

ब्रह्मशापप्रदग्धा ये ये चैवात्महनो द्विजाः । भ्रष्टानशनसंन्यासनियतव्रतचारिणः

যিসকলে ব্ৰহ্মাৰ শাপে দগ্ধ, আৰু যিসকল দ্বিজে আত্মবিনাশ কৰে; আৰু যিসকলে উপবাস, সন্ন্যাস আৰু নিৰ্ধাৰিত ব্ৰতৰ নিয়মৰ পৰা পতিত হৈছে—সকলোয়ে ইয়াত আৱৃত।

Verse 14

तथैवापेयपेयाश्च ये च स्वगुरुनिन्दकाः । निषेधका ये दानानां पात्रदानपराङ्मुखाः

তদ্ৰূপে যিসকলে অপেয় পান কৰে, আৰু যিসকলে নিজৰ গুৰুক নিন্দা কৰে; যিসকলে দান-কর্ম বাধা দিয়ে আৰু যিসকলে যোগ্য পাত্ৰক দান দিবলৈ বিমুখ হয়—সকলোয়ে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 15

ऋतुघ्ना ये स्वपत्नीनां पित्रोः सेहपरा न हि । बान्धवेषु च दीनेषु करुणा यस्य नास्ति वै

যিসকলে নিজৰ পত্নীৰ ঋতুকাল ভংগ কৰে, যিসকলে পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি স্নেহ আৰু সেবাভাৱ নধৰে, আৰু যাৰ হৃদয়ত দুখীয়া আত্মীয় আৰু অসহায়ৰ প্ৰতি কৰুণা নাই—সিহঁতেও (ইয়াত) গণ্য হয়।

Verse 16

क्षेत्रसेतुविभेदी च पूर्वमार्गप्रलोपकः । नास्तिकः शास्त्रहीनस्तु विप्रः सन्ध्याविवर्जितः

ক্ষেত্ৰৰ সীমা আৰু বাঁধ ভাঙি দিয়া, প্ৰাচীন পথ মচি পেলোৱা, নাস্তিক, শাস্ত্ৰবিহীন ব্ৰাহ্মণ, আৰু যি ব্ৰাহ্মণ সন্ধ্যা-উপাসনা ত্যাগ কৰে—(সকলো) ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 17

अहुताशी ह्यसंतुष्टः सर्वाशी सर्वविक्रयी । कदर्या नास्तिकाः क्रूराः कृतघ्ना ये द्विजायः

যিসকলে আহুতি-অৰ্পণ নকৰাকৈ ভোজন কৰে, যিসকলে কেতিয়াও সন্তুষ্ট নহয়, যিসকলে সকলো বস্তু খায়, যিসকলে সকলো বস্তু বিক্ৰী কৰে, আৰু যিসকলে কৃপণ, নাস্তিক, নিষ্ঠুৰ আৰু কৃতঘ্ন—এনে দ্বিজসকল পতিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 18

पैशुन्या रसविक्रेयाः सर्वकालविनाकृताः । स्वगोत्रां परगोत्रां वा ये भुञ्जन्ति द्विजाधमाः

পৈশুন্যকাৰী (চুগলখোৰ), ৰস-ভোগ্য বস্তু বিক্ৰী কৰা, যিসকলে সকলো সময়তে অধৰ্ম-কৰ্মত লিপ্ত থাকে, আৰু যি নীচ ব্ৰাহ্মণ নিজৰ গোত্ৰ বা পৰ গোত্ৰৰ স্ত্ৰীৰ সৈতে ভোগ কৰে—(সকলো) ইয়াত গণ্য।

Verse 19

ते मां प्राप्य विमुच्यन्ते पापसङ्घैः सुसंचितैः । तत्पापक्षारतप्ताया न शर्म मम विद्यते

সিহঁতে মোৰ ওচৰলৈ আহিলে দীঘল সময় ধৰি সঞ্চিত পাপৰ ঢেৰ পৰা মুক্ত হয়। তথাপি, নিজৰ পাপৰ দাহক ভাৰতে দগ্ধ হৈ, মোৰো শান্তি নাথাকে।

Verse 20

तथा कुरु जगन्नाथ यथाहं शर्म चाप्नुयाम् । एवमुक्तस्तु देवेशस्तुष्टः प्रोवाच जाह्नवीम्

“হে জগন্নাথ, তেনেকৈ কৰাঁ যাতে মইও শান্তি লাভ কৰোঁ।” এইদৰে নিবেদন শুনি দেবেশ্বৰ সন্তুষ্ট হৈ জাহ্নৱীক ক’লে।

Verse 21

विष्णुरुवाच । अहमत्र वसिष्यामि गङ्गाधरसहायवान् । प्रविशस्व सदा रेवां त्वमत्रैव च मूर्तिना

বিষ্ণুৱে ক’লে: “ইয়াত মই বাস কৰিম, গঙ্গাধৰ (শিৱ)ৰ সহায়ত। তুমি সদায় ৰেৱাত প্ৰৱেশ কৰা; ইয়াতেই দেহধাৰী ৰূপে স্থিত হওঁক।”

Verse 22

मम पादतलं प्राप्य वह त्रिपथगामिनि । यदा बहूदककाले नर्मदाजलसंभृता

“হে ত্ৰিপথগামিনী নদী, মোৰ পদতল লাভ কৰি আগলৈ বোৱা। যেতিয়া বহুজলৰ কাল আহিব, তেতিয়া তুমি নর্মদাৰ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’বা।”

Verse 23

प्रावृट्कालं समासाद्य भविष्यति जलाकुला । प्लाव्योभयतटं देवी प्राप्य मामुत्तरस्थितम्

