The Description of the Worship of Rāma and Others (Rāmādi-pūjā-vidhāna)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ रामस्य मनवो वक्ष्यंते सिद्धिदायकाः । येषामाराधनान्मर्त्यास्तरंति भवसागरम् ॥ १ ॥

সনৎকুমাৰ ক’লে—এতিয়া মই শ্ৰীৰামৰ সিদ্ধিদায়ক মন্ত্ৰসমূহ ঘোষণা কৰিম; যাৰ আৰাধনাৰে মৰ্ত্যসকলে ভৱসাগৰ পাৰ হয়।

Verse 2

सर्वेषु मंत्रवर्येषु श्रेष्ठं वैष्णवमुच्यते । गाणपत्येषु सौरेषु शाक्तशैवेष्वभीष्टदम् ॥ २ ॥

সকলো উৎকৃষ্ট মন্ত্ৰৰ মাজত বৈষ্ণৱ মন্ত্ৰকেই শ্ৰেষ্ঠ বোলা হয়; গাণপত্য, সৌৰ, শাক্ত আৰু শৈৱ মন্ত্ৰসমূহৰ মাজতো সেয়াই অভীষ্ট ফল দিয়ে।

Verse 3

वैष्णवेष्वपि मंत्रेषु राममंत्राः फलाधिकाः । गाणपत्यादिमंत्रेभ्यः कोटिकोटिगुणाधिकाः ॥ ३ ॥

বৈষ্ণৱ মন্ত্ৰসমূহৰ মাজতো ৰামমন্ত্ৰ ফলদানে অধিক শ্ৰেষ্ঠ; গাণপত্য আদি মন্ত্ৰতকৈ সেয়া কোটি-কোটি গুণ অধিক প্ৰভাৱশালী।

Verse 4

विष्णुशय्यास्थितो वह्निरिंदुभूषितमस्तकः । रामाय हृदयांतोऽयं महाघौधविनाशनः ॥ ४ ॥

এই পবিত্ৰ অগ্নি বিষ্ণুৰ শয্যাত অধিষ্ঠিত, যাৰ মস্তক চন্দ্ৰে ভূষিত; শ্ৰীৰামৰ বাবে ই হৃদয়ান্তৰত নিবাসী হৈ মহাপাপৰ প্ৰবল স্ৰোত বিনাশ কৰে।

Verse 5

सर्वेषु राममंत्रषु ह्यतिश्रेष्टः षडक्षरः । ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च ॥ ५ ॥

ৰামৰ সকলো মন্ত্ৰৰ মাজত ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰ অতি শ্ৰেষ্ঠ; জ্ঞাত বা অজ্ঞাতভাৱে কৰা ব্ৰহ্মহত্যাসদৃশ সহস্ৰ সহস্ৰ পাপ ই নাশ কৰে।

Verse 6

स्वर्णस्तेय सुरापानगुरुतल्पायुतानि च । कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि वै ॥ ६ ॥

সোণ চুৰি, সুৰাপান আৰু গুৰুপত্নীগমন আদি মহাপাতকৰ সৈতে, কোটি-কোটি সহস্ৰ সংখ্যাত অগণিত উপপাপো আছে।

Verse 7

मंत्रस्योञ्चारणात्सद्यो लयं यांति न संशयः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामश्च देवता ॥ ७ ॥

এই মন্ত্ৰৰ উচ্চাৰণমাত্ৰেই সকলো বিঘ্ন তৎক্ষণাৎ লয় পায়—ইয়াত সন্দেহ নাই। ইয়াৰ ঋষি ব্ৰহ্মা, ছন্দ গায়ত্ৰী আৰু দেবতা শ্ৰীৰাম।

Verse 8

आद्यं बीजं च हृच्छक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ८ ॥

প্ৰথম অক্ষৰেই বীজ; হৃচ্ছক্তি (হৃদয়শক্তি) আৰু বিনিয়োগ—সকল ফলসিদ্ধিৰ বাবে। ছয় দীৰ্ঘস্বৰযুক্ত সেই বীজেৰে ষড়ঙ্গকর্ম বিধিপূৰ্বক কৰা উচিত।

Verse 9

ब्रह्मरंध्रे भ्रुवोर्मध्ये हृन्नाभ्योर्गुह्यपादयोः । मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यस्य केशवादीन्प्रविन्यसेत् ॥ ९ ॥

ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰ, ভ্ৰূমধ্য, হৃদয়, নাভি, গুহ্যদেশ আৰু পদযুগলত ক্ৰমে মন্ত্ৰবৰ্ণৰ ন্যাস কৰি; তাৰপিছত কেশৱ আদি দিব্য নামসমূহ সাৱধানে স্থাপন কৰা।

Verse 10

पीठन्यासादिकं कृत्वा ध्यायेद्धृदि रघूत्तमम् । कालांभोधरकांतं च वीरासनसमास्थितम् ॥ १० ॥

পীঠন্যাস আদি সম্পন্ন কৰি, হৃদয়ত ৰঘূত্তম শ্ৰীৰামৰ ধ্যান কৰা—যি ক’লা বৰষুণ-মেঘৰ দৰে কান্তিমান আৰু বীৰাসনত দৃঢ়ভাবে আসীন।

Verse 11

ज्ञानमुद्रां दक्षहस्ते दधतं जानुनीतरम् । सरोरुहकरां सीतां विद्युदाभां च पार्श्वगाम् ॥ ११ ॥

তেওঁৰ সোঁহাতে জ্ঞানমুদ্ৰা, আন হাতখন জানুত স্থিত; কাষতে বিদ্যুৎসম দীপ্তিময়ী, পদ্মহস্তা সীতা থিয় হৈ আছিল।

Verse 12

पश्यंतीं रामवक्राब्जं विविधाकल्पभूषिताम् । ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः ॥ १२ ॥

সীতা ৰামৰ পদ্মমুখলৈ চাই আছে আৰু নানাবিধ অলংকাৰৰে ভূষিতা—এদৰে ধ্যান কৰিব; এই ধ্যান কৰি মন্ত্রসাধকে লক্ষবৰ্ণ জপ কৰিব আৰু বিধিমতে দশাংশো সম্পন্ন কৰিব।

Verse 13

कमलैर्जुहुयाद्वह्नौ ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । पूजयेद्वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते ॥ १३ ॥

পদ্মফুলেৰে অগ্নিত হোম কৰিব; তাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব। তাৰ পাছত বিমলা আদি শক্তিসহ বৈষ্ণৱ পীঠত পূজা কৰিব।

Verse 14

मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य साधकः । सीतां वामे समासीनां तन्मन्त्रेण प्रपूजयेत् ॥ १४ ॥

মূলমন্ত্ৰেৰে দেৱমূৰ্তি সঙ্কল্প কৰি তাত আৱাহন কৰিব; তাৰ পিছত বাওঁফালে আসীন সীতাক সেই একে মন্ত্ৰেৰে যথাবিধি পূজা কৰিব।

Verse 15

रमासीतापदं ङेंतं द्विठांतो जानकीमनुः । अग्रेः शार्ङ्गं च सम्पूज्य शरान्पार्श्वद्वयेऽर्चयेत् ॥ १५ ॥

ৰমা-সীতাৰ পদ স্থাপন কৰি দ্বিঠান্ত জানকী-মন্ত্ৰেৰে; প্ৰথমে সন্মুখত শাৰ্ঙ্গ ধনুৰ পূজা কৰি, তাৰ পিছত দুয়োপাশে শৰসমূহ অর্চনা কৰিব।

Verse 16

केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वेतान्समर्चयेत् । हनुमंतं च सुग्रीवं भरतं सबिभीषणम् ॥ १६ ॥

পুষ্পৰ কেশৰত ষড়ঙ্গসমূহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব; আৰু পাঁহিত হনুমান, সুগ্ৰীৱ, ভৰত আৰু বিভীষণক সম্যক্ অর্চনা কৰিব।

Verse 17

लक्ष्मणांगदशत्रुघ्नान् जांबवंतं क्रमात्पुनः । वाचयंतं हनूमंतग्रतो धृतपुस्तकम् ॥ १७ ॥

তাৰপিছত ক্ৰমে লক্ষ্মণ, অঙ্গদ, শত্রুঘ্ন আৰু জাম্ববানক দর্শন কৰিব—হাতে পুথি ধৰি পাঠ কৰি আছে, আৰু সন্মুখত শ্ৰোতা ৰূপে হনুমান আসীন।

Verse 18

यजेद्भरतशत्रुघ्नौ पार्श्वयोर्धृतचामरौ । धृतातपत्रं हस्ताभ्यां लक्ष्मणं पृष्टतोऽर्चयेत् ॥ १८ ॥

দুয়োপাশে চামৰ ধৰি থকা ভৰত আৰু শত্রুঘ্নৰ পূজা কৰিব; আৰু পিছফালে দুহাতে ৰাজছত্ৰ ধৰি থকা লক্ষ্মণক অর্চনা কৰিব।

Verse 19

ततोऽष्टपत्रे सृष्टिं च जपंतं विजयं तथा । सुराष्ट्रं राष्ट्रपालं च अकोपं धर्मपालकम् ॥ १९ ॥

তাৰপিছত অষ্টদল পদ্মত সৃষ্টি, বিজয়, সুৰাষ্ট্ৰ, ৰাষ্ট্ৰপাল, অকোপ আৰু ধৰ্মপালক—এই নামসমূহৰ জপ কৰিব।

Verse 20

सुमंतं चेति सम्पूज्य लोके शानायुधैर्युतान् । एवं रामं समाराध्य जीवन्मुक्तः प्रजायते ॥ २० ॥

তাৰপিছত সুমন্ত আদি—লোকৰক্ষাৰ্থে শুভ আয়ুধেৰে যুক্ত—তেওঁলোকক সম্যক্ পূজা কৰি; এইদৰে শ্ৰীৰামৰ আৰাধনা কৰোঁতা জীৱন্মুক্ত হৈ জন্ম লাভ কৰে।

Verse 21

चंदनाक्तैः प्रजुहुयाज्जातीपुष्पैः समाहितः । राजवश्याय कमलैर्धनधान्यादिसिद्धये ॥ २१ ॥

সমাহিতচিত্তে চন্দনলিপ্ত জাতী (জুঁই) ফুল অগ্নিত বিধিপূৰ্বক আহুতি দিব লাগে। পদ্মফুলে হোম কৰিলে ৰজা বশ হয় আৰু ধন-ধান্যাদি সমৃদ্ধি সিদ্ধ হয়।

Verse 22

लक्ष्मीकामः प्रजुहुयात्प्रसूनैर्विल्वसंभवैः । आज्याक्तैर्नीलकमलैर्वशयेदखिलं जगत् ॥ २२ ॥

যি লক্ষ্মী (সমৃদ্ধি) কামনা কৰে, সি বিল্ববৃক্ষজাত ফুলে বিধিপূৰ্বক আহুতি দিব। ঘৃতলিপ্ত নীলপদ্মে হোম কৰিলে সি অখিল জগতক বশ কৰিব পাৰে।

Verse 23

घृताक्तशतवर्वीभिर्दीर्घायुश्च निरामयः । रक्तोत्पलानां होमेन धनं प्राप्नोति वांछितम् ॥ २३ ॥

ঘৃতলিপ্ত শতাবৰীৰ ডাঁটা দিয়ে হোম কৰিলে মানুহ দীঘলীয়া আয়ু আৰু নিৰাময় হয়। আৰু ৰক্তপদ্ম (লাল পদ্ম) হোমে কাম্য ধন লাভ কৰে।

Verse 24

पालाशकुसुमैर्हुत्वा मेधावी जायते नरः । तज्जप्तांभः पिबेत्प्रातर्वत्सरात्कविराड् भवेत् ॥ २४ ॥

