वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity
অধ্যায় ২৩ সংলাপৰূপে গঠিত। ব্যাসে সনৎকুমাৰক সোধে—জালন্ধৰৰ প্ৰসঙ্গত হৰি (বিষ্ণু) কি কৰ্ম কৰিলে আৰু ধৰ্ম কেনেকৈ পৰিত্যক্ত হ’ল। সনৎকুমাৰে বৰ্ণনা কৰে যে বিষ্ণু জালন্ধৰৰ দিশে গৈ বৃন্দাৰ পাতিব্ৰত্য-শক্তি ভাঙিবলৈ কৌশল আৰম্ভ কৰে, কিয়নো সেই শক্তিয়েই দৈত্যৰ বল আৰু অজেয়তাৰ সৈতে গূঢ়ভাৱে জড়িত। তাৰ পাছত মায়াজনিত দুঃস্বপ্নে বৃন্দা ব্যাকুল হয়—স্বামী অশুভ বিকৃত ৰূপত দেখা দিয়ে (নগ্ন, তেললিপ্ত, অন্ধকাৰ-সম্পৰ্কিত, দক্ষিণমুখে গমনৰত) আৰু নগৰী সমুদ্ৰত ডুবি যোৱা যেন লাগে। জাগি উঠি সি সূৰ্যক ম্লান/দোষযুক্ত দেখে, ভয়-শোকত আচ্ছন্ন হয়, আৰু উঁচু ঠাই বা উদ্যানত সখীসকলৰ সৈতে থাকিলেও শান্তি নাপায়। এই অধ্যায়ে কাৰণ-শৃংখলা স্থাপন কৰে—দৈৱী মায়াই মন অস্থিৰ কৰে, অমঙ্গল লক্ষণে ধৰ্মভংগৰ সংকেত দিয়ে, আৰু আগলৈ হোৱা পাতিব্ৰত্য-ভংগৰ ভূমিকা প্ৰস্তুত কৰে।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ वद त्वं वदतां वर । किमकार्षीद्धरिस्तत्र धर्मं तत्याज सा कथम्
ব্যাস ক’লে—হে সৰ্বজ্ঞ সনৎকুমাৰ, বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! কওকচোন, হৰিয়ে তাত কি কৰিলে আৰু সেই অৱস্থাত তেওঁ ধৰ্ম কেনেকৈ ত্যাগ কৰিলে?
Verse 2
सनत्कुमार उपाच । विष्णुर्जालंधरं गत्वा दैत्यस्य पुटभेदनम् । पातिव्रत्यस्य भंगाय वृन्दायाश्चा करोन्मतिम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—বিষ্ণু জালন্ধৰৰ ওচৰলৈ গৈ সেই দৈত্যৰ ৰক্ষাশক্তি ভেদ কৰিবলৈ আৰু বৃন্দাৰ পতিব্ৰতা-ধৰ্ম ভংগ হ’বলৈ এক উপায়ৰ চিন্তা কৰিলে।
Verse 3
वृन्दां स दर्शयामास स्वप्नं मायाविनां वरः । स्वयं तन्नगरोद्यानमास्थितोऽद्भुतविग्रहः
দিব্য মায়াৰ পৰম অধিপতিয়ে বৃন্দাক স্বপ্ন দৰ্শন কৰালে; আৰু নিজে আশ্চৰ্য দেহ ধৰি সেই নগৰৰ উদ্যানত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 4
अथ वृन्दा तदा देवी तत्पत्नी निशि सुव्रता । हरेर्मायाप्रभावात्तु दुस्स्वप्नं सा ददर्श ह
তেতিয়া তেওঁৰ পত্নী, সুৱ্ৰতা বৃন্দা দেৱীয়ে, ৰাতিৰ সময়ত হৰিৰ মায়া-প্ৰভাৱত এক অশুভ স্বপ্ন দেখিলে।
Verse 5
स्वप्नमध्ये हि सा विष्णुमायया प्रददर्श ह । भर्त्तारं महिषारूढं तैलाभ्यक्तं दिगंबरम्
স্বপ্নৰ মাজত তেওঁ বিষ্ণুৰ মায়াৰ বলত নিজৰ স্বামীক দেখিলে—মহিষত আৰূঢ়, তেলৰে অভ্যক্ত, দিগম্বৰ।
Verse 6
कृष्णप्रसूनभूषाढ्यं क्रव्यादगणसेवितम् । दक्षिणाशां गतं मुंडं तमसा च वृतं तदा
