Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

পৃথুৱে ক’লে: যেতিয়া সেই মহাপাপী—এজন একেলা পাপাচাৰী—নিহত হয়, তেতিয়া লোকসকল সুখে জীয়াই থাকে, আৰু পুণ্য চিনাক্ত কৰা সাধুসকল বিকশিত হয়।

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

সেয়ে, সেই এক পাপিষ্ঠ, পাপচেতনাক আঘাত কৰি দমন কৰা উচিত। সেয়ে মই তোমাকেই নিশ্চয় বধ কৰিম—হে সকলো সত্ত্ব ধ্বংসকাৰিণী!

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

তোমাৰ দ্বাৰাই এই সকলো বীজ এতিয়া লুপ্ত হৈছে। সিহঁত গিলি দৃঢ় হৈ, প্ৰজাক বধ কৰি, এতিয়া তুমি ক’লৈ যাবা?

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

যেতিয়া পাপ আৰু দুঃআচাৰ বিনাশ হয়, তেতিয়া সাধুজন সুখে জীৱন যাপন কৰে। সেয়ে পাপক দমন কৰিবই লাগে—এইয়েই সত্য, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

ইয়াক প্ৰচেষ্টাৰে ৰক্ষা কৰিব লাগে, কিয়নো ইয়াৰ দ্বাৰাই ধৰ্ম বৃদ্ধি পায়। কিন্তু তোমাৰ দ্বাৰা এক মহাপাপ সংঘটিত হৈছে, যি প্ৰজাৰ বিনাশ ঘটায়।

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

যদি কোনোবাই একজনৰ স্বাৰ্থত—নিজৰ লাভৰ বাবে বা আনৰ বাবে—হত্যা কৰে, আৰু জগতক দুখ দিয়া লোকোপতাপক বধ কৰে, তেন্তে তাৰ কোনো পাপ নাহে।

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

যেতিয়া সেই শুভজন বধ হয়, বহুজন সুখ লাভ কৰে। কিন্তু দুষ্টা বসুধা বধ হ’লে পাপ নহয়—সৰু অপৰাধো নহয়।

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

প্ৰজাৰ হিতৰ বাবে মই তোমাক নিশ্চয় বধ কৰিম—ইয়াত সন্দেহ নাই—যদি তুমি মোৰ পুণ্যযুক্ত ধৰ্মময় আদেশ পালন নকৰা।

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

হে বসুন্ধৰা, জগতৰ কল্যাণৰ বাবে মই তোমাক তীক্ষ্ণ বাণেৰে প্ৰহাৰ কৰিম, যিহেতু তুমি মোৰ আজ্ঞা পালন কৰা নাই।

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

মই মোৰ নিজৰ আধ্যাত্মিক তেজেৰে ত্ৰিলোকত বাস কৰা পবিত্ৰ প্ৰজাসকলক ধৰ্মৰ দ্বাৰা ধাৰণ কৰিম, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

হে বসুন্ধৰা, মোৰ ধৰ্মযুক্ত শাসন গ্ৰহণ কৰি, মোৰ আজ্ঞাৰে এই প্ৰজাসকলক সদায় জীয়াই ৰাখা।

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

হে কল্যাণময়ী, যেতিয়া তুমি আজি মোৰ এই আদেশ পালন কৰিবা, তেতিয়া মই তোমাৰ ওপৰত সদায় সন্তুষ্ট হম আৰু তোমাক সৰ্বদা ৰক্ষা কৰিম।

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

নিসন্দেহে এয়া তুমিয়েই; আৰু অন্যান্য শ্ৰেষ্ঠ ৰজাসকল। গৰুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা সেই পৃথিৱীৰ শৰীৰ বাণেৰে বিন্ধা হৈছিল।

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

ধৰণীয়ে ধৰ্মৰ আধাৰ, মহামতি পৃথু ৱৈন্যক এই বাক্য ক’লে: “হে মহাৰাজ, তোমাৰ আদেশ সত্য, পুণ্য আৰু মহৎ উদ্দেশ্যৰে সংযুক্ত।”

