Dhvaja-Dhāraṇa Mahātmyam: Sumati–Satyamatī, Humility, and Deliverance by Hari’s Messengers

Verse 1

नारद उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग । सर्वकर्मवरिष्टं च त्वयोक्तं ध्वजधारणम् ॥ १ ॥

নাৰদে ক’লে— হে ভগৱন! আপুনি সৰ্বধৰ্মজ্ঞ আৰু সৰ্বশাস্ত্ৰাৰ্থপাৰগ। আপুনি সকলো কৰ্মৰ মাজত ধ্বজধাৰণকেই শ্ৰেষ্ঠ বুলি কৈছে।

Verse 2

यस्तु वै सुमतिर्नाम ध्वजारोपपरो मुने । त्वयोक्तस्तस्य चरितं विस्तरेण ममादिश ॥ २ ॥

হে মুনি! ধ্বজ আৰোপণত পৰায়ণ ‘সুমতি’ নামৰ যিজনক আপুনি উল্লেখ কৰিছে, তেওঁৰ চৰিত্ৰ মোক বিস্তাৰে ক’ব।

Verse 3

सनक उवाच । श्रृणुष्वैकमनाः पुण्यमितिहासं पुरातनम् । ब्रह्मणा कथितं मह्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ३ ॥

সনকে ক’লে— একাগ্ৰ মনে এই পুৰাতন পুণ্য ইতিহাস শুনা; ব্ৰহ্মাই মোক কোৱা এই কাহিনী সৰ্বপাপনাশক।

Verse 4

आसीत्पुरा कृतयुगे सुमतिर्नाम भूपतिः । सोमवंशोद्भवः श्रीमान्सत्पद्वीपैकनायकः ॥ ४ ॥

পুৰাতন কালত কৃতযুগত ‘সুমতি’ নামৰ এজন ৰজা আছিল। তেওঁ সোমবংশোদ্ভৱ, শ্ৰীসমৃদ্ধ, আৰু ‘সৎপদ্বীপ’ৰ একমাত্ৰ অধিপতি আছিল।

Verse 5

धर्मात्मा सत्यसंपन्नः शुचिवंश्योऽतिथिप्रियः । सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वसंपद्विभूषितः ॥ ५ ॥

তেওঁ ধৰ্মাত্মা, সত্যসંપন্ন, শুচি বংশজাত আৰু অতিথিসত্কাৰপ্ৰিয় আছিল। তেওঁ সকলো শুভ লক্ষণে সমৃদ্ধ আৰু সকলো সমৃদ্ধিৰে বিভূষিত আছিল।

Verse 6

सदा हरिकथासेवी हरिपूजापरायणः । हरिभक्तिपराणां च शुश्रूषुर्निरहंकृतिः ॥ ६ ॥

সেওঁ সদায় হৰিকথাৰ সেৱাত ৰত, হৰিপূজাত পৰায়ণ; হৰিভক্তিত নিবিষ্ট ভক্তসকলৰ শুশ্ৰূষাত উৎসুক আৰু অহংকাৰশূন্য।

Verse 7

पूज्यपूजारतो नित्यं समदर्शी गुणान्वितः । सर्वभूतहितः शान्तः कृतज्ञः कीर्तिमांस्तथा ॥ ७ ॥

সেওঁ নিত্য পূজ্যজনৰ পূজা-আদৰত ৰত, সমদৰ্শী আৰু গুণসম্পন্ন; সকলো ভূতৰ হিতত নিবেদিত, শান্ত, কৃতজ্ঞ আৰু সুকীৰ্তিসম্পন্ন।

Verse 8

तस्य भार्या महाभागा सर्वलक्षणसंयुता । पतिव्रता पतिप्राणा नाम्रा सत्यमतिर्मुने ॥ ८ ॥

তেওঁৰ পত্নী মহাভাগ্যা, সকলো শুভলক্ষণে সংযুক্তা; পতিব্ৰতা, স্বামীকেই প্ৰাণৰূপে মান্যকাৰিণী—হে মুনি—তেওঁৰ নাম সত্যমতী।

