Adhyaya 146

Verse 1

। मार्कण्डेय उवाच । अस्माहकं ततो गच्छेत्पितृतीर्थमनुत्तमम् । प्रेतत्वाद्यत्र मुच्यन्ते पिण्डेनैकेन पूर्वजाः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত অস্মাহকৰ অনুত্তম পিতৃ-তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত। তাত একেটা পিণ্ড-দানেই পূৰ্বজসকল প্ৰেতত্ব আদি দুঃখৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । अस्माहकस्य माहात्म्यं कथयस्व ममानघ । स्नानदानेन यत्पुण्यं तथा पिण्डोदकेन च

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে অনঘ মহাত্মা, মোক অস্মাহকৰ মাহাত্ম্য কওক—স্নান আৰু দানৰ দ্বাৰা, আৰু পিণ্ড আৰু উদক-তৰ্পণৰ দ্বাৰা কেনে পুণ্য লাভ হয়?

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा कल्पे नृपश्रेष्ठ ऋषिदेवसमागमे । प्रश्नः पृष्टो मया तात यथा त्वमनुपृच्छसि

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! পূৰ্ব কল্পত ঋষি আৰু দেৱসমাগমত, হে তাত, মই নিজেই এই একে প্ৰশ্ন সুধিছিলোঁ—যেনেকৈ তুমি এতিয়া সুধিছা।

Verse 4

एकत्र सागराः सप्त सप्रयागाः सपुष्कराः । नास्य साम्यं लभन्ते ते नात्र कार्या विचारणा

যদি সপ্ত সাগৰ প্ৰয়াগ আৰু পুষ্কৰসহ একে ঠাইত একত্ৰিতো হয়, তথাপিও ইহাৰ সমতা নাপায়; এই বিষয়ে অধিক বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 5

सोमनाथं तु विख्यातं यत्सोमेन प्रतिष्ठितम् । तत्र सोमग्रहे पुण्यं तत्पुण्यं लभते नरः

সোমনাথ সুপ্ৰসিদ্ধ—যাক সোম (চন্দ্ৰ) স্থাপন কৰিছিল। সেই স্থানতে সোমগ্ৰহ নামৰ পুণ্য অনুষ্ঠান কৰিলে মানুহে সেই অনুষ্ঠানৰ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 6

मासान्ते पितरो नृणां वीक्षन्ते सन्ततिं स्वकाम् । कश्चिदस्मत्कुलेऽस्माकं पिण्डमत्र प्रदास्यति

প্ৰতি মাহৰ অন্তত নৰলোকৰ পিতৃগণে নিজৰ বংশধৰলৈ চাই থাকে, ভাবি: ‘আমাৰ কুলৰ কোনোবাই ইয়াত পিণ্ড দান দিব নে?’

Verse 7

प्रपितामहास्तथादित्याः श्रुतिरेषा सनातनी । एवं ब्रुवन्ति देवाश्च ऋषयः सतपोधनाः

তদ্ৰূপে প্ৰপিতামহ আৰু আদিত্যসকলেও কয়—ই শ্ৰুতিৰ সনাতনী উপদেশ। এইদৰে দেৱতা আৰু তপোধনে সমৃদ্ধ ঋষিসকলেও বক্তব্য কৰে।

Verse 8

सकृत्पिण्डोदकेनैव शृणु पार्थिव यत्फलम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र योगं भुक्त्वा सुशोभनम्

হে ৰাজেন্দ্ৰ, শুনা—এবাৰ মাত্ৰ পিণ্ড আৰু উদক অৰ্পণ কৰিলেই যি ফল লাভ হয়। হে নৃপতি, পিতৃগণ দ্বাদশ বছৰ ধৰি সুন্দৰ যোগ-সুখত অৱস্থিত থাকে।

Verse 9

युगे युगे महाराज अस्माहके पितामहाः । सर्वदा ह्यवलोकन्त आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

হে মহাৰাজ, যুগে যুগে আমাৰ পিতামহসকল সদায় নিজৰ গোত্ৰজ জন আহি পোৱালৈ চাই থাকে।

Verse 10

भविष्यति किमस्माकममावास्याप्यमाहके । स्नानं दानं च ये कुर्युः पितॄणां तिलतर्पणम्

‘অমাৱস্যাতো, মাঘতো, আমাৰ কি হ’ব?’—এইদৰে তেওঁলোকে চিন্তা কৰে। যিসকলে স্নান, দান কৰে আৰু পিতৃসকললৈ তিল-তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোকে সহায় যোগায়।

Verse 11

ते सर्वपापनिर्मुक्ताः सर्वान्कामांल्लभति वै । जलमध्येऽत्र भूपाल अग्नितीर्थं च तिष्ठति

তেওঁলোক সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু নিশ্চয়েই সকলো কামনা লাভ কৰে। হে ভূপাল, ইয়াত জলৰ মাজত অগ্নিতীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 12

दर्शनात्तस्य तीर्थस्य पापराशिर्विलीयते । स्नानमात्रेण राजेन्द्र ब्रह्महत्यां व्यपोहति

সেই তীৰ্থৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই পাপৰাশি গলি যায়। হে ৰাজেন্দ্ৰ, কেৱল স্নান কৰিলেই ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে মহাপাপো দূৰ হয়।

Verse 13

शुक्लाम्बरधरो नित्यं नियतः स जितेन्द्रियः । एककालं तु भुञ्जानो मासं तीर्थस्य सन्निधौ

যি নিত্য শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে, নিয়মশীল আৰু জিতেন্দ্ৰিয় হয়, আৰু দিনে একবাৰেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰে—সেইজন তীৰ্থৰ সান্নিধ্যত এক মাহ বাস কৰিব লাগে।

Verse 14

सुवर्णालंकृतानां तु कन्यानां शतदानजम् । फलमाप्नोति सम्पूर्णं पितृलोके महीयते

সোনাৰে অলংকৃত শত কন্যা দান কৰাৰ সমান পূৰ্ণ ফল তেওঁ লাভ কৰে, আৰু পিতৃলোকত মহিমাৰে সন্মানিত হয়।

Verse 15

पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति धार्मिकः

এই পবিত্ৰ কৰ্মৰ প্ৰভাৱত তেওঁ পৃথিৱীত সাগৰৰ সীমালৈকে মহাভোগৰ অধিপতি হয়; ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ, দানশীল আৰু ধৰ্মত অচল থাকে।