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

প্ৰজাৰ হিতৰ বাবে মই নিশ্চয়েই এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰিম—সন্দেহ নাই—ধাৰ্মিক উদ্যোগ আৰু উপযুক্ত উপায়েৰে, হে নৰেশ্বৰ।

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

উদ্যোগ সফল হয় আৰু মঙ্গলময় আৰম্ভণিও নিশ্চয় ফল দিয়ে। সেয়ে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, সেই উপায় চোৱা যাৰ দ্বাৰা তুমি বাক্যত সত্যৱান হৈ থাকিবা।

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

এই প্ৰজাসকলক ধাৰণ কৰা, যাতে সকলো বৃদ্ধি পায়। মোৰ দেহত তোমাৰ সেই উত্তম বাণ—শিলামুখী—এতিয়া গাঁথি আছে।

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

হে ৰাজন, তুমি নিজেই এই শল্য উঠাই লোৱা; তোমাৰ লোকসকলে ইয়াক অতি বেছি কষ্ট দিছে। হে মহাৰাজ, ইয়াক সমান কৰি দিয়া, যাতে পানী মোৰ ভিতৰত স্থিৰে থাকে।

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

সূতে ক’লে: ধনুৰ আগচাৰে তেওঁ নানা ৰূপৰ গম্ভীৰ পৰ্বতসমূহক আঁতৰাই দিলে, আৰু তাৰ পাছত সমগ্ৰ ভূমিখন সমান আৰু একৰূপ কৰি তুলিলে।

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

সেই সময়ৰ পৰা, হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই পৰ্বতসমূহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। আৰু ৰাজপুত্ৰই তাইৰ (পৃথিৱীৰ) দেহৰ পৰা নিজ বাণসমূহ স্বয়ং উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

তাৰ পাছত ৱৈন্যই সেই সময়ত আনন্দিত মনেৰে (পৃথিৱীক) উঠাই ধৰিলে; আৰু তেওঁৰ বাণাঘাতত গৰ্ত আৰু কন্দৰাসমূহো সমান হৈ গ’ল।

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

এইদৰে পুণ্যবৰ্ধনে সমগ্ৰ পৃথিৱীখন সমান কৰি তুলিলে। আৰু সেই মহাভাগে সকলো সুশৃঙ্খল কৰি তাইৰ (পৃথিৱীৰ) বাবে এটা বাছুৰ নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, আদিম স্বায়ম্ভুৱ মনুক পুনঃ পুনঃ মনত চিন্তা কৰি, ইতিমধ্যে অতীত হোৱা সকলো মন্বন্তৰৰ প্ৰসংগত তেওঁৰ ধ্যান কৰা উচিত।

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

ভূমি বিষম হৈ পৰিল, ক’তো সঠিক পথ নাছিল। এইদৰে ক’তো সমান ক’তো উবুৰ-খাবুৰ, দ্বিজোত্তম ব্ৰাহ্মণসকল নিজে নিজে তাত অৱস্থিত হ’ল।

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

পূৰ্বতে, যেতিয়া চাক্ষুষ মনুৰ মন্বন্তৰ উপস্থিত হ’ল আৰু পূৰ্ব বিসৰ্গ (আগৰ সৃষ্টিৰ) উদ্ভৱ ঘটিল—সেই সময়ত ধৰাতল বিষম আছিল।

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

গাঁও, প্ৰাচীন বসতি আৰু নগৰসমূহৰ বাবে—আৰু দেশসমূহ তথা পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰভূমিৰ প্ৰদেশসমূহৰ বাবে—সিহঁতৰ সীমাৰেখা সঁচাকৈয়ে দেখা নাযায়।

