
এই অধ্যায়ত সনৎকুমাৰে নাৰদক নৰহৰি/নৃহৰি উপাসনাৰ বহুস্তৰীয় বিধিক্ৰম উপদেশ দিয়ে। একাক্ষৰ আদি নৰসিংহ মন্ত্রৰ মন্ত্রলক্ষণ (ঋষি অত্রি, জগতি ছন্দ, দেবতা নৃহৰি, বীজ-শক্তি, ‘সৰ্বাৰ্থ’ বিনিয়োগ), ধ্যান-ৰূপ আৰু সাধনাৰ পৰিমাণ (এক লক্ষ জপ, দশাংশ হোম ঘৃত আৰু পায়সৰে) বৰ্ণিত। বৈষ্ণৱ পীঠত পদ্মমণ্ডল পূজা, দিকপাল/পৰিবাৰ দেবতা আৰু ৩২টা উগ্ৰ নামৰ উল্লেখ আছে। ষড়ঙ্গ, দশধা, নব-স্থাপন, হৰি-ন্যাস আদি বিভিন্ন ন্যাস-পদ্ধতি আৰু অন্তঃস্থান-ক্ৰম (মূল→নাভি→হৃদয়→ভ্ৰূমধ্য→তৃতীয় নয়ন) সুসংগঠিত কৰা হৈছে। নৰসিংহী, চক্ৰ, দংষ্ট্ৰা আদি মুদ্ৰা, শান্ত/ৰৌদ্ৰ কৰ্মৰ নিয়ম আৰু শত্রু-নিগ্ৰহৰ প্ৰয়োগ কোৱা হৈছে। ৰোগনিবাৰণ, গ্ৰহপীড়া-শমন, স্তম্ভন/বিজয় আদি ৰাজোপযোগ ভস্ম, আহুতি আৰু সময়বদ্ধ জপেৰে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ত্ৰৈলোক্যমোহন, অষ্টাৰ, দ্বাদশাৰ কালান্তক, ‘যন্ত্রৰাজ’ আদি যন্ত্র, কবচ-বৰ্মাস্ত্ৰ ক্ৰম আৰু নৃসিংহ গায়ত্ৰীসহ শেষত ফলশ্ৰুতিত সিদ্ধি, ৰক্ষা, সমৃদ্ধি আৰু নিৰ্ভয়তা ঘোষণা কৰা হয়।
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शुणु नारद वक्ष्यामि दिव्यान्नरहरेर्मनून् । यान्समाराध्य ब्रह्माद्याश्चक्रुः सृष्ट्यादि कर्म वै ॥ १ ॥
সনৎকুমাৰে ক’লে—হে নাৰদ, শুনা; মই নৰহৰিৰ দিব্য মন্ত্রসমূহ ক’ম। যিবোৰৰ আৰাধনাৰে ব্ৰহ্মা আদি সৃষ্ট্যাদি কৰ্ম সম্পন্ন কৰিছিল।
Verse 2
संवर्तकश्चन्द्र मौलिर्मनुर्वह्निविभूषितः । एकाक्षरः स्मृतो मन्त्रो भजतां सुरपादपः ॥ २ ॥
তেওঁ সংৱৰ্তক, চন্দ্ৰমৌলি, অগ্নি-বিভূষিত মনু। ভজনকাৰীৰ বাবে তেওঁ একাক্ষৰ মন্ত্র আৰু দেৱ-কল্পবৃক্ষসদৃশ বৰদাতা বুলি স্মৃত।
Verse 3
मुनिरत्रिश्च जगती छन्दो बुद्धिमतां वर । देवता नृहरिः प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ ३ ॥
ইয়াত ঋষি অত্রি, ছন্দ জগতি, হে বুদ্ধিমানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ। দেবতা নৃহৰি (নৰসিংহ) বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াৰ বিনিয়োগ সকলো লক্ষ্য-প্ৰাপ্তিৰ বাবে।
Verse 4
क्षं बीजं शक्तिरी प्रोक्ता षड्दीर्घेण षडङ्गकम् । अर्केन्दुवह्निनयनं शरदिन्दुरुचं करैः ॥ ४ ॥
‘ক্ষং’ বীজ, ‘ঈ’ শক্তি বুলি কোৱা হৈছে; ছয় দীৰ্ঘ স্বৰে ষড়ঙ্গ-ন্যাস হয়। সূৰ্য-চন্দ্ৰ-অগ্নিসদৃশ নয়নযুক্ত, শৰৎচন্দ্ৰৰ কান্তিৰ দৰে দীপ্ত, দিৱ্য কৰসহ দেৱতাক ধ্যান কৰা উচিত।
Verse 5
धनुश्चक्राभयवरान्दधतं नृहरिं स्मरेत् । लक्षं जपस्तद्दशांशहोमश्च घृतपायसैः ॥ ५ ॥
ধনু, চক্ৰ, অভয়-মুদ্ৰা আৰু বৰদ-হস্ত ধাৰণ কৰা নৃহৰিক ধ্যান কৰিব। মন্ত্ৰ এক লক্ষ জপ কৰি, তাৰ দশাংশ ঘিউ আৰু পায়সৰে হোম কৰিব।
Verse 6
यजेत्पीठे वैष्णवे तु केसरेष्वङ्गपूजनम् । खगेशं शंकरं शेषं शतानन्दं दिगालिषु ॥ ६ ॥
বৈষ্ণৱ পীঠত যজন কৰি, পদ্মদলত অঙ্গপূজন কৰিব। দিশাৰ আৱৰণত খগেশ (গৰুড়), শংকৰ, শেষ আৰু শতানন্দক পূজা কৰিব।
Verse 7
श्रियं ह्रियं धृतिं पुष्टिं कोणपत्रेषु पूजयेत् । दन्तच्छदेषु नृहरींस्तावतः पूजयेत्क्रमात् ॥ ७ ॥
কোণপত্ৰত শ্ৰী, হ্ৰী, ধৃতি আৰু পুষ্টিক পূজা কৰিব। দন্তচ্ছদত সেই সংখ্যাৰ নৃহৰিসকলক ক্ৰমে পূজা কৰিব।
Verse 8
कृष्णो रुद्रो महाघोरो भीमो भीषण उज्ज्वलः । करालो विकरालश्च दैत्यान्तो मधुसूदनः ॥ ८ ॥
সেই কৃষ্ণ, সেই ৰুদ্ৰ—মহাঘোৰ। সেই ভীম, ভীষণ হৈয়ো উজ্জ্বল; কৰাল আৰু বিকৰাল; দৈত্যান্তক মধুসূদন।
Verse 9
रक्ताक्षः पिगलाक्षश्चाञ्जनो दीप्तरुचिस्तथा । सुघोरकश्च सुहनुर्विश्वको राक्षसान्तकः ॥ ९ ॥
সেই ৰক্তাক্ষ, পিঙ্গলাক্ষ, অঞ্জন-শ্যাম আৰু দীপ্ত তেজস্বী। সেই সুঘোৰ, সুহনু (দৃঢ় হনু), বিশ্বব্যাপী আৰু ৰাক্ষসান্তক।
Verse 10
विशालको धूम्रकेशो हयग्रीवो घनस्वनः । मेघवर्णः कुम्भकर्णः कृतान्ततीव्रतेजसौ ॥ १० ॥
(তেওঁ) বিশালদেহী, ধূম্ৰকেশ, হয়গ্ৰীৱ, ঘনস্বন; মেঘবৰ্ণ, কুম্ভকৰ্ণ, আৰু কৃতান্তসম তীব্ৰ তেজস্বী।
Verse 11
अग्निवर्णो महोग्रश्च ततो विश्वविभूषणः । विघ्नक्षमो महासेनः सिंहा द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥
তাৰপাছত অগ্নিবৰ্ণ, মহোগ্ৰ, বিশ্ববিভূষণ, বিঘ্নক্ষম, মহাসেন আৰু সিংহ—এইদৰে বত্রিশ নাম ঘোষণা কৰা হ’ল।
Verse 12
तद्बहिः प्रार्चयेद्विद्वाँ ल्लोकपालान्सहेतिकान् । एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदखिलेप्सितान् ॥ १२ ॥
তাৰপাছত (অন্তৰ্যাগৰ) বাহিৰত বিদ্বান সাধকে লোকপালসকলক তেওঁলোকৰ চিহ্ন আৰু অস্ত্ৰসহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে। এইদৰে মন্ত্র সিদ্ধ হ’লে মন্ত্রসাধকে সকলো ইষ্ট সিদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 13
विष्णुः प्रद्युम्नयुक् शार्ङ्गी साग्निर्वीरं महांस्ततः । विष्णुं ज्वलन्तं भृग्वीशो जलं पद्मासनं ततः ॥ १३ ॥
তাৰপাছত প্ৰদ্যুম্নযুক্ত শাৰ্ঙ্গধাৰী বিষ্ণুক অগ্নিসহ ধ্যান কৰিব; তাৰপাছত মহাবীৰক; তাৰপাছত জ্বলন্ত তেজোময় বিষ্ণুক; তাৰপাছত ভৃগুসকলৰ ঈশক; তাৰপাছত জলক; আৰু তাৰপাছত পদ্মাসন (ব্ৰহ্মা)ক ধ্যান কৰিব।
Verse 14
हरिस्तु वासुदेवाय वैकुण्ठो विष्णुसंयुतः । गदी सेन्दुनृसिंहं च भीषणं भद्र मेव च ॥ १४ ॥
হৰিক বাসুদেৱ, বিষ্ণুসংযুক্ত বৈকুণ্ঠ, গদাধাৰী (গদী), (স)ইন্দু-নৃসিংহ, আৰু ভীষণ তথা ভদ্ৰ—এই নামসমূহেৰেও স্তুতি কৰা হয়।
Verse 15
मृत्युमृत्युं ततः शौरिर्भानोर्नारायणान्वितः । नृहरेर्द्वाविंशदर्णोऽय मन्त्रः साम्राज्यदायकः ॥ १५ ॥
তাৰ পিছত ‘মৃত্যু-মৃত্যু’ মন্ত্ৰ; তাৰ পাছত শৌৰি-মন্ত্ৰ; তাৰ পাছত নাৰায়ণ-নামসংযুক্ত ভানু-মন্ত্ৰ। ই নৃহৰি (নৃসিংহ)ৰ বাইশ অক্ষৰৰ মন্ত্ৰ, যি সাম্ৰাজ্য আৰু অধিপত্য দান কৰে।
Verse 16
ब्रह्मा मुनिस्तु गायत्री छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् । देवता नृहरिश्चास्य सर्वेष्टफलदायकः ॥ १६ ॥
এই মন্ত্ৰৰ ঋষি হিচাপে ব্ৰহ্মাক ঘোষণা কৰা হৈছে; ছন্দ অনুষ্টুপ্ বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াৰ দেৱতা নৃহৰি, যিয়ে সকলো ইষ্টফল দান কৰে।
Verse 17
हं बीजं इं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वेदैश्चतुर्भिर्वसुभिः षड्भिः षड्भिर्युगाक्षरैः ॥ १७ ॥
বীজ ‘হং’ আৰু শক্তি ‘ইং’। ইয়াৰ বিনিয়োগ সকলো লক্ষ্যপ্ৰাপ্তিৰ বাবে। ই চাৰিও বেদ, আঠ বসু, ছয় বেদাঙ্গ আৰু যুগৰ ষড়ক্ষৰী মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা প্ৰতিপাদিত।
Verse 18
षडङ्गानि निधायाथ मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः । मुखबाह्वङिघ्रसन्ध्यग्रेष्वथ कुक्षौ तथा हृदि ॥ १८ ॥
তাৰ পিছত ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰি শিৰোমণি, ললাট আৰু নেত্ৰদ্বয়ত স্থাপন কৰিব; তাৰ পাছত মুখ, বাহু আৰু পাদৰ অগ্ৰ-সন্ধিস্থানত; আৰু তাৰ পিছত উদৰ আৰু হৃদয়তো ন্যাস কৰিব।
Verse 19
गले पार्श्वद्वये पृष्ठे ककुद्यर्णान्मनूद्भवान् । प्रणवान्तरितान् कृत्वा न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ १९ ॥
শ্ৰেষ্ঠ সাধকে গলা, দুয়োটা পাৰ্শ্ব আৰু পিঠিত মনুৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অক্ষৰসমূহৰ ন্যাস কৰিব—প্ৰত্যেক অক্ষৰৰ আগতে প্ৰণৱ (ওঁ) ৰাখি।
Verse 20
नृसिंहसान्निध्यकरो न्यासो दशविधो यथा । कराङ्घ्र्यष्टाद्यङ्गुलीषु पृथगाद्यन्तपर्वणोः ॥ २० ॥
শ্ৰী নৃসিংহৰ সান্নিধ্য আনয়নকাৰী ন্যাস শাস্ত্ৰোক্ত মতে দশবিধ। হাত-পাৱৰ আঠটা আঙুলিৰ প্ৰথম আৰু শেষ গাঁঠত পৃথক পৃথকভাৱে বিন্যাস কৰিব লাগে॥ ২০ ॥
Verse 21
सर्वाङ्गुलीषु विन्यस्यावशिष्टं तलयोर्न्यसेत् । शिरोललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ २१ ॥
সকলো আঙুলিত বিন্যাস কৰি যি অৱশিষ্ট থাকে তাক দুয়োটা তালুত ন্যসিব। তদ্ৰূপ শিৰ, ললাট, ভ্ৰূমধ্য, নেত্ৰ আৰু কৰ্ণতো ন্যাস কৰিব॥ ২১ ॥
Verse 22
कपोलकर्णमूले च चिबुकोर्द्ध्वाधरोष्ठके । कण्ठे घोणे च भुजयोर्हृत्तनौ नाभिमण्डले ॥ २२ ॥