Verse 16

उपवासी शुचिर्भूत्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् । अस्माहकं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत्

উপবাস কৰি শুচি হৈ তেওঁ ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰিব পাৰে। আৰু যি কোনোবাই আমাৰ এই পবিত্ৰ স্থানত উপস্থিত হৈ প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তাৰো পৰম মঙ্গলময় গতি হয়।

Verse 17

कोटिवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः

হাজাৰ হাজাৰ কোটি বছৰলৈকে তেওঁ ৰুদ্ৰলোকত মহিমাৰে সন্মানিত হয়; তাৰ পিছত পুণ্য ক্ষয় হ’লে, কৰ্মভাণ্ডাৰ নিঃশেষ হৈ, স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হৈ দেৱাৱস্থাৰ পৰা চ্যুত হয়।

Verse 18

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले जायेत रूपवान् । कृत्वाभिषेकविधिना हयमेधफलं लभेत्

সোণ, মণি আৰু মুক্তাৰে সমৃদ্ধ বংশত তেওঁ ৰূপৱান হৈ পুনৰ জন্ম লয়। অভিষেক-বিধি অনুসাৰে স্নান কৰিলে তেওঁ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 19

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्

তেওঁ ধনবান, ৰূপৱান, দক্ষ, দাতা আৰু ধৰ্মপৰায়ণ হয়। চাৰিওটা বেদত যি পুণ্য আছে আৰু সত্যবাদীসকলৰ যি ফল—

Verse 20

तत्फलं लभते नूनं तत्र तीर्थेऽभिषेचनात् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं शम्भुना पुरा

সেই একে ফল নিশ্চয়েই সেই তীৰ্থত অভিষেক-স্নান কৰিলে লাভ হয়। তীৰ্থসমূহৰ মাজত ই পৰম তীৰ্থ, যাক পূৰ্বে শম্ভু (শিৱ) নিজে নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 21

हृदयेशः स्वयं विष्णुर्जपेद्देवं महेश्वरम् । गन्धर्वाप्सरसश्चैव मरुतो मारुतास्तथा

হৃদয়ত অধিষ্ঠিত প্ৰভু বিষ্ণু নিজেই মহেশ্বৰ দেৱৰ জপ কৰে। গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা আৰু মৰুত—বায়ুদেৱতাসকলেও তেনেদৰে জপ কৰে।

Verse 22

विश्वेदेवाश्च पितरः सचन्द्राः सदिवाकराः । मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

বিশ্বেদেৱাসকল আৰু পিতৃসকল, চন্দ্ৰ আৰু দিবাকৰ (সূৰ্য) সহ; আৰু ঋষি মৰীচি, অত্রি, অঙ্গিৰস; পুলস্ত্য, পুলহ আৰু ক্ৰতু—

Verse 23

प्रचेताश्च वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च । च्यवनो गालवश्चैव वामदेवो महामुनिः

প্ৰচেতা, বশিষ্ঠ, ভৃগু আৰু নাৰদো; লগতে চ্যৱন, গালৱ আৰু মহামুনি বামদেৱ।

Verse 24

वालखिल्याश्च गन्धारास्तृणबिन्दुश्च जाजलिः । उद्दालकश्चर्ष्यशृङ्गो वसिष्ठश्च सनन्दनः

বালখিল্য আৰু গন্ধাৰ; তৃণবিন্দু আৰু জাজলি; উদ্দালক, ঋশ্যশৃঙ্গ আৰু বশিষ্ঠ সনন্দনৰ সৈতে।

Verse 25

शुक्रश्चैव भरद्वाजो वात्स्यो वात्स्यायनस्तथा । अगस्तिर्मित्रावरुणौ विश्वामित्रो मुनीश्वरः

তাত শুক্ৰ আৰু ভৰদ্বাজ, বাত্স্য আৰু বাত্স্যায়নো আছিল; মিত্ৰ-বৰুণজাত অগস্ত্য আৰু মুনীশ্বৰ বিশ্বামিত্ৰ।

Verse 26

गौतमश्च पुलस्त्यश्च पौलस्त्यः पुलहः क्रतुः । सनातनस्तु कपिलो वाह्निः पञ्चशिखस्तथा

গৌতম আৰু পুলস্ত্যো তাত আছিল; লগতে পৌলস্ত্য, পুলহ আৰু ক্ৰতু; আৰু সনাতন, কপিল, বাহ্নি আৰু পঞ্চশিখো।

Verse 27

अन्येऽपि बहवस्तत्र मुनयः शंसितव्रताः । क्रीडन्ति देवताः सर्व ऋषयः सतपोधनाः

তাত আন বহু মুনি—যাঁদের ব্ৰত সুপ্ৰসিদ্ধ—উপস্থিত আছিল; আৰু সকলো দেৱতাও তাত ক্ৰীড়া কৰিছিল, তপস্যাৰ ধনে সমৃদ্ধ সকলো ঋষিৰ সৈতে।

Verse 28

मनुष्याश्चैव योगीन्द्राः पितरः सपितामहाः । अस्माहकेऽत्र तिष्ठन्ति सर्व एव न संशयः

ইয়াত মানুহো বাস কৰে, আৰু যোগৰ মহামহিম যোগীন্দ্ৰসকল; পিতৃলোকো পিতামহসকলসহ। সিহঁতে সকলোৱে আমাৰ হিতৰ বাবে ইয়াত অৱস্থিত; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 29

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । येषां दत्तमुपस्थायि सुकृतं वापि दुष्कृतम्

পিতৃ, পিতামহ আৰু তদ্ৰূপ প্ৰপিতামহ—যাঁহাৰ সন্মুখত দান-অৰ্ঘ্য উপস্থিত থাকে—তেওঁলোকৰ আগত মানুহৰ কৰ্ম, সুকৃত হোক বা দুষ্কৃত, সকলো প্ৰকাশ পায়।

Verse 30

अक्षयं तत्र तत्सर्वं यत्कृतं योधनीपुरे । मातरं पितरं त्यक्त्वा सर्वबन्धुसुहृज्जनान्

সেই যোধনীপুৰত যি কিছু কৰা হয়, সেয়া সকলো অক্ষয় হৈ থাকে। মাতৃ-পিতৃ আৰু সকলো আত্মীয়-সুহৃদক ত্যাগ কৰিলেও, তাত কৰা কৰ্ম নাশ নহয়।