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

কৃষি নাই, বাণিজ্য নাই, গোৰক্ষাো প্ৰচলিত নহয়। কোনেও মিছা কথা নকয়; লোভো নাই, মত্সৰো নাই।

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

নিশ্চয়, তেওঁ কেতিয়াও অহংকাৰৰ পাপ নকৰে, হে দ্বিজসত্তম। এই কথা বৈৱস্বত (মনু) আগমন হোৱা অন্তৰত কোৱা হৈছে।

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, পঞ্চপঞ্চাশৎ সহস্ৰ শ্লোক-সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ‘পৃথূ-উপাখ্যান’ নামৰ ঊনত্রিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

কেতিয়াবা মুকলি ভূমিত, কেতিয়াবা পৰ্বতত; তেতিয়া নদীৰ তীৰত—কুঞ্জত, সকলো তীৰ্থত, আৰু সাগৰৰ তটতো।

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

তেতিয়া পুণ্যৰ বলত সকলো প্ৰজাই নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে; আৰু তেওঁলোকৰ আহাৰ হ’ল ফল, মূল আৰু মধুও।

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁলোকৰ আহাৰ অতি কষ্টেৰে হে লাভ হৈছিল। প্ৰজাৰ দুখ-কষ্ট দেখি, পৃথু ৱৈন্যই নিশ্চয়েই তেওঁলোকৰ দুঃস্থতা লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

হে প্ৰিয়, সেই ভূভুজে স্বায়ম্ভুৱ মনুক ‘বৎস’ (বাছুৰ) ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে; আৰু তেওঁ নিজৰ হাতকেই পাত্ৰ ৰূপে স্থিৰ কৰিলে—এইদৰে, হে মহামতে।

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

তেতিয়া পুৰুষব্যাঘ্ৰ পৃথুৱে বসুধাক দুহিলে; সকলো শস্যময় ক্ষীৰ, সকলো অন্নসহ আৰু উত্তম গুণে বিভূষিত হৈ ওলাই আহিল।

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

সেই পুণ্যময়, সুধাসদৃশ উৎকৃষ্ট অন্নে সেই প্ৰজাসকলে দেৱতাসকলক তৃপ্ত কৰে, তদ্ৰূপে পিতৃসকলক আৰু আনসকলকো সন্তুষ্ট কৰে।

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

সেই বৈন্য ৰজাৰ কৃপাতে সেই প্ৰজাসকলে সুখে জীৱন যাপন কৰে; আৰু তাৰ পাছত দেৱতাসকলক আৰু পিতৃসকলক অন্ন অৰ্পণ কৰি যথাবিধি থাকে।

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

ব্ৰাহ্মণসকলক বিশেষকৈ আৰু অতিথিসকলকো আগতে সেৱা কৰি, হে দ্বিজোত্তম, সেই পুণ্যৱান প্ৰজাসকলে তাৰ পাছতহে ভোজন কৰে।

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

আন কিছুমানে যজ্ঞৰ দ্বাৰাই পূজা কৰে আৰু জনাৰ্দনক তৰ্পণ কৰে; আৰু সেই যজ্ঞীয় অন্নে দেৱতাসকলে দেৱেশ্বৰ প্ৰভুত তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

পুনৰ মাধৱৰ প্ৰেৰিত বৰ্ষাবাহী মেঘে বৰষে; তাৰ পৰা পবিত্ৰ মহৌষধিসমূহ জন্মে, যিবোৰে প্ৰচুৰ পুণ্য দান কৰে।

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

সকলো ধৰণৰ কৃষিজ শস্য প্ৰজাপতি পৃথু ৱৈন্যই উৎপন্ন কৰিলে; সেই অন্নৰ দ্বাৰাই সকলো প্ৰজা আজিও নিত্যজীৱনে চলি আছে।

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

ঋষিসকল একত্ৰিত হোৱাত এই বসুন্ধৰাক দোহা হৈছিল; আৰু পুনৰ মহাভাগ্যবান, সত্যবাদী বিপ্ৰসকলৰ দ্বাৰা, তদুপৰি দেৱসকলৰ দ্বাৰাও।