কপোল আৰু কৰ্ণমূলে, চিবুক আৰু ঊৰ্ধ্ব-অধৰোষ্ঠত, কণ্ঠ আৰু নাসিকাত, দুয়ো ভুজাত, হৃদয়প্ৰদেশত, আৰু কটিত তথা নাভিমণ্ডলত (ন্যাস কৰিব)॥ ২২ ॥
Verse 23
दक्षान्पदोस्तले कट्यां मेढ्रोर्वोजानुजङ्घयोः । गुल्फे पादकराङ्गुल्योः सर्वसन्धिषु रोमसु ॥ २३ ॥
‘দ’ আদি অক্ষৰসমূহ পাদতলত ন্যাস কৰিব; তাৰপিছত কটি, মেঢ্ৰ, ঊৰু, জানু আৰু জঙ্ঘাত। গুল্ফত, পাৱ আৰু হাতৰ আঙুলিত, সকলো সন্ধিত আৰু ৰোমতেও (ন্যাস কৰিব)॥ ২৩ ॥
Verse 24
रक्तास्थिमज्जासु तनौ न्यसेद्वर्णान्विचक्षणः । वर्णान्पदे गुल्फजानुकटिनाभिहृदि स्थले ॥ २४ ॥
বিচক্ষণ সাধকে দেহত ৰক্ত, অস্থি আৰু মজ্জাতো পবিত্ৰ বৰ্ণসমূহ ন্যাস কৰিব। আৰু পাদ, গুল্ফ, জানু, কটি, নাভি আৰু হৃদয়প্ৰদেশতো সেই বৰ্ণ স্থাপন কৰিব॥ ২৪ ॥
Verse 25
बाह्वोः कण्ठे च चिबुके चौष्ठे गण्डे प्रविन्यसेत् । कर्णयोर्वदने नासापुटे नेत्रे च मूर्द्धनि ॥ २५ ॥
বাহু, কণ্ঠ, চিবুক, ওঁঠ আৰু গালত বিধিপূৰ্বক ন্যাস কৰিব। তদ্ৰূপ কাণত, মুখত, নাসাপুটত, নেত্ৰত আৰু মস্তকৰ শিখৰত স্থাপন কৰিব॥২৫॥
Verse 26
पदानि तु मुखे मूर्ध्नि नसि चक्षुषि कर्णयोः । आस्ये च हृदये नाभौ पादान्सर्वाङ्गके न्यसेत् ॥ २६ ॥
পবিত্ৰ পদসমূহ মুখত, মস্তকত, নাসিকাত, নেত্ৰত আৰু কাণত ন্যাস কৰিব। তাৰ পিছত মুখমণ্ডল, হৃদয় আৰু নাভিত—আৰু শেষত সৰ্বাঙ্গত সেই পদ স্থাপন কৰিব॥২৬॥
Verse 27
अर्द्धद्वयं न्यसेन्मूर्ध्नि आहृत्पादात्तदङ्गकम् । उग्रादीनि पदानीह मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥ २७ ॥
মন্ত্ৰৰ দুয়োটা অৰ্ধ মস্তকত ন্যাস কৰিব; আৰু হৃদয়ৰ পৰা পাদান্তলৈ তদঙ্গসমূহত বিন্যস্ত কৰিব। ইয়াত ‘উগ্ৰ…’ আদি পদসহ মই মৃত্যুমৃত্যু—মৃত্যুজয়ীক—প্ৰণাম কৰোঁ॥২৭॥
Verse 28
इत्यन्तान्यास्यकघ्राणचक्षुः श्रोत्रेषु पक्ष्मसु । हृदि नाभौ च कट्यादिपादान्तं नवसु न्यसेत् ॥ २८ ॥
এইদৰে পূৰ্বোক্ত ন্যাস সম্পূৰ্ণ কৰি, মুখত, ঘ্ৰাণত, নেত্ৰত, কাণত আৰু পখ্মত ন্যাস কৰিব। হৃদয়ত, নাভিত আৰু কটিদি পাদান্তলৈ—এইদৰে নটা স্থানত স্থাপন কৰিব॥২৮॥
Verse 29
वीराद्यानपि तान्येव यथापूर्वं प्रविन्यसेत् । नृसिंहाद्यानि तान्येव पूर्ववद्विन्यसेत्सुधीः ॥ २९ ॥
‘বীৰ’ আদি সেইবোৰ (মন্ত্ৰ/ৰূপ)ো পূৰ্বৰ দৰে যথাপূৰ্ব ন্যাস কৰিব। আৰু ‘নৃসিংহ’ আদিো সুধী সাধকে পূৰ্ববৎ বিন্যস্ত কৰিব॥২৯॥
Verse 30
चन्द्रा ग्निवेदषड्रामनेत्रदिग्बाहुभूमितान् । विभक्तान्मन्त्रवर्णांश्च क्रमात्स्थानेषु विन्यसेत् ॥ ३० ॥
চন্দ্ৰ, অগ্নি, বেদ, ষড়ঙ্গ, ৰাম, নয়ন, দিশা, বাহু আৰু ভূমি—ইয়াত বিভক্ত কৰা মন্ত্ৰবৰ্ণসমূহ ক্ৰমে নিজ নিজ স্থানত বিধিপূৰ্বক বিন্যাস কৰিব।
Verse 31
मूले मूलाच्च नाभ्यन्तं नाभ्यादि हृदयावधि । हृदयाद्भ्रूयुगान्तं तु नेत्रत्रये च मस्तके ॥ ३१ ॥
মূলাধাৰৰ পৰা নাভিলৈ, নাভিৰ পৰা হৃদয়-প্ৰদেশলৈ, হৃদয়ৰ পৰা ভ্ৰূমধ্যান্তলৈ, আৰু তাৰ পাছত মস্তকৰ তৃতীয় নয়নত—এইদৰে ক্ৰমে অন্তঃস্থ ধ্যানস্থান নিৰ্ধাৰিত।
Verse 32
बाह्वोरङ्गुलिषु प्राणे मूर्द्धादि चरणावधि । विन्यसेन्नामतो धीमान्हरिन्यासोऽयमीरितः ॥ ३२ ॥
বাহু আৰু আঙুলিত, প্ৰাণবায়ুত, আৰু মস্তকৰ পৰা পদলৈ—দিব্য নামসমূহৰ ন্যাস জ্ঞানী সাধকে কৰিব; ইয়াকেই ‘হৰি-ন্যাস’ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 33
न्यासस्यास्य तु माहात्म्यं जानात्येको हरिः स्वयम् । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेच्च नृहरिं हृदि ॥ ३३ ॥
এই ন্যাসৰ মাহাত্ম্য স্বয়ং হৰি একমাত্ৰ জানে। সেয়ে এইদৰে ন্যাসবিধি সম্পন্ন কৰি হৃদয়ত নৃহৰিৰ ধ্যান কৰিব।
Verse 34
गलासक्तलसद्बाहुस्पृष्टकेशोऽब्जचक्रधृक् । नखाग्रभिन्नदैत्येशो ज्वालामालासमन्वितः ॥ ३४ ॥
গলাত জড়োৱা দীপ্ত বাহুযুক্ত, সংঘৰ্ষত এলোমেলো কেশ, পদ্ম আৰু চক্ৰধাৰী—নখাগ্ৰে দৈত্যেশক বিদাৰণ কৰি জ্বালামালাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ দীপ্তিমান হ’ল।
Verse 35
दीप्तजिह्वस्त्रिनयनो दंष्ट्रोग्रं वदनं वहन् । नृसिंहोऽस्मान्सदा पातु स्थलांबुगगनोपगः ॥ ३५ ॥
দীপ্ত জিহ্বা, ত্ৰিনয়ন আৰু তীক্ষ্ণ দংশ্ট্ৰাৰে ভয়ংকৰ মুখ ধাৰণ কৰা শ্ৰী নৃসিংহ—যি স্থল, জল আৰু গগনত বিচৰণ কৰে—তেওঁ সদায় আমাক ৰক্ষা কৰক।
Verse 36
ध्यात्वैवं दर्शयेन्मुद्रा ं नृसिंहस्य महात्मनः । जानुमध्यगतौ कृत्वा चिबुकोष्ठौ समावुभौ ॥ ३६ ॥
এইদৰে ধ্যান কৰি মহাত্মা শ্ৰী নৃসিংহৰ মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰিব; দুয়ো হাঁটুৰ মাজৰ ঠাইত চিবুক আৰু ওঁঠ সমভাবে স্থাপন কৰিব।
Verse 37
हस्तौ च भूमिसंलग्नौ कम्पमानः पुनः पुनः । मुखं विजृन्भितं कृत्वा लेलिहानां च जिह्विकाम् ॥ ३७ ॥
দুয়ো হাত ভূমিত লগাই সি পুনঃ পুনঃ কঁপিব; মুখ বহলকৈ মেলি জিহ্বাৰে বাৰে বাৰে চাটিব।
Verse 38
एषा मुद्रा नारसिंही प्रधानेति प्रकीर्तिता । वामस्याङ्गुष्ठतो बद्ध्वा कनिष्ठामन्गुलीत्रयम् ॥ ३८ ॥
এই মুদ্ৰা ‘নাৰসিংহী’ বুলি খ্যাত, মুদ্ৰাসকলৰ মাজত প্ৰধান; বাওঁ হাতত অঙ্গুষ্ঠেৰে বেঁধি তিনিটা আঙুলিক কনিষ্ঠালৈকে সংযোজিত কৰিব।
Verse 39
त्रिशूलवत् संमुखोर्द्ध्वे कुर्यान्मुद्रा ं नृसिंहगाम् । अङ्गुष्ठाभ्यां च करयोस्तथाऽक्रम्य कनिष्ठके ॥ ३९ ॥
ত্ৰিশূলৰ দৰে সন্মুখত উৰ্ধ্বলৈ তুলি নৃসিংহ-মুদ্ৰা কৰিব; আৰু দুয়ো হাতৰ অঙ্গুষ্ঠেৰে তদ্ৰূপ কনিষ্ঠ আঙুলিক চেপি ধৰিব।
Verse 40
अधोमुखाभिः शिष्टाभिः शेषाभिर्नृहरौ ततः । हस्तावधोमुखौ कृत्वा नाभिदेशे प्रसार्य च ॥ ४० ॥
তাৰ পিছত অৱশিষ্ট আঙুলিসমূহ শাস্ত্ৰবিধি মতে অধোমুখ কৰি সঠিকভাৱে সাজি নৃহৰিক উদ্দেশ কৰি ক্ৰিয়া কৰিব। দুয়ো হাত অধোমুখ কৰি নাভি-প্ৰদেশলৈ প্ৰসাৰিত কৰিব।
Verse 41
तर्जनीभ्यां नयेत्स्कन्धौ प्रोक्ता चान्त्रणमुद्रि का । हस्तावूर्द्ध्वमुखौ कृत्वा तले संयोज्य मध्यमे ॥ ४१ ॥
দুয়োটা তর্জনী দিয়ে কান্ধ স্পৰ্শ/ইঙ্গিত কৰিব; ইয়াক ‘আন্ত্রণ-মুদ্ৰা’ বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত হাত দুয়োটা ঊৰ্ধ্বমুখ কৰি মধ্যত তালু জোৰাব।
Verse 42
अनामायां तु वामायां दक्षिणां तु विनिक्षिपेत् । तर्जन्यौ पृष्ठतो लग्नौ अङ्गुष्ठौ तर्जनीश्रितौ ॥ ४२ ॥
বাওঁ হাতৰ অনামিকাত সোঁ (হাত/অঙ্গ) স্থাপন কৰিব। দুয়োটা তর্জনী পিছফালৰ পৰা লগ লাগি থাকিব, আৰু দুয়োটা বৃদ্ধাঙ্গুষ্ঠ তর্জনীৰ আশ্ৰয়ে থাকিব।
Verse 43
चक्रमुद्रा भवेदेषा नृहरेः सन्निधौ मता । चक्रमुद्रा तथा कृत्वा तर्जनीभ्यां तु मध्यमे ॥ ४३ ॥
নৃহৰিৰ সন্নিধিত ইয়াক ‘চক্ৰ-মুদ্ৰা’ বুলি মানা হয়। এইদৰে চক্ৰ-মুদ্ৰা কৰি দুয়োটা তর্জনীক মধ্যভাগত স্থাপন কৰিব।
Verse 44
पीडयेद्दंष्ट्रमुद्रै षा सर्वपापप्रणाशिनी । एता मुद्रा नृसिंहस्य सर्वमन्त्रेषु सम्मताः ॥ ४४ ॥
এই ‘দংষ্ট্ৰা-মুদ্ৰা’ কৰিব; ই সকলো পাপ নাশ কৰে। নৃসিংহৰ এই মুদ্ৰাসমূহ সকলো মন্ত্রত সম্মত।
Verse 45
वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं च पायसैः । घृताक्तैर्जुहुयाद्वह्नौ पीठे पूर्वोदितेऽचयेत् ॥ ४५ ॥
মন্ত্ৰ এক লক্ষবাৰ জপ কৰিব; তাৰ পিছত তাৰ দশমাংশ অনুসাৰে ঘিউ-মিশ্ৰিত পায়স অগ্নিত আহুতি দিব, আৰু পূৰ্বোক্ত পীঠ/বেদীত সেই নিবেদন স্থাপন কৰিব।
Verse 46
अङ्गा न्यादौ समाराध्यदिक्पत्रेषु यजेत्पुनः । गरुडादीन् श्रीमुखांश्च विदिक्षु लोकपान्बहिः ॥ ४६ ॥
অঙ্গন্যাসাদি বিধি সম্পন্ন কৰি দেৱতাক সমাৰাধনা কৰি, দিক-পত্ৰসমূহত পুনৰ পূজা কৰিব; আৰু বিদিকে গৰুড়াদি আৰু শ্ৰীমুখ সেৱকসকলক, বাহিৰে লোকপালসকলক পূজা কৰিব।
Verse 47
एवं संसाधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रपूरयेत् । सौम्ये कार्ये स्मरेत्सौम्यं क्रूरं क्रूरे स्मरेद्बुधः ॥ ४७ ॥
এইদৰে সম্যক সিদ্ধ হোৱা মন্ত্ৰে সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰে। সৌম্য কাৰ্যত সৌম্য ৰূপ স্মৰণ কৰিব, আৰু ক্রূৰ কাৰ্যত জ্ঞানীয়ে ক্রূৰ ৰূপ স্মৰণ কৰিব।
Verse 48
पूर्वमृत्युपदे शत्रोर्नाम कृत्वा स्वयं हरिः । निशितैर्नखदंष्ट्राग्रैः खाद्यमानं च संस्मरेत् ॥ ४८ ॥