Verse 9

तावुभौ दम्पती नित्यं हरिपूजापरायणौ । जातिस्मरौ महाभागौ सत्यज्ञौ सत्परायणौ ॥ ९ ॥

সেই দম্পতি দুয়ো নিত্য হৰিপূজাত পৰায়ণ আছিল; পূৰ্বজন্মস্মৰণশক্তিসম্পন্ন, মহাভাগ্যবান, সত্যজ্ঞ আৰু সৎপথত দৃঢ়নিষ্ঠ।

Verse 10

अन्नदानरतौ नित्यं जलदानपरायणौ । तडागारामवप्रादौ नसंख्यातान्वितेनतुः ॥ १० ॥

তেওঁলোকে নিত্য অন্নদানে ৰত আৰু জলদানে পৰায়ণ আছিল; লগতে জনহিতৰ বাবে পুখুৰী, উদ্যান আৰু কূপ আদি অসংখ্য দানকাৰ্যত নিয়োজিত আছিল।

Verse 11

सा तु सत्यमतिर्नित्यं शुचिर्विष्णुगृहे सती । नृत्यत्यत्यन्तसन्तुष्टा मनोज्ञा मञ्जुवादिनी ॥ ११ ॥

সেই সৎবুদ্ধিসম্পন্না আৰু সদা পবিত্ৰা, সতী হৈ বিষ্ণুৰ গৃহত বাস কৰিছিল। অন্তৰে অতি সন্তুষ্ট, মনোহৰা আৰু মধুৰভাষিণী হৈ নৃত্য কৰিছিল।

Verse 12

सोऽपि राजा महाभागो द्वादशीद्धादशीदिने । ध्वजमारोपयत्येव मनोज्ञं बहुविस्तरम् ॥ १२ ॥

সেই মহাভাগ ৰজাও দ্বাদশীৰ দিনা মনোহৰ আৰু বহুবিস্তৃত ধ্বজা উত্তোলন কৰাইছিল।

Verse 13

एवं हरिपरं नित्यं राजानं धर्मकोविदम् । प्रियां सत्यमतिं चास्य देवा अपि सदास्तुवन् ॥ १३ ॥

এইদৰে হৰিপৰায়ণ আৰু নিত্য ধৰ্মকোৱিদ সেই ৰজা আৰু তেওঁৰ প্ৰিয়া সত্যমতীক দেৱতাসকলেও সদায় স্তৱ কৰিছিল।

Verse 14

त्रिलोके विश्रुतौ ज्ञात्वा दम्पती धर्मको विदौ । आययौ बहुभिः शिष्यैर्द्रष्टुकामो विभाण्डकः ॥ १४ ॥

ত্রিলোকত ধৰ্মকোৱিদ বুলি বিশ্ৰুত সেই দম্পতীক জানি, তেওঁলোকক দৰ্শন কৰিব খুজি বিভাণ্ডক মুনি বহু শিষ্যসহ আহিল।

Verse 15

तमायांतं मुनिं श्रुत्वा स तु राजा विभाण्डकम् । प्रत्युद्ययौ सपत्नीकः प्रजाभि र्बहुविस्तरम् ॥ १५ ॥

বিভাণ্ডক মুনি আহি আছে বুলি শুনি, ৰজাই পত্নীসহ আৰু বহু প্ৰজাক লগত লৈ তেওঁক আদৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 16

कृतातिथ्यक्रियं शान्तं कृतासनपरिग्रहम् । नीचासनस्थितो भूयः प्राञ्जलिर्मुनिमब्रवीत् ॥ १६ ॥

অতিথি-সৎকাৰৰ ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি আৰু আসন সাজি, তেওঁ নিজে নীচ আসনত বহিল; তাৰ পাছত কৰজোড়ে পুনৰ মুনিক ক’লে।

Verse 17

राजो वाच । भगवन्कृतकृत्योऽस्मिं त्वदभ्यागमनेन वै । सतामायमनं सन्तं प्रशंसन्ति सुरवावहम् ॥ १७ ॥

ৰাজাই ক’লে—হে ভগৱন্! আপোনাৰ আগমনে মই কৃতকৃত্য হ’লোঁ। সজ্জনসকলে সন্তৰ আগমনক প্ৰশংসা কৰে, কিয়নো ই দেৱানুগ্ৰহ আৰু মঙ্গল আনে।