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

সোম বৎসৰূপে হ’ল আৰু দেৱগুৰু স্বয়ং দোহক হ’ল; সেই দোহনত পুষ্টিদায়ক ক্ষীৰ-পয়ঃ উৎপন্ন হ’ল, যুগোপযোগী, যাৰ দ্বাৰা অমৰসকল জীৱে।

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

তেওঁলোকৰ সত্যতা আৰু পুণ্যৰ বলত সকলো জীৱ জীয়াই থাকে; সত্য-পুণ্যত বসুন্ধৰা প্ৰবাহিত হয়, যেন ঋষিসকলে দোহি পোষণ কৰিছে।

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

এতিয়া মই বৰ্ণনা কৰিম, হে প্ৰিয় বৎস, প্ৰাচীন কালত পিতৃসকলে কেনেকৈ এই ধৰণীক দুহিছিল আৰু কোন বিধি অনুসাৰে সেই কৰ্ম সম্পন্ন হৈছিল।

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

ৰূপাৰ সুপাত্ৰ সাজি, তাত স্বধা-অৰ্পণযুক্ত অমৃতসাৰ মিশ্ৰিত ক্ষীৰ স্থাপন কৰিলে; যমক বৎস ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে, আৰু অন্তক (মৃত্যু) নিজেই দোহনকাৰী হ’ল।

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

তাৰ পাছত নাগ আৰু সৰ্পসকলক দুহা হ’ল, তক্ষকক বৎস কৰা হ’ল; আৰু দ্বিজোত্তমসকলে আলাবু (লাউ) পাত্ৰ লৈ বিষকেই ক্ষীৰৰূপে আহৰণ কৰিলে।

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

নাগসকলৰ বাবে তেতিয়া প্ৰতাপৱান ধৃতৰাষ্ট্ৰই দোহনকাৰী হ’ল। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁৰ দ্বাৰাই সৰ্প আৰু নাগসকল তৃপ্ত হৈ জীৱন ধাৰণ কৰে।

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

সেইহেতু, হে দ্বিজোত্তম, নাগসকলো অতি উগ্ৰ হৈ বিচৰণ কৰে; আৰু সৰ্পসকলো ঘোৰ ৰূপ আৰু ভয়ংকৰ বিষেৰে আতংকজনক।

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

সেইটোৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকে জীৱন ধাৰণ কৰে—ভয়ংকৰ, বিশাল শৰীৰ আৰু মহাবলশালী; তেওঁলোকৰ আহাৰ, আচৰণ, বীৰ্য আৰু পৰাক্ৰম তেনেকুৱাই।

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল! এতিয়া মই বৰ্ণনা কৰিম যে কেনেকৈ অসুৰ আৰু দানৱসকলে প্ৰস্তুতি চলাই পৃথিৱীখন দোহন কৰিছিল।

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

ইয়াত খাদ্যৰ অনুৰূপ আৰু সকলো কামনা পূৰণ কৰা এটা লোৰ পাত্ৰ লোৱা হৈছিল; আৰু গাখীৰক মায়াৰ দ্বাৰা ভ্ৰমাত্মক কৰা হৈছিল, যি সকলো শত্ৰু বিনাশকাৰী।

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

তেওঁলোকৰ মাজত বাছৰটো আছিল প্ৰতাপী বিৰোচন; দৈত্যসকলৰ পুৰোহিত আছিল দ্বিমূৰ্ধা আৰু মহাবলশালী মধু আছিল দোহনকাৰী।

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

সেই মায়াৰ দ্বাৰাই মহাবলশালী দৈত্যসকল পৰিচালিত হয়—তেওঁলোক মহাজ্ঞানী, বিশালকায়, মহাতেজস্বী আৰু পৰাক্ৰমী।