পলাশ ফুলে আহুতি দিলে মানুহ মেধাবী হয়। আৰু সেই মন্ত্ৰে জপ কৰা জল প্ৰাতে পান কৰিলে এক বছৰৰ ভিতৰত তেজস্বী শ্ৰেষ্ঠ কবি-ঋষি হয়।

Verse 25

तन्मंत्रितान्नं भुंजीतमहारोगप्रशांतये । रोगोक्तौषधहोमेन तद्रोगान्मुच्यते क्षणाम् ॥ २५ ॥

মহা ৰোগ প্ৰশমনৰ বাবে সেই মন্ত্ৰে সংস্কৃত অন্ন ভোজন কৰিব লাগে। আৰু ৰোগৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ঔষধি দ্ৰব্যে হোম কৰিলে সি সেই ৰোগৰ পৰা ক্ষণতে মুক্ত হয়।

Verse 26

नदीतीरे च गोष्ठे वा जपेल्लक्षं पयोब्रतः । पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा विद्यानिधिर्भवेत् ॥ २६ ॥

নদীৰ তীৰত বা গোহালিত পয়োব্ৰত পালন কৰি মন্ত্ৰ এক লক্ষ জপ কৰিব লাগে। ঘিঁ মিশ্ৰিত পায়স অগ্নিত আহুতি দিলে সি বিদ্যাৰ নিধি হয়।

Verse 27

परिक्षीणाधिपत्यो यः शाकाहारो जलांतरे । जपेल्लक्षं च जुहुयाद्विल्वपुष्पैर्दशांशतः ॥ २७ ॥

যাৰ অধিপত্য ক্ষয় হৈছে, সি শাকাহাৰ গ্ৰহণ কৰি জলৰ মাজত অৱস্থান কৰিব। মন্ত্ৰ এক লক্ষ জপ কৰি, তাৰ দশাংশ পৰিমাণ বিল্বপুষ্পেৰে আহুতি দিব।

Verse 28

तदैव पुनराप्नोति स्वाधिपत्यं न संशयः । उपोष्य गङ्गातीरांते स्थित्वा लक्षं जपेन्नरः ॥ २८ ॥

তেতিয়া সি নিঃসন্দেহে তৎক্ষণাৎ নিজৰ অধিপত্য পুনৰ লাভ কৰে। উপবাস কৰি গঙ্গাতীৰত অৱস্থান কৰি মানুহে এক লক্ষ জপ কৰিব।

Verse 29

दशांशं कमलैर्हुत्वा विल्वोत्थैर्वा प्रसूनकैः । मधुरत्रयसंयुक्तैरादज्यश्रियमवाप्नुयात् ॥ २९ ॥

পদ্মফুলেৰে বা বিল্ববৃক্ষৰ পুষ্পেৰে নিৰ্ধাৰিত দশাংশ আহুতি দিব লাগে। মধুৰত্রয় সংযুক্ত অৰ্পণে সি আদ্যশ্ৰীসহ সমৃদ্ধি আৰু সৌভাগ্য লাভ কৰে।

Verse 30

मार्गमासे जले स्थित्वा कन्दमूलफलाशनः । लक्षं जप्त्वा दशांशेन पायसैर्जुहुयाद्वसौ ॥ ३० ॥

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত জলত অৱস্থান কৰি কন্দ-মূল-ফল আহাৰ কৰিব লাগে। এক লক্ষ জপ সম্পূৰ্ণ কৰি, বসুসকলৰ দিনত তাৰ দশাংশ পৰিমাণ পায়সেৰে আহুতি দিব লাগে।

Verse 31

श्रीरामचन्द्रसदृशः पुत्रः पौत्रोऽपि जायते । अन्येऽपि बहवः संति प्रयोगामन्त्रराजके ॥ ३१ ॥

মন্ত্ৰৰাজৰ সম্যক প্ৰয়োগে শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ সদৃশ পুত্ৰ, আনকি পৌত্ৰও জন্মে; আৰু বহু অন্য ফলও সিদ্ধ হয়।

Verse 32

किंतु प्रयोगकर्तॄणां परलोको न विद्यते । षट्कोणं वसुपत्रं च तद्बाह्यार्कदलं लिखेत् ॥ ३२ ॥

কিন্তু যিসকলে কেৱল কৌশল হিচাপে এই প্ৰয়োগ কৰে, তেওঁলোকৰ পৰলোকপ্ৰাপ্তি নহয়। ষট্কোণ, তাৰপিছত অষ্টদল পদ্ম, আৰু বাহিৰে সূৰ্যসদৃশ দলমণ্ডল আঁকিব।

Verse 33

षट्कोणेषु षडर्णानि मन्त्रस्य विलिखेद् बुधः । अष्टपत्रे तथाष्टार्णांल्लिखेत्प्रणवगर्भितान् ॥ ३३ ॥

বুদ্ধিমান সাধকে ষট্কোণসমূহত মন্ত্রৰ ছয় অক্ষৰ লিখিব; আৰু অষ্টদল পদ্মত প্ৰণৱ (ওঁ) গৰ্ভিত মন্ত্রৰ আঠ অক্ষৰ লিখিব।

Verse 34

कामबीजं रविदले मध्ये मन्त्रावृताभिधाम् । सुदर्शनावृतं बाह्ये दिक्षु युग्मावृतं तथा ॥ ३४ ॥

ৰবিদলৰ মাজত কামবীজক মন্ত্রনামৰে আৱৃত কৰি স্থাপন কৰিব। বাহিৰে সুদৰ্শনৰে আৱৃত কৰিব; আৰু দিশসমূহতো যুগ্ম-আৱৰণসহ তদ্ৰূপ বিন্যাস কৰিব।

Verse 35

वज्रोल्लसद्भूमिगेहं कन्दर्पांकुशपाशकैः । भूम्या च विलसत्कोणं यन्त्रराजमिदं स्मृतम् ॥ ३५ ॥

যি যন্ত্ৰত বজ্ৰসদৃশ দীপ্ত ভূমিগৃহ শোভিত, কন্দৰ্প (কাম), অঙ্কুশ আৰু পাশৰ চিহ্নে অলংকৃত, আৰু ভূমিক্ষেত্ৰৰ কোণসমূহ স্পষ্টভাৱে উজ্জ্বল—সেইটোক ‘যন্ত্ৰৰাজ’ বুলি স্মৃত।

Verse 36

भूर्जेऽष्टगन्धैः संलिख्य पूजयेदुक्तवर्त्मना । षट्कोणेषु दलार्काब्जान्यावेष्टवृत्तयुग्मतः ॥ ३६ ॥

ভূৰ্জপত্ৰত অষ্টগন্ধে লিখি, পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে তাৰ পূজা কৰিব। ষট্কোণৰ ভিতৰত দলে-যুক্ত সূৰ্য-পদ্ম আঁকি, যুগল সমকেন্দ্ৰিক বৃত্তে আৱেষ্টিত কৰিব।

Verse 37

केशरेष्वष्टपत्रस्य स्वरद्वंद्वं लिखेद् बुधः । बहिस्तु मातृकां चैव मन्त्रं प्राणनिधयनम् ॥ ३७ ॥

অষ্টপত্ৰ পদ্মৰ কেশৰত বুদ্ধিমান জনে স্বৰ-যুগল লিখিব। বাহিৰত মাতৃকা (অক্ষৰমালা) আৰু প্ৰাণনিধান মন্ত্ৰো লিখি বিন্যাস কৰিব।

Verse 38

यन्त्रमेतच्छुभे घस्रे कण्ठे वा दक्षिणे भुजे । मूर्ध्नि वा धारयेन्मंत्री सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३८ ॥

শুভ দিনত মন্ত্ৰসাধকে এই যন্ত্ৰটো গলাত, অথবা সোঁ ভুজাত, নতুবা মূৰ্ধাত ধাৰণ কৰিব; তেনে কৰিলে সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 39

सुदिने शुभनक्षत्रे सुदेशे शल्यवर्जिते । वश्याकर्षणविद्वेषद्रावणोच्चाटनादिकम् ॥ ३९ ॥

শুভ দিনত, শুভ নক্ষত্ৰত আৰু দোষ-শল্যবর্জিত উপযুক্ত দেশত বশ্যকৰণ, আকর্ষণ, বিদ্বেষ, দ্রাৱণ, উচ্চাটন আদি কৰ্ম কৰিব লাগে।

Verse 40

पुष्यद्वयं तथादित्यार्द्रामघासु यथाक्रमम् । दूर्वोत्था लेखनी वश्ये तथाकृष्टौ करंजजा ॥ ४० ॥

দুটা পুষ্য নক্ষত্ৰত, আৰু ক্ৰমে আদিত্য, আৰ্দ্ৰা আৰু মঘাত—বশ্য কৰ্মৰ বাবে দূৰ্বাঘাসৰ লেখনী, আৰু আকর্ষণ কৰ্মৰ বাবে কৰঞ্জ কাঠৰ লেখনী বিধেয়।

Verse 41

नरास्थिजा मारणे तु स्तंभने राजवृक्षजा । शांतिपुष्टष्ट्यायुषां सिद्धयै सर्वापच्छमनाय च ॥ ४१ ॥

মানৱ-অস্থিজাত দ্ৰব্য মাৰণ-কর্মত ব্যৱহাৰ হয়; আৰু ‘ৰাজবৃক্ষ’জাত দ্ৰব্য স্তম্ভন-কর্মত। শান্তি, পুষ্টি, আয়ুস-সিদ্ধি আৰু সকলো আপদাৰ শমনাৰ্থেও ইয়াৰ প্ৰয়োগ কোৱা হৈছে।

Verse 42

विभ्रमोत्पादने चैव शिलायां विलिखेद् बुधः । खरचर्मणि विद्वेषे ध्वजे तूञ्चाटनाय च ॥ ४२ ॥

বিভ্ৰম উৎপাদনৰ বাবে বুদ্ধিমান লোকে তাক শিলাত লিখিব; বিদ্বেষ ঘটাবলৈ গাধাৰ চর্মত; আৰু উচ্ছাটন (দূৰ হটোৱা) উদ্দেশ্যে ধ্বজত লিখিব।

Verse 43

शत्रूणां ज्वरसन्तापशोकमारणकर्मणि । पीतवस्रं लिखित्वा तु साधयेत्साधकोत्तमः ॥ ४३ ॥

শত্ৰুসকলৰ জ্বৰ, দাহ-সন্তাপ, শোক বা মাৰণ-কর্ম সাধনৰ বাবে সাধকসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সাধকে তাক পীত বস্ত্ৰত লিখি কাৰ্য সিদ্ধ কৰিব।

Verse 44

वश्याकृष्टौ चाष्टगन्धैः सम्पूज्य च यथाविधि । चितांगारादिना चैव ताडनोच्चाटनादिकम् ॥ ४४ ॥

বশ্য আৰু আকর্ষণৰ বাবে প্ৰথমে অষ্টগন্ধেৰে বিধিপূৰ্বক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত চিতাৰ অঙ্গাৰ আদি ব্যৱহাৰ কৰি তাড়ন, উচ্ছাটন আদি ক্ৰিয়া কৰিব লাগে।

Verse 45

विषार्कक्षीरयोगेन मारणं भवति ध्रुवम् । लिखित्वैवं यंत्रराजं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत् ॥ ४५ ॥

বিষ আৰু অর্কক্ষীৰৰ সংযোগে মাৰণ নিশ্চিত হয়। এইদৰে ‘যন্ত্রৰাজ’ লিখি গন্ধ, পুষ্প আদি দ্ৰব্যেৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 46