কৃষ্ণ পুষ্পে ভূষিত আৰু ক্রব্যাদ-গণে সেৱিত সেই মুণ্ড তেতিয়া দক্ষিণ দিশলৈ গ’ল আৰু তমসাৰে আৱৃত হ’ল।
Verse 7
स्वपुरं सागरे मग्नं सहसैवात्मना सह । इत्यादि बहुदुस्स्वप्नान्निशांते सा ददर्श ह
ৰাতিৰ অন্তত তেওঁ বহু ভয়ংকৰ দুষ্স্বপ্ন দেখিলে—যেনে তেওঁৰ নিজ নগৰ হঠাৎ সাগৰত ডুব গ’ল আৰু তেওঁ নিজেও তাৰ সৈতে।
Verse 8
ततः प्रबुध्य सा बाला तं स्वप्नं स्वं विचिन्वती । ददर्शोदितमादित्यं सच्छिद्रं निःप्रभं मुहुः
তেতিয়া সেই বালিকা জাগি উঠি নিজৰ সপোনটো মনতে ভাবিলে। সি বাৰে বাৰে উদিত সূৰ্যক দেখিলে—যেন তাত ছিদ্ৰ আছে আৰু জ্যোতি নোহোৱা।
Verse 9
तदनिष्टमिदं ज्ञात्वा रुदंती भयविह्वला । कुत्रचिन्नाप सा शर्म गोपुराट्टालभूमिषु
এইটো অনিষ্ট বুলি জানি সি কান্দি কান্দি ভয়ত বিহ্বল হ’ল। গোপুৰ আৰু উঁচা প্ৰহৰী-মাচাৰ ভূমিতো সি ক’তো শান্তি নাপালে।
Verse 10
ततस्सखीद्वययुता नगरोद्यानमागमत् । तत्रापि सा गता बाला न प्राप कुत्रचित्सुखम्
তাৰ পাছত সেই বালিকাই দুজনী সখীৰ সৈতে নগৰৰ উদ্যানলৈ গ’ল। কিন্তু তাতো গৈ সি ক’তো সুখ নাপালে।
Verse 11
ततो जलंधरस्त्री सा निर्विण्णोद्विग्नमानसा । वनाद्वनांतरं याता नैव वेदात्मना तदा
তাৰ পাছত জলন্ধৰৰ পত্নী, বিষণ্ণ আৰু উদ্বিগ্ন মন লৈ, এটা বন পৰা আন এটা বনলৈ গ’ল। সেই সময়ত সি নিজৰ আত্মস্বরূপৰ বোধো নাপালে।
Verse 12
भ्रमती सा ततो बाला ददर्शातीव भीषणौ । राक्षसौ सिंहवदनौ दृष्ट्वा दशनभासुरौ
তাৰ পাছত ঘূৰি ফুৰোঁতে সেই বালিকাই দুজন অতি ভয়ংকৰ ৰাক্ষস দেখিলে—সিংহমুখ, আৰু ভয়ানক দীপ্তিত ঝলমল কৰা দাঁত। তেওঁলোকক দেখি সি আতংকত কঁপিবলৈ ধৰিলে।
Verse 13
तौ दृष्ट्वा विह्वलातीव पलायनपरा तदा । ददर्श तापसं शांतं सशिष्यं मौनमास्थितम्
সেই দুজনক দেখি তাই অত্যন্ত ব্যাকুল হৈ তৎক্ষণাৎ পলাই যাবলৈ উদ্যত হ’ল। তেতিয়া তাই শিষ্যসহ মৌনত স্থিত এক শান্ত তপস্বীক দেখিলে।
Verse 14
ततस्तत्कंठमासाद्य निजां बाहुलतां भयात् । मुने मां रक्ष शरणमागतास्मीत्यभाषत
তাৰ পাছত ভয়তে তাই তেওঁৰ কণ্ঠ ধৰি নিজৰ বাহুবন্ধনে মুৰুককৈ আঁকোৱালি ধৰি ক’লে—“হে মুনি, মোক ৰক্ষা কৰক; মই শৰণাগত।”
Verse 15
मुनिस्तां विह्वलां दृष्ट्वा राक्षसानुगतां तदा । हुंकारेणैव तौ घोरौ चकार विमुखौ द्रुतम्
মুনিয়ে তাইক ব্যাকুল আৰু ৰাক্ষসৰ দ্বাৰা অনুসৃত দেখি, কেৱল এক প্ৰচণ্ড ‘হুঁকাৰ’ৰে সেই দুজন ভয়ংকৰ দানৱক দ্ৰুত বিমুখ কৰিলে।
Verse 16
तद्धुंकारभयत्रस्तौ दृष्ट्वा तौ विमुखौ गतौ । विस्मितातीव दैत्येन्द्रपत्नी साभून्मुने हृदि
সেই ‘হুঁকাৰ’ৰ ভয়তে ত্ৰস্ত হৈ দুয়োটা বিমুখ হৈ আঁতৰি যোৱা দেখি, দৈত্যেন্দ্ৰৰ পত্নী অন্তৰত অতিশয় বিস্মিত হ’ল, হে মুনি।