Verse 31

धनं धान्यं प्रियान्पुत्रांस्तथा देहं नृपोत्तम । गच्छते वायुभूतस्तु शुभाशुभसमन्वितः

ধন, ধান্য, প্ৰিয় পুত্ৰসকল—আৰু এই দেহো, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ—সকলো ইয়াতেই ৰৈ যায়। জীৱটি যেন বায়ুৰূপ হৈ গুচি যায়, কেৱল নিজৰ শুভ-অশুভ কৰ্মসহ।

Verse 32

अदृश्यः सर्वभूतानां परमात्मा महत्तरः । शुभाशुभगतिं प्राप्तः कर्मणा स्वेन पार्थिव

সকলো ভূতৰ বাবে অদৃশ্য পৰমাত্মা—মহত্তৰৰো মহত্তৰ—হে পাৰ্থিৱ, নিজৰ কৰ্ম অনুসাৰে শুভ বা অশুভ গতি লাভ কৰে।

Verse 33

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभं न बन्धूनां जायते केन हेतुना । एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: মানুহৰ শুভ-অশুভ কৰ্ম আত্মীয়-স্বজনৰ কিয় নহয়? জীৱ একেলাই জন্ম লয়, আৰু একেলাই নিশ্চয় প্ৰলয় পায়।

Verse 34

एको हि भुङ्क्ते सुकृतमेक एव हि दुष्कृतम्

নিশ্চয় একেলাই মানুহে সুকৃতৰ ফল ভোগ কৰে, আৰু একেলাই দুষ্কৃতৰ ফলও ভোগে।

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । एष त्वयोक्तो नृपते महाप्रश्नः स्मृतो मया

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে নৃপতি, তুমি যি গভীৰ মহাপ্ৰশ্ন সুধিছা, সেয়া মোৰ স্মৃতিত উদ্ভাসিত হ’ল।

Verse 36

पितामहमुखोद्गीतं श्रुतं ते कथयाम्यहम् । यन्मे पितामहात्पूर्वं विज्ञातमृषिसंसदि

পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ মুখে গীত ৰূপে যি মই শুনিছিলোঁ, সেয়া তোমাক ক’ম; ঋষিসভাত মোৰ পিতামহৰ পৰা আগতেই যি উপদেশ জানিছিলোঁ, সেইয়েই।

Verse 37

न माता न पिता बन्धुः कस्यचिन्न सुहृत्क्वचित् । कस्य न ज्ञायते रूपं वायुभूतस्य देहिनः

বায়ুৰ দৰে স্বভাৱৰ এই দেহধাৰীৰ বাবে ক’তাও মাতা নাই, পিতা নাই, আত্মীয় নাই, আৰু ক’তাও সত্য সুহৃদো নাই; আৰু তাৰ ৰূপ কাকো জনা নাযায়।

Verse 38

यद्येवं न भवेत्तात लोकस्य तु नरेश्वर । अमर्यादं भवेन्नूनं विनश्यति चराचरम्

যদি এনেকুৱা নহ’লেহেঁতেন, হে প্ৰিয়—হে নৰৰাজ—তেন্তে নিশ্চয়েই জগত মাৰ্যাদা-বিহীন হৈ পৰিলেহেঁতেন, আৰু চল-অচল সকলো বিনাশ হ’লেহেঁতেন।

Verse 39

एवं ज्ञात्वा पूरा राजन्समस्तैर्लोककर्तृभिः । मर्यादा स्थापिता लोके यथा धर्मो न नश्यति

এই কথা জানি, হে ৰাজন, প্ৰাচীন কালত সকলো লোক-পালকে জগতত মাৰ্যাদা স্থাপন কৰিছিল, যাতে ধৰ্ম নাশ নহয়।

Verse 40

धर्मे नष्टे मनुष्याणामधर्मोऽभिभवेत्पुनः । ततः स्वधर्मचलनान्नरके गमनं ध्रुवम्

মানুহৰ মাজত ধৰ্ম নষ্ট হ’লে, অধৰ্ম পুনৰ তেওঁলোকক আচ্ছন্ন কৰে। তেতিয়া নিজৰ স্বধৰ্মৰ পৰা বিচ্যুত হোৱাৰ ফলত নৰকগমন নিশ্চিত হয়।

Verse 41

लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः

সকলো লোক নিৰংকুশ হৈ পৰে, মাৰ্যাদা লংঘনত আনন্দ পায়। সেয়ে মহর্ষিসকলে শাস্ত্ৰ পৰীক্ষা কৰি মাৰ্যাদা স্থাপন কৰিলে।

Verse 42

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । पिण्डोदकप्रदानं च तथैवातिथिपूजनम्

স্নান, দান, জপ, হোম, স্বাধ্যায়, দেবতাৰ অৰ্চনা, পিতৃসকললৈ পিণ্ড আৰু উদক প্ৰদান, আৰু তদ্ৰূপ অতিথি-পূজন—

Verse 43

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । त्रयो देवाः स्मृतास्तात ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

পিতৃ, পিতামহ আৰু প্ৰপিতামহ—হে তাত—এই তিনিও দেৱ-ত্রয় বুলি স্মৃত: ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ।

Verse 44

पूजितैः पूजिताः सर्वे तथा मातामहास्त्रयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्रुतिस्मृत्यर्थनोदितान्

যেতিয়া তেওঁলোকক পূজা কৰা হয়, তেতিয়া সকলোকে পূজা কৰা হয়; তেনেদৰে মাতামহ তিনিও। সেয়ে শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ অৰ্থ-ভাব অনুসৰি যি বিধান, তাক সকলো প্ৰচেষ্টাৰে পালন কৰিব লাগে।

Verse 45

धर्मं समाचरन्नित्यं पापांशेन न लिप्यते । श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं मनसापि न लङ्घयेत्

যি নিত্য ধৰ্ম আচৰণ কৰে, সি পাপৰ অণুমাত্ৰেও লিপ্ত নহয়। শ্ৰুতি-স্মৃতিত ঘোষিত ধৰ্ম মনতেও লঙ্ঘন নকৰিব লাগে।

Verse 46

इह लोके परे चैव यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः । पितापुत्रौ सदाप्येकौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्धृतौ

যদি কোনোবাই এই লোক আৰু পৰলোকত নিজৰ মঙ্গল বিচাৰে, তেন্তে জানিব—পিতা আৰু পুত্ৰ সদায় একে, যেন বিম্বৰ পৰা বিম্ব উত্থিত।