মৃত্যু-সন্নিকট ক্ষণত শত্রুৰ নাম আগতে ৰাখি, তাৰ পিছত স্বয়ং হৰিক স্মৰণ কৰিব—তীক্ষ্ণ নখ আৰু দংশট্ৰাৰ অগ্ৰে শত্রুক ভক্ষণ কৰা ৰূপ ধ্যান কৰিব।
Verse 49
अष्टोत्तरशतं नित्यं जपेन्मन्त्रमतन्द्रि तः । जायते मण्डलादर्वाक् शत्रुर्वै शमनातिथिः ॥ ४९ ॥
নিত্যে অলসতা নকৰি মন্ত্ৰ ১০৮ বাৰ জপ কৰিব। তেতিয়া মণ্ডলৰ সন্মুখত শত্রুও শান্ত হৈ অতিথিৰ দৰে হৈ পৰে।
Verse 50
ध्यानभेदानथो वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदायकान् । श्रीकामः सततं ध्यायेत्पूर्वोक्तं नृहरिं सितम् ॥ ५० ॥
এতিয়া মই ধ্যানৰ ভেদ কওঁ, যি সৰ্বসিদ্ধি প্ৰদান কৰে। শ্ৰী-সমৃদ্ধি কামনাকাৰী জনে পূৰ্বোক্ত শ্বেত-প্ৰভ নৃহৰিৰ সদায় ধ্যান কৰক॥৫০॥
Verse 51
वामाङ्कस्थितया लक्ष्म्यालिङ्गितं पद्महस्तया । विषमृत्यूपरोगादिसर्वोपद्र वनाशनम् ॥ ५१ ॥
বাওঁ অংকত অৱস্থিত পদ্মহস্তা লক্ষ্মীয়ে যাক আলিঙ্গন কৰে, সেই হৰি অকালমৃত্যু, ৰোগ আদি সকলো উপদ্ৰৱ বিনাশ কৰে॥৫১॥
Verse 52
नरसिंहं महाभीमन कालानलसमप्रभम् । आन्त्रमालाधरं रौद्रं कण्ठहारेण भूषितम् ॥ ५२ ॥
মই নৰসিংহৰ ধ্যান কৰোঁ—অতিভীষণ, প্ৰলয়কালৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান; ৰৌদ্ৰ, অন্ত্ৰমালা ধাৰণকাৰী, কণ্ঠহাৰে ভূষিত॥৫২॥
Verse 53
नागयज्ञोपवीतं च पञ्चाननसुशोभितम् । चन्द्र मौलि नीलकण्ठं प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रकम् ॥ ५३ ॥
নাগৰূপ যজ্ঞোপবীতধাৰী, পঞ্চাননে শোভিত; চন্দ্ৰমৌলি, নীলকণ্ঠ, আৰু প্ৰতিমুখে ত্ৰিনেত্ৰযুক্ত॥৫৩॥
Verse 54
भुजैः परिघसङ्काशैर्द्दशभिश्चोपशोभितम् । अक्षस्रूत्रं गदापद्मं शङ्खं गोक्षीरसन्निभम् ॥ ५४ ॥
দহ বাহুৰে শোভিত—প্ৰত্যেক পৰিঘসদৃশ; হাতে অক্ষসূত্ৰ, গদা, পদ্ম আৰু গোক্ষীৰসদৃশ শ্বেত শঙ্খ ধাৰণ কৰা॥৫৪॥
Verse 55
धनुश्च मुशलं चैव बिभ्राणं चक्रमुत्तमम् । खड्गं शूलं च बाणं च नृहरिं रुद्र रूपिणम् ॥ ५५ ॥
তেওঁ নৃহৰিক দৰ্শন কৰিলে—ৰুদ্ৰসদৃশ ৰূপ ধাৰণ কৰি—ধনু, মুষল, উত্তম চক্ৰ, খড়্গ, শূল আৰু বাণ ধৰি থকা।
Verse 56
इन्द्र गोपाभनीलाभं चन्द्रा भं स्वर्णसन्निभम् । पूर्वादि चोत्तरं यावदूर्ध्वास्यं सर्ववर्णकम् ॥ ५६ ॥
তাৰ বৰ্ণ ইন্দ্ৰগোপৰ দৰে নীলাভ-ৰক্ত, চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্ত আৰু সোণৰ দৰে কান্তিময়; পূৰ্বৰ পৰা উত্তৰলৈকে সি ঊৰ্ধ্বমুখ হৈ সৰ্ববৰ্ণ প্ৰকাশ কৰে।
Verse 57
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वव्याधिविमुक्तये । सर्वमृत्युहरं दिव्यं स्मरणात्सर्वसिद्धिदम् ॥ ५७ ॥
এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে সৰ্ব ৰোগমুক্তিৰ বাবে জপ কৰিব লাগে। এই দিব্য মন্ত্ৰে সকলো মৃত্যুক হৰণ কৰে; ইয়াৰ স্মৰণে সৰ্ব সিদ্ধি লাভ হয়।
Verse 58
ध्यायेद्यदा महत्कर्म तदा षोडशहस्तवान् । नृसिंहः सर्वलोकेशः सर्वाभरणभूषितः ॥ ५८ ॥
যেতিয়া মহৎ কৰ্ম (অনুষ্ঠান) আৰম্ভ কৰা হয়, তেতিয়া ষোল হাতবিশিষ্ট, সৰ্বলোকেশ, সৰ্ব অলংকাৰভূষিত নৃসিংহক ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 59
द्वौ विदारणकर्माप्तौ द्वौ चान्त्रोद्धरणान्वितौ । शङ्खचक्रधरौ द्वौ तु द्वौ च बाणधनुर्द्धरौ ॥ ५९ ॥
দুটা হাত বিদাৰণ কৰ্মত নিপুণ, দুটা চন্দ্ৰোদ্ধৰণ শক্তিৰে যুক্ত; দুটা শঙ্খ-চক্ৰ ধাৰণ কৰে, আৰু দুটা বাণ আৰু ধনু ধাৰণ কৰে।
Verse 60
खड्गखेटधरौ द्वौ च द्वौ गदापद्मधारिणौ । पाशाङ्कुशधरौ द्वौ च द्वौ रिपोर्मुकुटार्पितौ ॥ ६० ॥
দুজন খড়্গ আৰু খেট (ঢাল) ধাৰণ কৰিলে; দুজন গদা আৰু পদ্ম; দুজন পাশ আৰু অঙ্কুশ; আৰু দুজন শত্রুৱে অৰ্পণ কৰা মুকুটে বিভূষিত হ’ল।
Verse 61
इति षोडशदोर्दण्डमण्डितं नृहरिं विभुम् । ध्यायेन्नारद नीलाभमुग्रकर्मण्यनन्यधीः ॥ ६१ ॥
এইদৰে, হে নাৰদ! ষোল বাহুৰে অলংকৃত, নীলাভ বৰ্ণৰ, উগ্ৰ কৰ্মত পৰাক্ৰমী সৰ্বব্যাপী নৃহৰিক অনন্যচিত্তে ধ্যান কৰা উচিত।
Verse 62
ध्येयो महत्तमे कार्ये द्वात्रिंशद्धस्तवान्बुधैः । नृसिंहः सर्वभूतेशः सर्वसिद्धिकरः परः ॥ ६२ ॥
অতি মহত্তম কাৰ্যত জ্ঞানীসকলে বত্ৰিশ বাহুবিশিষ্ট নৃসিংহক ধ্যান কৰিব লাগে—তেওঁ পৰম, সৰ্বভূতেশ্বৰ, আৰু সৰ্বসিদ্ধিদাতা।
Verse 63
दक्षिणे चक्रपद्मे च परशुं पाशमेव च । हलं च मुशलं चैव अभयं चाङ्कुशं तथा ॥ ६३ ॥
সোঁহাত (দক্ষিণ) হাতসমূহত চক্ৰ আৰু পদ্ম; লগতে পৰশু আৰু পাশ; তদুপৰি হাল আৰু মুষল; আৰু অভয়-মুদ্ৰা, তদ্ৰূপ অঙ্কুশো আছে।
Verse 64
पट्टिशं भिन्दिपालं च खड्गमुद्गरतोमरान् । वामभागे करैः शङ्खं खेटं पाशं च शूलकम् ॥ ६४ ॥
তেওঁ পট্টিশ আৰু ভিন্দিপাল; লগতে খড়্গ, মুদ্গৰ আৰু তোমৰ ধাৰণ কৰে। বাওঁফালৰ হাতসমূহত শঙ্খ, খেট, পাশ আৰু শূলো আছে।
Verse 65
अग्निं च वरदं शक्तिं कुण्डिकां च ततः परम् । कार्मुकं तर्जनीमुद्रा ं गदां डमरुशूर्पकौ ॥ ६५ ॥
তেওঁ অগ্নি, বৰদ-মুদ্ৰা, শক্তি, তাৰ পিছত কুণ্ডিকা, ধনু, তৰ্জনী-মুদ্ৰা, গদা, ডমৰু আৰু শূৰ্প (চালনি) ধাৰণ কৰে।
Verse 66
द्वाभ्यां कराभ्यां च रिपोर्जानुमस्तकपीडनम् । ऊर्द्ध्वीकृताभ्यां बाहुभ्यां आन्त्रमालाधरं विभुम् ॥ ६६ ॥
দুটা হাতে তেওঁ শত্রুৰ হাঁটু আৰু মস্তক চেপি চুৰমাৰ কৰে; আৰু ওপৰলৈ তোলা দুটা বাহুত অন্ত্ৰমালা-ধাৰী বিভুক ধাৰণ কৰে।
Verse 67
अधः स्थिताभ्यां बाहुभ्यां हिरण्यकविदारणम् । प्रियङ्करं च भक्तानां दैत्यानां च भयङ्करम् ॥ ६७ ॥
তলত স্থিত দুটা বাহুৰে তেওঁ হিৰণ্যকক বিদাৰণ কৰে; ভক্তসকলৰ বাবে প্ৰিয়কৰ, আৰু দৈত্যসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ।
Verse 68
नृसिंहं तं स्मरेदित्थं महामृत्युभयापहम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वकार्यार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥
এইদৰে মহামৃত্যুভয় নাশ কৰা সেই নৃসিংহক স্মৰণ কৰিব লাগে। এনেদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে সকলো কাৰ্যৰ অৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে মন্ত্ৰজপ কৰিব।
Verse 69
अथोच्यते ध्यानमन्यन्मुखरोगहरं शुभम् । स्वर्णवर्णसुपर्णस्थं विद्युन्मालासटान्वितम् ॥ ६९ ॥
এতিয়া মুখৰোগ নাশ কৰা আন এটা শুভ ধ্যান কোৱা হৈছে—সোণালী বৰ্ণ, গৰুড়াসনত অধিষ্ঠিত, বিদ্যুৎসম মালা আৰু দীপ্ত সটা (কেশৰ)যুক্ত প্ৰভুৰ ধ্যান।
Verse 70
कोटिपूर्णेन्दुवर्णं च सुमुखं त्र् यक्षिवीक्षणम् । पीतवस्त्रोरुभूषाढ्यं नृसिहं शान्तविग्रहम् । चक्रशङ्खाभयवरान्दधतं करपल्लवैः ॥ ७० ॥
কোটি পূৰ্ণচন্দ্ৰ সদৃশ কান্তিবৰ্ণ, সুমুখ আৰু ত্ৰিনেত্ৰ-দৃষ্টিযুক্ত, পীতাম্বৰধাৰী, দিব্য অলংকাৰসমৃদ্ধ, শান্তবিগ্ৰহ ভগৱান নৃসিংহক ধ্যান কৰা। তেওঁৰ কোমল পদ্মহস্তত চক্র, শঙ্খ, অভয়-মুদ্ৰা আৰু বৰদ-মুদ্ৰা শোভা পায়।
Verse 71
क्ष्वेडरोगादिशमनं स्वैर्ध्यानैः सुरवन्दितम् । शत्रोः सेनानिरोधेन यत्नं कुर्याच्च साधकम् ॥ ७१ ॥
নিজৰ নিৰ্দিষ্ট ধ্যানসাধনাৰে—দেৱগণে প্ৰশংসা কৰা—ক্ষ্বেড ৰোগ আদি ব্যাধিৰ শমন সাধকে কৰিব; আৰু শত্রুৰ সেনা নিবাৰণ কৰিবলৈও যত্ন কৰিব।
Verse 72
अक्षकाष्ठैरेधितेऽग्नौ विचिन्त्य रिपुमर्दनम् । देवं नृसिंहं सम्पूज्य कुसुमाद्युपचारकैः ॥ ७२ ॥
অক্ষ-কাঠে জ্বলাই তোলা অগ্নিত, শত্রুমৰ্দন ভগৱান নৃসিংহক ধ্যান কৰি; ফুল আদি উপচাৰে সেই দেৱ নৃসিংহৰ সম্যক পূজা কৰা।
Verse 73
समूलमूलैर्जुहुयाच्छरैर्दशशतं पृथक् । रिपुं खादन्निव जपेन्निर्दहन्निव तं क्षिपेत् ॥ ७३ ॥
সমূল-মূল পদাৰ্থে নিৰ্মিত শৰদ্বাৰা পৃথক পৃথককৈ একশ দহ আহুতি দিয়া। জপ এনেদৰে কৰা যেন শত্রুক গিলি খাইছে; তাৰপিছত যেন তাক দহি পেলাইছে—এই ভাৱে ক্ষেপ কৰা।
Verse 74
हुत्वा सप्तदिनं मन्त्री सेनामिष्टां महीपतेः । प्रस्थापयेच्छुभे लग्ने परराष्ट्रजयेच्छया ॥ ७४ ॥
সাত দিন হোম সম্পন্ন কৰি, ৰজাৰ মন্ত্ৰীয়ে ৰজাক প্ৰিয় সেনাক শুভ লগ্নত, পৰৰাষ্ট্ৰ জয়ৰ ইচ্ছাৰে প্ৰস্থান কৰাব।
Verse 75
तस्याः पुरस्तान्नृहरिं निघ्नन्तं रिपुमण्डलम् । स्मृत्वा जपं प्रकुर्वीत यावदायाति सा पुनः ॥ ७५ ॥
তাইৰ সন্মুখত শত্রুমণ্ডল সংহাৰ কৰা নৃহৰি (নৰসিংহ)ক স্মৰণ কৰি, সি পুনৰ আহে যেতিয়ালৈকে মন্ত্ৰজপ কৰিব লাগে।