Verse 17
ततस्सा मुनिनाथं तं भयान्मुक्ता कृतांजलिः । प्रणम्य दंडवद्भूमौ वृन्दा वचनमब्रवीत्
তাৰ পাছত ভয়মুক্ত বৃন্দাই কৰযোৰে সেই মুনিনাথক প্ৰণাম কৰি, ভূমিত দণ্ডৱৎ পৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 18
वृन्दोवाच । मुनिनाथ दयासिन्धो परपीडानिवारक । रक्षिताहं त्वया घोराद्भयादस्मात्ख लोद्भवात्
বৃন্দাই ক’লে— হে মুনিনাথ, দয়াৰ সাগৰ, পৰ-পীড়া নিবারক! এই দুষ্ট-মূলৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ঘোৰ ভয়ৰ পৰা তুমি মোক ৰক্ষা কৰিলা।
Verse 19
समर्थस्सर्वथा त्वं हि सर्वज्ञोऽपि कृपानिधे । किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि कृपया तन्निशामय
হে কৃপানিধি! আপুনি সৰ্বতোভাবে সমৰ্থ; সৰ্বজ্ঞ হৈও মই এটা নিবেদন কৰিব বিচাৰোঁ। কৃপা কৰি সেয়া শুনক।
Verse 20
जलंधरो हि मद्भर्ता रुद्रं योद्धुं गतः प्रभो । स तत्रास्ते कथं युद्धे तन्मे कथय सुव्रत
হে প্ৰভো! জলন্ধৰ—মোৰ স্বামী—ৰুদ্ৰৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবলৈ গৈছে। তেওঁ তাত সেই যুদ্ধত কেনেকৈ অৱস্থিত? হে সুব্ৰত, মোক কওক।
Verse 21
सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत
সনৎকুমাৰ ক’লে: সেই কথা শুনি মুনিয়ে কপট নীৰৱতা অৱলম্বন কৰিলে। উপায়ত নিপুণ হৈ নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ, কৃপা দেখুওৱা ভাৱে তেওঁ ঊৰ্ধ্বলৈ চালে।
Verse 22
तावत्कपीशावायातौ तं प्रणम्याग्रतः स्थितौ । ततस्तद्भ्रूलतासंज्ञानियुक्तौ गगनं गतौ
সেই সময়তে বানৰৰ দুজন অধিপতি আহি তেওঁক প্ৰণাম কৰি সন্মুখত থিয় হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁৰ ভ্ৰূ-সংকেতত নিযুক্ত হৈ, দুয়ো আকাশপথে গ’ল।
Verse 23
नीत्वा क्षणार्द्धमागत्य पुनस्तस्याग्रतः स्थितौ । तस्यैव कं कबंधं च हस्तावास्तां मुनीश्वर
তাক লৈ গৈ অর্ধক্ষণতে উভতি আহি তেওঁলোকে পুনৰ তাৰ সন্মুখত থিয় হ’ল। হে মুনীশ্বৰ, তেওঁলোকৰ হাতত সেই একে মস্তক আৰু ধড় আছিল।
Verse 24
शिरः कबंधं हस्तौ तौ दृष्ट्वाब्धितनयस्य सा । पपात मूर्छिता भूमौ भर्तृव्यसनदुःखिता
সমুদ্ৰজাতৰ ছিন্ন মস্তক, ধড় আৰু সেই দুটা হাত দেখি, স্বামীৰ ওপৰত অহা বিপদৰ দুখত পীড়িত হৈ তাই মূৰ্ছিত হৈ মাটিত পৰিল।
Verse 25
वृन्दोवाच । यः पुरा सुखसंवादैर्विनोदयसि मां प्रभो । स कथं न वदस्यद्य वल्लभां मामनागसम्
বৃন্দাই ক’লে—হে প্ৰভু! যিয়ে আগতে মধুৰ কথোপকথনেৰে মোক আনন্দ দিছিল, সেয়ে আজি নিৰ্দোষ প্ৰিয়াক কিয় কথা নকয়?