Verse 47

विभक्तौ वाविभक्तौ वा श्रुतिस्मृत्यर्थतस्तथा । उद्धरेदात्मनात्मानमात्मानमवसादयेत्

বিভক্ত হওক বা অবিভক্ত—শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ অৰ্থ অনুসৰি তেনেদৰে আচৰণ কৰিব লাগে। নিজৰ দ্বাৰাই নিজকে উদ্ধাৰ কৰিব; নিজকে অৱনমিত নকৰিব।

Verse 48

पिण्डोदकप्रदानाभ्यामृते पार्थ न संशयः । एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन पिण्डोदकप्रदो भवेत्

হে পাৰ্থ, পিণ্ড (শ্ৰাদ্ধৰ অন্নগোল) আৰু উদক (জল-তৰ্পণ) দান নকৰিলে—সন্দেহ নাই—কৰ্তব্য অপূৰ্ণ থাকে। এই কথা জানি, যত্নেৰে পিণ্ড-উদক অৰ্ঘ্য দানকাৰী হোৱা উচিত।

Verse 49

आयुर्धर्मो यशस्तेजः सन्ततिश्चैव वर्धते । पृथिव्यां सागरान्तायां पितृक्षेत्राणि यानि च

আয়ু, ধৰ্ম, যশ, তেজ আৰু সন্ততি—এই সকলো বৃদ্ধি পায়। আৰু সাগৰে বেষ্টিত এই পৃথিৱীত পিতৃসকলৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (পিতৃ-ক্ষেত্ৰ) যিবোৰ আছে…

Verse 50

तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि येषु दत्तं महाफलम् । गयायां पुष्करे ज्येष्ठे प्रयागे नैमिषे तथा

এতিয়া মই তোমাক সেই স্থানসমূহ ক’ম, য’ত দান দিলে মহাফল লাভ হয়: গয়াত, পুষ্কৰত, জ্যেষ্ঠ-তীৰ্থত, প্ৰয়াগত, আৰু তদ্ৰূপে নৈমিষত।

Verse 51

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे प्रभासे कुरुनन्दन । पिण्डोदकप्रदानेन यत्फलं कथितं बुधैः

হে কুৰুনন্দন, কুৰুক্ষেত্ৰৰ সংনিহিতাত আৰু প্ৰভাসত—পিণ্ড-উদক দানৰ দ্বাৰা যি ফল বুধসকলে ক’লে…

Verse 52

अस्माहके तदाप्नोति नर्मदायां न संशयः । तत्र ब्रह्मा मुरारिश्च रुद्रश्च उमया सह

সেই একে ফলেই আমাৰ নিজৰ স্থান—নর্মদাত—নিশ্চয়েই লাভ হয়। তাত ব্ৰহ্মা, মুৰাৰি (বিষ্ণু) আৰু ৰুদ্ৰ উমাৰ সৈতে নিবাস কৰে।

Verse 53

इन्द्राद्या देवताः सर्वे पितरो मुनयस्तथा । सागराः सरितश्चैव पर्वताश्च बलाहकाः

তাত ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতা, পিতৃগণ আৰু মুনিসকল—সাগৰ, নদীসমূহ, পৰ্বত আৰু বৰষা-বহনকাৰী মেঘসমূহো—সকলো উপস্থিত থাকে।

Verse 54

तिष्ठन्ति पितरः सर्वे सर्वतीर्थाधिकं ततः । स्थिता ब्रह्मशिला तत्र गजकुम्भनिभा नृप

তাত সকলো পিতৃগণ বাস কৰে; সেয়ে ই সকলো তীৰ্থতকৈও অধিক মহিমান্বিত। হে ৰাজন, তাত ব্ৰহ্মশিলা স্থিত, যি হাতীৰ গোল কপালৰ দৰে দেখা যায়।

Verse 55

कलौ न दृश्या भवति प्रधानं यद्गयाशिरः । वैशाखे मासि सम्प्राप्तेऽमावास्यां नृपोत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগত সেই প্ৰধান পবিত্ৰ চিহ্ন ‘গয়াশিৰস’ সাধাৰণতে দেখা নাযায়; কিন্তু বৈশাখ মাহৰ অমাৱস্যা আহিলে সেয়া প্ৰকাশ পায়।

Verse 56

व्याप्य सा तिष्ठते तीर्थं गजकुम्भनिभा शिला । तच्च गव्यूतिमात्रं हि तीर्थं ततः प्रवक्षते

গজকুম্ভ সদৃশ সেই শিলাই তীৰ্থটোক ব্যাপি তাত স্থাপন কৰি থাকে। আৰু কোৱা হয়, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ এক গব্যূতি পৰিমাণলৈ বিস্তৃত—এইদৰে তীৰ্থৰ পৰিসৰ বৰ্ণিত।

Verse 57

तस्मिन्दिने तत्र गत्वा यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते शतवार्षिकी

সেই দিনাই তাত গৈ যিজনে শ্ৰাদ্ধ দান কৰে, তাৰ পিতৃগণৰ বাবে অক্ষয় তৃপ্তি জন্মে—যি শতবৎসৰ পৰ্যন্ত স্থায়ী হয়।

Verse 58

अन्यस्यामप्यमावास्यां यः स्नात्वा विजितेन्द्रियः । करोति मनुजः श्राद्धं विधिवन्मन्त्रसंयुतम्

আন এক অমাৱস্যাতো যি মানুহে ইন্দ্ৰিয় জয় কৰি স্নান কৰে আৰু বিধি অনুসাৰে মন্ত্ৰসহ শ্ৰাদ্ধ কৰে—

Verse 59

तस्य पुण्यफलं यत्स्यात्तच्छृणुष्व नराधिप । अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्यां वाजपेयस्य यत्फलम्

হে নৰাধিপ, তাৰ যি পুণ্যফল হয় সেয়া শুনা; সেয়া অগ্নিষ্টোম আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফলৰ সমান, আৰু বাজপেয়ৰ ফলো।

Verse 60

तत्फलं समवाप्नोति यथा मे शङ्करोऽब्रवीत् । रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु व्यवस्थिताः

সেই একে ফলো তেওঁ লাভ কৰে, যেনেকৈ শংকৰে মোক কৈছিল। আৰু ৰৌৰৱ আদি সকলো নৰকত যিসকল স্থিত—