Verse 76
निर्जित्य निखिलाञ्छत्रून्सह वीरश्रिया सुखात् । प्रीणयेन्मन्त्रिणं राजा विभवैः प्रीतमानसः ॥ ७६ ॥
সকলো শত্রুক সহজে জয় কৰি, বীৰশ্ৰীৰে ভূষিত ৰজা প্ৰসন্নচিত্তে ধন-সম্পদ দান কৰি মন্ত্ৰীক তুষ্ট কৰিব লাগে।
Verse 77
गजाश्वरथररत्नैश्च ग्रामक्षेत्रधनादिभिः । यदि मन्त्री न तुष्येत तदानर्थो महीपतेः ॥ ७७ ॥
হাতী, ঘোঁৰা, ৰথ, ৰত্ন, গাঁও, ক্ষেত্ৰ, ধন আদি দিলেও যদি মন্ত্ৰী তুষ্ট নহয়, তেন্তে ৰজাৰ অনর্থ ঘটে।
Verse 78
जायते तस्य राष्ट्रेषु प्राणेभ्योऽपि महाभयम् । अष्टोत्तरशतमूलमन्त्रमन्त्रितभस्मना ॥ ७८ ॥
তেওঁৰ ৰাজ্যসমূহত প্ৰাণভয়তকৈও ডাঙৰ মহাভয় জন্মে, যেতিয়া মূলমন্ত্ৰ ১০৮ বাৰ জপ কৰি মন্ত্ৰিত ভস্মেৰে (বিধি) কৰা হয়।
Verse 79
नाशयेन्मूषिकालूतावृश्चिकाद्युत्थितं विषम् । लिप्ताङ्गः सर्वरोगैश्च मुच्यते नात्र संशयः ॥ ७९ ॥
ই ইঁদুৰ, মাকড়সা, বিচ্ছু আদি পৰা উৎপন্ন বিষ নাশ কৰে। ইয়াৰে অঙ্গ লেপন কৰিলে সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্তি মিলে—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 80
सेवन्तीकुसुमैर्हुत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । औदुम्बरसमिद्भिस्तु भवेद्धान्यसमृद्धिमान् ॥ ८० ॥
সেৱন্তী ফুলেৰে হোম কৰিলে মহাশ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ হয়; আৰু ঔদুম্বৰ সমিধাৰে হোম কৰিলে ধান্য-সমৃদ্ধি বৃদ্ধি পায়।
Verse 81
अपूपलक्षहोमे तु भवेद्वैश्रवणोपमः । क्रुद्धस्य सन्निधौ राज्ञो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ८१ ॥
আপূপৰ এক লক্ষ আহুতিৰে হোম কৰিলে সাধক বৈশ্ৰৱণ (কুবেৰ) সদৃশ সমৃদ্ধ হয়; আৰু ক্ৰুদ্ধ ৰজাৰ সন্নিধানত মন্ত্র ১০৮ বাৰ জপ কৰা উচিত।
Verse 82
सद्यो नैर्मल्यमाप्नोति प्रसादं चाधिगच्छति । कुन्दप्रसूनैरुदयं मोचाभिर्विघ्ननाशनम् ॥ ८२ ॥
ইয়াৰ দ্বাৰা সাধক তৎক্ষণাৎ নিৰ্মলতা লাভ কৰে আৰু ভগৱৎ-প্ৰসাদো পায়। কুন্দ ফুলেৰে হোম কৰিলে উন্নতি আৰু শ্ৰীবৃদ্ধি হয়; আৰু কলাৰ মোচা অৰ্পণ কৰিলে বিঘ্ননাশ হয়।
Verse 83
तुलसीपत्रहोमेन महतीं कीर्तिमाप्नुयात् । शाल्युत्थसक्तुहोमेन वशयेदखिलं जगत् ॥ ८३ ॥
তুলসীপাতৰে হোম কৰিলে মহাকীৰ্তি লাভ হয়; আৰু চাউলৰ পৰা প্ৰস্তুত সত্তু (ভাজা অন্নচূৰ্ণ)ৰে হোম কৰিলে সমগ্ৰ জগত বশ হয়।
Verse 84
मधूकपुष्पैरिष्टं स्यात्स्तम्भनं धात्रिखण्डकैः । दधिमध्वाज्यमिश्रां तु गुडूचीं चतुरङ्गुलाम् ॥ ८४ ॥
মধূক ফুলেৰে প্ৰস্তুত ইষ্ট (কিণ্বিত ঔষধ) হিতকাৰী বুলি কোৱা হৈছে; ধাত্রী (আমলখী) খণ্ডে স্তম্ভন-প্ৰভাৱ হয়। লগতে দই, মধু আৰু ঘৃত মিহলাই চাৰ অঙ্গুল পৰিমাণ গুডূচী সেবন কৰা উচিত।
Verse 85
जुहुयादयुतं योऽसौ शतं जीवति रोगजित् । शनैश्चरदिनेऽश्वत्थं स्पृष्ट्वा चाष्टोत्तरं शतम् ॥ ८५ ॥
যি অগ্নিত দহ হাজাৰ আহুতি দিয়ে, সি ৰোগ জয় কৰি শতবছৰ জীয়াই থাকে। আৰু শনৈশ্চৰবাৰে অশ্বত্থ গছ স্পৰ্শ কৰি একশ আঠবাৰ এই কৰোঁক।
Verse 86
जपेज्जित्वा सोऽपमृत्युं शतवर्षाणि जीवति । अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ८६ ॥
এই জপে সি অপমৃত্যু জয় কৰি শতবছৰ জীয়াই থাকে। এতিয়া মই তোমাক ‘ত্রৈলোক্য-মোহন’ নামৰ যন্ত্ৰটোৰ সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ ক’ম।
Verse 87
यस्य सन्धारणादेव भवेयुः सर्वसम्पदः । श्वेतभूर्ज्जे लिखेत्पद्मं द्वात्रिंशत्सिंहसंयुतम् ॥ ८७ ॥
ইয়াক ধাৰণ কৰিলেই সকলো সম্পদ উদয় হয়। শ্বেত ভূর্জপত্ৰত বত্রিশ সিংহ-সংযুক্ত পদ্ম আঁকিব।
Verse 88
मध्ये सिंहे स्वबीजं च लिखेत्पूर्ववदेव तु । श्रीबीजेन तु संवेद्य वलयत्रयसंयुतम् ॥ ८८ ॥
মধ্যৰ সিংহ-আকৃতিত পূৰ্ববৎ নিজৰ বীজাক্ষৰ লিখিব। তাৰপিছত শ্রীবীজেৰে সংস্কাৰ কৰি তিনিটা বলয়ৰে সংযুক্ত কৰিব।
Verse 89
पाशाङ्कुशैश्च संवेष्ट्य पूजयेद्यन्त्रमुत्तमम् । त्रैलोक्यमोहनं नाम सर्वकामार्थसाधनम् ॥ ८९ ॥
পাশ আৰু অঙ্কুশেৰে আৱৰি সেই উত্তম যন্ত্ৰৰ পূজা কৰিব। ‘ত্রৈলোক্য-মোহন’ নামৰ ই যন্ত্ৰই সকলো কাম্যাৰ্থ সিদ্ধ কৰে।
Verse 90
चक्रराजं महाराजं सर्वचक्रेश्वरेश्वरम् । धारणाज्जयमाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ९० ॥
চক্ৰৰাজ—মহাৰাজ আৰু সকলো চক্ৰাস্ত্ৰৰ ঈশ্বৰ-ঈশ্বৰক ধাৰণ কৰিলে বিজয় লাভ হয়। ই সত্য, সত্যই; কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 91
अथ यन्त्रान्तरं वक्ष्ये शुणु नारद सिद्धिदम् । अष्टारं विलिखेद्यन्त्रं श्लक्ष्णं कर्णिकया युतम् ॥ ९१ ॥
এতিয়া মই আন এটা যন্ত্ৰ ক’ম; শুনা, হে নাৰদ—ই সিদ্ধিৰ উপায়। আঠটা আৰাযুক্ত, মসৃণ আৰু কৰ্ণিকা (মধ্য-নাভি)সহ যন্ত্ৰ অংকন কৰিব লাগে।
Verse 92
मूलमन्त्रं लिखेत्तत्र प्रणवेन समन्वितम् । एकाक्षरं नारसिंहं मध्ये चैव ससाध्यकम् ॥ ९२ ॥
তাত প্ৰণৱ (ওঁ)সহ মূলমন্ত্ৰ লিখিব লাগে। আৰু মাজত একাক্ষৰ নাৰসিংহ-মন্ত্ৰ, লগতে সাধ্য (অভীষ্ট কাৰ্য)সহ লিখিব লাগে।
Verse 93
जपेदष्टसहस्रं तु सूत्रेणावेष्ट्य तद्बहिः । स्वर्णरौप्यसुताम्रैश्च वेष्टयेत्क्रमतः सुधीः ॥ ९३ ॥
তাৰ পিছত আঠ হাজাৰ জপ কৰি, তাৰ বাহিৰত সূতাৰে মেৰিয়াই দিব লাগে। তাৰপিছত বুদ্ধিমান সাধকে ক্ৰমে সোণ, ৰূপ আৰু তামাৰে পুনৰ আৱৰণ দিব লাগে।
Verse 94
लाक्षया वेष्टितं कृत्वा पुनर्मन्त्रेण मन्त्रयेत् । कण्ठे भुजे शिखायां वा धारयेद्यन्त्रमुत्तमम् ॥ ९४ ॥
লাক্ষাৰে আৱৰণ দি পুনৰ মন্ত্ৰেৰে অভিমন্ত্ৰিত কৰিব লাগে। তাৰ পিছত সেই উত্তম যন্ত্ৰ কণ্ঠত, বাহুত বা শিখাত ধাৰণ কৰিব লাগে।
Verse 95
नरनारीनरेन्द्रा श्च सर्वे स्युर्वशगा भुवि । दुष्टास्तं नैव बाधन्ते पिशाचोरगराक्षसाः ॥ ९५ ॥
পৃথিৱীত নৰ-নাৰী আৰু নৰেন্দ্ৰ সকলোৱে তেওঁৰ বশত পৰে। দুষ্টসকলে তেওঁক কেতিয়াও বাধা নিদিয়ে—পিশাচ, সৰ্প বা ৰাক্ষসো নহয়।
Verse 96
यन्त्रराजप्रसादेन सर्वत्र जयमाप्नुयात् । अथान्यत्सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं सर्ववशङ्करम् ॥ ९६ ॥
‘যন্ত্ৰৰাজ’ৰ প্ৰসাদে সাধকে সৰ্বত্ৰ জয় লাভ কৰে। এতিয়া মই আন এটা যন্ত্ৰ ক’ম—যি সকলোকে বশ কৰে।
Verse 97
द्वादशारं महाचक्रं पूर्ववद्विलिखेत्सुधीः । मात्राद्वादशसम्भिन्नदलेन विलिखेद्बुधः ॥ ९७ ॥
সুধী সাধকে পূৰ্বোক্ত বিধিৰে দ্বাদশ-অৰযুক্ত মহাচক্ৰ আঁকিব। পণ্ডিতে তাক দ্বাদশ মাত্রাত বিভক্ত দলে/পত্ৰসহ অঙ্কন কৰিব।
Verse 98
मध्ये मन्त्रं शक्तियुक्तं श्रीबीजेन तु वेष्टयेत् । कालान्तकं नाम चक्रं सुरासुरवशङ्करम् ॥ ९८ ॥
মাজত শক্তিযুক্ত মন্ত্ৰ স্থাপন কৰি তাক ‘শ্ৰী’ বীজেৰে আৱেষ্টিত কৰিব। এই চক্রৰ নাম ‘কালান্তক’; ই দেৱ-অসুৰ উভয়কে বশ কৰি ভীত কৰে।
Verse 99
चक्रमुल्लेखयेद्भूर्जे सर्वशत्रुनिवारणम् । यस्य धारणमात्रेण सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ ९९ ॥
ভূৰ্জপত্ৰত চক্র লিখিব—ই সকলো শত্ৰু নিবারণ কৰে। কেৱল ধাৰণ কৰিলেই মানুহ সৰ্বত্ৰ বিজয়ী হয়।
Verse 100
अथ सर्वेष्टदं ज्वालामालिसंज्ञं वदाम्यहम् । बीजं हृद्भगवान्ङेन्तो नरसिंहाय तत्परम् ॥ १०० ॥
এতিয়া মই ‘জ্বালামালী’ নামে সৰ্বইষ্ট-প্ৰদ মন্ত্র ঘোষণা কৰোঁ। ইয়াৰ বীজ হৈছে হৃদয়-মন্ত্র ‘ভগবান্ …’, যি সম্পূৰ্ণৰূপে শ্ৰী নৃসিংহলৈ সমৰ্পিত।
Verse 101
ज्वालिने मालिने दीप्तदंष्ट्राय अग्निने पदम् । त्राय सर्वादिरक्षोघ्नाय च नः सर्वभूपदम् ॥ १०१ ॥
জ্বালাময়, মালাধাৰী, দীপ্তদংশ্ট্ৰাযুক্ত অগ্নিৰূপ প্ৰভুলৈ এই পদ নিবেদিত। হে আদিৰ পৰা সৰ্ব শত্রু-ৰক্ষোঘ্ন, আমাক ৰক্ষা কৰা; সৰ্ব জীৱৰ বাবে আমাৰ আশ্ৰয় আৰু আধাৰ হোৱা।
Verse 102
हरिर्विनाशनायान्ते सर्वज्वरविनाशनः । नामान्ते दहयुग्मं च पचद्वयमुदीरयेत् ॥ १०२ ॥
শেষত বিনাশাৰ্থে ‘হৰি’ উচ্চাৰণ কৰিব—তেওঁ সৰ্ব জ্বৰনাশক। আৰু নামান্তে ‘দহ দহ’ আৰু ‘পচ পচ’—এই দুয়োটা যুগ্ম উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 103
रक्षयुग्मं च वर्मास्त्रठद्वयान्तो ध्रुवादिकः । अष्टषष्ट्यक्षरैः प्रोक्तो ज्वालामाली मनूत्तमः ॥ १०३ ॥