Verse 27
नांगीकृतं हि मे वाक्यं रुद्रतत्त्वमजानता । परं ब्रह्म शिवश्चेति वदंत्या दैत्यसत्तम
হে দৈত্যশ্ৰেষ্ঠ! ৰুদ্ৰতত্ত্ব নজনাৰ বাবে, মই ‘শিৱেই পৰব্ৰহ্ম’ বুলি কওঁতে তুমি মোৰ বাক্য গ্ৰহণ নকৰিলা।
Verse 28
ततस्त्वं हि मया ज्ञातस्तव सेवाप्रभावतः । गर्वितेन त्वया नैव कुसंगवशगेन हि
সেইহেতু তোমাৰ সেবা-ভক্তিৰ প্ৰভাৱত মই তোমাক চিনিলোঁ; কিন্তু কুসঙ্গৰ বশ হৈ গৰ্বিত হৈ তুমি একোও উচিত কাম নকৰিলা।
Verse 29
इत्थंप्रभाष्य बहुधा स्वधर्मस्था च तत्प्रिया । विललाप विचित्रं सा हृदयेन विदूयता
এইদৰে বাৰে বাৰে কৈ, স্বধৰ্মত স্থিৰ সেই প্ৰিয়া নাৰী—দুখে দগ্ধ হৃদয়ে—বহু বিচিত্ৰ ধৰণে বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 30
ततस्सा धैर्यमालंब्य दुःखोच्छ्रवा सान्विमुंचती । उवाच मुनिवर्यं तं सुप्रणम्य कृतांजलिः
তাৰ পাছত তাই ধৈৰ্য ধৰি দুখভৰা নিশ্বাস এৰি, সেই মুনিবৰ্যক গভীৰ প্ৰণাম কৰি অঞ্জলি বঁধি ক’লে।
Verse 31
वृन्दोवाच । कृपानिधे मुनिश्रेष्ठ परोपकरणादर । मयि कृत्वा कृपां साधो जीवयैनं मम प्रभुम्
বৃন্দাই ক’লে—হে কৃপানিধি, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, পৰোপকাৰত আনন্দ লোৱা সাধু! মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি মোৰ প্ৰভুক পুনৰ জীৱিত কৰক।
Verse 32
यत्त्वमस्य पुनश्शक्तो जीवनाय मतो मम । अतस्संजीवयैनं मे प्राणनाथं मुनीश्वर
তুমি মোৰ মতে পুনৰ তেওঁক জীৱন দিবলৈ সক্ষম; সেয়ে হে মুনীশ্বৰ, মোৰ প্ৰাণনাথ প্ৰিয়তমক সংজীৱিত কৰা।
Verse 33
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा दैत्यपत्नी सा पतिव्रत्यपरायणाः । पादयोः पतिता तस्य दुःखश्वासान् विमुञ्चती
সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে কৈ সেই দৈত্যৰাজৰ পত্নী, পতিব্ৰতা-ধৰ্মত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট, তেওঁৰ পাৱত লুটাই পৰিল আৰু দুখভৰা গম্ভীৰ নিশ্বাস এৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 34
मुनिरुवाच । नायं जीवयितुं शक्तो रुद्रेण निहतो युधि । रुद्रेण निहता युद्धे न जीवन्ति कदाचन
মুনিয়ে ক’লে—ইয়াক জীৱিত কৰিব নোৱাৰি; কিয়নো যুদ্ধত ৰুদ্ৰে ইয়াক নিহত কৰিছে। ৰুদ্ৰৰ হাতে ৰণত নিহত হোৱা কেতিয়াও পুনৰ জীৱিত নহয়।
Verse 35
तथापि कृपयाविष्ट एनं संजीवयाम्यहम् । रक्ष्याश्शरणगाश्चेति जानन्धर्मं सनातनम्
তথাপি কৃপাৰে আৱিষ্ট হৈ মই ইয়াক সংজীৱিত কৰিম; কিয়নো সনাতন ধৰ্ম জানো—শৰণাগতক ৰক্ষা কৰাই কৰ্তব্য।
Verse 36
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स मुनिस्तस्या जीवयित्वा पतिं मुने । अंतर्दधे ततो विष्णुस्सर्वमायाविनां वरः
সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে কৈ, হে মুনী, সেই ঋষিয়ে তাইৰ স্বামীক সংজীৱিত কৰিলে; তাৰ পিছত সকলো মায়াবিদৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বিষ্ণু অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 37
द्रुतं स जीवितस्तेनोत्थितः सागरनन्दनः । वृन्दामालिंग्य तद्वक्त्रं चुचुंब प्रीतमानसः
সেই দিৱ্য প্ৰভাৱত সাগৰনন্দন তৎক্ষণাৎ পুনৰ জীৱিত হৈ উঠিল। বৃন্দাক আলিঙ্গন কৰি আনন্দভৰা হৃদয়ে তাইৰ মুখ চুম্বন কৰিলে।
Verse 38
अथ वृन्दापि भर्तारं दृष्ट्वा हर्षितमानसा । जहौ शोकं च निखिलं स्वप्नवद्धृद्यमन्यत
তাৰ পাছত বৃন্দাইও স্বামীক দেখি অন্তৰে আনন্দিত হ’ল। সি সকলো শোক ত্যাগ কৰি, মনতে তাক সপোনৰ দৰে বুলি ভাবিলে।
Verse 39
अथ प्रसन्नहृदया सा हि संजातहृच्छया । रेमे तद्वनमध्यस्था तद्युक्ता बहुवासरान्
তাৰ পাছত সি প্ৰসন্নচিত্ত হ’ল আৰু অন্তৰৰ আকাঙ্ক্ষা জাগিল। সি সেই বনমাজত থাকি, তেওঁৰ সৈতে একাত্ম হৈ, বহু দিন আনন্দে ৰমিল।
Verse 40
कदाचित्सुरतस्यांते दृष्ट्वा विष्णुं तमेव हि । निर्भर्त्स्य क्रोधसंयुक्ता वृन्दा वचनमब्रवीत्
এবাৰ মিলনৰ অন্তত বৃন্দাই দেখিলে যে সি নিশ্চয় বিষ্ণুৱেই। ক্ৰোধে ভৰি সি তাক তিৰস্কাৰ কৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 41
वृन्दोवाच । धिक् तदेवं हरे शीलं परदाराभिगामिनः । ज्ञातोऽसि त्वं मया सम्यङ्मायी प्रत्यक्षतापसः
বৃন্দাই ক’লে—ধিক্, হে হৰি! পৰস্ত্ৰীগামী তোমাৰ এই আচৰণ। এতিয়া মই তোমাক স্পষ্টকৈ চিনিলোঁ—তুমি মায়াধাৰী ছলনাকাৰী; মোৰ চকুৰ আগতে তপস্বীৰ ৰূপ ধৰি আছা।
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा क्रोधमापन्ना दर्शयंती स्वतेजसम् । शशाप केशवं व्यास पातिव्रत्यरता च सा
সনৎকুমাৰ ক’লে—এইদৰে কৈ তাই ক্ৰোধত দগ্ধ হৈ নিজৰ তপোতেজ প্ৰকাশ কৰিলে; হে ব্যাস, পতিব্ৰতা সাধ্বীয়ে কেশৱ (বিষ্ণু)ক শাপ দিলে।
Verse 43
रे महाधम दैत्यारे परधर्मविदूषक । गृह्णीष्व शठ मद्दत्तं शापं सर्वविषोल्बणम्
ৰে মহাধম! দৈত্যৰ শত্রু, পৰধৰ্মক কলুষিত কৰা! হে শঠ, মোৰ দিয়া এই শাপ গ্ৰহণ কৰ—যি সকলো বিষতকৈও অধিক উগ্ৰ।
Verse 44
यौ त्वया मायया ख्यातौ स्वकीयौ दर्शितौ मम । तावेव राक्षसौ भूत्वा भार्यां तव हरिष्यतः
তুমি তোমাৰ মায়াৰে যিসকল দুজনক মোৰ আগত ‘মোৰ নিজৰ’ বুলি চিনাই দেখুৱাইছিলা, সেই দুজনেই ৰাক্ষস হৈ তোমাৰ পত্নীক হৰণ কৰিব।
Verse 45
त्वं चापि भार्यादुःखार्तो वने कपिसहायवान् । भ्रम सर्पेश्वरेणायं यस्ते शिष्यत्वमागतः
তুমিও পত্নী-বিয়োগৰ দুখত কাতৰ হৈ, কপিক সহায় কৰি বনতে ভ্ৰমণ কৰিছিলা। আৰু এই সৰ্পেশ্বৰ তোমাৰ শিষ্যত্ব লৈ আহিছে; সেয়ে তাৰ সৈতে ইয়াত ভ্ৰমণ কৰা।