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

সেই বল, অৰ্থাৎ তেওঁলোকৰ পুৰুষাৰ্থ-শক্তিয়েই দানৱসকলক জীৱন ধাৰণ কৰায়; সেই একে মায়াশক্তিৰ দ্বাৰাই আজিও তেওঁলোকে সকলোকে মোহিত কৰে, হে দ্বিজোত্তম।

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

মিতপ্ৰজ্ঞাসকলেই কাৰ্য প্ৰৱৰ্তায়—এইয়েই তেওঁলোকৰ বল। তেনেদৰে, সকলোৰে আধাৰ সেই মেদিনী (পৃথিৱী)ক তেতিয়া যক্ষসকলে দুগ্ধৰূপে দোহন কৰিছিল।

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

এইদৰে আমি শুনিছোঁ, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, প্ৰাচীন কল্পত মহাত্মাসকলৰ পৰা: বিস্তৃত আৰু সুপ্ৰসাৰিত লৌহপাত্ৰত দুগ্ধময় পাত্ৰ আছিল, যি অন্তৰ্ধান-শক্তিযুক্ত।

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

তেতিয়া মহাপ্ৰাজ্ঞ বৈশ্ৰৱণক বৎস ৰূপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল; মণিধৰৰ পুণ্যবান পিতা, প্ৰাজ্ঞ আৰু বুদ্ধিমানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

দোহনকাৰী আছিল ৰজতনাভ; আৰু তাত আছিল এক মহামতি—সৰ্বজ্ঞ, সৰ্বধৰ্মজ্ঞ—যক্ষৰাজৰ বলৱান পুত্ৰ বলি।

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

তেওঁ আছিল অষ্টভুজ, মহatejস্বী, দ্বিমস্তক আৰু কঠোৰ তপস্বী। হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁৰ বাবেই যক্ষসকলেও সদায় বিচৰণ কৰি ফুৰিছিল।

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

পুনৰ এই পৃথিৱীক মহাবলী ৰাক্ষস আৰু পিশাচসকলে দোহন কৰিছিল; তেওঁলোক আছিল পীড়িত আৰু তেওঁলোকৰ জলৰাশি দগ্ধ হৈ গৈছিল।

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

সেই নৰকপালটো এটা মৃতদেহৰ পাত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। তীব্ৰ ক্ৰোধ আৰু আক্ৰমণাত্মক সেইবোৰে সুপ্ৰজাক ভক্ষণ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল।

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

তেওঁলোকৰ মাজত মহাবলী ৰজতনাভ দোহনকাৰী হৈছিল; আৰু বাছৰটোৰ নাম আছিল সুমালী। গাখীৰৰ পৰিৱৰ্তে কেৱল তেজহে দোহন কৰা হৈছিল।

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

মহাবলী ৰাক্ষস, যাতুধান আৰু পিশাচসকল সেই উপায়েৰেই জীয়াই থাকে; তেনেদৰে যক্ষ আৰু ভয়ংকৰ ভূতৰ দলবোৰেও।

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

পুনৰ গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলেই বসুন্ধৰাক দুহিলে; অতি বিদ্বানজনক বাছুৰ কৰি, চিত্ৰৰথসহ পুনৰো তেওঁলোকে তাইক দুহিলে।

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

তেওঁলোকে পদ্মপাত্ৰত গীত-সঙ্কুল গন্ধৰ্বীয় দিৱ্য সঙ্গীত দুহি ঢালিলে। তেওঁলোকৰ মাজত সুৰুচি নামৰ এজন গন্ধৰ্ব আছিল, মহামতি।

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

তেতিয়া সৰ্বাধিক পুণ্যবান দোহনকাৰী আৰু দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ সেই মহাত্মাসকলে, সেই সময়ত, তাইৰ পৰা শুচি আৰু মধুৰ-গীতসম উৎকৃষ্ট ক্ষীৰ দুহিলে।