Verse 18

यत्र स्यान्महतां प्रेम तत्र स्युः सर्वसम्पदः । तेजः कीर्तिर्धनं पुत्रा इति प्राहुर्विपश्चितः ॥ १८ ॥

য’ত মহাত্মাসকলৰ মাজত প্ৰেমভাব থাকে, ত’তেই সকলো সম্পদ উদয় হয়—তেজ, কীৰ্তি, ধন আৰু সৎ পুত্ৰ—এনেদৰে জ্ঞানীসকলে কয়।

Verse 19

तत्र वृद्धिमुपायान्ति श्रेयांस्यनुदिनं मुने । यत्र सन्तः प्रकुर्वन्ति महतीं करुणां प्रभो ॥ १९ ॥

হে মুনি! য’ত সন্তসকলে নিৰন্তৰ মহাকৰুণা আচৰণ কৰে, ত’ত প্ৰতিদিন শ্ৰেয় আৰু মঙ্গল বৃদ্ধি পায়, হে প্ৰভো।

Verse 20

यो मृर्ध्नि धारयेदूह्यन्महत्पादजलं रजः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु पुण्यात्मा नात्र संशयः ॥ २० ॥

যি জনে ভক্তিশ্ৰদ্ধাৰে মহাত্মাৰ পাদপ্ৰক্ষালনজলৰ দ্বাৰা পৱিত্ৰ হোৱা ধূলি মস্তকত ধাৰণ কৰে, সি যেন সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিলে; সি পুণ্যাত্মা—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 21

मम पुत्राश्च दाराश्च संपत्त्वयि समर्पिताः । मामाज्ञापय विप्रेन्द्र किं प्रियं करवाणि ते ॥ २१ ॥

মোৰ পুত্ৰসকল, পত্নী আৰু সমগ্ৰ সম্পত্তি তোমাৰ ওচৰত সমৰ্পিত। হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, মোক আজ্ঞা দিয়া—তোমাৰ প্ৰীতিৰ বাবে মই কি কৰোঁ?

Verse 22

विनञ्चवनतं भूपं स निरीक्ष्य मुनीश्वरः । स्पृशन्करेण तं प्रीत्युवाचातिहर्षितः ॥ २२ ॥

বিনয়ে নত ৰজাক দেখি মুনীশ্বৰে স্নিগ্ধ দৃষ্টিৰে তাক নিৰীক্ষণ কৰিলে; তাৰপিছত স্নেহভৰে হাতে স্পৰ্শ কৰি, অতিশয় হর্ষিত হৈ ক’লে।

Verse 23

ऋषिरुवाच । गजन्यदुक्तं भवता तत्सर्वं त्वत्कुलोचितम् । विनयावनतः सर्वो बहुश्रेयो लभेदिह ॥ २३ ॥

ঋষিয়ে ক’লে—হে গজন্য, তুমি যি কৈছা সেয়া সম্পূৰ্ণে তোমাৰ কুলৰ যোগ্য। যি কোনো বিনয়ে নত হয়, সি এই জীৱনতেই মহৎ শ্রেয় লাভ কৰে।

Verse 24

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च नृपसत्तम । विनयाल्लभते मर्त्यो दुर्लभं किं महात्मनाम् ॥ २४ ॥

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মানুহে বিনয়ৰ দ্বাৰা ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষো লাভ কৰে। মহাত্মাসকলৰ বাবে কিহে দুষ্প্ৰাপ্য?

Verse 25

प्रीतोऽस्मि तव भूपाल सन्मार्गपरिवर्त्तिनः । स्वस्ति ते सततं भूयाद्यत्पृच्छामि तदुच्यताम् ॥ २५ ॥

হে ভূপাল, তুমি সন্মাৰ্গলৈ ঘূৰি আহিছা বুলি মই প্ৰসন্ন। তোমাৰ সদায় মঙ্গল হওক। এতিয়া মই যি সোধোঁ, তাৰ উত্তৰ দিয়া।

Verse 26

पूजा बहुविधाः सन्ति हरितुष्टिविधायिकाः । तासु नित्यं ध्वजारोपे वर्त्त्से त्वं सदोद्यतः ॥ २६ ॥