Verse 46
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सा तदा वृन्दा प्रविशद्धव्यवाहनम् । विष्णुना वार्यमाणापि तस्मितासक्तचेतसा
সনৎকুমাৰ ক’লে—এইদৰে কৈ তেতিয়া বৃন্দা হব্যবাহন, অৰ্থাৎ যজ্ঞাগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে। বিষ্ণুৱে বাধা দিলেও তাইৰ চিত্ত সেই সংকল্পতেই দৃঢ়ভাৱে আসক্ত ৰ’ল।
Verse 47
तस्मिन्नवसरे देवा ब्रह्माद्या निखिला मुने । आगता खे समं दारैः सद्गतिं वै दिदृक्षवः
হে মুনি, সেই অৱসৰত ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা নিজৰ-নিজৰ পত্নীৰ সৈতে আকাশপথে তাত উপস্থিত হ’ল, আসন্ন শুভ পৰিণতি—সদ্গতি—দেখিবলৈ আগ্ৰহী হৈ।
Verse 48
अथ दैत्येन्द्रपत्न्यास्तु तज्ज्योतिः परमं महत् । पश्यतां सर्वदेवानामलोकमगमद्द्रुतम्
তাৰ পিছত দৈত্যেন্দ্ৰৰ পত্নীৰ পৰা সেই পৰম মহান জ্যোতি উদ্ভৱ হ’ল; সকলো দেৱতা চাই থাকোঁতেই সি দ্ৰুতগতিতে অন্য লোকলৈ গ’ল।
Verse 49
शिवातनौ विलीनं तद्वृन्दातेजो बभूव ह । आसीज्जयजयारावः खस्थितामर पंक्तिषु
বৃন্দাৰ সেই সমূহৰ তেজ শিৱৰ নিজ দেহত লীন হৈ গ’ল। তেতিয়া আকাশস্থ দেৱপংক্তিসকলৰ মাজত “জয় জয়” বুলিয়া মহা ধ্বনি উঠিল।
Verse 50
एवं वृन्दा महाराज्ञी कालनेमिसुतोत्तमा । पातिव्रत्यप्रभावाच्च मुक्तिं प्राप परां मुने
এইদৰে মহাৰাণী বৃন্দা—কালনেমিৰ কন্যাসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠা—পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত, হে মুনি, পৰম মুক্তি লাভ কৰিলে।
Verse 51
ततो हरिस्तामनुसंस्मन्मुहुर्वृन्दाचिताभस्मरजोवगुंठितः । तत्रैव तस्थौ सुरसिद्धसंघकैः प्रबोध्यमानोपि ययौ न शांतिम्
তাৰ পিছত হৰি বাৰে বাৰে বৃন্দাক স্মৰণ কৰি, বৃন্দাৰ চিতাৰ ভস্ম-ধূলিত আচ্ছন্ন হৈ থাকিল। সেয়া ঠাইতেই তেওঁ থিয় হৈ ৰ’ল; দেৱ-সিদ্ধসংঘে বুজাই দিলেও তেওঁৰ শান্তি নহ’ল।
Frequently Asked Questions
The narrative introduces Viṣṇu’s strategic māyā directed toward Jālandhara’s context, specifically the attempt to undermine Vṛndā’s pātivratya, preceded by her inauspicious dreams and omens.
They function as māyā-mediated destabilization of perception and as Purāṇic omens: the southward movement, darkness, nudity, and sinking city symbolically mark decline, loss of protection, and imminent dharma-disruption.
Viṣṇu’s māyā (illusion/power of appearance) is the operative force; additionally, omens (śakuna) and dream-symbols are emphasized as narrative instruments that foreshadow ethical and cosmic consequences.