Verse 61

पिता पितामहाद्याश्च पितृके मातृके तथा । पिण्डोदकेन चैकेन तर्पणेन विशेषतः

পিতা, পিতামহ আদি—পিতৃপক্ষ আৰু মাতৃপক্ষ দুয়োফালে—এটা পিণ্ড আৰু জলাৰ্পণে, বিশেষকৈ তৰ্পণে, অতি তৃপ্ত হয়।

Verse 62

क्रीडन्ति पितृलोकस्था यावदाभूतसम्प्लवम् । ये कर्मस्था विकर्मस्था ये जाताः प्रेतकल्मषाः

পিতৃলোকত বাস কৰা সকলোৱে মহাপ্ৰলয়লৈকে আনন্দ কৰে। আৰু যিসকল কৰ্ম বা বিকৰ্মত বাঁধা—যিসকল প্ৰেত-অৱস্থাৰ কল্মষ লৈ জন্মিছে—

Verse 63

पिण्डेनैकेन मुच्यन्ते तेऽपि तत्र न संशयः । अस्माहके शिला दिव्या तिष्ठते गजसन्निभा

এটা পিণ্ড-দানেই তেওঁলোকো তাত মুক্তি লাভ কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। আমাৰ দেশত গজ-সদৃশ আকাৰৰ এক দিৱ্য শিলা স্থিৰভাৱে অৱস্থিত।

Verse 64

ब्रह्मणा निर्मिता पूर्वं सर्वपापक्षयंकरी । उपर्यस्या यथान्यायं पितॄनुद्दिश्य भारत

ইয়াক পূৰ্বতে ব্ৰহ্মাই নিৰ্মাণ কৰিছিল, আৰু ই সকলো পাপ ক্ষয় কৰে। হে ভাৰত! এই শিলাৰ ওপৰত বিধিমতে পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি কৰ্ম সম্পাদন কৰিব লাগে।

Verse 65

दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु दद्यात्पिण्डान्विचक्षणः । भूमौ चान्नेन सिद्धेन श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

বিচক্ষণ লোকে দক্ষিণমুখী অগ্ৰভাগ থকা দৰ্ভাঘাঁহৰ ওপৰত পিণ্ড দান কৰিব। আৰু ভূমিত সিদ্ধ অন্নেৰে বিধিমতে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিব।

Verse 66

श्राद्धिभ्यो वस्त्रयुग्मानि छत्रोपानत्कमण्डलु । दक्षिणा विविधा देया पितॄनुद्दिश्य भारत

শ্ৰাদ্ধত অংশ লোৱা ব্ৰাহ্মণসকলক বস্ত্ৰযুগল, ছত্ৰ, পাদুকা আৰু কমণ্ডলু দিব লাগে। হে ভাৰত! পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি নানা প্ৰকাৰ দক্ষিণাও দান কৰিব লাগে।

Verse 67

यो ददाति द्विजश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति न संशयः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! যি দান কৰে, তাৰ পুণ্যফল শুনা। তাৰ পিতৃসকল বাৰ বছৰ তৃপ্তি লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 68

अस्माहके महाराज पितरश्च पितामहाः । वायुभूता निरीक्षन्ते आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

হে মহাৰাজ, আমাৰ পিতৃ আৰু পিতামহসকল বায়ুৰ দৰে সূক্ষ্ম হৈ নিজ গোট্ৰত জন্ম লোৱা জনৰ আগমনলৈ চাহি থাকে।

Verse 69

अत्र तीर्थे सुतोऽभ्येत्य स्नात्वा तोयं प्रदास्यति । श्राद्धं वा पिण्डदानं वा तेन यास्याम सद्गतिम्

‘এই তীৰ্থত আমাৰ পুত্ৰ আহিব; স্নান কৰি তৰ্পণৰূপে জল অৰ্পণ কৰিব। শ্ৰাদ্ধ কৰক বা পিণ্ডদান কৰক, তাৰ পুণ্যৰে আমি সদ্গতি লাভ কৰিম।’

Verse 70

स्नाने कृते तु ये केचिज्जायन्ते वस्त्रविप्लुषः । प्रीणयेन्नरकस्थांस्तु तैः पितॄन्नात्र संशयः

স্নান সম্পন্ন হ’লে বস্ত্ৰৰ পৰা যি যি পানীৰ বিন্দু টোপে, সেই বিন্দুৰ দ্বাৰাই নৰকস্থ পিতৃসকলো তৃপ্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 71

केशोदबिन्दवस्तस्य ये चान्ये लेपभाजिनः । तृप्यन्त्यनग्निनसंस्कारा यं मृताः स्युः स्वगोत्रजाः

তাৰ চুলিৰ পৰা পৰা জলবিন্দু আৰু দেহত লাগি থকা আন বিন্দুবোৰে, নিজ গোট্ৰৰ সেই মৃত আত্মীয়সকলকো তৃপ্ত কৰে যিসকলে অগ্নিসংস্কাৰ নোহোৱাকৈয়ে গ’ল।

Verse 72

तत्र तीर्थे तु ये केचिच्छ्राद्धं कृत्वा विधानतः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्तः पितृसंहिताम्

সেই তীৰ্থত যিয়ে বিধিমতে শ্ৰাদ্ধ কৰি পিতৃ-সংহিতা জপ কৰে, সি নৰকৰ পৰা পিতৃসকলক শীঘ্ৰে উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 73

वनस्पतिगते सोमे यदा सोमदिनं भवेत् । अक्षयाल्लभते लोकान्पिण्डेनैकेन मानवः

যেতিয়া চন্দ্ৰমা বনস্পতী নক্ষত্ৰত থাকে আৰু সোমবাৰ হয়, তেতিয়া মানুহে একেটা পিণ্ড অৰ্পণ কৰিলেও অক্ষয়, অবিনাশী লোক লাভ কৰে।

Verse 74

अक्षयं तत्र वै सर्वं जायते नात्र संशयः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्ते पितृसंहिताम्

তাত নিশ্চয়েই সকলো অক্ষয় হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু পিতৃ-সংহিতা জপ কৰি সিহঁতে শীঘ্ৰে পিতৃলোকক নৰকৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 75

तस्मिंस्तीर्थे त्वमावास्यां पितॄनुद्दिश्य भारत । नीलं सर्वाङ्गसम्पूर्णं योऽभिषिच्य समुत्सृजेत्