त्रिलोहवेष्टितं कृत्वा धारयेत्साधकोत्तमः । बीजं रामाय ठद्वंद्वं मन्त्रोऽयं रसवर्णकः ॥ ४६ ॥

তিনিধাতুৰে আৱৃত কৰি শ্ৰেষ্ঠ সাধকে তাক ধাৰণ কৰিব। বীজ ‘ৰামায়’; ‘ঠ’ দ্বয়ো বিধেয়—এই মন্ত্ৰ ‘ৰসবৰ্ণক’ (সংকেতাক্ষৰযুক্ত) বুলি কোৱা হয়।

Verse 47

महासुदर्शनमनुः कथ्यते सिद्धिदायकः । सुदर्शनमहाशब्दाच्चक्रराजेश्वरेति च ॥ ४७ ॥

‘মহাসুদৰ্শন’ নামৰ এই মন্ত্ৰ সিদ্ধিদায়ক বুলি কোৱা হৈছে। ‘সুদৰ্শন’ মহাশব্দৰ পৰা ইয়াক ‘চক্ৰৰাজেশ্বৰ’—চক্ৰৰাজৰ অধিপতি—বুলিও অভিহিত কৰে।

Verse 48

दुष्टांतकदुष्टभयानकदुष्टभयंकरम् । छिंधिद्वयं भिंधियुग्मं विदारययुगं ततः ॥ ४८ ॥

হে দুষ্টান্তক, হে দুষ্টভয়ানক, হে দুষ্টভয়ংকৰ! তাৰপিছত ‘ছিন্দি ছিন্দি’, ‘ভিন্দি ভিন্দি’, ‘বিদাৰয় বিদাৰয়’ বুলি জপ কৰিব।

Verse 49

परमन्त्रान् ग्रसद्वंद्वं भक्षयद्वितयं ततः । त्रासयद्वितयं वर्मास्त्राग्निजायांतिमो मनुः ॥ ४९ ॥

তাৰপিছত বৈৰী পৰমন্ত্ৰসমূহক ‘গ্ৰস গ্ৰস’ এই দ্বয়ে গ্ৰাস কৰে, তাৰপিছত ‘ভক্ষয় ভক্ষয়’ এই দ্বিতয়ে ভক্ষণ কৰে। বর্ম-মন্ত্ৰ আৰু অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে অগ্নিজ অন্তিম মনু ‘ত্ৰাসয় ত্ৰাসয়’ দ্বয়ে ত্ৰাস সৃষ্টি কৰে।

Verse 50

अष्टषष्ट्यक्षरः प्रोक्तो यंत्रसंवेष्टने त्वयम् । तारो हृद्भगवान् ङेंतो ङेंतो हि रघुनन्दनः ॥ ५० ॥

যন্ত্ৰ-সংবেষ্টনৰ বাবে অষ্টষষ্টি অক্ষৰৰ মন্ত্ৰ কোৱা হৈছে। প্ৰণৱ ‘ওঁ’ হৃদয়স্থ ভগৱান; আৰু ‘ঙেঁতো ঙেঁতো’ নিশ্চয়েই ৰঘুনন্দন শ্ৰীৰামৰ সংকেত।

Verse 51

रक्षोघ्नविशदायांते मधुरादिप्रसन्न च । वरदानायामितांते नुतेजसेपदमीरयेत् ॥ ५१ ॥

“ৰক্ষোঘ্ন”ৰ পৰা “বিশদায়ান্তে”লৈকে থকা খণ্ডৰ অন্তত, তদ্ৰূপ “মধুৰাদি”ৰে আৰম্ভ হোৱা প্ৰসন্ন খণ্ডৰ অন্তত, আৰু “বৰদানায়”ৰ পৰা “অমিতান্তে”লৈকে থকা খণ্ডৰ অন্তত—“তেজসে” পদ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 52

बालायांते तु रामाय विष्णवे हृदयांतिमः । सप्तचत्वारिंशदर्णो मालामन्त्रोऽयमीरितः ॥ ५२ ॥

শেষত “বালা” বীজ স্থাপন কৰি, আৰু “ৰামায় বিষ্ণবে”ক হৃদয়-মন্ত্ৰৰ অন্তিম পদ কৰি—ই সাতচল্লিশ অক্ষৰৰ মালা-মন্ত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 53

विश्वामित्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् । श्रीरामो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिश्च ठद्वयम् ॥ ५३ ॥

এই মন্ত্ৰৰ ঋষি হিচাপে মুনি বিশ্বামিত্ৰ কোৱা হৈছে; ছন্দ গায়ত্ৰী বুলি উল্লেখ। দেৱতা শ্ৰীৰাম; বীজ ‘বীজ’; শক্তি ধ্ৰুৱ; আৰু ‘ঠ’ দ্বয়ো লক্ষণৰূপে নিৰ্দিষ্ট।

Verse 54

षड्दीर्घस्वरयुग्मायाबीजेनांगानि कल्पयेत् । ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् ॥ ५४ ॥

“ষড্দীৰ্ঘস্বরযুগ্মা” বীজে অঙ্গ-ন্যাস কৰিব লাগে; আৰু ইয়াৰ ধ্যান, পূজা আদি সকলো বিধান পূৰ্ববৎভাৱে আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 55

अयमाराधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रयच्छति । स्वकामसत्यवाग्लक्ष्मीताराढ्यः पञ्चवर्णकः ॥ ५५ ॥

এই মন্ত্ৰ বিধিপূৰ্বক আৰাধিত হলে সকলো কামনা প্ৰদান কৰে। স্বকাম, সত্যবাক্, লক্ষ্মী আৰু তাৰাৰে সমৃদ্ধ এই পঞ্চবৰ্ণক সূত্ৰ সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 56

षडक्षरः षड्विधः स्याञ्चतुर्वर्गफलप्रदः । ब्रह्मा संमोहनः शक्तिर्दक्षिणामूर्तिसंज्ञकः ॥ ५६ ॥

ষড়াক্ষৰ মন্ত্ৰ ছয় প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হৈছে আৰু ই ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষ—চতুৰ্বৰ্গৰ ফল প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ৰূপসমূহ ব্ৰহ্মা, সম্মোহন, শক্তি আৰু ‘দক্ষিণামূর্তি’ নামে খ্যাত।

Verse 57

अगस्त्यः श्रीशिवः प्रोक्तास्ते तेषां मुनयः क्रमात् । अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिः स्मृतः ॥ ५७ ॥

ইয়াৰ বাবে ক্ৰমে ঋষি হিচাপে অগস্ত্য আৰু শ্ৰীশিৱ কোৱা হৈছে। অথবা কামবীজ আদি বাবে বিশ্বামিত্র মুনিকেই দ্ৰষ্টা বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 58

छन्दः प्रोक्तं च गायत्री श्रीरामो देवता पुनः । बीजशक्तिराधमांत्यं मन्त्रार्णैः स्यात्षडंगकम् ॥ ५८ ॥

ছন্দ গায়ত্ৰী বুলি কোৱা হৈছে আৰু দেৱতা পুনৰায় শ্ৰীৰাম। বীজ আৰু শক্তি প্ৰথম আৰু শেষ অক্ষৰ; মন্ত্ৰাক্ষৰেৰে ষড়ঙ্গ গঠন কৰিব লাগে।

Verse 59

बीजैः षड्दीर्घयुक्तैर्वा मंत्रार्णान्पूर्ववन्न्यसेत् । ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले सुवर्णमयमण्डपे ॥ ५९ ॥

ছয় দীৰ্ঘস্বৰযুক্ত বীজেৰে বা অন্যভাবে, পূৰ্ববৎ মন্ত্ৰাক্ষৰৰ ন্যাস কৰিব লাগে। তাৰপিছত কল্পতৰুৰ মূলে, স্বৰ্ণময় মণ্ডপৰ ভিতৰত ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 60

पुष्पकाख्यविमानांतः सिंहासनपरिच्छदे । पद्मे वसुदलेदेवमिंद्रनीलसमप्रभम् ॥ ६० ॥

পুষ্পক নামৰ বিমানৰ ভিতৰত, সিংহাসনৰ পৰিচ্ছদৰ মাজত, অষ্টদল পদ্মত আসীন দেৱক ধ্যান কৰিব লাগে—যি ইন্দ্ৰনীল মণিৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 61

वीरासनसमासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्ततद्धस्तसीतालक्ष्मणसेवितम् ॥ ६१ ॥

তেওঁ বীৰাসনত আসীন, জ্ঞান-মুদ্ৰাৰে বিভূষিত; বাঁও উৰুত হাত থৈ, সীতা আৰু লক্ষ্মণে তেওঁৰ সেৱা কৰিছিল।

Verse 62

रत्नाकल्पं विभुंध्यात्वा वर्णलक्षं जपेन्मनुम् । यद्वा स्मारादिमन्त्राणां जयाभं च हरिं स्मरेत् ॥ ६२ ॥

ৰত্নাকল্প-ৰূপ সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক ধ্যান কৰি লক্ষ বৰ্ণ জপ কৰিব; অথবা স্মাৰ আদি মন্ত্রে জয়-শ্ৰীদাতা হৰিক স্মৰণ কৰিব।

Verse 63

येजनं काम्यकर्माणि सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । रामश्च चन्द्रभ द्रांतो ङेनमोंतो ध्रुवादिकः ॥ ६३ ॥

যজ্ঞ আৰু সকলো কাম্যকৰ্ম ষডৰ্ণ-মন্ত্রৰ বিধি অনুসাৰে সম্পন্ন কৰিব। ‘ৰাম’ আদি ষডৰ্ণ-ৰূপ—চন্দ্ৰভান্ত, ‘ঙে নমোঁ’ অন্ত, আৰু ধ্ৰুৱাদি আৰম্ভ—যথাযথ প্ৰয়োগ কৰিব।

Verse 64

मन्त्रावष्टाक्षरौ ह्येतौ तारांत्यौ चेन्नवाक्षरौ । एतेषां यजनं सर्वं कुर्यान्मंत्री षडर्णवत् ॥ ६४ ॥

এই দুটা মন্ত্র অষ্টাক্ষৰ; কিন্তু শেষত ‘তারা’ (ওঁ) থাকিলে নবাক্ষৰ হয়। এই সকলোৰ যজন-পূজা মন্ত্রজ্ঞে ষডৰ্ণ-বিধিৰ দৰে কৰিব।

Verse 65

जानकीवल्लभो ङेंतो द्विठांतः कवचादिकः । दशार्णोऽयं महामन्त्रो विशिष्टोऽस्य मुनिः स्वराट् ॥ ६५ ॥

‘জানকীবল্লভ’ৰে আৰম্ভ, ‘ঙেং’ৰে অন্ত, আৰু ‘দ্বিঠাঁ’ৰে সমাপ্ত—ই কৱচ আদি কৰ্মত প্ৰয়োগ্য। ই দশাৰ্ণ মহামন্ত্র; ইয়াৰ বিশিষ্ট ঋষি ‘স্বরাট’।

Verse 66

छन्दश्च देवता सीता पतिर्बीजं तथादिमम् । स्वाहा शक्तिश्च कामेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् ॥ ६६ ॥

এই মন্ত্ৰৰ ছন্দ আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা সীতা; সীতাপতি শ্ৰীৰামক বীজ আৰু আদ্য-প্ৰয়োগ বুলি কোৱা হৈছে। “স্বাহা” শক্তি; কাম্য ফলৰ বাবে ক্ৰমে ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰিব।

Verse 67

शिरोललाटभ्रूमध्यतालुकण्ठेषु हृद्यपि । नाभ्यंघ्रिजानुपादेषु दशार्णान्विन्यसेन्मनोः ॥ ६७ ॥