ধ্ৰুৱাদি অক্ষৰে আৰম্ভ, ‘ৰক্ষা’ যুগ্মযুক্ত, আৰু ‘বৰ্ম–অস্ত্ৰ’ পদত দ্বি ‘ঠ’ৰে সমাপ্ত—এই উত্তম মন্ত্র ‘জ্বালামালী’ বুলি কোৱা হৈছে; ই আটষট্টি অক্ষৰৰ, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 104
पुण्यादिकं तु पूर्वोक्तं त्रयोदशभिरक्षरैः । पङिक्तभी रुद्र सङ्ख्याकैरष्टादशभिरक्षरैः ॥ १०४ ॥
পূৰ্বোক্ত ‘পুণ্য’ আদি মন্ত্র তেৰ অক্ষৰৰ বুলি কোৱা হৈছে। আৰু যি পংক্তিবদ্ধভাৱে ৰুদ্ৰ-সংখ্যা অনুসাৰে বিন্যস্ত, সি আঠাৰ অক্ষৰৰ।
Verse 105
भानुभिः करणैर्मन्त्री वरेरंगानि कल्पयेत् । पूर्वोक्तरूपिणं ज्वालामालिनं नृहरिं स्मरेत् ॥ १०५ ॥
মন্ত্ৰৰূপী কিৰণ আৰু কৰণ-ন্যাসৰ মুদ্ৰাৰ দ্বাৰা সাধকে দেৱতাৰ শ্ৰেষ্ঠ অংগসমূহ স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত পূৰ্বোক্ত স্বৰূপধাৰী, জ্বালামালাভূষিত নৃহৰিৰ ধ্যান কৰিব।
Verse 106
लक्षं जपो दशांशं च जुहुयात्कपिलाधृतैः । रौद्रा पस्मारभूतादिनाशकोऽय मनूत्तमः ॥ १०६ ॥
এক লক্ষ জপ কৰি তাৰ দশাংশ কপিলা গাইৰ ঘৃতৰে অগ্নিত হোম কৰিব লাগে। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! এই ‘ৰৌদ্ৰা’ উত্তম মন্ত্ৰ অপস্মাৰ আৰু ভূতাদি উপদ্ৰৱ নাশ কৰে।
Verse 107
प्राणो माया नृसिहश्च सृष्टिर्ब्रह्मास्त्रमीरितः । षडक्षरो महामन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०७ ॥
ইয়াৰ অক্ষৰসমূহে ‘প্ৰাণ’, ‘মায়া’, ‘নৃসিংহ’ আৰু ‘সৃষ্টি’ক সূচায়; ইয়াক ব্রহ্মাস্ত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে। এই ষড়ক্ষৰ মহামন্ত্ৰে সকলো অভীষ্ট ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 108
मुनिर्ब्रह्मा तथा छन्दः पङिक्तर्देवो नृकेसरी । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ॥ १०८ ॥
ইয়াৰ ঋষি ব্রহ্মা, ছন্দ পঙ্ক্তি, আৰু দেৱতা নৃকেশৰী (নৃসিংহ)। ছয়টা দীৰ্ঘ স্বৰযুক্ত বীজমন্ত্ৰেৰে ষড়ঙ্গ-ন্যাস বিধিপূৰ্বক কৰিব লাগে।
Verse 109
पूर्वोक्तेनैव विधिना ध्यानं पूजां समाचरेत् । सिद्धेन मनुनानेन सर्वसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ १०९ ॥
পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰেই ধ্যান আৰু পূজা যথাবিধি আচৰণ কৰিব লাগে। এই সিদ্ধ মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মানুহে সকলো সিদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 110
रमाबीजादिकोऽनुष्टुप् त्रयस्त्रिंशार्णवान्मनुः । प्रजापतिर्मुनिश्च्छन्दोऽनुष्टुप् लक्ष्मीनृकेसरी ॥ ११० ॥
ৰমা (লক্ষ্মী) বীজৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই মন্ত্ৰ অনুষ্টুপ্ ছন্দত। ই তেত্ৰিশ অক্ষৰৰ মনু; ঋষি প্ৰজাপতি; ছন্দ অনুষ্টুপ্; আৰু অধিদেৱতা লক্ষ্মী–নৃকেশৰী (লক্ষ্মীসহ নৰসিংহ)।
Verse 111
देवता च पदैः सर्वेणाङ्गकल्पनमीरितम् । विन्यस्यैवं तु पञ्चाङ्गं स्वात्मरक्षां समाचरेत् ॥ १११ ॥
দেৱতাৰ পদসমূহেৰে সৰ্বাঙ্গত বিন্যাস-কল্পনা কোৱা হৈছে। এইদৰে পঞ্চাঙ্গ-ন্যাস কৰি পাছত স্বাত্মৰক্ষা আচৰণ কৰিব।
Verse 112
संस्पृशन् दक्षिणं बाहुं शरभस्य मनुं जपेत् । प्रणवो हृच्छिवायेति महते शरभाय च ॥ ११२ ॥
দক্ষিণ বাহু স্পৰ্শ কৰি শৰভৰ মনু জপ কৰিব—প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰে আৰম্ভ কৰি ‘হৃচ্ছিবায়’ ক’ব, আৰু শেষত ‘মহতে শৰভায়’ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 113
वह्निप्रियान्तो मन्त्रस्तु रक्षार्थे समुदाहृतः । अथवा राममन्त्रान्ते परं क्षद्वितयं पठेत् ॥ ११३ ॥
‘বহ্নিপ্ৰিয়া’ শব্দে শেষ হোৱা মন্ত্ৰ ৰক্ষাৰ্থে কোৱা হৈছে। অথবা ৰামমন্ত্ৰৰ অন্তত ‘ক্ষ’ অক্ষৰ দুবাৰ পাঠ কৰিব।
Verse 114
अथवा केशवाद्यैस्तु रक्षां कुर्यात्प्रयत्नतः । केशवः पातु पादौ मे जङ्घे नारायणोऽवतु ॥ ११४ ॥
অথবা কেশৱ আদি নামসমূহেৰে যত্নসহ ৰক্ষা কৰিব—কেশৱে মোৰ পদদ্বয় ৰক্ষা কৰক, আৰু নাৰায়ণে মোৰ জঙ্ঘা (পিণ্ডলি) ৰক্ষা কৰক।
Verse 115
माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च । नाभिं विष्णुश्च मे पातु जठरं मधुसूदनः ॥ ११५ ॥
মাধৱে মোৰ কটি ৰক্ষা কৰক, আৰু গোবিন্দে মোৰ গুহ্য অংগো ৰক্ষা কৰক। বিষ্ণুৱে মোৰ নাভি ৰক্ষা কৰক, আৰু মধুসূদনে মোৰ উদৰ ৰক্ষা কৰক।
Verse 116
ऊरू त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु मे नरः । श्रीधरः पातु कण्ठं च हृषीकेशो मुखं मम ॥ ११६ ॥
ত্রিবিক্ৰমে মোৰ ঊৰু ৰক্ষা কৰক; নৰে মোৰ হৃদয় ৰক্ষা কৰক। শ্ৰীধৰে মোৰ কণ্ঠ ৰক্ষা কৰক; হৃষীকেশে মোৰ মুখ ৰক্ষা কৰক।
Verse 117
पद्मनाभः स्तनौ पातु शीर्षं दामोदरोऽवतु । एवं विन्यस्य चाङ्गेषु जपकाले तु साधकः ॥ ११७ ॥
পদ্মনাভে মোৰ স্তন ৰক্ষা কৰক; দামোদৰে মোৰ শিৰ ৰক্ষা কৰক। এইদৰে অংগসমূহত ন্যাস স্থাপন কৰি, সাধকে যথাকালে জপ কৰক।
Verse 118
निर्भयो जायते भूतवेतालग्रहराक्षसात् । पुनर्न्यसेत्प्रयत्नेन ध्यानं कुर्वन्समाहितः ॥ ११८ ॥
সি ভূত, বেতাল, গ্ৰহ আৰু ৰাক্ষসৰ পৰা নিৰ্ভয় হয়। তাৰপিছত যত্নেৰে পুনৰ ন্যাস কৰি, সমাহিতচিত্তে ধ্যান কৰক।
Verse 119
पुरस्तात्केशवः पातु चक्री जांबूनदप्रभः । पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसन्निभः ॥ ११९ ॥
পূব দিশত চক্ৰধাৰী, জাঁবূনদ-সোণাৰ দৰে দীপ্ত কেশৱে মোক ৰক্ষা কৰক। আৰু পশ্চিমত পিঠিৰ ফালৰ পৰা, শঙ্খধাৰী নীল মেঘসদৃশ নাৰায়ণে মোক ৰক্ষা কৰক।
Verse 120
ऊर्द्ध्वमिन्दीवरश्यामो माधवस्तु गदाधरः । गोविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्र प्रभो महान् ॥ १२० ॥
ঊৰ্ধ্বত নীলপদ্ম-শ্যাম গদাধাৰী মাধৱ বিরাজমান। দক্ষিণ পাৰ্শ্বত গোবিন্দ—মহান, চন্দ্ৰপ্ৰভাৰ দৰে দীপ্ত, ধনুৰ্ধাৰী—অৱস্থিত।
Verse 121
उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कमसन्निभः । आग्नेय्यामरविन्दाक्षो मुसली मधुसूदनः ॥ १२१ ॥
উত্তৰ দিশত হালধাৰী বিষ্ণু, যাঁৰ বৰ্ণ পদ্ম-পৰাগৰ দৰে। আগ্নেয় দিশত অৰবিন্দাক্ষ, মুসলধাৰী মধুসূদন বিরাজমান।
Verse 122
त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्यां ज्वलनप्रभः । वायव्यां माधवो वज्री तरुणादित्यसन्निभः ॥ १२२ ॥
নৈঋত্য দিশত খড়্গধাৰী ত্ৰিবিক্ৰম, জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত। বায়ব্য দিশত বজ্ৰধাৰী মাধৱ, নবোদিত সূৰ্য সদৃশ।
Verse 123
एशान्यां पुण्डरीकाक्षः श्रीधरः पट्टिशायुधः । विद्युत्प्रभो हृषीकेश ऊर्द्ध्वे पातु समुद्गरः ॥ १२३ ॥
ঈশান্য দিশত পুণ্ডৰীকাক্ষ শ্ৰীধৰ, পট্টিশ অস্ত্ৰধাৰী, মোক ৰক্ষা কৰক। ঊৰ্ধ্বত বিদ্যুৎপ্ৰভ হৃষীকেশ, সমুদ্গৰ অস্ত্ৰসহ, মোক কাক।
Verse 124
अधश्च पद्मनाभो मे सहस्रांशुसमप्रभः । सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वाद्यःसर्वतोमुखः ॥ १२४ ॥
মোৰ তলত পদ্মনাভ বিরাজমান, সহস্ৰ সূৰ্যৰ সম প্ৰভাযুক্ত। তেওঁ সৰ্বায়ুধধাৰী, সৰ্বশক্তিসম্পন্ন, সৰ্বাদি আৰু সৰ্বতোমুখ।
Verse 125
इन्द्र गोपप्रभः पायात्पाशहस्तोऽपराजितः । स बाह्याभ्यन्तरे देहमव्याद्दामोदरो हरिः ॥ १२५ ॥
ইন্দ্ৰগোপৰ দৰে দীপ্তিমান, পাশহস্ত, অপৰাজিত শ্ৰীহৰি মোক ৰক্ষা কৰক; দামোদৰ হৰি মোৰ দেহক বাহিৰে‑ভিতৰে সুৰক্ষা কৰক।
Verse 126
एवं सर्वत्र निश्छिद्रं नामद्वादशपञ्जरम् । प्रविष्टोऽह न मे किञ्चिद्भयमस्ति कदाचन ॥ १२६ ॥
এইদৰে সৰ্বত্ৰ নিছিদ্ৰ ‘দ্বাদশ নাম’ৰ পিঞ্জৰাত প্ৰৱেশ কৰি, মোৰ কেতিয়াও একো ভয় নাথাকে।
Verse 127
एवं रक्षां विधायाथ दुर्द्धर्षो जायते नरः । सर्वेषु नृहरेर्मन्त्रवर्गेष्वेवं विधिर्मतः ॥ १२७ ॥
এইদৰে ৰক্ষা-বিধান কৰিলে মানুহ দুৰ্ধর্ষ (অজেয়) হয়। নৃহৰি (নৰসিংহ)ৰ সকলো মন্ত্রবৰ্গৰ বাবে এই বিধিয়েই মান্য।
Verse 128
पूर्वोक्तविधिना सर्वं ध्यानपूजादिकं चरेत् । जितं ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ॥ १२८ ॥
পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে ধ্যান, পূজা আদি সকলো আচৰণ কৰিব লাগে। ‘জয় হওক তোমাৰ, হে পুণ্ডৰীকাক্ষ; নমস্কাৰ তোমাক, হে বিশ্বভাবন!’