হে ভাৰত! সেই তীৰ্থত অমাৱস্যাৰ দিনা পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি, যি জনে নীল বৰ্ণৰ, সকলো অংগত সম্পূৰ্ণ আৰু নিৰ্দোষ বৃষক অভিষেক কৰি তাৰ পাছত বৃষোৎসৰ্গৰূপে মুক্ত কৰি দিয়ে, সি পিতৃধৰ্মৰ মহাশক্তিশালী কৰ্ম কৰে।

Verse 76

तस्य पुण्यफलं वक्तुं न तु वाचस्पतिः क्षमः । अस्माहके वृषोत्सर्गाद्यत्पुण्यं समवाप्यते

সেই কৰ্মৰ পুণ্যফল বৰ্ণনা কৰিবলৈ বাচস্পতিও সক্ষম নহয়; ইয়াত বৃষোৎসৰ্গৰ দ্বাৰা যি অপাৰ পুণ্য লাভ হয়।

Verse 77

तव शुश्रूषणात्सर्वं तत्प्रवक्ष्यामि भारत । रौरवादिषु ये किंचित्पच्यन्ते तस्य पूर्वजाः

তোমাৰ শ্ৰদ্ধাপূৰ্ণ শুশ্ৰূষাৰ বাবে, হে ভাৰত, মই সেই সকলো কথা ক’ম। ৰৌৰৱ আদি নৰকসমূহত যিসকল পুৰ্বপুৰুষ কিঞ্চিৎ দুখত দগ্ধ হয়—

Verse 78

वृषोत्सर्गेण तान्सर्वांस्तारयेदेकविंशतिम् । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः

বৃষোৎসৰ্গৰ বিধানে তেওঁলোক সকলোকে—একুশ পিতৃক—উদ্ধাৰ কৰে। যি বৃষ ৰঙত ৰক্তিম, কিন্তু মুখ আৰু লেজত পাণ্ডুৰ-ধৱল—

Verse 79

पिङ्गः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । यस्तु सर्वाङ्गपिङ्गश्च श्वेतः पुच्छखुरेषु च

যি বৃষৰ খুৰ আৰু শিঙত পিঙ্গলাভ থাকে, তাক ‘নীল’ বৃষ বোলা হয়। কিন্তু যি বৃষ সৰ্বাঙ্গে পিঙ্গল আৰু লেজ আৰু খুৰত শ্বেত—

Verse 80

स पिङ्गो वृष इत्याहुः पितॄणां प्रीतिवर्धनः । पारावतसवर्णश्च ललाटे तिलको भवेत्

তাক ‘পিঙ্গ’ বৃষ বোলা হয়; ই পিতৃসকলৰ প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰে। লগতে তাৰ বৰ্ণ পাৰাৱতৰ দৰে হওক আৰু ললাটত তিলকচিহ্ন থাকক।

Verse 81

तं वृषं बभ्रुमित्याहुः पूर्णं सर्वाङ्गशोभनम् । सर्वाङ्गेष्वेकवर्णो यः पिङ्गः पुच्छखुरेषु च

সেই বৃষক ‘বভ্ৰু’ বোলা হয়—সম্পূৰ্ণ, সৰ্বাঙ্গে শোভন। যি বৃষ সৰ্বাঙ্গে একে বৰ্ণৰ, আৰু লেজ আৰু খুৰত পিঙ্গল—

Verse 82

खुरपिङ्गं तमित्याहुः पितॄणां सद्गतिप्रदम् । नीलं सर्वशरीरेण स्वारक्तनयनं दृढम्

তাক ‘খুৰ-পিঙ্গ’ বোলা হয়; ই পিতৃসকলক সদ্গতি দান কৰে। (আন এটা) ‘নীল’—সৰ্বশৰীৰে নীলবৰ্ণ, স্বাভাৱিক ৰক্তিম নয়ন, আৰু দৃঢ়।

Verse 83

तमेव नीलमित्याहुर्नीलः पञ्चविधः स्मृतः । यस्तु वैश्यगृहे जातः स वै नीलो विशिष्यते

সেইটোকেই ‘নীল’ বুলি কোৱা হয়; ‘নীল’ পাঁচ প্ৰকাৰ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। কিন্তু যি বৈশ্য-গৃহত জন্মে, সেয়াই সৰ্বাধিক বিশিষ্ট ‘নীল’ গণ্য হয়।

Verse 84

न वाहयेद्गृहे जातं वत्सकं तु कदाचन । तेनैव च वृषोत्सर्गे पितॄणामनृणो भवेत्

নিজ গৃহত জন্মা বাছুৰক কেতিয়াও বাহন-বোজা টানিবলৈ নলগাব। আৰু সেই একে পশুক লৈ ‘বৃষোৎসৰ্গ’ বিধান কৰিলে মানুহ পিতৃঋণৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 85

जातं तु स्वगृहे वत्सं द्विजन्मा यस्तु वाहयेत् । पतन्ति पितरस्तस्य ब्रह्मकोकगता अपि

যদি কোনো দ্বিজে নিজ গৃহত জন্মা নৱজাত বাছুৰক দুধ পিয়াই (আৰু তাক বাহনসদৃশে ব্যৱহাৰ কৰে), তেন্তে তাৰ পিতৃসকল—ব্ৰহ্মলোকত গ’লেও—পতিত হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 86

यथायथा हि पिबति पीत्वा धूनाति मस्तकम् । पिबन्पितॄन् प्रीणयति नरकादुद्धरेद्धुनन्

যিদৰে যিদৰে সি পীয়ে আৰু পীয়ে মাথা জোকাৰে, পীয়ে পিতৃসকলক প্ৰসন্ন কৰে, আৰু সেই মাথা জোকাৰণেই তেওঁলোকক নৰকৰ পৰা শীঘ্ৰে উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 87

यथा पुच्छाभिघातेन स्कन्धं गच्छन्ति बिन्दवः । नरकादुद्धरन्त्याशु पतितान् गोत्रिणस्तथा

যেনেকৈ পুচ্ছৰ আঘাতত বিন্দুবোৰ স্কন্ধলৈ উৰি যায়, তেনেকৈয়ে সি একে গোত্ৰৰ পতিত আত্মীয়সকলক নৰকৰ পৰা শীঘ্ৰে উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 88