মনতে মন্ত্ৰৰ দহ আখৰ শিৰ, ললাট, ভ্ৰূমধ্য, তালু, কণ্ঠ আৰু হৃদয়ত স্থাপন কৰিব; তাৰ পিছত নাভি, পাদ, জানু আৰু জঙ্ঘাতো ক্ৰমে ন্যাস কৰিব।

Verse 68

अयोध्यानगरे रत्नचित्रसौवर्णमण्डपे । मंदारपुष्पैराबद्धविताने तोरणान्विते ॥ ६८ ॥

অযোধ্যা নগৰত ৰত্নচিত্ৰে অলংকৃত স্বৰ্ণমণ্ডপ আছিল; মন্দাৰ-পুষ্পে বাঁধা বিতান আৰু তোৰণে সজ্জিত সেই পবিত্ৰ মণ্ডপ শোভিত হৈছিল।

Verse 69

सिंहासनसमासीन पुष्पकोपरि राघवम् । रक्षोभिर्हरिभिर्देवैः सुविमानगतैः शुभैः ॥ ६९ ॥

পুষ্পক বিমানে সিংহাসনাসীন ৰাঘৱক শুভ ৰাক্ষস, বানৰ আৰু দেৱসকলে পৰিবেষ্টন কৰিছিল; তেওঁলোক সকলেই ভব্য বিমানে অৱস্থিত আছিল।

Verse 70

संस्तूयमानं मुनिभिः प्रह्वैश्च परिसेवितम् । सीतालंकृतवामांगं लक्ष्मणेनोपशोभितम् ॥ ७० ॥

মুনিসকলে স্তৱ কৰি প্ৰশংসা কৰা, বিনীত ভক্তসকলে পৰিসেৱা কৰা; যাঁৰ বামাঙ্গ সীতাই অলংকৃত কৰে আৰু লক্ষ্মণে অধিক শোভা বঢ়ায়—তাঁক ভক্তিভাৱে নিৰন্তৰ সেৱা কৰা হৈছিল।

Verse 71

श्यामं प्रसन्नवदनं सर्वाभरणभूषितम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्री वर्णलक्षं समाहितः ॥ ७१ ॥

শ্যামবৰ্ণ, প্ৰসন্নমুখ আৰু সকলো অলংকাৰৰে বিভূষিত প্ৰভুক এইদৰে ধ্যান কৰি, একাগ্ৰচিত্ত মন্ত্ৰসাধকে লক্ষ বৰ্ণ (অক্ষৰ) পৰ্যন্ত মন্ত্ৰজপ কৰিব লাগে।

Verse 72

दशांशः कमलैर्होमो यजनं च षडर्णवत् । रामो ङेंन्तो धनुष्पाणिर्ङैतोंऽते वह्निसुंदरी ॥ ७२ ॥

দশাংশ অৰ্পণ কৰিব; পদ্মফুলেৰে হোম কৰিব; আৰু ষডৰ্ণ (ছয় অক্ষৰ) বিধিত যজন সম্পন্ন কৰিব। ‘ৰাম’ ঙ-আৰম্ভসহ, ‘ধনুষ্পাণি’ও তেনেদৰে; শেষত ‘বহ্নিসুন্দৰী’ ৰূপ উল্লেখ কৰিব।

Verse 73

दशाक्षरोऽयं मंत्रोऽस्य मुनिर्ब्रह्मा विराट् पुनः । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामो राक्षसमर्दनः ॥ ७३ ॥

ই দশাক্ষৰ মন্ত্ৰ। ইয়াৰ মুনি ব্ৰহ্মা; ছন্দ বিরাট; আৰু দেবতা হিচাপে ৰাক্ষসমৰ্দন শ্ৰীৰাম ঘোষিত।

Verse 74

आद्यं बीजं द्विठः शक्तिबींजेनांगानि कल्पयेत् । वर्णन्यासं तथा ध्यानं पुरश्चर्यार्चनादिकमन् ॥ ७४ ॥

আদ্য বীজ আৰু দ্বিবিধ বিন্যাসে শক্তিবীজেৰে অঙ্গ-ন্যাস স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত বৰ্ণ-ন্যাস, ধ্যান, আৰু পুরশ্চৰ্যা-অৰ্চনাদি অনুশাসন পালন কৰিব।

Verse 75

दशाक्षरोक्तवत्कुर्याच्चापबाणधरं स्मरेत् । तारो नमो भगवते रामान्ते चंद्रभद्रकौ ॥ ७५ ॥

দশাক্ষৰ বিধান অনুসৰেই কৰিব আৰু ধনু-বাণধাৰী ভগৱানক স্মৰণ কৰিব। মন্ত্ৰ— ‘ওঁ’, তাৰ পাছত ‘নমো ভগৱতে’; আৰু ‘ৰাম’ৰ শেষত ‘চন্দ্ৰ’ আৰু ‘ভদ্ৰক’ যোগ কৰিব।

Verse 76

ङेंतावर्काक्षरौ मंत्रौ ऋषिध्यानादि पूर्ववत् । श्रीपूर्वं जयपूर्वं च तद्द्विधा रामनाम च ॥ ७६ ॥

‘ঙেঁতা’ আৰু ‘ৱৰ্ক’—এই দুটা মন্ত্রাক্ষৰ; ঋষি, ধ্যান আদি পূৰ্বোক্তৰ দৰে। ‘শ্ৰী’ আৰু ‘জয়’ আগত যোগ কৰি জপ কৰিব লাগে; সেইদৰে দ্বিবিধভাৱে ‘ৰাম’ নামো প্ৰয়োগ্য।

Verse 77

त्रयोदशाक्षरो मंत्रो मुनिर्ब्रह्मा विराट् स्मृतम् । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामः पापौघनाशनः ॥ ७७ ॥

ই ত্ৰয়োদশাক্ষৰ মন্ত্র; ইয়াৰ ঋষি ব্ৰহ্মা আৰু ছন্দ ‘বিৰাট্’ বুলি স্মৃত। দেৱতা ৰাম—পাপসমূহৰ বিনাশক।

Verse 78

षडंगानि प्रकुर्वीत द्विरावृत्त्या पदत्रयैः । ध्यानार्चनादिकं सव ह्यस्य कुर्याद्दशार्णवत् ॥ ७८ ॥

ত্ৰিপদী সূত্ৰ দুবাৰ আবৃত্তি কৰি ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰিব লাগে। আৰু এই সাধনাত ধ্যান, অৰ্চন আদি সকলো বিধি দশাৰ্ণ-পদ্ধতিৰ দৰে সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 79

तारो नमो भगवते रामायांते महापदम् । पुरुषाय हृदंतोऽयं मनुरष्टादशाक्षरः ॥ ७९ ॥

‘তাৰ’ (ॐ), তাৰপিছত ‘নমো ভগৱতে’, আৰু শেষত ‘ৰামায়’—ই মহাপদ। ইয়াত ‘পুরুষায়’ যোগ কৰি হৃদয়ত ধাৰণ কৰিলে ই অষ্টাদশাক্ষৰ মন্ত্র হয়।

Verse 80

विश्वामित्रो मुनिश्छदो धृती रामोऽस्य देवता । तारो बीजं नमः शक्तिश्चंद्राक्ष्यब्ध्यग्निषड्भुजैः ॥ ८० ॥

এই মন্ত্রৰ ঋষি বিশ্বামিত্র; ছন্দ ‘মুনি’; ধৃতি ধাৰণশক্তি; দেৱতা ৰাম। ‘তাৰ’ বীজ, ‘নমঃ’ শক্তি; আৰু চন্দ্ৰ–অক্ষি–অব্ধি–অগ্নি–ষড্ভুজ সংখ্যাসংকেত অনুসাৰে ন্যাস কৰা হয়।

Verse 81

वर्णैमंत्रोत्थितैः कुर्यात्षडंगानि समाहितः । निश्शाणभेरीपटहशंखतुर्यादिनिःस्वनैः ॥ ८१ ॥

সমাহিতচিত্তে মন্ত্ৰজাত বৰ্ণেৰে ষড়ঙ্গ-ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিব; আৰু নিশান, ভেৰী, পটহ, শঙ্খ, তূৰ্য আদি বাদ্যৰ গম্ভীৰ নিনাদসহ।

Verse 82

प्रवृत्तनृत्ये परितो जयमंगलभाषिते । चंदनागरुकस्तूरीकर्पूरादिसुवासिते ॥ ८२ ॥

চাৰিওফালে নৃত্য আৰম্ভ হ’ল; জয়ধ্বনি আৰু মঙ্গলবাক্য গুঞ্জৰিত হ’ল; আৰু চন্দন, আগৰু, কস্তুৰী, কৰ্পূৰ আদি সুগন্ধে স্থান সুবাসিত হ’ল।

Verse 83

नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगंधवहान्विते । देवगंधर्वनारीभिर्गायन्तीभिरलकृते ॥ ८३ ॥

সেই স্থান নানা ফুলৰ সৌৰভ বহন কৰা সুগন্ধি বতাহেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল; আৰু গাই থকা দেৱ-গন্ধৰ্ব নাৰীৰে অলংকৃত হৈছিল।

Verse 84

सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम् । सौमित्रिसीतासहितं जटामुकुटशोभितम् ॥ ८४ ॥

তেওঁ পুষ্পকৰ ওপৰৰ সিংহাসনত আসীন ৰাঘৱক দেখিলে—সৌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ) আৰু সীতাসহ, জটা-মুকুটে শোভিত।

Verse 85

चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम् । हत्वा रावणमायांतं कृतत्रैलोक्यरक्षणम् ॥ ८५ ॥

শ্যামবৰ্ণ, ধনু-বাণধাৰী, সুগ্ৰীৱ আৰু বিভীষণসহ—আগবাঢ়ি অহা ৰাৱণক বধ কৰি তেওঁ ত্ৰিলোকৰ ৰক্ষা সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 86

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णं लक्षं मत्री दशांशतः । घृताक्तैः पायसैर्हुत्वा यजनं पूर्ववञ्चरेत् ॥ ८६ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে সেই বৰ্ণ এক লক্ষবাৰ জপ কৰিব; আৰু তাৰ দশাংশৰূপে ঘৃত-মিশ্ৰিত পায়সৰে হোম কৰি, পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে যজন সম্পন্ন কৰিব।

Verse 87

प्रणवो हृदयं सीतापतये तदनंतरम् । रामाय हनयुग्मांते वर्मास्त्राग्निप्रियांतिमः ॥ ८७ ॥

প্ৰণৱ (ॐ) হৃদয়ত ন্যাস কৰিব; তাৰ পাছত সীতাপতিলৈ অৰ্পণ, অনন্তৰ ৰামলৈ; আৰু শেষত ‘হ-ন’ যুগ্মসহ অগ্নিপ্ৰিয় অগ্ন্যস্ত্ৰলৈ কবচ-অস্ত্ৰ বিন্যাস কৰিব।

Verse 88

एकोनविंशद्वर्णोऽयं मंत्रः सर्वार्थसाधकः । विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ ८८ ॥

এই মন্ত্ৰ উনিশ বৰ্ণৰ আৰু সৰ্বাৰ্থসাধক। ইয়াৰ ঋষি বিশ্বামিত্ৰ মুনি, আৰু ছন্দ অনুষ্টুপ্ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 89

देवता रामभद्रो जं बीजं शक्तिर्नम इति । मंत्रोत्थितैः क्रमाद्वर्णैस्ततो ध्यायेञ्च पूर्ववत् ॥ ८९ ॥