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

সেই অমৃতসম সাৰতে গন্ধৰ্বসকলে জীৱে, আৰু অপ্সৰাসকলেও তেনেদৰে। আৰু মহাপুণ্যবান পৰ্বতসকলৰ দ্বাৰা এই বসুন্ধৰাও যেন দুহা হৈছে।

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰত্ন আৰু অমৃতোপম ঔষধিসমূহ; আৰু মহাভাগ বাছুৰো—এইদৰে হিমৱান (হিমালয়)ক যথাবিধি নিযুক্ত কৰা হ’ল।

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

মেৰু পৰ্বত দোহনকাৰী হ’ল, আৰু শৈলজাত পাত্ৰ সাজি লোৱা হ’ল। সেই ক্ষীৰে পুষ্ট হৈ সকলো পৰ্বত মহাতেজস্বী হৈ উঠিল।

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

পুনৰ পুণ্য মহাবৃক্ষসমূহে—কল্পদ্ৰুম আদি—দোহন কৰিলে। তেওঁলোকে পালাশ-কাঠৰ পাত্ৰ আনিলে, যি কটা আৰু জ্বলাই দিয়া পিছতো পুনৰ অঙ্কুৰিত হয়।

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

তেতিয়া শাল গছ দোহা হ’ল; পুষ্পাঙ্গ দোহনকাৰী হ’ল। সেই সময় প্লক্ষ গছ বাছুৰ হ’ল, আৰু গুহ্যক, চাৰণ, সিদ্ধ আৰু বিদ্যাধৰগণ উপস্থিত আছিল।

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

এই (গৌ) দোহনীয়—সৰ্বধাত্ৰী, সৰ্বকামপ্ৰদায়িনী। যি যি লোক যি ইচ্ছা কৰে, পাত্ৰ আৰু বাছুৰৰ বিশেষ ভেদ অনুসাৰে সেয়াই লাভ কৰে।

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

তাই তাই সকলকে সেয়াই নিশ্চিতভাৱে ক্ষীৰ দিয়ে—এনেকুৱা তেওঁৰ সদ্ভাৱ। এই পৃথিৱী ধাত্ৰীও, বিধাত্ৰীও; এইয়েই শ্ৰেষ্ঠ বসুন্ধৰা।

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

এইয়া কামনা-পূৰণ কৰা ধেনু, পুণ্যগুণে অলংকৃত। এইয়াই জ্যেষ্ঠ প্ৰতিষ্ঠা; এইয়াই সৃষ্টিই, এইয়াই প্ৰজা—সকলো জীৱ।

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

এইয়া পাৱনী, পুণ্যদায়িনী আৰু নিজেও পবিত্ৰ; সকলো শস্য অংকুৰিত কৰে। চল-অচল সকলোৰে প্ৰতিষ্ঠা, আৰু সকলোৰে যোনি (উৎস) বটে।

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

এই বিদ্যাই মহালক্ষ্মী স্বৰূপা, সদায় সমগ্ৰ বিশ্বত ব্যাপ্ত। এইয়াই কামনা-পূৰণ কৰা দোগ্ধ্ৰী, আৰু সকলো বীজ অংকুৰিত কৰোঁতা।

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

এইয়া সকলো শ্ৰেয়সৰ মাতা, সকলো লোক ধাৰণ কৰোঁতা। পাঁচ ভূতৰ বাবেও এইয়াই প্ৰকাশ, আৰু এইয়াই ৰূপ।

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

সমুদ্ৰে সীমাবদ্ধ এই পৃথিৱী ‘মেদিনী’ নামে পৰিচিত আছিল; কিয়নো মধু আৰু কৈটভৰ মেদ (চৰ্বি)ৰে ই সম্পূৰ্ণভাৱে প্লাৱিত হৈছিল।