Verse 129
नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुष ते नमः । इत्थं सम्प्रार्थ्य जप्त्वा च पठित्वा विसृजेद्विभुम् ॥ १२९ ॥
নমস্কাৰ তোমাক, হৃষীকেশ; হে মহাপুৰুষ, তোমাক নমঃ। এইদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰি, জপ আৰু পাঠ কৰি, সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক বিধিমতে সমাপন কৰি বিদায় দিব লাগে।
Verse 130
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री जायते सम्पदां पदम् । जयद्वयं श्रीनृसिंहेत्यष्टार्णोऽय मनूत्तमः ॥ १३० ॥
এই মন্ত্ৰ সিদ্ধ হ’লে সাধক সম্পদা আৰু সিদ্ধিলাভৰ পদত প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এই পৰম অষ্টাক্ষৰ মন্ত্ৰ— “জয়-দ্বয়ম্—শ্ৰী-নৃসিংহ”।
Verse 131
मुनिर्ब्रह्माथ गायत्री छन्दः प्रोक्तोऽस्य देवता । श्रीमाञ्जयनृसिंहस्तु सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १३१ ॥
এই মন্ত্ৰৰ ঋষি ব্ৰহ্মা, ছন্দ গায়ত্ৰী, আৰু দেৱতা শ্ৰীমান্ জয়-নৃসিংহ—যিয়ে সকলো অভীষ্ট বৰ দান কৰে।
Verse 132
सेन्दुगोविन्दपूर्वेण वियता सेन्दुनापुनः । षड्दीर्घाढ्ये न कुर्वीत षडंगानि विशालधीः ॥ १३२ ॥
ছয়টা দীঘল স্বৰে অতিভাৰিত পাঠত বিবেকী জপকাৰীয়ে ষড়ঙ্গ-ৰচনা নকৰিব। ‘সেন্দু–গোবিন্দ’ ক্ৰমৰ পূৰ্বনিয়ম অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট অৱকাশে পুনৰ মাত্রা মাপিব।
Verse 133
ततो ध्यायेद्धृदि विभुं नृसिंहं चन्द्र शेखरम् ॥ १३३ ॥
তাৰ পাছত হৃদয়ত সৰ্বব্যাপী প্ৰভু নৃসিংহক ধ্যান কৰিব, যাঁৰ শিৰত চন্দ্ৰ শোভে।
Verse 134
श्रीमन्नृकेसरितनो जगदेकबन्धो श्रीनीलकण्ठ करुणार्णव सामराज । वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो ॥ १३४ ॥
হে শ্ৰীমান্ নৰ-কেশৰী-তনু! হে জগতৰ একমাত্ৰ বন্ধু! হে শ্ৰীনীলকণ্ঠ, কৰুণাসাগৰৰ সাম্ৰাট! অগ্নি আৰু চন্দ্ৰসম তীক্ষ্ণ নেত্ৰধাৰী, পিনাকপাণে! হে শীতাংশুশেখৰ, ৰমেশ্বৰ! হে বিষ্ণো, মোক ৰক্ষা কৰা।
Verse 135
ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षाष्टकं मन्त्री दशांशतः । साज्येन पायसान्नेन जुहुयात्प्राग्वदर्चनम् ॥ १३५ ॥
এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰসাধকে লক্ষ-অষ্টক (এক লক্ষ আঠ হাজাৰ) জপ কৰিব। তাৰ পাছত তাৰ দশমাংশ অনুসাৰে ঘিউ আৰু পায়স-অন্নেৰে হোম কৰি, পূৰ্বোক্ত বিধিতেই পূজা সম্পন্ন কৰিব।
Verse 136
तारो माया स्वबीजान्ते कर्णोग्रं वीरमीरयेत् । महाविष्णुं ततो ब्रूयाज्ज्वलन्तं सर्वतोमुखम् ॥ १३६ ॥
প্ৰণৱ আৰু মায়া (হ্ৰীং) লৈ, নিজৰ বীজাক্ষৰে শেষ কৰি, কাণৰ অগ্ৰভাগত মৃদুস্বৰে ‘বীৰ’ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত সৰ্বতো-মুখ, জ্বলন্ত মহাবিষ্ণুক আহ্বান কৰি উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 137
स्फुरद्द्वयं प्रस्फुरेति द्वयं घोरपदं ततः । वदेद्घोरतरं ते तु तनुरूपं च ठद्वयम् ॥ १३७ ॥
তাৰ পাছত ‘স্ফুৰৎ’ দ্বয় আৰু ‘প্ৰস্ফুৰেতি’ দ্বয় উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পিছত ‘ঘোৰ’ পদ ক’ব। তাৰ পাছত ‘ঘোৰতৰ’ উচ্চাৰণ কৰি, শেষত সূক্ষ্ম-তনুৰূপ ‘ঠ’ দ্বয় উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 138
प्रचटद्वयमाभाष्य कहयुग्मन च मद्वयम् । बन्धद्वयं घातयेति द्वयं वर्मास्त्रमीरयेत् ॥ १३८ ॥
‘প্ৰচট’ দ্বয় উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পাছত ‘কহ’ যুগ্ম আৰু ‘ম’ দ্বয় ক’ব। তাৰ পাছত ‘বন্ধ-দ্বয় ঘাত কৰ’—এই বাক্য দ্বিবাৰ উচ্চাৰণ কৰি, এইদৰে বৰ্মাস্ত্ৰ (ৰক্ষা-অস্ত্ৰ মন্ত্ৰ) জপ কৰিব।
Verse 139
नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् । पञ्चाशीत्यक्षरो मन्त्रो भजतामिष्टदायकः ॥ १३९ ॥
মই নৃসিংহক নমস্কাৰ কৰোঁ—যি অধৰ্মীৰ বাবে ভীষণ, ভক্তৰ বাবে ভদ্ৰ, আৰু মৃত্যুৰো মৃত্যু। পঁচাশি অক্ষৰৰ এই মন্ত্ৰ ভজনা কৰাসকলক ইষ্টফল প্ৰদান কৰে।
Verse 140
ऋषी ह्यघोरब्रह्माणौ तथा त्रिष्टुबनुष्टुभौ । छन्दसी च तथा घोरनृसिंहो देवता मतः ॥ १४० ॥
এই মন্ত্ৰৰ ঋষি অঘোৰ আৰু ব্ৰহ্মা; ছন্দ ত্ৰিষ্টুভ আৰু অনুষ্টুভ; আৰু দেৱতা ঘোৰ নৃসিংহ বুলি মানা হয়।
Verse 141
ध्यानार्चनादिकं चास्य कुर्यादानुष्टुभं सुधीः । विशेषान्मन्त्रवर्योऽय सर्वरक्षाकरो मतः ॥ १४१ ॥
সুধী ব্যক্তিয়ে ইয়াৰ বাবে ধ্যান, অৰ্চনা আদি কৰিব আৰু অনুষ্টুভ-পাঠো কৰিব। এই শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰ বিশেষকৈ সৰ্বদিশে ৰক্ষা দানকাৰী বুলি মানা হয়।
Verse 142
बीजं जययुगं पश्चान्नृसिंहेत्यष्टवर्णवान् । ऋषिः प्रजापतिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ १४२ ॥
ইয়াৰ বীজ ‘জয়যুগম্’ বুলি কোৱা হৈছে; তাৰ পাছত ‘নৃসিংহ’ এই অষ্টবৰ্ণ পদ আহে। ইয়াৰ ঋষি প্ৰজাপতি আৰু ছন্দ অনুষ্টুভ বুলি উল্লিখিত।
Verse 143
विदारणनृसिंहोऽस्य देवता परिकीर्तितः । जं बीजं हं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ १४३ ॥
ইয়াৰ দেৱতা ‘বিদাৰণ-নৃসিংহ’ বুলি কীৰ্তিত। ‘জং’ বীজ, ‘হং’ শক্তি; আৰু ইয়াৰ বিনিয়োগ অখিল প্ৰাপ্তিৰ বাবে।
Verse 144
दीर्घाढ्येन नृसिंहेन षडङ्गन्यासमाचरेत् । रौद्रं ध्यायेन्नृसिंहं तु शत्रुवक्षोविदारणम् ॥ १४४ ॥
দীর্ঘযুক্ত নৃসিংহ-মন্ত্ৰেৰে ষড়ঙ্গ-ন্যাস আচৰণ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত ৰৌদ্ৰ নৃসিংহৰ ধ্যান কৰিব লাগে—যি শত্ৰুৰ বক্ষ বিদাৰণ কৰে।
Verse 145
नखदंष्ट्रायुधं भक्ताभयदं श्रीनिकेतनम् । तप्तहाटककेशान्तज्वलत्पावकलोचनम् ॥ १४५ ॥
যাঁৰ অস্ত্ৰ নখ আৰু দংশনদাঁত, যি ভক্তসকলক অভয় দান কৰে, যি শ্ৰী (লক্ষ্মী)-নিবাস; যাঁৰ কেশাগ্ৰ তপ্ত সোণৰ দৰে দীপ্ত আৰু যাঁৰ নয়ন অগ্নিৰ দৰে জ্বলন্ত—তাঁকেই মই ভজোঁ।
Verse 146
वज्राधिकनखस्पर्श दिव्यसिंह नमोऽस्तु ते । मुनिर्ब्रह्मा समाख्यातोऽनुष्टुप्छन्दः समीरितः ॥ १४६ ॥
বজ্ৰতকৈও অধিক প্ৰবল নখ-স্পৰ্শযুক্ত হে দিব্য সিংহ! তোমাক নমস্কাৰ। এই মন্ত্ৰৰ ঋষি ব্ৰহ্মা বুলি ঘোষিত, আৰু ছন্দ অনুষ্টুপ্ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 147
देवतास्य रदार्णस्य दिव्यपूर्वो नृकेसरी । पादैश्चतुर्भिः सर्वेण पञ्चाङ्गानि समाचरेत् ॥ १४७ ॥
‘ৰদাৰ্ণ’ নামৰ অক্ষৰসমূহৰ অধিষ্ঠাত্রী দেৱতা দিৱ্য-প্ৰথম নৃকেশৰী (নৃসিংহ)৷ মন্ত্ৰৰ চাৰিও পাদ সম্পূৰ্ণকৈ লৈ বিধিপূৰ্বক পঞ্চাঙ্গ-বিধি আচৰণ কৰিব লাগে।
Verse 148
ध्यानपूजादिकं सर्वं प्राग्वत्प्रोक्तं मुनीश्वर । पूर्वोक्तानि च सर्वाणि कार्याण्यायान्ति सिद्धताम् ॥ १४८ ॥
হে মুনীশ্বৰ! ধ্যান, পূজা আদি সকলো কৰ্ম পূৰ্বৱৎ কোৱা হৈছে; আৰু পূৰ্বে উক্ত সকলো কাৰ্য সিদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 149
तारो नमो भगवते नरसिंहाय हृच्च ते । जस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनखान्ततः ॥ १४९ ॥
ॐ (তাৰ)। ভগৱান নৃসিংহলৈ নমস্কাৰ। আপুনি মোৰ হৃদয়তো স্থিত থাকক। হে জয়তেজ! বজ্ৰসম নখাগ্ৰৰ পৰা পুনঃ পুনঃ অৱিৰ্ভৱ হওক।
Verse 150
व्रजदंष्ट्रेति कर्मान्ते त्वासयाक्रन्दयद्वयम् । तमो ग्रसद्वयं पश्चात्स्वाहान्ते चाभयं ततः ॥ १५० ॥
কৰ্মান্তে ‘ব্ৰজদন্ত্ৰ’ উচ্চাৰণ কৰিব; তাৰ পিছত ‘ত্বাসা’ বুলি সেই যুগলক ক্ৰন্দন কৰাব। তাৰ পাছত ‘তমোগ্ৰস’ দ্বাৰা সেই যুগলক গ্ৰসন (শমন) কৰিব; আৰু স্বাহা-শেষত ‘অভয়’ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 151
आत्मन्यन्ते च भूयिष्ठा ध्रुवो बीजान्तिमो मनुः । द्विषष्ट्यर्णोऽस्य मुन्यादि सर्वं पूर्ववदीरितम् ॥ १५१ ॥
আদিতে ‘আ’কাৰ আৰু অন্তে ‘ম’কাৰ স্থাপন হয়; মধ্যভাগত বাকী ধ্বনিসমূহ অধিকাংশভাৱে বিন্যস্ত থাকে। ‘ধ্ৰুৱ’ স্থিৰ অংশ, ‘বীজ’ কাৰণাক্ষৰ, আৰু ‘মনু’ অন্তিম মন্ত্র। এই বিদ্যা বাষট্টি অক্ষৰৰ; ঋষ্যাদি সকলো পূৰ্বৱৎ জ্ঞেয়।
Verse 152
तारो नृसिंहबीजं च नमो भगवते ततः । नरसिंहाय तारश्च बीजमस्य यदा ततः ॥ १५२ ॥
প্ৰথমে তাৰক (ওঁ), তাৰ পিছত নৃসিংহ-বীজ; তাৰপাছত ‘নমো ভগৱতে’। তাৰ পিছত ‘নরসিংহায়’ ক’ব; আৰু এই মন্ত্রৰ বীজ উচ্চাৰণত শেষত পুনৰায় তাৰক (ওঁ) স্থাপিত হয়।
Verse 153
रूपाय तारः स्वर्बीजं कूर्मरूपाय तारकम् । बीजं वराहरूपाय तारो बीज नृसिंहतः ॥ १५३ ॥
‘ৰূপ’ৰ বাবে তাৰা (ওঁ) স্বৰ্গ-বীজ; ‘কূৰ্মৰূপ’ৰ বাবে তাৰক। ‘বৰাহৰূপ’ৰ বাবে বীজ নিৰ্দিষ্ট; আৰু ‘নৃসিংহ’ৰ বীজ স্বয়ং তাৰা।
Verse 154
रूपाय तार स्वं बीजं वामनान्ते च रूपतः । पापध्रुवत्रयं बीजं रामाय निगमादितः ॥ १५४ ॥