ইয়াৰ দেৱতা ৰামভদ্ৰ; ‘জং’ বীজ; আৰু ‘নমঃ’ শক্তি বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পাছত মন্ত্ৰোত্থিত বৰ্ণসমূহ ক্ৰমে বিন্যাস কৰি, পূৰ্ববৎ ধ্যান কৰিব।

Verse 90

पूजनं काम्यकर्मादि सर्वमस्य षडर्णवत् । तारः स्वबीजं कमला रामभद्रेति संपठेत् ॥ ९० ॥

ইয়াৰ পূজন আৰু কাম্যকৰ্মাদি সকলো ষড়ৰ্ণ মন্ত্ৰৰ দৰে কৰিব লাগে। ‘তাৰ’, স্ববীজ, ‘কমলা’, আৰু ‘ৰামভদ্ৰ’—এইদৰে সংপাঠ কৰিব।

Verse 91

महेष्वासपदांते तु रघुवीर नृपोत्तम । दशास्यांतकशब्दांते मां रक्ष देहि संपठेत् ॥ ९१ ॥

“মহেষ্বাস” শব্দৰ অন্তত আৰু “দশাস্যান্তক” শব্দৰ অন্তত এইদৰে জপ কৰিব— “হে ৰঘুবীৰ, নৃপোত্তম! মোক ৰক্ষা কৰা; মোক শৰণ দিয়া।”

Verse 92

परमांते मे श्रियं स्यान्मंत्रो बाणगुणाक्षरः । बीजैर्वियुक्तो द्वात्रिंशदर्णोऽयं फलदायकः ॥ ९२ ॥

“মোৰ বাবে পৰম শ্ৰী-সমৃদ্ধি হওক”—এই মন্ত্র বাণ-গুণ অনুসাৰে অক্ষৰ-গণনাৰে গঠিত; বীজাক্ষৰ-বিযুক্ত এই বত্রিশ অক্ষৰৰ মন্ত্র ফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 93

विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छंद उदाहृतम् । देवता रामभद्रोऽत्र बीजं स्वं शक्तिरिंदिरा ॥ ९३ ॥

এই মন্ত্রৰ ঋষি মুনি বিশ্বামিত্র; ছন্দ অনুষ্টুপ্ বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াত দেবতা ৰামভদ্ৰ; বীজ স্বনাম, আৰু শক্তি ইন্দিৰা (লক্ষ্মী)।

Verse 94

बीजत्रयाद्यैः कुर्वीत पदैः सर्वेण मंत्रवित् । पंचांगानि च विन्यस्य मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ९४ ॥

মন্ত্রবিদে তিনিটা বীজে আৰম্ভ হোৱা পদসমূহসহ সম্পূৰ্ণ বিধি কৰিব। প্ৰথমে পঞ্চাঙ্গ-ন্যাস কৰি, তাৰ পাছত মন্ত্রবৰ্ণসমূহ ক্ৰমে ন্যস্ত কৰিব।

Verse 95

मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके । आस्ये दोःसंधियुगले स्तनहृन्नाभिषु क्रमात् ॥ ९५ ॥

ক্ৰমে—মূৰ্ধাত, ললাটত, চকুত, কাণত, নাসিকাসহ দুয়ো গালত; তাৰ পাছত মুখত; দুয়ো বাহু-সন্ধিত; আৰু তাৰ পিছত স্তনত, হৃদয়ত আৰু নাভিত (ন্যাস কৰিব)।

Verse 96

कटौ मेढ्रे पायुपादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः । ध्यानार्चनादिकं चास्य पूर्ववत्समुपाचरेत् ॥ ९६ ॥

কটি, মেঢ্ৰ, পায়ু আৰু পাদ-সন্ধিস্থানত মন্ত্ৰবৰ্ণসমূহ মনতে ন্যাস কৰিব লাগে। তাৰ পাছত পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে ভগৱানৰ ধ্যান, অৰ্চন আদি আচাৰ সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 97

लक्षत्रयं पुरश्चर्यां पायसैर्हवनं मतम् । ध्यात्वा रामं पीतवर्णं जपेल्लक्षं समाहितः ॥ ९७ ॥

পুৰশ্চৰ্যাৰ বাবে তিনিলক্ষ জপ বিধেয় আৰু পায়সৰে হৱন কৰাই মত। পীতবৰ্ণ শ্ৰীৰামক ধ্যান কৰি একাগ্ৰচিত্তে একলক্ষ জপ সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 98

दशांशं कमलैर्हुत्वा धनैर्धनपतिर्भवेत् । तारो माया रमाद्वंद्वं दाशरथाय हृञ्च वै ॥ ९८ ॥

দশাংশ কমলফুলে হুত কৰি আৰু ধনেৰেো বিধিপূৰ্বক আহুতি দিলে সাধক ধনপতি হয়। ‘তাৰ’, ‘মায়া’ আৰু ‘ৰমা’-দ্বন্দ্ব—ই দাশৰথি ৰামৰ বাবে ‘হৃঞ্’ সহ যোজনা কৰিব লাগে।

Verse 99

एकादशाक्षरो मंत्रो मुन्याद्यर्चास्य पूर्ववत् । त्रैलोक्यांते तु नाथाय हृदंतो वसुवर्णवान् ॥ ९९ ॥

এই মন্ত্ৰ একাদশাক্ষৰ; মুনি আদি পৰা আৰম্ভ কৰি অৰ্চনা পূৰ্ববৎ কৰিব লাগে। ত্ৰিলোকান্ততো নাথ হৃদয়ান্তৰ্বর্তী হৈ, বসু-স্বৰ্ণপ্ৰভাৰে দীপ্ত হৈ স্থিত থাকে।

Verse 100

अस्यापि पूर्ववत्सर्वं न्यासध्यानार्चनादिकम् । आंजनेयपदांते तु गुरवे हृदयांतिमः ॥ १०० ॥

ইয়াতো পূৰ্ববৎ ন্যাস, ধ্যান, অৰ্চন আদি সকলো কৰিব লাগে। ‘আঞ্জনেয়’ পদৰ অন্তত হৃদয়-বীজৰ অন্তিম অংশ যোগ কৰি গুৰুলৈ সমৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 101

मंत्रो नवाक्षरोऽस्यापि यजनं पूर्ववन्मतम् । ङेतं रामपद पश्चाद्धृदयं पंचवणवत् ॥ १०१ ॥

এই মন্ত্ৰটোও নবাক্ষৰ; ইয়াৰ যজন পূৰ্বোক্ত বিধিমতে। ‘ৰাম’ পদ স্থাপন কৰি, পঞ্চবৰ্ণ বিধিৰ দৰে হৃদয়-বীজ যোগ কৰিব লাগে।

Verse 102

मुनिध्यानार्चनं चास्य प्रोक्तं सर्वं षडर्णवत् । रामांते चंद्रभद्रौ च ङेंतौ पावकवल्लभा ॥ १०२ ॥

ইয়াৰ মুনি-ধ্যান আৰু অৰ্চন সকলো ষড়ৰ্ণ বিধিমতে কোৱা হৈছে। শেষত ‘ৰামা’; লগতে ‘চন্দ্ৰভদ্ৰা’, ‘ঙেংতৌ’ আৰু ‘পাৱকৱল্লভা’ও আছে।

Verse 103

मंत्रो द्वौ च समाख्यातौ मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । वह्निः शेषान्वितश्चैव चंद्रभूषितमस्तकः ॥ १०३ ॥

এইদৰে দুটা মন্ত্ৰ ঘোষণা কৰা হৈছে; মুনি আদি পৰা আৰম্ভ কৰি অৰ্চনা-আদি পূৰ্ববৎ কৰিব লাগে। ধ্যানীয় দেৱতা শেষসহিত, চন্দ্ৰভূষিত মস্তকধাৰী বহ্নি।

Verse 104

एकाक्षरो रघुपतेर्मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १०४ ॥

ৰঘুপতিৰ একাক্ষৰ মন্ত্ৰও আন এটা কল্পদ্ৰুম সদৃশ। এই মন্ত্ৰৰ ঋষি ব্ৰহ্মা, ছন্দ গায়ত্ৰী আৰু দেৱতা শ্ৰীৰাম।

Verse 105

षड्दीर्घाढ्येन मंत्रेण षडंगानि समाचरेत् । सरयूतीरमंदारवेदिकापंकजासने ॥ १०५ ॥

ছয়টা দীৰ্ঘ স্বৰযুক্ত মন্ত্ৰেৰে ষড়ঙ্গ কৰ্মসমূহ বিধিমতে আচৰণ কৰিব লাগে। সৰযূ তীৰত, মন্দাৰ-ৱেদিকাৰ ওপৰত স্থাপিত পদ্মাসনত এই সাধনা।

Verse 106

श्यामं वीरासनासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्तं तद्धस्तं सीतालक्ष्मणसंयुतम् ॥ १०६ ॥

শ্যামবৰ্ণ প্ৰভু বীৰাসনত আসীন, জ্ঞান-মুদ্ৰাৰে শোভিত; তেওঁৰ হাত বাওঁ ঊৰুত স্থাপিত, আৰু তেওঁ সীতা-লক্ষ্মণসহ বিরাজমান।

Verse 107

अवेक्षणाणमात्मानं मन्मथामिततेजसम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकांक्षया ॥ १०७ ॥

ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য বিষয়ৰ অতীত আত্মস্বৰূপক ধ্যান কৰা উচিত—যি মন্মথকো অতিক্ৰম কৰা অপাৰ তেজে দীপ্ত, শুদ্ধ স্ফটিক সদৃশ নির্মল; কেবল মোক্ষকামনাৰে যাক অন্বেষণ কৰা হয়।

Verse 108

चिंतयेत्परमात्मानमृतुलक्षं जपेन्मनुम् । सर्व्वं षडर्णवञ्चास्य होमनित्यार्चनादिकम् ॥ १०८ ॥

পৰমাত্মাক চিন্তন কৰি মন্ত্র এক লক্ষ বাৰ জপ কৰা উচিত। এই সাধনাত ষড়ক্ষৰী মন্ত্র আদি কৰি হোম, নিত্যাৰ্চনা আদি সকলো বিধি যথাবিধি পালন কৰিব লাগে।

Verse 109

वह्निः शेषासनो भांतः केवलो द्व्यक्षरो मनुः । एकाक्षरोक्त वत्सर्वं मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १०९ ॥

‘বহ্নি’, ‘শেষাসন’, ‘ভান্ত’ আৰু ‘কেবল’—এইবোৰ দ্বাক্ষৰ পবিত্ৰ মন্ত্র। কিন্তু একাক্ষৰ মন্ত্রতেই মুনিসকলৰ ধ্যান, অৰ্চনা আদি সকলো সাধনাবিধি অন্তৰ্ভুক্ত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 110

तारमानारमानंगचास्त्रबीजैर्द्विवर्णकः । त्र्यक्षरो मंत्रराजः स्यात्षड्विधः सकलेष्टदः ॥ ११० ॥

তারা, মান, অৰ, মানঙ্গ আৰু চাস্ত্ৰ—এই বীজাক্ষৰসমূহে গঠিত দ্বিবৰ্ণক ত্ৰ্যক্ষৰী ‘মন্ত্রৰাজ’ হয়; ই ছয় প্ৰকাৰ আৰু সকলো ইষ্টফল দান কৰে।

Verse 111

व्द्यक्षरश्चंद्रभद्रांतो द्विविधश्चतुरक्षरः । एकार्णोक्तवदेतेषां मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १११ ॥

‘চন্দ্ৰভদ্ৰ’ অন্তযুক্ত দ্বাক্ষৰী মন্ত্ৰ কোৱা হৈছে, আৰু চতুৰাক্ষৰী মন্ত্ৰ দুবিধ। এইসকলৰ মুনি-ধ্যান, অৰ্চনা আদি বিধি একাক্ষৰীৰ বৰ্ণনাৰ দৰেই পালন কৰিব লাগে।