“বৰ্ষাকাল আহিলে সি জলৰে উথলি উঠিব। উত্তৰ দিশত মোৰ ওচৰ পালে, দেবীয়ে দুয়ো তীৰ প্লাৱিত কৰিব।”

Verse 24

प्लावयिष्यति तोयेन यदा शङ्खं करे स्थितम् । तदा पर्वशतोद्युक्तं वैष्णवं पर्वसंज्ञितम्

“যেতিয়া সি হাতে স্থিত শঙ্খটোক জলেৰে প্লাৱিত কৰিব, তেতিয়াই সেই সময় ‘বৈষ্ণৱ পৰ্ব’ বুলি ঘোষিত হ’ব—শত পৰ্বৰ সমান পুণ্যোৎসৱ।”

Verse 25

न तेन सदृशं किंचिद्व्यतीपातादिसंक्रमम् । अयने द्वे च न तथा पुण्यात्पुण्यतरं यथा

ব্যতীপাত আদি যিকোনো জ্যোতিষীয় সংক্রমণ, নতুবা দুয়োটা অয়ন (উত্তৰায়ণ-দক্ষিণায়ণ) — একোৱেই ইয়াৰ সমান নহয়; কিয়নো ই সাধাৰণ পুণ্যতকৈও অধিক পুণ্যদায়ক।

Verse 26

तस्मिन्पर्वणि देवेशि शङ्खं संस्पृश्य मानवः । स्नानमाचरते तोये मिश्रे गाङ्गेयनार्मदे

হে দেৱেশী! সেই পবিত্ৰ পৰ্বণীত মানুহে শঙ্খ স্পৰ্শ কৰি, গঙ্গাৰ ধাৰা আৰু নর্মদাৰ জল মিশ্ৰিত সেই পানীত স্নান কৰিব।

Verse 27

पुण्यं त्वशेषपुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् । विष्णुना विधृतो येन तस्माच्छान्तिः प्रचक्रमे

ই সকলো পুণ্যৰ পুণ্য, সকলো মঙ্গলৰ মঙ্গল। যাক বিষ্ণুৱে ধাৰণ কৰিছে, তাৰ পৰাই শান্তি আৰু কল্যাণ প্ৰবাহিত হয়।

Verse 28

तत्रान्तं पापसङ्घस्य ध्रुवमाप्नोति मानवः । शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

তাত মানুহে নিশ্চিতভাৱে সঞ্চিত পাপসমূহৰ অন্ত লাভ কৰে। শঙ্খোদ্ধাৰত স্নান কৰি, নৰে পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ (জলাঞ্জলি) দিব।

Verse 29

तृप्तास्ते द्वादशाब्दानि सिद्धिं च सार्वकामिकीम् । गङ्गावहे तु यः श्राद्धं शङ्खोद्धारे प्रदास्यति

তেওঁলোক (পিতৃসকল) বাৰ বছৰ ধৰি তৃপ্ত থাকে, আৰু মানুহে সকলো কামনা-পূৰ্ণ সিদ্ধি লাভ কৰে। গঙ্গাৱাহত শঙ্খোদ্ধাৰত যিয়ে শ্রাদ্ধ দান কৰে, সিয়েই এই ফল পায়।

Verse 30

तेन पिण्डप्रदानेन नृत्यन्ति पितरस्तथा । शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ

সেই পিণ্ড-প্ৰদানে পিতৃসকল নৃত্য কৰা যেন আনন্দিত হয়। শঙ্খোদ্ধাৰত স্নান কৰি মানুহে বল আৰু কেশৱক পূজা কৰিব।

Verse 31

रात्रौ जागरणं कृत्वा शुद्धो भवति जाह्नवि । यत्त्वं लोककृतं कर्म मन्यसे भुवि दुःसहम्

হে জাহ্নৱী (গঙ্গা), ৰাতি জাগৰণ কৰিলে মানুহ শুদ্ধ হয়। যি কৰ্মক তুমি পৃথিৱীত লোককৃত বুলি দুৰসহ বুলি ভাবা…

Verse 32

तस्मिन्पर्वणि तत्सर्वं तत्र स्नात्वा व्यपोहय । एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठ विष्णुश्चान्तरधीयत

সেই পবিত্ৰ পৰ্বণীত তাত স্নান কৰি সেই সকলো (পাপ-মলিনতা) দূৰ কৰা। এইদৰে কৈ, হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, বিষ্ণু অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 33

तदाप्रभृति तत्तीर्थं गङ्गावाहकमुत्तमम् । ब्रह्माद्यैरृषिभिस्तात पारम्पर्यक्रमागतैः

সেই সময়ৰ পৰা সেই উত্তম তীৰ্থ-ঘাট ‘গঙ্গাৱাহক’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। হে প্ৰিয়, ব্ৰহ্মা আদি ঋষিসকল পৰম্পৰাৰ ক্ৰমে তাত আহি সন্মান কৰি থাকিল।

Verse 34

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्तिभावेन भारत । गङ्गातीर्थे तु स स्नातः समस्तेषु न संशयः

হে ভাৰত, যি কোনোবাই সেই তীৰ্থত ভক্তিভাৱে স্নান কৰে, সি গঙ্গাৰ তীৰ্থসমূহত স্নান কৰা বুলিয়েই গণ্য—বৰং সকলো তীৰ্থতে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 35

तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गतिस्तेषां विष्णुलोकात्कदाचन

সেই তীৰ্থত শুদ্ধ-সংযমী আত্মাসম্পন্ন যিসকল মানুহে দেহ ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকৰ গতি অনিবর্তনীয়; তেওঁলোকে কেতিয়াও বিষ্ণুলোকৰ পৰা পুনৰ নাহে।