‘ৰূপ’ৰ বাবে তাৰাই বীজ; আৰু বামনান্ততো ‘ৰূপ’ বিষয়ে সেয়াই। ‘ৰাম’ৰ বাবে ‘পাপ–ধ্ৰুৱ’ এই ত্ৰয় বীজ, নিগমাদিত যিদৰে কোৱা হৈছে।
Verse 155
बीजं कृष्णाय तारान्ते बीजं च कल्किने ततः । जयद्वयं ततः शालग्रामान्ते च निवासिने ॥ १५५ ॥
কৃষ্ণৰ বাবে তাৰান্ত বীজ যোগ কৰি, তাৰ পাছত কল্কিৰ বীজ সংযোজন কৰা। তাৰ পিছত ‘জয় জয়’ দুবাৰ উচ্চাৰণ কৰি, শেষত ‘শালগ্ৰামান্তে নিবাসিনে’ক অৰ্পণ কৰা॥
Verse 156
दिव्यसिंहाय डेन्तः स्यात्स्वयम्भूः पुरुषाय हृत् । तारः स्वं बीजमित्येष महासाम्राज्यदायकः ॥ १५६ ॥
দিব্য সিংহৰ বাবে ‘ডেন্তঃ’ অক্ষৰ নিৰ্দিষ্ট; স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) আৰু পুৰুষৰ বাবে হৃদয়ত বিন্যাস কোৱা হৈছে। ‘তাৰ’ক স্ব-বীজ বুলি ঘোষণা কৰা; এই বিন্যাসে মহাসাম্ৰাজ্য দান কৰে॥
Verse 157
नृसिंहमन्त्रः खाङ्कार्णो मुनिरत्रिः प्रकीर्तितः । छन्दोऽतिजगती प्रोक्तं देवता कथिता मनोः ॥ १५७ ॥
নৃসিংহমন্ত্ৰ ‘খাঙ্’ অক্ষৰে আৰম্ভ বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াৰ ঋষি অত্রি। ছন্দ ‘অতিজগতি’ আৰু দেবতা ‘মন’ (মানস) বুলি নিৰ্দিষ্ট॥
Verse 158
दशावतारो नृहरिं बीजं खं शक्तिरव्ययः । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि च भावयेत् ॥ १५८ ॥
নৃহৰিক দশাৱতাৰ-স্বৰূপ বীজমন্ত্ৰ বুলি ধ্যান কৰি, ‘খং’ক অব্যয় শক্তি বুলি মানিব। ছয় দীৰ্ঘ স্বৰযুক্ত বীজে অঙ্গন্যাস কৰি দিব্য অঙ্গসমূহ ভাবনা কৰিব॥
Verse 159
अनेकचन्द्र प्रतिमो लक्ष्मीमुखकृतेक्षणः । दशावतारैः सहितस्तनोतु नृहरिः सुखम् ॥ १५९ ॥
অসংখ্য চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্তিমান, লক্ষ্মীৰ মুখলৈ স্নেহভৰা দৃষ্টি যাঁৰ, আৰু দশাৱতাৰসহ নৃহৰি আমাক সুখ দান কৰক॥
Verse 160
जपोऽयुतं दशांशेन होमः स्यात्पायसेन तु । प्रागुक्ते पूजयेत्पीठे मूर्तिं सङ्कल्प्य मूलतः ॥ १६० ॥
দশ হাজাৰ জপ কৰিব; তাৰ দশমাংশ পায়স (খীৰ)ৰে হোম কৰিব। পূৰ্বোক্ত পীঠত মূল-মন্ত্ৰৰ সংকল্পে মূৰ্তি স্থাপন কৰি তাৰ পিছত পূজা কৰিব।
Verse 161
अंगान्यादौ च मत्स्याद्यान्दिग्दलेषु ततोऽचयेत् । इन्द्रा द्यानपि वज्राद्यान्सम्पूज्येष्टमवाप्नुयात् ॥ १६१ ॥
প্ৰথমে অঙ্গ-বিন্যাস কৰিব; তাৰ পিছত দিশাৰ দলে মৎস্যাদি চিহ্ন স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত বজ্ৰাদি আয়ুধচিহ্নসহ ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাক সম্যক পূজা কৰি ইষ্টফল লাভ কৰিব।
Verse 162
सहस्रार्णं महामन्त्रं वक्ष्ये तन्त्रेषु गोपितम् । तारो माया रमा कामो बीजं क्रोधपदं ततः ॥ १६२ ॥
তন্ত্ৰত গোপিত সহস্ৰাক্ষৰ মহামন্ত্ৰ মই ঘোষণা কৰোঁ। তাৰ বীজ—তাৰ, মায়া, ৰমা, কাম; আৰু তাৰ পিছত ক্ৰোধপদ।
Verse 163
मूर्ते नृसिंहशब्दान्ते महापुरुष ईरयेत् । प्रधानधर्माधर्मान्ते निगडेतिपदं वदेत् ॥ १६३ ॥
‘মূর্তি’ শব্দৰ শেষত ‘নৃসিংহ’ উচ্চাৰণ কৰিব; ‘নৃসিংহ’ৰ শেষত ‘মহাপুৰুষ’ ক’ব। আৰু ‘প্ৰধান–ধৰ্ম–অধৰ্ম’ৰ শেষত ‘নিগডেতি’ পদ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 164
निर्मोचनान्ते कालेति ततः पुरुष ईरयेत् । कालान्तकसदृक्तोयं स्वेश्वरान्ते सदृग्जलम् ॥ १६४ ॥
নির্মোচনৰ শেষত ‘কালেতি’ ক’ব; তাৰ পাছত ‘পুৰুষ’ উচ্চাৰণ কৰিব। এই জল কালান্তকৰ সদৃশ; স্বেশ্বৰ নিৰ্ধাৰিত সীমাৰ অন্তত ইও সমাপ্তিকাৰক হয়।
Verse 165
श्रान्तान्ते तु निविष्टेति चैतन्यचित्सदा ततः । भासकान्ते तु कालाद्यतीतनित्योदितेति च ॥ १६५ ॥
ছন্দৰ অংশৰ অন্তত ইয়াক ‘নিবিষ্ট’—স্থাপিত—বুলি ধৰা হয়। তাৰ পিছত ই ‘চৈতন্য-চিত্-সদা’—চিৰন্তন শুদ্ধ চেতনা—ৰূপে বুজা যায়। আৰু দীপ্ত অংশৰ অন্তত তাক ‘কালাদি-অতীত-নিত্য-উদিত’—কালৰ ওপৰে, সদা উদিত, শাশ্বত—বুলি কোৱা হয়।
Verse 166
उदयास्तमयाक्रान्तमहाकारुणिकेति च । हृदयाब्जचतुश्चोक्ता दलान्ते तु निविष्टितः ॥ १६६ ॥
‘উদয়-অস্তময়াক্ৰান্ত’ আৰু ‘মহাকারুণিক’—ইয়াকো হৃদয়-পদ্মৰ ভিতৰত চাৰিটা নাম-ভেদ হিচাপে কোৱা হৈছে; আৰু তেওঁ পাপৰিৰ অগ্ৰান্তত স্থিত।
Verse 167
चैतन्यात्मन्श्चतुरात्मन्द्वादशात्मन्स्ततः परम् । चतुर्विंशात्मन्नन्ते तु पञ्चविंशात्मन्नित्यपि ॥ १६७ ॥
আত্মাক ‘চৈতন্য’ বুলি কোৱা হৈছে; লগতে ‘চতুৰাত্মা’ও। তাৰ পিছত ‘দ্বাদশাত্মা’; তাৰপৰা ‘চতুৰ্বিংশাত্মা’; আৰু শেষত ‘নিত্য পঞ্চবিংশাত্মা’—শাশ্বত পঁচিশতম আত্মা—বুলিও কোৱা হয়।
Verse 168
बको हरिः सहस्रान्ते मूर्ते एह्येहि शब्दतः । भगवन्नृसिंहपुरुष क्रोधेश्वर रसा सह ॥ १६८ ॥
সহস্ৰৰ অন্তত ‘বক’ মূৰ্তিত প্ৰকাশিত হৰিক ‘এহি এহি’—‘আহা, আহা’—এই শব্দে আহ্বান কৰা হ’ল: “হে ভগৱান! হে নৃসিংহ-পুরুষ! হে ক্রোধেশ্বৰ! ৰসসহ আহা।”
Verse 169
स्रवन्दितान्ते पादेति कल्पान्ताग्निसहस्र च । कोट्याभान्ते महादेव निकायदशशब्दतः ॥ १६९ ॥
হে মহাদেৱ! শব্দৰ দশবিধ নিকায়-বিভাগ অনুসাৰে—প্ৰবাহমান জপ/পাঠৰ অন্তত ‘পাদ’ বুলি কোৱা হয়; আৰু কল্পান্তত ই সহস্ৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত, যেন কোটি প্ৰভাৰ দৰে উজ্জ্বল।
Verse 170
शतयज्ञातलं ज्ञेयं ततश्चामलयुग्मकम् । पिङ्गलेक्षणसटादंष्ट्रा दंष्ट्रायुध नखायुध ॥ १७० ॥
‘শতযজ্ঞাতল’ নামৰ লোকটো জানিবা; তাৰ পাছত ‘অমল’ৰ যুগল আছে। তাত পিঙ্গল-নয়ন, কেশৰ আৰু দংশনদাঁতধাৰী সত্ত্ব বাস কৰে—দাঁতই অস্ত্ৰ, নখেই আয়ুধ।
Verse 171
दानवेन्द्रा न्तकावह्निणशोणितपदं ततः । संसक्तिविग्रहान्ते तु भूतापस्मारयातुधान् ॥ १७१ ॥
তাৰ পাছত ‘দানবেন্দ্ৰান্তক’ অগ্নিৰ ৰক্তচিহ্নিত পদচিহ্ন বুলিয়ে বুজিব লাগে। আৰু আসক্তিযুক্ত সংঘৰ্ষৰ অন্তত ই ভূত, অপস্মাৰসদৃশ পীড়া আৰু যাতুধান আদি বৈৰী আত্মাক সূচায়।
Verse 172
सुरासुरवन्द्यमानपादपङ्कजशब्दतः । भगवन्व्योमचक्रेश्चरान्ते तु प्रभावप्यय ॥ १७२ ॥
দেৱ আৰু অসুৰ উভয়ে বন্দনা কৰা পদপদ্মৰ ঘোষণা কৰা সেই নাদৰ দ্বাৰা, ব্যোমচক্ৰৰ ঈশ্বৰ ভগৱান অন্তত সকলো প্ৰকাশিত প্ৰভাৱক লয় কৰে।
Verse 173
रूपेणोत्तिष्ठ चोत्तिष्ठ अविद्यानिचयं दह । दहज्ञानैश्वर्यमन्ते प्रकाशययुगं ततः ॥ १७३ ॥
নিজ সত্য ৰূপে উঠা—উঠা, জাগা! অবিদ্যাৰ সঞ্চিত স্তূপ দহ কৰা। জ্ঞানাগ্নিয়ে ঐশ্বৰ্য প্ৰজ্বলিত কৰি, তাৰ পাছত সেই পোহৰে যুগ (জগত)ক আলোকিত কৰা।
Verse 174
ॐ सर्वज्ञ अरोषान्ते जम्भाजृम्भ्यवतारकम् । सत्यपुरुषशब्दान्ते सदसन्मध्य ईरयेत् ॥ १७४ ॥
‘ওঁ’ প্ৰণৱ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে। ‘সৰ্বজ্ঞ’ শব্দৰ পাছত, ‘অৰোষ’ শব্দান্তত ‘জম্ভা–আজৃম্ভ্য–অৱতাৰক’সহ উচ্চাৰণ কৰিব। আৰু ‘সত্যপুৰুষ’ শব্দৰ পাছত ‘সৎ’ আৰু ‘অসৎ’—এই দুয়োৰ মাজত ইয়াক উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 175
निविष्टं मम दुःस्वप्नभयं निगडशब्दतः । भयं कान्तारशब्दान्ते भयं विषपदात्ततः ॥ १७५ ॥
শৃংখলাৰ শব্দ শুনি মোৰ ভিতৰত দুঃস্বপ্নৰ ভয় সোমাই পৰিছে। অৰণ্যৰ শব্দৰ অন্তত ভয় জাগে, আৰু ‘বিষ’ শব্দ উচ্চাৰণ কৰিলেও ভয় হয়॥১৭৫॥
Verse 176
ज्वरान्ते डाकिनी कृत्याध्वरेवतीभयं ततः । अशन्यन्ते भयं दुर्भिक्षभयं मारीशब्दतः ॥ १७६ ॥
জ্বৰৰ অন্তত ডাকিনী, কৃত্যা আৰু অধ্বৰেৱতীৰ ভয় হয়। তাৰ পাছত বজ্ৰ/বিদ্যুতৰ অন্তত ভয় জাগে, আৰু ‘মাৰী’ৰ অপশকুন শব্দে দুৰ্ভিক্ষৰ ভয় উঠে॥১৭৬॥
Verse 177
भयं मारीचशब्दान्ते भयं छायापदं ततः । स्कन्दापस्मारशब्दान्ते भयं चौरभयं ततः ॥ १७७ ॥
‘মাৰীচ’ শব্দৰ অন্তত ভয়ৰ লক্ষণ; তেনেদৰে ‘ছায়া’ শব্দতো ভয়। ‘স্কন্দ–অপস্মাৰ’ কথাৰ অন্তত ভয়, আৰু তাৰ পাছত চোৰৰ ভয় জাগে॥১৭৭॥
Verse 178
जलस्वप्नाग्निभयं गजसिंहभुजङ्गतः । भयं जन्मजरान्ते मरणादिशब्दमीरयेत् ॥ १७८ ॥
জল, স্বপ্ন আৰু অগ্নিৰ পৰা ভয় জাগে; তেনেদৰে হাতী, সিংহ আৰু সাপৰ পৰাও। আৰু জন্ম-জৰাৰ অন্তত ভয়তে ‘মৰণ’ আদি শব্দ উচ্চাৰিত হয়॥১৭৮॥
Verse 179
भयं निर्मोचययुगं प्रशमययुगं ततः । ज्ञेयरूपधारणान्ते नृसिंहबृहत्सामतः ॥ १७९ ॥
তাৰ পাছত নৃসিংহ বृहৎ-সামৰ দ্বাৰা ভয়-মোচনকাৰী যুগ্মকৰ্ম আৰু ভয়-শমনকাৰী যুগ্মকৰ্ম পালন কৰা উচিত। ধ্যেয়-ৰূপ ধাৰণৰ অন্তত ইয়াক বিধিমতে বিনিয়োগ কৰিব লাগে॥১৭৯॥
Verse 180
पुरुषान्ते सर्वभयनिवारणपदं ततः । अष्टाष्टकं चतुःषष्टिः चेटिकाभयमीरयेत् ॥ १८० ॥
পুৰুষ-মন্ত্ৰৰ অন্তত তাৰ পিছত সৰ্বভয়-নিবাৰণ পদ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত ‘অষ্টাষ্টক’ আৰু ‘চৌষট্টি’ জপ কৰি চেটিকা-ভয় নাশক মন্ত্ৰ ঘোষণা কৰিব।
Verse 181
विद्यावृतस्त्रयस्त्रिंशद्देवताकोटिशब्दतः । नमितान्ते पदपदात्पङ्कजान्वित ईरयेत् ॥ १८१ ॥