Verse 112

तारो रामश्चतुर्थ्यंतो वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा । अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मुन्याद्यर्चा षडर्णवत् ॥ ११२ ॥

‘তারা’ (ॐ) পাছত চতুৰ্থী-অন্ত ‘ৰামায়’, লগতে বর্ম আৰু অস্ত্ৰ মন্ত্ৰ, আৰু ‘বহ্নিবল্লভা’ পদ—ইয়াই মহা অষ্টাক্ষৰী মন্ত্ৰ। মুনি আদি পৰা আৰম্ভ অর্চা-বিধি ষড়াক্ষৰীৰ দৰে পালন কৰিব লাগে।

Verse 113

तारो मया हृदंते स्याद्रामाय प्रणवांतिमः । शिवोमाराममंत्रोऽयमष्टार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ ११३ ॥

মোৰ দ্বাৰা ‘তারা’ (প্ৰণৱ) হৃদয়ত ন্যাস কৰা হওক; শেষ পদ প্ৰণৱ-সহিত ‘ৰামায়’ হওক। ই শিৱ–উমা–ৰাম অষ্টাক্ষৰী মন্ত্ৰ, যি সৰ্ব সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 114

ऋषिः सदाशिवः प्रोक्तो गायत्री छंद ईरितम् । शिवोमारामचंद्रोऽत्र देवता परिकीर्तितः ॥ ११४ ॥

ইয়াত ঋষি সদাশিৱ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; ছন্দ গায়ত্ৰী বুলি কোৱা হৈছে; আৰু দেবতা ৰূপে শিৱ–উমা–ৰামচন্দ্ৰক কীৰ্তিত কৰা হৈছে।

Verse 115

षड्वीर्ययामाय यातु ध्रुवपंचार्णयुक्तया । षडंगानि विधायाथ ध्यायेद्धृदि सुरार्चितम् ॥ ११५ ॥

ষড়বীৰ্য প্ৰভুক উদ্দেশ্য কৰা মন্ত্ৰে, ধ্ৰুৱ পঞ্চাক্ষৰী যুক্ত কৰি সাধকে আগবাঢ়ক। তাৰপাছত ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰি, দেৱগণে অৰ্চিত প্ৰভুক হৃদয়ত ধ্যান কৰক।

Verse 116

रामं त्रिनेत्रं सोमार्द्धधारिणं शूलिनं वरम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगं कपर्द्दिनमुपास्महे ॥ ११६ ॥

আমি সেই শ্ৰেষ্ঠ প্ৰভুৰ উপাসনা কৰোঁ—যি ৰামৰূপে ৰমণীয়, ত্ৰিনয়নধাৰী, শিৰত অৰ্ধচন্দ্ৰধাৰী, ত্ৰিশূলধাৰী; যাঁৰ সৰ্বাঙ্গ পবিত্ৰ ভস্মে ধূলিত আৰু যি জটাধাৰী তপস্বী।

Verse 117

रामाभिरामं सौंदर्यसीमां सोमावतंसिनीम् । पाशांकुशधनुर्बाणधरां ध्यायेत्रिलोचनाम् ॥ ११७ ॥

ত্ৰিনয়না দেৱীৰ ধ্যান কৰা উচিত—যি ৰমা (লক্ষ্মী)ৰ দৰে মনোহৰা, সৌন্দৰ্যৰ পৰম সীমা, শিৰত অৰ্ধচন্দ্ৰক মুকুটৰূপে ধাৰণ কৰে, আৰু পাশ, অঙ্কুশ, ধনু-বাণ ধাৰণ কৰে।

Verse 118

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं त्रिमधुरान्वितैः । बिल्पपत्रैः फलैः पुष्पैस्तिलैर्वा पंकजैर्हुनेत् ॥ ११८ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি এক লক্ষ বৰ্ণৰ জপ কৰিব; আৰু ত্ৰিমধুৰ (গাখীৰ, দৈ, ঘী) সহ অৰ্পণসহ, বিল্বপাত, ফল, পুষ্প, তিল অথবা পদ্মেৰে হোম কৰিব।

Verse 119

स्वयमायांति निधयः सिद्धयश्च सुरेप्सिताः । तारो माया च भरताग्रजराममनोभवः ॥ ११९ ॥

দেৱতাসকলেও যি কামনা কৰে, সেই নিধি আৰু সিদ্ধি স্বয়ং আহি পায়। তদ্ৰূপে তারা, মায়া, মনোভৱ (কাম) আৰু ভৰতাগ্ৰজ শ্ৰীৰামো (অনুগ্রহে) লাভ হয়।

Verse 120

वह्निजायाद्वादशार्णो मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । अंगिराश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १२० ॥

“বহ্নিজায়া”ৰ পৰা দ্বাদশাক্ষৰী মন্ত্ৰ গঠিত হয়; ই অন্য নামে ‘কল্পদ্ৰুম’ (ইচ্ছাপূৰণকাৰী) বুলি খ্যাত। ইয়াৰ ঋষি অঙ্গিৰা মুনি, ছন্দ গায়ত্ৰী, আৰু অধিষ্ঠাত্রী দেৱতা পুনৰায় গায়ত্ৰীহে।

Verse 121

श्रीरामो भुवनाबीजं स्वाहाशक्तिः समीरितः । चंद्रैकमुनिभूनेत्रैर्मंत्रार्णैरंगकल्पनम् ॥ १२१ ॥

‘শ্ৰীৰাম’ক ভুৱনসমূহৰ বীজ (বীজমন্ত্ৰ) বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে আৰু ‘স্বাহা’ক তাৰ শক্তি বুলি কোৱা হৈছে। ‘চন্দ্ৰ–এক–মুনি–ভূ–নেত্ৰ’ এই সংখ্যা-সংকেতে সূচিত মন্ত্ৰাক্ষৰদ্বাৰা অঙ্গ-कल्पনা (ন্যাস) কৰিব লাগে।

Verse 122

ध्यानपूजादिकं चास्च सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । प्रणवो हृदयं सीतापते रामश्च ङेंतिमः ॥ १२२ ॥

এই মন্ত্ৰৰ ধ্যান, পূজা আদি সকলো বিধি ষড়াক্ষৰী মন্ত্ৰৰ দৰে কৰিব লাগে। প্ৰণৱ (ওঁ) ইয়াৰ হৃদয়; ‘সীতাপতে ৰাম’ ইয়াৰ সমাপ্তি-অংশ।

Verse 123

हनद्वयांते वर्मास्त्रं मंत्रः षोडशवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो बृहती देवता पुनः ॥ १२३ ॥

‘হন’ এই দুই অক্ষৰৰ শেষত বৰ্মাস্ত্ৰ (ৰক্ষা-কৱচ-অস্ত্ৰ) মন্ত্ৰ থাকে, যি ষোড়শবৰ্ণযুক্ত। ইয়াৰ ঋষি অগস্ত্য, ছন্দ বৃহতী, আৰু দেৱতা পুনৰ সেই-ই (পূৰ্বোক্ত)।

Verse 124

श्रीरामोऽहं तथा बीजं रां शक्तिः समुदीरिता । रामाब्धिवह्निवेदाक्षिवर्णैः पंचांगकल्पना ॥ १२४ ॥

‘মই শ্ৰীৰাম’—এই মন্ত্ৰ। ইয়াৰ বীজ ‘ৰাঁ’ আৰু শক্তিও তদ্ৰূপ ঘোষণা কৰা হৈছে। ‘ৰাম–অব্ধি–বহ্নি–বেদাক্ষি’ দ্বাৰা সূচিত বৰ্ণসমূহে পঞ্চাঙ্গ-कल्पনা (পাঁচ অঙ্গৰ ন্যাস) কৰিব লাগে।

Verse 125

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य कुर्यात्षडर्णवत् । तारो हृञ्चैव ब्रह्मण्यसेव्याय पदमीरयेत् ॥ १२५ ॥

ইয়াৰ ধ্যান, পূজা আদি সকলো কৰ্ম ষড়াক্ষৰী মন্ত্ৰৰ দৰে কৰিব লাগে। তাৰপিছত ‘তাৰ’ (ওঁ) ‘হ্রীং’ সহ উচ্চাৰণ কৰি ‘ব্ৰহ্মণ্যসেৱ্যায়’ পদটো ক’ব লাগে।

Verse 126

रामायाकुंठशब्दांतं तेजसे च समीरयेत् । उत्तमश्लोकधुर्याय स्वं भृगुः कामिकान्वितः ॥ १२६ ॥

“ৰামায়া” ৰে আৰম্ভ কৰি “অকুণ্ঠ” শব্দত শেষ হোৱা মন্ত্ৰটো উচ্চাৰণ কৰিব লাগে আৰু আধ্যাত্মিক তেজ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে সেয়া জপো কৰিব লাগে। এইদৰে কাম্য-ভাবযুক্ত ভৃগুৱে উত্তমশ্লোক-ধুৰ্য ভগৱান বিষ্ণুক নিজৰ স্তৱ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 127

दंडार्पितां प्रिये मंत्रो रामरामाक्षरो मतः । ऋषिः शुक्रस्तथानुष्टुप्छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १२७ ॥

প্ৰিয়ে, শিষ্যক অৰ্পিত মন্ত্ৰ ‘ৰাম ৰাম’—ইয়াক দ্বাক্ষৰী বুলি মানা হয়। ইয়াৰ ঋষি শুক্ৰ, ছন্দ অনুষ্টুপ্, আৰু দেৱতা স্বয়ং ৰাম।

Verse 128

पादैः सर्वेण पंचांगं कुर्याच्छेषं षडर्णवत् । लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसैः सुधीः ॥ १२८ ॥

মন্ত্ৰটো সকলো পাদসহ সম্পূৰ্ণ ৰূপে লৈ পঞ্চাঙ্গ কৰ্ম (অঙ্গন্যাস আদি) কৰিব লাগে; আৰু অৱশিষ্ট অংশক ষড়ৰ্ণৱৎ (ছয় অক্ষৰ) মন্ত্ৰৰূপে ধাৰণ কৰিব লাগে। জ্ঞানী সাধকে এক লক্ষ জপ কৰি, তাৰ দশমাংশ পায়সৰে হোমত আহুতি দিব লাগে।

Verse 129

सिद्धमंत्रस्य भुक्तिः स्यान्मुक्तिः पातकनाशनम् । आदौ दाशरथायांते विद्महे पदमुच्चरेत् ॥ १२९ ॥

সিদ্ধ মন্ত্ৰে ভোগো লাভ হয়, মুক্তিও হয়, আৰু পাপৰ নাশো হয়। আৰম্ভণিতে ‘দাশৰথায়’ পদ উচ্চাৰণ কৰি, শেষত ‘বিদ্মহে’ শব্দ ক’ব লাগে।

Verse 130

ततः सीतावल्लभाय धीमहीति समुच्चरेत् । तन्नो रामः प्रोचो वर्णो दयादिति च संवदेत् ॥ १३० ॥

তাৰপিছত ‘সীতাৱল্লভায় ধীমহি’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত ‘পৰম বৰ্ণ (অক্ষৰ) ৰূপে ঘোষিত সেই ৰামে আমাক কৃপা কৰক’ বুলিও ক’ব লাগে।

Verse 131

एषोक्तारा मगायत्री सर्वाभीष्टफलप्रदा । पद्मासीतापदं ङेतं ठद्वयांतः षडक्षरः ॥ १३१ ॥