পূজাৰ বহু বিধি আছে, যিবোৰে সদায় হৰিক তুষ্ট কৰে। কিন্তু সিহঁতৰ মাজত তুমি নিত্য ভগৱানৰ সন্মানাৰ্থে ধ্বজা আৰোপণত সদা উদ্যোগী।

Verse 27

भार्यापि तव साध्वीयं नित्यं नृत्यपरायणा । किमर्थमेतद्वृत्तान्तं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २७ ॥

তোমাৰ পত্নীও সাধ্বী, নিত্য নৃত্যত পৰায়ণা। তেন্তে এই বৃত্তান্ত কিয় ঘটিল? তুমি ইয়াক যথাযথভাৱে ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 28

राजोवाच । श्रृणुष्व भगवन्सर्वं यत्पृच्छसि वदामि तत् । आश्चर्यभूतं लोकानामावयोश्चरितं त्विह ॥ २८ ॥

ৰাজাই ক’লে—হে ভগৱন, শুনক; আপুনি যি সোধে, সেয়া সকলো মই সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম। ইয়াত লোকৰ বাবে আশ্চৰ্য হোৱা আমাৰ কৰ্মৰ অদ্ভুত বৃত্তান্ত মই বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 29

अहमासं पुरा शूद्रो मालिनिर्नाम सत्तम । कुमार्गनिरतो नित्यं सर्वलोकाहिते रतः ॥ २९ ॥

হে সত্তম পুৰুষ, পূৰ্বে মই ‘মালিনী’ নামৰ এজনী শূদ্ৰা নাৰী আছিলোঁ। মই নিত্য কুমাৰ্গত আসক্ত আছিলোঁ, তথাপি সকলো লোকৰ হিতত ৰত আছোঁ বুলি ভাবিছিলোঁ।

Verse 30

पिशुनो धर्मविद्वेषी देवद्रव्यापहारकः । गोध्नश्च ब्रह्महा चौरः सर्वप्राणिवधे रतः ॥ ३० ॥

সি আছিল পৰদূষক, ধৰ্মবিদ্বেষী, দেৱদ্ৰব্য অপহৰণকাৰী; গোহন্তা, ব্ৰাহ্মণহন্তা, চোৰ আৰু সৰ্বপ্ৰাণী-বধত ৰত।

Verse 31

नित्यं निष्ठुरवक्ता च पापी वेश्यापरायणः । एवं स्थितः कियत्कालमनाहत्यं महदृचः ॥ ३१ ॥

সেই সদায় কঠোৰভাষী, পাপী আৰু বেশ্যাসক্ত আছিল। এনে অৱস্থাত থাকি মহাবিধি (কৰ্মফল)ৰ আঘাত নোপোৱাকৈ সি কিমান দিন টিকিব?

Verse 32

सर्वबन्धुपरित्यक्तो दुःखी वनमुपागतः । मृगमांसाशनो नित्यं तथा पान्थाविलुम्पकः ॥ ३२ ॥

সকলো আত্মীয়স্বজনৰ দ্বাৰা ত্যাগ কৰা, দুখত পীড়িত হৈ সি বনলৈ গ’ল। সি নিত্য মৃগমাংস খাই থাকিল আৰু পথচাৰীক লুট কৰা লোকো হৈ উঠিল।

Verse 33

एकाकी दुःखबहुलो न्यवसन्निर्जने वने । एकदा क्षुत्परिश्रान्तो निदाघार्त्तः पिपासितः ॥ ३३ ॥

একলীয়া, দুখে ভৰপূৰ হৈ সি নিৰ্জন বনতে বাস কৰিলে। এদিন ভোকত ক্লান্ত, গ্ৰীষ্মৰ তাপত কাতৰ হৈ সি তৃষ্ণাতুৰ হ’ল।

Verse 34

जीर्णं देवालयं विष्णोरपश्यं विजने वने । हंसकारण्डवाकीर्णं तत्समीपे महत्सरः ॥ ३४ ॥

নিৰ্জন বনতে মই বিষ্ণুৰ এটা জীৰ্ণ দেৱালয় দেখিলোঁ; আৰু তাৰ ওচৰত হাঁস আৰু কাৰণ্ডৱ পখীৰে ভৰা এটা বৃহৎ সৰোবৰ আছিল।