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

সেয়ে ব্ৰহ্মবাদী মুনিসকলে এই পৃথিৱীক ‘মেদিনী’ বুলি ক’লে; আৰু হে প্ৰাজ্ঞ, যিহেতু তাই বেণপুত্ৰ পৃথুক গ্ৰহণ কৰিলে, সেয়েহে সৎপুৰুষসকলে তাইক পৃথুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি জানে।

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

কন্যাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰি সেই দেৱী ‘পৃথিৱী’ বুলি কোৱা হয়। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই ৰজাই এই বসুন্ধৰাক সুৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

হে দ্বিজসকল, ই গাঁও আৰু গৃহসমূহৰ আধাৰ; নগৰ আৰু পট্টনৰে অলংকৃত। শস্যভূমি আৰু খনিজে সমৃদ্ধ, স্ফীত-সমৃদ্ধিশালী, আৰু সকলো তীৰ্থৰ পবিত্ৰতা নিজৰ ভিতৰত ধাৰণ কৰা।

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

এইদৰে বসুমতী দেৱী সদায় সকলো লোকত ব্যাপ্ত। এইদৰে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাইৰ মহিমা পুৰাণত পৰিপাঠ কৰা হয়।

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

বেণপুত্ৰ পৃথু মহাভাগ্যবান আছিল, সকলো ধৰ্মকৰ্মৰ প্ৰকাশক। যেনে বিষ্ণু, যেনে ব্ৰহ্মা, যেনে সনাতন ৰুদ্ৰ।

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

তিনিও দেব নমস্কাৰযোগ্য; দেবগণৰ অগ্ৰগণ্য আৰু ব্ৰহ্ম-বাদীসকলো নমস্কাৰযোগ্য। তদ্ৰূপে সকলো ব্ৰাহ্মণ আৰু ঋষিও নমস্কাৰযোগ্য—আৰু নৃপোত্তম, শ্ৰেষ্ঠ ৰজাও নমস্কাৰযোগ্য।

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

যি বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমৰ স্থাপক, যি সকলো লোকক ধাৰণ কৰে—এই জগতত ৰাজত্ব কামনা কৰা ভাগ্যবান ৰজা আৰু মহাপ্ৰভাৱশালী শাসকসকলে তাকেই অনুসন্ধান কৰি সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

আদি ৰজা, প্ৰতাপৱান পৃথু ৱৈন্য নমস্কাৰযোগ্য আছিল। ধনুৰ্বেদত নিপুণ, সদায় জয়কামনাৰে উদ্‌গ্ৰীৱ যোদ্ধাসকলে তেওঁক সদায় ঘিৰি ৰাখিছিল।

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

মহাৰাজ, যি পৃথিৱীৰ ধাৰকসকলক জীৱিকা দান কৰে, নমস্কাৰযোগ্য। এইদৰে, হে দ্বিজোত্তম, দানৰ যোগ্য পাত্ৰৰ বিশেষ ভেদসমূহ মই ব্যাখ্যা কৰিলোঁ।

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

হে ৰাজন, তোমাৰ সন্মুখত বাছুৰৰ বিশেষ ভেদ আৰু দোহনকাৰীৰ ভেদ বৰ্ণনা কৰা হ’ব। লগতে দুধৰো বিশেষ লক্ষণসমূহ—ভূভুজা (পৃথিৱীৰ শাসক) যিদৰে যথাযথকৈ নিৰ্দেশ কৰিছিল, সেইদৰে।

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

ইয়াক তোমালোকক আগতেই সত্যৰূপে যথাযথভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ই ধন্য, যশ দানকাৰী, আৰোগ্যদায়ক, পুণ্যময় আৰু পাপ বিনাশক।

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

হে দ্বিজোত্তমসকল! যি কোনোবাই পৃথু ৱৈন্যৰ চৰিত্ৰ শুনে, তাৰ বাবে ভগীৰথী (গঙ্গা)ত স্নান কৰাৰ পুণ্য দিনেদিনে উদয় হয়।

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধচিত্ত হৈ সি বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।