ইয়াত ঘোষিত এই মগা-গায়ত্ৰী সৰ্বাভীষ্ট ফল প্ৰদানকাৰিণী। একে ‘পদ্মাসীতা-পদ’ ৰূপে জানিব লাগে; ই ষড়ক্ষৰী আৰু অন্তত দ্বিবৰ্ণযুক্ত।

Verse 132

वाल्मीकिश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः । सीता भगवती प्रोक्ता श्रीं बीजं वह्निसुन्दरी ॥ १३२ ॥

ঋষি বাল্মীকি, ছন্দ গায়ত্ৰী বুলি কোৱা হৈছে। দেৱতা ভগৱতী সীতা; বীজ ‘শ্ৰীং’ আৰু শক্তি ‘বহ্নিসুন্দৰী’ নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 133

शक्तिः षड्दीर्घयुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । ततो ध्यायन्महादेवीं सीतां त्रैलोक्यपूजिताम् ॥ १३३ ॥

ষড়্ দীৰ্ঘস্বৰযুক্ত শক্তি-বীজেৰে অঙ্গন্যাস স্থাপন কৰিব লাগে। তাৰপিছত ত্ৰৈলোক্যপূজিতা মহাদেৱী সীতাৰ ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 134

तप्तहाटकवर्णाभां पद्मयुग्मं करद्वये । सद्रत्नभूषणस्फूर्जद्दिव्यदेहां शुभात्मिकाम् ॥ १३४ ॥

তপ্ত সোণৰ দৰে কান্তিযুক্তা, দুয়ো হাতে যুগল পদ্ম ধাৰিণী। উত্তম ৰত্নাভৰণে দীপ্ত দিৱ্যদেহা, শুভস্বৰূপিণী।

Verse 135

नानावस्त्रां शशिमुखीं पद्माक्षीं मुदितांतराम् । पश्यंतीं राघवं पुण्यं शय्यार्ध्यां षड्गुणेश्वरीम् ॥ १३५ ॥

নানাবস্ত্ৰে আৱৃতা, শশিমুখী, পদ্মনয়না, অন্তৰে আনন্দিত। তেওঁ পুণ্য ৰাঘৱক চাই আছিল; শয্যাৰ্হা, ষড়্গুণ-ঐশ্বৰ্যযুক্তা ষড়্গুণেশ্বৰী।

Verse 136

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । जुहुयात्कमलैः फुल्लैः पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ १३६ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে এক লক্ষ জপ কৰিব; তাৰ পাছত তাৰ দশমাংশ পূৰ্ণ বিকশিত পদ্মেৰে হোম কৰি, পূৰ্বোক্ত পীঠত পূজা কৰিব।

Verse 137

मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य जानकीम् । संपूज्य दक्षिणे राममभ्यर्च्याग्रेऽनिलात्मजम् ॥ १३७ ॥

মূলমন্ত্ৰে মূৰ্তি সংকল্প কৰি তাত জানকীক আৱাহন কৰিব; তেওঁক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, সোঁফালে ৰামক আৰু সন্মুখত অনিলাত্মজ (হনুমান)ক ভক্তিৰে অর্চনা কৰিব।

Verse 138

पृष्टे लक्ष्मणमभ्यर्च्य षट्कोणेष्वंगपूजनम् । पत्रेषु मंत्रिमुख्यंश्च बाह्ये लोकेश्वरान्पुनः ॥ १३८ ॥

পিঠফালে লক্ষ্মণক অর্চনা কৰি, ষট্কোণত অঙ্গপূজন কৰিব; পাপড়িত মুখ্য মন্ত্ৰীসকলক আৰু বাহ্য আৱৰণত পুনৰ লোকেশ্বৰসকলক পূজা কৰিব।

Verse 139

वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । जातीपुष्पैश्चन्दनाक्तै राजवश्याय होमयेत् ॥ १३९ ॥

বজ্ৰ আদি শক্তিসকলকো বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে সাধক সৰ্বসিদ্ধিৰ অধীশ্বৰ হয়। ৰাজবশ্যৰ বাবে চন্দনলেপিত জাঁইফুলেৰে হোম কৰিব।

Verse 140

कमलैर्धनधान्याप्तिर्नीलाब्जैर्वशयन् जगत् । बिल्वपत्रैः श्रियः प्राप्त्यै दूर्वाभीरोराशांतये ॥ १४० ॥

পদ্ম অৰ্পণে ধন-ধান্য লাভ হয়; নীলপদ্মে জগত বশীভূত হয়; বিল্বপাতত শ্ৰী (সমৃদ্ধি) প্ৰাপ্ত হয়; আৰু দূৰ্বা-অভীৰুত আশাজনিত অস্থিৰতা শান্ত হয়।

Verse 141

किं बहूक्तुन सौभाग्यं पुत्रान्पौत्रान्परं सुखम् । धनं धान्यं च मोक्षं च सीताराधनतो लभेत् ॥ १४१ ॥

আৰু কিমান ক’ম? সীতা-আৰাধনাৰ ফলত সৌভাগ্য, পুত্ৰ-পৌত্ৰ, পৰম সুখ, ধন-ধান্য আৰু মোক্ষো লাভ হয়।

Verse 142

शक्रः सेंदुर्लक्ष्मणाय हृदयं सप्तवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १४२ ॥

লক্ষ্মণৰ হৃদয়-মন্ত্ৰৰ ঋষি শক্র (ইন্দ্ৰ); ই সিন্দূৰচিহ্নিত আৰু সাত বৰ্ণযুক্ত। এই মন্ত্ৰৰ বাবে মুনি অগস্ত্য ঋষি, গায়ত্ৰী ছন্দ, আৰু সেই একে দিব্য দেবতা নিৰ্ধাৰিত।

Verse 143

लक्ष्मणाख्यो महावीरश्चाढ्यं हृद्वीजशक्तिके । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १४३ ॥

লক্ষ্মণ নামৰ মহাবীৰ হৃদ্-বীজশক্তিযুক্ত হৈ, ছয় দীৰ্ঘস্বৰে সমৃদ্ধ বীজ-মন্ত্ৰেৰে ষড়ঙ্গ-ন্যাস আচৰণ কৰিব।

Verse 144

द्विभुजं स्वर्णरुचुरतनुं पद्मनिभेक्षणम् । धनुर्बाणकरं रामसेवासंसक्तमानसम् ॥ १४४ ॥

দ্বিভুজ, স্বৰ্ণকান্ত দেহ, পদ্মনয়ন; ধনু-বাণ ধাৰণকাৰী, যাৰ মন সম্পূৰ্ণ ৰাম-সেৱাত নিবিষ্ট।

Verse 145

ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । मध्वाक्तैः पायसैर्हुत्वा रामपीठे प्रपूजयेत ॥ १४५ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি সাধকে মন্ত্ৰৰ বৰ্ণলক্ষ (এক লক্ষ অক্ষৰ) জপ কৰিব; তাৰ পাছত তাৰ দশাংশ মধুমিশ্ৰিত পায়সৰ আহুতি দি, ৰাম-পীঠত বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।

Verse 146

रामवद्यजनं चास्य सर्वसिद्धिप्रदो ह्ययम् । साकल्यं रामपूजाया यदीच्छेन्नियतं नरः ॥ १४६ ॥

এই ৰাম-স্তৱৰ জপ/উচ্চাৰণ নিশ্চয়েই সৰ্বসিদ্ধিদায়ক। যি নিয়মশীল ব্যক্তি ৰামপূজাৰ সম্পূৰ্ণ ফল কামনা কৰে, সি যেন নিয়মে নিত্য এইটো কৰে।

Verse 147

तेन यत्नेन कर्त्तव्यं लक्ष्मणार्चनमादरात् । श्रीरामचंद्रभेदास्तु बहवः संति सिद्धिदाः ॥ १४७ ॥

সেয়ে সেই একে প্ৰচেষ্টাৰে আদৰসহ লক্ষ্মণ-অৰ্চনা কৰা উচিত। শ্ৰীৰামচন্দ্ৰৰ বহু ভেদ/ৰূপ আছে, আৰু সেয়া সিদ্ধিদায়ক।

Verse 148

तत्साधकैः सदा कार्यं लक्ष्मणाराधनं शुभम् । अष्टोत्तरसहस्रं वा शतं वा सुसमाहितैः ॥ १४८ ॥

সেয়ে সাধকসকলে সদায় শুভ লক্ষ্মণ-আৰাধনা কৰিব লাগে—অষ্টোত্তৰ সহস্ৰ জপ বা অন্তত শত জপ—সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে।

Verse 149

लक्ष्मणस्य मनुर्जप्यो मुमुक्षुभिरतंद्रितैः । अजप्त्वा लक्ष्मणमनुं राममंत्रान् जपंति ये ॥ १४९ ॥

মুক্তি কামনাকাৰীসকলে অলসতা ত্যাগ কৰি লক্ষ্মণৰ মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে। যিসকলে লক্ষ্মণ-মন্ত্ৰ জপ নকৰাকৈ ৰাম-মন্ত্ৰসমূহ জপ কৰে (সিহঁতে যথাযথ ক্ৰম মানে নাহে)।

Verse 150

न तेषां जायते सिद्धिर्हानिरेव पदे पदे । यो जपेल्लक्ष्मणमनुं नित्यमेकांतमास्थितः ॥ १५० ॥

তেওঁলোকৰ সিদ্ধি জন্মে নাহে; বৰং পদে পদে হানিয়েই হয়। (কিন্তু) যি একান্ত আশ্ৰয় কৰি নিত্য লক্ষ্মণ-মন্ত্ৰ জপ কৰে (সি শুদ্ধ পথত থাকে)।

Verse 151

मुच्यते सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात् । जयप्रधानो मंत्रोऽयं राज्यप्राप्त्यैकसाधनम् ॥ १५१ ॥

মানৱে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু সকলো কাম্য ফল লাভ কৰে। জয়-প্ৰধান এই মন্ত্ৰই ৰাজ্যপ্ৰাপ্তিৰ একমাত্ৰ কাৰ্যকৰ সাধন।

Verse 152

नष्टराज्याप्तये मंत्रं जपेल्लक्षं समाहितः । सोऽचिरान्नष्टराज्यं स्वं प्राप्नोत्येव न संशयः ॥ १५२ ॥

নষ্ট ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰিবলৈ একাগ্ৰচিত্তে এই মন্ত্ৰ এক লক্ষবাৰ জপ কৰিব লাগে। সি অচিৰেই নিজৰ হেৰোৱা ৰাজ্য নিশ্চয় লাভ কৰিব—সন্দেহ নাই।

Verse 153

ध्यायन्राममयोध्यायामभिषिक्त मनन्यधीः । पञ्चायुतं मनुं जप्त्वा नष्टराज्यमवाप्नुयात् ॥ १५३ ॥

অযোধ্যাত অভিষিক্ত শ্ৰীৰামক ধ্যান কৰি, অনন্যবুদ্ধিৰে মন্ত্ৰ পাঁচ হাজাৰবাৰ জপ কৰিলে নষ্ট ৰাজ্য পুনৰ লাভ হয়।

Verse 154

नागपाशविनिर्मुक्तं ध्यात्वा लक्ष्मणमादरात् । अयुतं प्रजपेन्मंत्रं निगडान्मुच्यते ध्रुवम् ॥ १५४ ॥

নাগপাশৰ পৰা মুক্ত লক্ষ্মণক শ্ৰদ্ধাৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰ দহ হাজাৰবাৰ জপ কৰিলে নিশ্চিতভাৱে বন্ধনৰ পৰা মুক্তি পায়।

Verse 155

वातात्मजेनानीताभिरोषधीभिर्गतव्यथम् । ध्यात्वा लक्षं जपन्मंत्रमल्पमृत्युं जयेद्धुवम् ॥ १५५ ॥