বিদ্যাৰে আৱৃত হৈ ত্ৰয়স্ত্ৰিংশত কোটি দেৱতাক আহ্বান কৰা শব্দসহ ই উচ্চাৰণ কৰিব। প্ৰণামশেষত, পদে পদে, পদ্ম-ভাবনাৰে অলংকৃত কৰি জপ কৰিব।
Verse 182
सहस्रवदनान्ते तु सहस्रोदर संवदेत् । सहस्रेक्षणशब्दान्ते सहस्रपादमीरयेत् ॥ १८२ ॥
‘সহস্ৰবদন’ শব্দৰ শেষত ‘সহস্ৰোদৰ’ বুলি ক’ব। আৰু ‘সহস্ৰেক্ষণ’ শব্দৰ শেষত ‘সহস্ৰপাদ’ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 183
सहस्रभुज सम्प्रोच्य सहस्रजिह्व संवदेत् । सहस्रान्ते ललाटेति सहस्रायुधतोधरात् ॥ १८३ ॥
প্ৰথমে ‘সহস্ৰভুজ’ উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পাছত ‘সহস্ৰজিহ্ব’ ক’ব। শেষত ‘সহস্ৰললাট’ বুলি কৈ, তেওঁক সহস্ৰায়ুধধাৰী ৰূপে ধ্যান কৰিব।
Verse 184
तमःप्रकाशक पुरमथनान्ते तु सर्व च । मन्त्रे राजेश्वरपदाद्विहायसगतिप्रद ॥ १८४ ॥
এই মন্ত্ৰ তমসা-নাশক, অন্ধকাৰ-প্ৰকাশক; আৰু ‘পুৰমথন’ কৰ্মৰ অন্তত ই সৰ্বথা প্ৰয়োগযোগ্য। মন্ত্ৰত ‘ৰাজেশ্বৰ’ পদৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অংশ ‘বিহায়স-গতি’ অৰ্থাৎ দিব্য গতি প্ৰদান কৰে।
Verse 185
पातालगतिप्रदान्ते यन्त्रमर्द्दन ईरयेत् । घोराट्टहासहसितविश्वावासपदं ततः ॥ १८५ ॥
পাতালগতি প্ৰদানকাৰী মন্ত্ৰৰ অন্তত ‘যন্ত্ৰমৰ্দ্দন’ নামৰ মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পিছত ‘ঘোৰ-অট্টহাস-হসিত–বিশ্ব-আবাস’ নামৰ পদ জপ কৰিব।
Verse 186
वासुदेव ततोऽक्रूर ततो हयमुखेति च । परमहंसविश्वेश विश्वान्ते तु विडम्बन ॥ १८६ ॥
তাৰ পিছত (ভগৱান) ‘বাসুদেৱ’, তাৰ পিছত ‘অক্রূৰ’, তাৰ পিছত ‘হয়মুখ’ বুলি স্তূত হয়। তেওঁ পৰমহংস, বিশ্বেশ; আৰু বিশ্বান্তত ‘বিডম্বন’ বুলি কীৰ্তিত।
Verse 187
निविष्टान्ते ततः प्रादुर्भावकारक ईरयेत् । हृषीकेश च स्वच्छन्द निःशेषजीव विन्यसेत् ॥ १८७ ॥
তাৰ পিছত আসন-কর্মৰ অন্তত প্ৰাদুৰ্ভাৱকাৰক আহ্বান-মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পিছত হৃষীকেশ আৰু স্বচ্ছন্দ প্ৰভুক স্মৰণ কৰি, নিঃশেষ সকলো জীৱত বিধিপূৰ্বক ন্যাস স্থাপন কৰিব।
Verse 188
ग्रासकान्ते महापश्चात्पिशितासृगितीरयेत् । लंपटान्ते खेचरीति सिद्ध्य्न्ते तु प्रदायक ॥ १८८ ॥
গ্ৰাস-কর্মৰ অন্তত ‘পিশিতাসৃক্’ নামৰ মহামন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব। ‘লম্পট’ কর্মৰ অন্তত ‘খেচৰী’ বুলি ক’ব। এইবোৰ সিদ্ধি-প্ৰদায়ক বুলি কথিত।
Verse 189
अजेयाव्यय अव्यक्त ब्रह्माण्डोदर इत्यपि । ततो ब्रह्मसहस्रान्ते कोटिस्रग्रुण्डशब्दतः ॥ १८९ ॥
তেওঁ ‘অজেয়’, ‘অব্যয়’, ‘অব্যক্ত’ আৰু ‘ব্ৰহ্মাণ্ডোদৰ’ বুলিও কীৰ্তিত। তাৰ পিছত সহস্ৰ ব্ৰহ্মা-চক্ৰৰ অন্তত ‘কোটি-স্ৰগ্ৰুণ্ড’ নামৰ শব্দ উদ্ভৱ হয়।
Verse 190
माल पण्डितमुण्डेति मत्स्य कूर्म ततः परम् । वराहान्ते नृसिंहेति वामनान्ते समीरयेत् ॥ १९० ॥
ক্ৰমে এই নামসমূহ উচ্চাৰণ কৰিব—“মাল, পণ্ডিত, মুণ্ড”; তাৰ পাছত “মৎস্য” আৰু “কূৰ্ম”। “বৰাহ”ৰ অন্তত “নৃসিংহ” ক’ব, আৰু “বামন”ৰ অন্ততো ক্ৰমে পৰৱৰ্তী নাম জপ কৰিব।
Verse 191
त्रैलोक्याक्रमणान्ते तु पादशालिक ईरयेत् । रामत्रय ततो विष्णुरूपान्ते धर एव च ॥ १९१ ॥
“ত্রৈলোক্যাক্ৰমণ”ৰ শেষত “পাদশালিক” শব্দ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত “ৰামত্রয়”ৰ সংকেতৰ পিছত, আৰু “বিষ্ণুৰূপ”ৰ শেষতো “ধৰ” শব্দ ক’ব।
Verse 192
तत्त्वत्रयान्ते प्रणवाधारतस्तच्छिखां पदम् । निविष्टवह्निजायान्ते स्वधा चैव ततो वषट् ॥ १९२ ॥
তত্ত্বত্রয়ৰ শেষত, প্ৰণৱ (ওঁ)ক আধাৰ কৰি ‘শিখা’চিহ্নিত পদ স্থাপন কৰিব। অগ্নিজ তত্ত্বৰ নিয়াস সম্পূৰ্ণ হলে ‘স্বধা’ যোগ কৰিব; তাৰ পাছত ‘বষট্’ ক’ব।
Verse 193
नेत्र वर्मास्त्रमुच्चार्य्यप्राणाधार इतीरयेत् । आदिदेवपदात्प्राणापानपश्चान्निविष्टितः ॥ १९३ ॥
নেত্ৰ-ৰক্ষা, বৰ্ম (কবচ) আৰু অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পাছত “প্ৰাণাধাৰ” বুলি ক’ব। তাৰ পিছত আদিদেৱ-পদৰ পৰা প্ৰাণ আৰু অপানক বিধিমতে ক্ৰমে স্থাপন কৰিব।
Verse 194
पाञ्चरात्रिक दितिज विनिधनान्ते करेति च । महामाया अमोघान्ते दर्यं दैत्येन्द्र शब्दतः ॥ १९४ ॥
পাঞ্চৰাত্ৰ প্ৰয়োগত “দিতিজ” শব্দৰ পিছত “-বিনিধন” প্ৰত্যয় যোগে “কৰেতি” ৰূপ সিধ হয়। তদ্ৰূপ “মহামায়া”ৰ পিছত “-অমোঘ” প্ৰত্যয়, আৰু “দৰ্যং”ৰ পিছত “দৈত্যেন্দ্ৰ” শব্দ সিধ হয়—এই সকলো শব্দ-প্ৰমাণত নিৰ্ভৰ।
Verse 195
दर्यान्ते दलनेत्युक्ता तेजोराशिन् ध्रुवं स्मरः । तेजस्वरान्ते पुरुष्पंङेन्ते सत्यपूरुष ॥ १९५ ॥
“দৰ্যা” শব্দৰ অন্তত “দলন” বুলি কোৱা হয়। “তেজো-ৰাশি” সমাসত ধ্ৰুৱ নিয়ম “স্মৰ”। “তেজস্বৰ” শব্দান্তত “পুৰুষ্পংṅ” হয়; আৰু শেষত “সত্য-পুৰুষ” বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে॥১৯৫॥
Verse 196
अस्त्रतारोऽच्युतास्त्रं च तारो वाचा सुदेव फट् । तारमायामूर्तेः फट् वः कामः स्वरादिमः ॥ १९६ ॥
“তাৰ” অক্ষৰ অচ্যুতাস্ত্ৰ-মন্ত্ৰৰ সৈতে যুক্ত হলে “অস্ত্ৰ” মন্ত্ৰ হয়। বাক্যৰ সৈতে যুক্ত হলে “সুদেৱ ফট্”। মায়া-মূৰ্তিৰ সৈতে যুক্ত হলে “(তাৰ)… ফট্”। আৰু “ৱঃ” ক স্বৰাদি “কাম” বুলি কোৱা হৈছে॥১৯৬॥
Verse 197
मूर्तेस्त्रमव्ययोबीजं विश्वमूर्तेस्त्रिमव्ययः । मायाविश्वात्मने षट् च तारः सौचं तुरात्मने ॥ १९७ ॥
সাকার দেৱতাৰ বাবে অব্যয় বীজাক্ষৰ “ত্রম্”; বিশ্বমূৰ্তি প্ৰভুৰ বাবে অব্যয় বীজ “ত্রিম্”। মায়াৰ দ্বাৰা বিশ্বাত্মা-স্বরূপৰ বাবে ছয় অক্ষৰ কোৱা হৈছে। অন্তৰাত্মাৰ বাবে “তাৰ” (ॐ) নিৰ্দিষ্ট; আৰু তুৰীয় চতুৰ্থ আত্মাৰ বাবে “সৌচ” (পবিত্ৰতা) বুলি কোৱা হৈছে॥১৯৭॥
Verse 198
फट् तारोहं विश्वरूपिन्नस्त्रं च तदनन्तरम् । तारौह्रैपरमान्ते तु ह्रंसफट्प्रणवस्ततः ॥ १९८ ॥
প্ৰথমে “ফট্” উচ্চাৰণ কৰি, তাৰপিছত “তাৰোহং” জপ কৰিব। তাৰ পিছত “বিশ্বৰূপিন্” অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ পাঠ কৰিব। তাৰপিছত পৰম “তাৰৌহ্ৰৈ” ৰ অন্তত “হ্ৰংস”, “ফট্” আৰু শেষত প্ৰণৱ (ॐ) জপ কৰিব॥১৯৮॥
Verse 199
ह्रः हिरण्यगर्भरूप धारणान्ते च फट् ध्रुवः । ह्रौं अनौपम्यरूपधारिणास्त्रं ध्रुवस्ततः ॥ १९९ ॥
“হ্ৰঃ” বীজ হিৰণ্যগৰ্ভ-ৰূপ ধাৰণাৰ ধ্যানান্তত “ফট্” সহ ধ্ৰুৱভাৱে নিয়োগ কৰিব লাগে। তাৰপিছত তদ্ৰূপ “হ্ৰৌঁ”—অনুপম ৰূপধাৰীৰ অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ—ইয়াকো ধ্ৰুৱ (নিয়ত) বুলি কোৱা হৈছে॥১৯৯॥
Verse 200
क्षौं नृसिंहरूपधारिन् ॐ क्लं श्लश्च स्वरादिकः । ष्टाङ्गविन्यासविन्यस्तमूर्तिधारिंस्ततश्च फट् ॥ २०० ॥
আহ্বান কৰা—“ক্ষৌঁ, হে নৃসিংহ-ৰূপধাৰী; ॐ; ক্লং; শ্ল”—স্বরাদি পৰা আৰম্ভ কৰি। ষড়ঙ্গ-ন্যাসে স্থাপিত মূর্তিধাৰী দেৱক ধ্যান কৰি শেষত “ফট্” উচ্চাৰ কৰা।
Nyāsa is presented as the mechanism by which the mantra’s devatā-bhāva is ‘installed’ in the practitioner’s body and subtle centers, making worship protective and efficacious. The text enumerates multiple nyāsa taxonomies (ṣaḍaṅga, tenfold, ninefold, Hari-nyāsa) to cover both external limb-guarding and internal station contemplation.
Repeatedly, the chapter uses a classical benchmark: one lakh japa (100,000 recitations) followed by homa offerings equal to one-tenth of the japa count, commonly with ghee and sweet pāyasa (milk-rice), plus the associated aṅga-nyāsa and maṇḍala worship.
It instructs that in gentle undertakings one should remember the gentle (śānta) form, while in fierce undertakings one should invoke the fierce (raudra) form—linking iconography, mudrā, and mantra deployment to dharmic context and prayoga (application).
Key yantras include Trailokya-mohana (lotus with 32 lions on birch bark, ringed and consecrated), an eight-spoked wheel yantra (worn on neck/arm/śikhā for influence and protection), and the twelve-spoked Kālāntaka chakra (subduing/terrifying enemies). They are framed as wearable supports for victory, protection, and control.
The chapter culminates in the Nṛsiṁha Gāyatrī (“We know the One with thunderbolt-like claws… may Narasiṁha impel us”), presented as a purifier and bestower of desired aims, integrating Purāṇic devotion with a recognizable Vedic metrical paradigm.