Verse 35

पर्यन्तवनपुष्पौघच्छादितं तन्मुनीश्वर । अपिबं तत्र पानीयं तत्तीरे विगतश्रमः ॥ ३५ ॥

হে মুনীশ্বৰ, সেই ঠাই চাৰিওফালে বনফুলৰ গুচ্ছৰে আচ্ছাদিত আছিল। তাত মই পানী পান কৰি, তাৰ তীৰত বিশ্ৰাম লোৱাত মোৰ শ্ৰম দূৰ হ’ল।

Verse 36

फलानि जग्ध्वा शीर्णानि स्वयं क्षुच्च निवारिता । तस्मिञ्जीर्णीलये विष्णोनर्निवासं कृतकवानहम् ॥ ३६ ॥

পৰা-পকা ফল খাই মই নিজেই মোৰ ক্ষুধা নিবারণ কৰিলোঁ। সেই জীৰ্ণ গৃহত বিষ্ণু-পরায়ণ হৈ মানুহৰ দৰে মই বাস কৰিলোঁ।

Verse 37

जीर्णस्फुटितसंधानं तस्य नित्यमकारिषम् । पर्णैस्तृणैश्च काष्ठैघै र्गृहं सम्यक् प्रकल्पितम् ॥ ३७ ॥

তাৰ গৃহত যি জীর্ণ বা ফাটি গৈছিল, মই নিত্যে সেয়া জোৰা দি মেরামতি কৰোঁ। পাতা, তৃণ আৰু কাঠৰ গাঁইটৰে কুটীৰখন ভালদৰে গুছাই দিওঁ।

Verse 38

स्वसुऱार्थं तु तद्भमिर्मया लिप्ता मुनीश्वर । तत्राहं व्याधवृत्तिस्थो हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ३८ ॥

হে মুনীশ্বৰ! শ্বশুৰৰ হিতৰ বাবে মই সেই ভূমি লেপি সাজু কৰিলোঁ। তাত মই ব্যাধৰ জীৱিকা লৈ বহু বিধ মৃগ বধ কৰি থাকিলোঁ।

Verse 39

आजीवं वर्तय न्नित्यं वर्षाणां विंशतिः स्थितः । अथेयमागता साध्वी विन्ध्यदेशसमुद्भवा ॥ ३९ ॥

নিত্যে জীৱিকা চলাই সি এইদৰে বিশ বছৰ থাকিল। তাৰ পিছত বিন্ধ্যদেশত জন্ম লোৱা এগৰাকী সাধ্বী নাৰী তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 40

निषादकुलजा विप्रा नान्मा ख्याताऽवकोकिला । बन्धुवर्गपरित्यक्ता दुःखिता जीर्णविग्रहा ॥ ४० ॥

নিষাদ কুলত জন্ম লোৱা সেই ব্ৰাহ্মণী ‘অৱকোকিলা’ নামে খ্যাত আছিল। বংশ-বন্ধুৱে ত্যাগ কৰা, দুখিতা আৰু দেহে জীৰ্ণ হৈ পৰিছিল।

Verse 41

क्षुत्तृड्घर्मपरिश्रान्ता शोचन्ती स्वकृतं ह्यघम् । दैवयोगाकत्समायाताभ्रमन्ती विजने वने ॥ ४१ ॥

ক্ষুধা, তৃষ্ণা আৰু প্ৰখৰ তাপত ক্লান্ত হৈ তাই নিজৰ কৃত পাপৰ বাবে শোক কৰিছিল; দেৱযোগে তাত আহি পৰি নিৰ্জন বনতে ঘূৰি ফুৰিছিল।

Verse 42

ग्रीष्मतापार्द्दिता बाह्ये स्वान्ते चाधिनिपूडिता । इमां दुःखार्दितां दृष्ट्वा जाता मे विपुला दया ॥ ४२ ॥

গ্ৰীষ্মৰ তাপে বাহিৰে দগ্ধ আৰু অন্তৰে হৃদয়ত দবাই পীড়িত—এদৰে দুখে কাতৰ তাইক দেখি মোৰ ভিতৰত বিপুল দয়া জাগিল।