বায়ুপুত্ৰে আনিত ঔষধিৰে ব্যথা নাশ হয়। তাৰ পাছত ধ্যান কৰি মন্ত্র লক্ষবাৰ জপ কৰিলে অল্পমৃত্যু (অকাল বিপদ) নিশ্চিতভাৱে জয় হয়।

Verse 156

घातयंतं मेघनादं ध्यात्वा लक्षं जपेन्मनुम् । दुर्जयं वापि वेगेन जयेद्रिपुकुलं महत् ॥ १५६ ॥

মেঘনাদ-ঘাতকক ধ্যান কৰি মন্ত্ৰ এক লক্ষবাৰ জপ কৰিলে, দুৰ্জয়কো বেগেৰে জয় কৰি শত্রুকুলৰ মহাসমূহক পৰাস্ত কৰিব পাৰে।

Verse 157

ध्यात्वा शूर्पणखानासाछेदनोद्युक्तमानसम् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं पुरुहूतादिकान् जयेत् ॥ १५७ ॥

শূৰ্পণখাৰ নাসা-চ্ছেদনলৈ উদ্যত মন লৈ ধ্যান কৰি মন্ত্র সহস্ৰবাৰ জপ কৰিব লাগে; তাতে পুরুহূত আদি জয় হয়।

Verse 158

रामपादाब्जसेवार्थं कृतोद्योगमथो स्मरन् । प्रजपल्लँक्षमेकांते महारोगात्प्रमुच्यते ॥ १५८ ॥

শ্ৰীৰামক স্মৰণ কৰি তেওঁৰ পদপদ্ম-সেৱাৰ বাবে উদ্যোগী হৈ, যি একান্তে মন্ত্র লক্ষবাৰ জপ কৰে, সি মহাৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 159

त्रिमासं विजिताहारो नित्यं सप्तसहस्रकम् । अष्टोत्तरशतैः पुष्पैर्निश्छेद्रैः शातपत्रकैः ॥ १५९ ॥

তিনিমাহ আহাৰ সংযম কৰি প্ৰতিদিন সাত সহস্ৰ জপ কৰিব লাগে; আৰু ছিদ্ৰহীন, শতপত্ৰ পদ্মপুষ্প ১০৮টাৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 160

पूजयित्वा विधानेन पायसं च सशर्करम् । निवेद्य प्रजपेन्मंत्रं कुष्टरोगात्प्रनुच्यते ॥ १६० ॥

বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি, চিনি-মিশ্ৰিত পায়স নৈবেদ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰি, তাৰ পাছত মন্ত্র জপ কৰিলে কুষ্ঠৰোগ (চৰ্মব্যাধি)ৰ পৰা মুক্তি হয়।

Verse 161

विजने विजिताहारः षण्मासं विधिनामुना । क्षयरोगात्प्रमुच्येत सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १६१ ॥

নিৰ্জনত বাস কৰি, আহাৰ সম্পূৰ্ণ সংযম কৰি, যি এই বিধি ছয় মাহ পালন কৰে, সি ক্ষয়ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়। ই সত্য—সত্যই; কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 162

अभिमंत्र्य जलं प्रातर्मंत्रेण त्रिः समाहितः । त्रिसंध्यं वा पिबेन्नित्यं मुच्यते सर्वरोगतः ॥ १६२ ॥

প্ৰাতে একাগ্ৰচিত্তে মন্ত্র তিনবাৰ জপ কৰি জল অভিমন্ত্রিত কৰি, নিত্য তা পান কৰিব—অথবা ত্ৰিসন্ধ্যাত। এইদৰে কৰিলে সি সৰ্বৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 163

दारिद्र्यं च पराभूतं जायते धनदोपमः । विषादिदोषसंस्पर्शो न भवेत्तु कदाचन ॥ १६३ ॥

দাৰিদ্ৰ্য আৰু অপমান দূৰ হয়, আৰু মানুহ ধন-সমৃদ্ধিৰ সমান ঐশ্বৰ্য লাভ কৰে; লগতে বিষাদ আদি দোষৰ স্পৰ্শো কেতিয়াও নহয়।

Verse 164

मनुना मंत्रितैस्तोयैः प्रत्येहं क्षालयेन्मुखम् । मुखनेत्रादिसंभूताञ्जयेद्द्व्रोगांश्च दारुणान् ॥ १६४ ॥

মন্ত্রসিদ্ধ জলে প্ৰতিদিন মুখ ধুব লাগে। এইদৰে কৰিলে মুখ, চকু আদি পৰা উৎপন্ন হোৱা ভয়ংকৰ ৰোগো জয় হয়।

Verse 165

पीत्वाभिमंत्रितं त्वंभः कुक्षिरोगान् जयेद्ध्रुवम् । लक्ष्मणप्रतिमां कृत्वा दद्याद्भक्त्या विधानतः ॥ १६५ ॥

অভিমন্ত্রিত জল পান কৰিলে উদৰৰোগ নিশ্চিতভাৱে জয় হয়। লক্ষ্মণৰ প্ৰতিমা গঢ়ি, বিধি অনুসাৰে ভক্তিভাৱে দান কৰিব লাগে।

Verse 166

स सर्वेभ्योऽथ रोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । कन्यार्थी विमलापाणिग्रहणासक्तमानसः ॥ १६६ ॥

এনেকুৱা পুৰুষ সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। কন্যাৰ্থী হৈ পবিত্ৰ কন্যাৰ নিৰ্মল পাণিগ্ৰহণত মন নিবিষ্ট কৰিলে।

Verse 167

ध्यायन् लक्षं जपेन्मंत्री अब्जैर्हुत्वा दशांशतः । ईप्सितां लभते कन्यां शीग्रमेव न संशयः ॥ १६७ ॥

দেৱতা আৰু মন্ত্ৰ ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে এক লক্ষ জপ কৰিব; তাৰ দশাংশ সংখ্যক পদ্মেৰে হোম কৰিব। তেতিয়া ইচ্ছিত কন্যা শীঘ্ৰে লাভ হয়—সন্দেহ নাই।

Verse 168

दीक्षितं जुंभणास्त्राणां मंत्रेषु नियतव्रतम् । ध्यात्वा च विधिवन्नित्यं जपेन्मासत्रयं मनुम् ॥ १६८ ॥

জুম্ভণাস্ত্ৰৰ মন্ত্ৰসমূহত বিধিপূৰ্বক দীক্ষিত হৈ, সেয়া সম্পৰ্কে নিয়ত ব্ৰত পালন কৰিব। তাৰপিছত বিধিমতে ধ্যান কৰি নিত্য তিন মাহ ধৰি মন্ত্ৰ জপ কৰিব।

Verse 169

पूजापुरःसरं सप्तसहस्रं विजितेंद्रियः । सर्वासामपि विद्यानां तत्त्वज्ञो जायते नरः ॥ १६९ ॥

যিজনে ইন্দ্ৰিয় জয় কৰিছে আৰু পূজাক অগ্ৰস্থান দি সাত সহস্ৰ (বাৰ) আচৰণ কৰিছে, সেই পুৰুষ সকলো বিদ্যাৰ তত্ত্বজ্ঞ হয়।

Verse 170

विश्वामित्रक्रतुवरे कृताद्भुतपराक्रमम् । ध्यायँल्लक्षं जपेन्मंत्रं मुच्यते महतो भयात् ॥ १७० ॥

বিশ্বামিত্ৰৰ শ্ৰেষ্ঠ যজ্ঞৰ অদ্ভুত পৰাক্ৰম ধ্যান কৰি মন্ত্ৰ এক লক্ষ জপ কৰিব; তাতে মহাভয়ৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 171

कृतनित्यक्रियः शुद्धस्त्रिकालं प्रजपेन्मनुम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम् ॥ १७१ ॥

যি বিধিপূৰ্বক নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰি শুদ্ধ হয়, সি ত্ৰিকাল মন্ত্র জপ কৰক। সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শ্ৰী বিষ্ণুৰ পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 172

दीक्षितो विधिवन्मंत्री गुणैर्विगतकल्मषः । स्वाचारनियतो दांतो गृहस्थो विजितेंद्रियः ॥ १७२ ॥

বিধিপূৰ্বক দীক্ষিত মন্ত্রসাধক গুণে শুদ্ধ আৰু কল্মষৰহিত হওক; স্বাচাৰত নিয়ত, সংযমী, গৃহস্থ আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী হওক।

Verse 173

ऐहिकाननपेक्ष्यैव निष्कामो योऽर्चयेद्विभुम् । स सर्वान्पुण्यपापौधान्दग्ध्वा निर्मलमानसः ॥ १७३ ॥

যি নিষ্কাম হৈ, ঐহিক ফলৰ আশা নকৰি, সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক আৰাধনা কৰে—সি পুণ্য-পাপৰ সঞ্চিত ৰাশি দগ্ধ কৰি নিৰ্মলচিত্ত হয়।

Verse 174

पुनरावृत्तिरहितः शाश्वतं पदमश्वतं पदमश्नुते । सकामो वांछितान् लब्ध्वा भुक्त्वा भोगान् मनोगतान् ॥ १७४ ॥

যি পুনৰাবৃত্তিৰহিত, সি শাশ্বত পদ লাভ কৰে। কিন্তু যি সকাম, সি কাম্য বস্তু পাই আৰু মনোগত ভোগ ভোগ কৰি ক্ষয়শীল পদেই পায়।

Verse 175

जातिरमरश्चिरं भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । निद्राचन्द्रान्विता पश्चाद्भरताय हृदंतिमः ॥ १७५ ॥

দীৰ্ঘকাল অমৰভাব লাভ কৰি সেই জীৱ শ্ৰী বিষ্ণুৰ পৰম পদলৈ যায়। তাৰ পাছত ‘নিদ্ৰা’ আৰু ‘চন্দ্ৰ’সহিত হৈ সি ভৰতৰ হৃদয়ত অন্তঃস্থ আধাৰ হয়।

Verse 176

सप्ताक्षरो मनुश्चास्य मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । बकः सेंदुश्च शत्रुध्नपरं ङेतं हृदंतिमः ॥ १७६ ॥

এই দেৱতা/মন্ত্ৰৰ মন্ত্ৰটি সপ্তাক্ষৰ। ইয়াৰ ঋষ্যাদি আৰু পূজাবিধি (ঋষ্যাদি-ন্যাস আদি) পূৰ্বোক্ত নিয়মে সম্পাদন কৰিব লাগে। ইয়াৰ সংকেত ‘বক’ (বগলা) আৰু ‘ইন্দু’ (চন্দ্ৰ); ই শত্রুধ্ন—শত্রুনাশক—প্ৰয়োগ; আৰু শেষত ‘হৃদয়’ অন্ত বিনিয়োগ হয়॥ ১৭৬ ॥

Verse 177

सप्ताक्षरोऽयं शत्रुध्नमंत्रः सर्वेष्टसिद्धिदः ॥ १७७ ॥

এই সপ্তাক্ষৰ ‘শত্রুধ্ন’ মন্ত্ৰে সকলো অভীষ্ট সিদ্ধি প্ৰদান কৰে॥ ১৭৭ ॥

Verse 178

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे रामाद्युपासनावर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७३ ॥

এইদৰে শ্ৰী বৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ পূৰ্বভাগৰ বৃহদুপাখ্যানত, সনত্কুমাৰ-বিভাগৰ তৃতীয় পাদত ‘ৰামাদ্যুপাসনাবৰ্ণন’ নামৰ ত্ৰিসপ্ততিতম (৭৩তম) অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল॥ ৭৩ ॥