गर्जन्प्रावृषि काले तु विषाणाभ्यां भुवं लिखन् । खुरेभ्यो या मृदुद्भूता तया संप्रीणयेदृषीन्

বৰ্ষাকালত সি গর্জন কৰি শিঙেৰে পৃথিৱী খুঁচৰি লিখে; খুৰৰ পৰা উঠা কোমল মাটিৰে ঋষিসকলক সন্তুষ্ট কৰিব লাগে।

Verse 89

पिबन्पितॄन् प्रीणयते खादनोल्लेखने सुरान् । गर्जन्नृषिमनुष्यांश्च धर्मरूपो हि धर्मज

পান কৰিলে ই পিতৃলোকক তুষ্ট কৰে; খোৱা আৰু মাটি খুঁচৰি আঁচোৰা দিলে দেৱতাসকলক; গর্জন কৰিলে ঋষি আৰু মানুহকো—হে ধৰ্মজ, ই সত্যই ধৰ্মৰূপ।

Verse 90

भूतैर्वापि पिशाचैर्वा चातुर्थिकज्वरेण वा । गृहीतोऽस्माहकं गच्छेत्सर्वेषामाधिनाशनम्

ভূত বা পিশাচে ধৰা পৰিলেও, বা চাতুৰ্থিক জ্বৰে আক্ৰান্ত হ’লেও—পীড়িতজন এই স্থানলৈ যাব; ই সকলোৰে ব্যাধি নাশ কৰে।

Verse 91

स्नात्वा तु विमले तोये दर्भग्रन्थिं निबन्धयेत् । मस्तके बाहुमूले वा नाभ्यां वा गलकेऽपि वा

বিমল জলে স্নান কৰি দৰ্ভাঘাঁহৰ গাঁঠি বাঁধিব লাগে—মূৰত, বা বাহুৰ মূলে, বা নাভিত, বা গলাতো।

Verse 92

गत्वा देवसमीपं च प्रादक्षिण्येन केशवम् । ततः समुच्चरन्मन्त्रं गायत्र्या वाथ वैष्णवम्

দেৱতাৰ ওচৰলৈ গৈ কেশৱৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিব; তাৰ পিছত মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব—গায়ত্ৰী অথবা বৈষ্ণৱ মন্ত্ৰ।

Verse 93

नारायणं शरण्येशं सर्वदेवनमस्कृतम् । नमो यज्ञाङ्गसम्भूत सर्वव्यापिन्नमोऽस्तु ते

নাৰায়ণক নমস্কাৰ—যি শৰণদাতা ঈশ্বৰ, সকলো দেৱতাই যাক নমস্কাৰ কৰে। যজ্ঞৰ অঙ্গৰূপে প্ৰকাশিত, হে সৰ্বব্যাপী! তোমালৈ নমো নমঃ।

Verse 94

नमो नमस्ते देवेश पद्मगर्भ सनातन । दामोदर जयानन्त रक्ष मां शरणागतम्

নমো নমস্তে, হে দেৱেশ! হে পদ্মগৰ্ভ সনাতন! হে দামোদৰ, হে জয়ী অনন্ত! মই শৰণাগত, মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 95

त्वं कर्ता त्वं च हर्ता च जगत्यस्मिंश्चराचरे । त्वं पालयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च

এই চৰাচৰ জগতৰ কৰ্তা তুমিয়েই, আৰু হৰ্তাও তুমিয়েই। তুমিয়েই সকলো ভূত-প্ৰাণীক পালন কৰা, আৰু তুমিয়েই সমগ্ৰ ভুবন ধাৰণ কৰা।

Verse 96

प्रसीद देवदेवेश सुप्तमङ्गं प्रबोधय । त्वद्ध्याननिरतो नित्यं त्वद्भक्तिपरमो हरे

প্ৰসন্ন হওক, হে দেৱদেৱেশ! তোমাৰ সুপ্ত অঙ্গ জাগ্ৰত কৰা। হে হৰি, মই সদায় তোমাৰ ধ্যানত নিমগ্ন, আৰু তোমাৰ ভক্তিত পৰম—মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা।

Verse 97

इति स्तुतो मया देव प्रसादं कुरु मेऽच्युत । मां रक्ष रक्ष पापेभ्यस्त्रायस्व शरणागतम्

এইদৰে মোৰ দ্বাৰা স্তুত হৈ, হে দেৱ! হে অচ্যুত! মোৰ ওপৰত প্ৰসাদ কৰা। মোক ৰক্ষা কৰা, মোক ৰক্ষা কৰা; পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা, কিয়নো মই শৰণাগত।

Verse 98

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

এইদৰে দেৱেশ্বৰ, দানৱান্তকৰ হৰিৰ স্তৱ কৰি, বিধিপূৰ্বক পুনৰ মন্ত্রোচ্চাৰসহ স্নান কৰি, তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব।

Verse 99

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । पिण्डनिर्वपणं कृत्वा वाचयेत्स्वस्तिकं ततः

বেদোক্ত বিধান অনুসৰি যথাবিধি স্নান কৰি, পিণ্ড-নিৰ্বপণ (পিণ্ড দান) সম্পন্ন কৰিব; তাৰ পাছত স্বস্তিক-ক্ৰিয়া পাঠ কৰাব।

Verse 100

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

এইদৰে দেৱেশ্বৰ, দানৱান্তকৰ হৰিৰ স্তৱ কৰি, বিধিপূৰ্বক পুনৰ মন্ত্রোচ্চাৰসহ স্নান কৰি, তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব।

Verse 101

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । एवं तान्वाचयित्वा तु ततो विप्रान्विसर्जयेत्

বেদোক্ত বিধান অনুসৰি যথাবিধি স্নান কৰি, আৰু এইদৰে তেওঁলোকক পাঠ কৰাই, তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক সন্মানসহ বিদায় দিব।

Verse 102

यत्तत्रोच्चरितं किंचित्तद्विप्रेभ्यो निवेदयेत् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा नारी वा भक्तितत्परा । शक्तितो दक्षिणां दद्यात्कृत्वा श्राद्धं यथाविधि

তাত যি কিছুমান উচ্চাৰিত হৈছে, সেয়া ব্ৰাহ্মণসকলক নিবেদন কৰিব। সেই তীৰ্থত পুৰুষে স্নান কৰি, বা ভক্তিত নিমগ্ন নাৰীয়েও, যথাবিধি শ্রাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, সামৰ্থ্য অনুসৰি দক্ষিণা দিব।