Verse 43

दत्तं मया जलं चास्यै मांसं वन्यफलानि च । गतश्रमात्वियं ब्रह्मन्मया पृष्टा यथा तथम् ॥ ४३ ॥

মই তাইক পানী দিলোঁ, লগতে মাংস আৰু বনফলো দিলোঁ। তাইৰ ক্লান্তি গুচি যোৱাৰ পাছত, হে ব্ৰাহ্মণ, পৰিস্থিতি অনুসাৰে মই তাইক সুধিলোঁ।

Verse 44

अवेदयत्स्ववृत्तान्तं तच्छृणुष्व महामुने । नान्मावकोकिला चाहं निषादकुलसम्भवा ॥ ४४ ॥

তাৰ পাছত তাই নিজৰ বৃত্তান্ত ক’লে—“হে মহামুনি, শুনক। মই কোনো কোকিলা নহয়; মই নিষাদ-কুলত জন্ম লোৱা।”

Verse 45

दारुकस्य सुता चाहं विन्ध्यपर्वतवासिनी । परस्वहारिणी नित्यं सदा पैशुन्यवादिनी ॥ ४५ ॥

“মই দাৰুকৰ কন্যা, বিন্ধ্য পৰ্বতত বাস কৰোঁ; নিত্যই পৰৰ ধন হৰণ কৰোঁ আৰু সদায় কুৎসা-নিন্দা কওঁ।”

Verse 46

पुंश्चलूत्येवमुक्त्वा तु बन्धुवर्गैः समुज्झिता । कियत्कालं ततः पत्या भृताहं लोकनिन्दिता ॥ ४६ ॥

এইদৰে “পুংশ্চলী” বুলি কৈ মোৰ নিজৰ বংশ-বন্ধুৱে মোক ত্যাগ কৰিলে। তাৰ পাছত কিছুদিন স্বামীয়ে মোক পোহপাল দিলেও মই লোকনিন্দাৰ মাজতে জীৱন কটালোঁ।

Verse 47

दैवात्सोऽपि गतो लोकं यमस्यात्र विहाय माम् । कान्तारे विजने चैका भ्रमन्ती दुःखपीडिता ॥ ४७ ॥

দৈৱবশত সিও মোক ইয়াতে এৰি যমলোকলৈ গ’ল। মই একা, জনশূন্য অৰণ্যত দুখে পীড়িত হৈ ঘূৰি ফুৰোঁ।

Verse 48

दैवात्त्वत्सविधं प्राप्ता जीविताहं त्वयाधुना । इत्येवं स्वकृतं कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत् ॥ ४८ ॥

“দৈৱবশত মই আপোনাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিলোঁ, আৰু এতিয়া আপোনাৰ বাবেই মই জীয়াই আছোঁ।” এইদৰে কৈ তাই নিজৰ কৃত সকলো কৰ্মৰ সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ মোক জনালে।

Verse 49

ततो देवालये तस्मिन्दम्पतीभावमाश्रितौ । स्थितौ वर्षाणि दश च आवां मांसफलाशिनौ ॥ ४९ ॥

তাৰ পাছত সেই দেৱালয়তে আমি দুয়ো দম্পতি-ভাব গ্ৰহণ কৰিলোঁ। দহ বছৰ তাতে থাকি, মাংস আৰু ফল খাই জীৱন চলালোঁ।

Verse 50

एकदा मद्यपानेन प्रमत्तौ निर्भरैमुने । तत्र देवालये रात्रौ मुदितौ मांसभोजनात् ॥ ५० ॥

এবাৰ, হে মুনি, মদ্যপানত মত্ত আৰু নিৰ্বন্ধহীন হৈ তেওঁলোক দুয়ো সেই দেৱালয়ত ৰাতি কটালে; মাংসভোজনে তেওঁলোক আনন্দিত হৈছিল।

Verse 51

तनुवस्त्रापरिज्ञानौ नृत्यं चकृव मोहितौ । प्रारब्धकर्म भोगान्तमावां युगपदागतौ ॥ ५१ ॥