Verse 103

तत्र तीर्थे नरो यावत्स्नापयेद्विधिपूर्वकम् । क्षीरेण मधुना वापि दध्ना वा शीतवारिणा

সেই তীৰ্থত যিমান সময়লৈকে মানুহে বিধি-পূৰ্বক স্নান কৰে—দুধেৰে, বা মধুৰে, বা দধিৰে, বা শীতল জলেৰে—

Verse 104

तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम् । अयने विषुवे चैव युगादौ सूर्यसंक्रमे

সেই সময়লৈকে পিতৃসকলে পদ্ম-পাত্ৰত জল পান কৰে—বিশেষকৈ অয়ন, বিষুৱ, যুগাৰম্ভ আৰু সূৰ্য-সংক্রান্তিত।

Verse 105

पुष्पैः सम्पूज्य देवेशं नैवेद्यं यः प्रदापयेत् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

যি ফুলেৰে দেবেশ্বৰক সম্পূজ্য নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ প্ৰচুৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 106

तत्र तीर्थे तु यो राजन् सूर्यग्रहणमाचरेत् । सूर्यतेजोनिभैर्यानैर्विष्णुलोके महीयते

হে ৰাজন, যি সেই তীৰ্থত সূৰ্যগ্ৰহণ-ব্ৰত আচৰে, সি সূৰ্য-তেজে জন্মা দিৱ্য বিমানত আৰূঢ় হৈ বিষ্ণুলোকত মহীয়ান হয়।

Verse 107

तत्र तीर्थे तु यः श्राद्धं पितृभ्यः सम्प्रयच्छति । सत्पुत्रेण च तेनैव सम्प्राप्तं जन्मनः फलम्

যি সেই তীৰ্থত পিতৃসকললৈ বিধি-পূৰ্বক শ্ৰাদ্ধ অৰ্পণ কৰে, সেই কৰ্মে সি জন্মৰ সত্য ফল লাভ কৰে—যেন সৎপুত্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 108

इति श्रुत्वा ततो देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च स्थापयांचक्रुरीश्वरम्

এই কথা শুনি, শক্ৰ-অগ্ৰগামী সকলো দেৱতা—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশসহ—তাতেই প্ৰভু ঈশ্বৰক স্থাপন কৰিলে।

Verse 109

सर्वरोगोपशमनं सर्वपातकनाशनम् । यस्तु संवत्सरं पूर्णममावास्यां तु भावितः

ই সকলো ৰোগ শান্ত কৰে আৰু সকলো পাপ নাশ কৰে—যি ভক্তে সম্পূৰ্ণ এক বছৰ আমাৱস্যাৰ ব্ৰত-আচাৰত একাগ্ৰভাৱে নিবিষ্ট থাকে।

Verse 110

पितृभ्यः पिण्डदानं च कुर्यादस्माहके नृप । त्रिपुष्करे गयायां च प्रभासे नैमिषे तथा

হে নৃপতি, অসমাহকত পিতৃলোকলৈ পিণ্ডদান কৰা উচিত—ইয়াৰ পুণ্য ত্ৰিপুষ্কৰ, গয়া, প্ৰভাস আৰু নৈমিষত কৰা দানৰ সমান।

Verse 111

यत्पुण्यं श्राद्धकर्तॄणां तदिहैव भवेद्ध्रुवम् । तिलोदकं कुशैर्मिश्रं यो दद्याद्दक्षिणामुखः

শ্ৰাদ্ধকাৰীসকলৰ যি পুণ্য লাভ হয়, সেয়া ইয়াতেই নিশ্চয় জন্মে। যি জনে দক্ষিণমুখে কুশা-মিশ্ৰিত তিলোদক অৰ্পণ কৰে, সি সেই নিশ্চিত ফল পায়।

Verse 112

मन्वादौ च युगादौ च व्यतीपाते दिनक्षये । यो दद्यात्पितृमातृभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

মন্বন্তৰৰ আৰম্ভণিতে, যুগৰ আৰম্ভণিতে, ব্যতীপাতে আৰু দিনশেষত—যি জনে পিতৃ আৰু মাতৃসকললৈ দান-অৰ্পণ কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 113

अस्माहके नरो यस्तु स्नात्वा सम्पूजयेद्धरिम् । ब्रह्माणं शङ्करं भक्त्या कुर्याज्जागरणक्रियाम्

অস্মাহক তীৰ্থত যি নৰ স্নান কৰি বিধিমতে হৰিক পূজা কৰে, আৰু ভক্তিৰে ব্ৰহ্মা আৰু শংকৰকো সন্মান কৰে, তেওঁ জাগৰণ-কৰ্ম পালন কৰিব লাগে।

Verse 114

सर्वपापविनिर्मुक्तः शक्रातिथ्यमवाप्नुयात् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यः पश्यति जनार्दनम्

সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁ শক্র (ইন্দ্ৰ)ৰ আতিথ্য লাভ কৰে। সেই তীৰ্থত যি নৰ স্নান কৰি জনাৰ্দনৰ দৰ্শন কৰে, তেওঁ এই ফল পায়।

Verse 115

विशेषविधिनाभ्यर्च्य प्रणम्य च पुनःपुनः । सपुत्रेण च तेनैव पितॄणां विहिता गतिः

বিশেষ বিধিৰে আৰ্চনা কৰি আৰু পুনঃপুনঃ প্ৰণাম কৰি, সেই নৰেই নিজৰ পুত্ৰসহ পিতৃসকলৰ বাবে বিধিত কল্যাণময় গতি স্থাপন কৰে।

Verse 116

एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सत्कार्यकारणोपेताः सुसूक्ष्माः सुमहाफलाः

একমূর্তিত ত্ৰয়ো দেৱ—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ। সত্য কাৰণ-কাৰ্যৰ সৈতে যুক্ত, অতি সূক্ষ্ম আৰু অতি মহাফলদায়ক।

Verse 117

एतत्ते कथितं राजन्महापातकनाशनम् । अस्माहकस्य माहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि

হে ৰাজন! তোমাক এই কথা কোৱা হ’ল—ই মহাপাতক নাশক। অস্মাহকৰ মাহাত্ম্য আমি বৰ্ণনা কৰিলোঁ; এতিয়া আৰু কি সুধিব বিচাৰিছা?