মোহগ্ৰস্ত হৈ আমি দেহ আৰু বস্ত্ৰৰ জ্ঞান হেৰুৱাই নৃত্যত মগ্ন হ’লোঁ। আৰু একে সময়তে একেলগে আহি প্ৰাৰব্ধ কৰ্মভোগৰ অন্তত উপনীত হ’লোঁ।

Verse 52

यमदूतास्तदायाताः पाशहस्ता भयंकराः । नेतुमावां नृत्यरतौ सुधोरां यमयातनाम् ॥ ५२ ॥

তেতিয়া যমদূতসকল আহিল—হাতত পাষ ধৰি ভয়ংকৰ—নৃত্যত মগ্ন আমাৰ দুজনক ‘সুধোৰা’ নামৰ যমযাতনাস্থানলৈ নিবলৈ।

Verse 53

ततः प्रसन्नो भगवान्कर्मणा मम मानद । देवावसथसंस्कारसंज्ञितेन कृतेन नः ॥ ५३ ॥

হে মানদ! তেতিয়া ‘দেৱাৱসথ-সংস্কাৰ’ বুলি জনা আমাৰ কৃত কৰ্মত—মোৰ সেই কাৰ্যৰ দ্বাৰা—ভগৱান প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 54

स्वदूतान्प्रेषयामास स्वभक्तावनतत्परः । ते दूता देवदेवस्य शङ्खचक्र गदाधराः ॥ ५४ ॥

নিজ ভক্তৰ ৰক্ষাত সদা তৎপৰ ভগৱানে নিজৰ দূতসকলক প্ৰেৰণ কৰিলে। দেৱদেৱৰ সেই দূতসকল শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 55

सहस्रसूर्यासंकाशाः सर्वे चारुचतुर्भुजाः । किरीटकुण्डलधरा हारिणो वनमालिनः ॥ ५५ ॥

তেওঁলোক সকলেই সহস্ৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান; প্ৰত্যেকে সুন্দৰ চতুৰ্ভুজ। কিৰীট আৰু কুণ্ডল ধাৰণ কৰি, মনোহৰ কান্তিসম্পন্ন, আৰু বনমালাৰে ভূষিত আছিল।

Verse 56

दिशो वितिमिरा विप्र कुर्वन्तः स्वेन तेजसा । भयंकरान्याशहस्तान्दंष्ट्रिणो यमकिङ्करान् ॥ ५६ ॥

হে বিপ্ৰ! তেওঁলোকে নিজৰ তেজে দিশসমূহক তিমিৰমুক্ত কৰিলে—ভয়ংকৰ, শীঘ্ৰহস্ত, দংশনদাঁতযুক্ত যমৰ কিঙ্কৰসকল।

Verse 57

आवयोग्राहणे यत्तानृचुः कृष्णपरायणाः ॥ ५७ ॥

অধ্যয়ন-গ্ৰহণৰ সময়ত কৃষ্ণপরায়ণ ভক্তসকলে সেই ঋক্-মন্ত্ৰসমূহ বিধিমতে জপ কৰিলে।

Verse 58

विष्णुदूता ऊचुः । भो भो क्रूरा दूराचारा विवेकपरिवर्जिताः । मुञ्चध्वमेतौ निष्पापौ दम्पती हरिवल्लभौ ॥ ५८ ॥

বিষ্ণুদূতসকলে ক’লে—“হো হো নিষ্ঠুৰসকল! দুষ্কাৰ্যকাৰী, বিবেকবর্জিত! এই নিষ্পাপ দম্পতীক এৰি দিয়া; ইহঁত হৰিৰ প্ৰিয়।”

Verse 59

विवेकस्त्रिषु लोकेषु संपदामादिकारणम् । अपापे पापधीर्यस्तु तं विद्यात्पुरुषाधमम् ॥ ५९ ॥

তিনিও লোকত বিবেকেই সকলো সত্য সম্পদৰ আদিকাৰণ; আৰু য’ত পাপ নাই ত’ত পাপবুদ্ধি কৰা জনক পুৰুষাধম বুলি জানিবা।

Verse 60

पापे त्वपापधीर्यस्तु तं विद्यादधमाधमम् ॥ ६० ॥

আৰু পাপৰ মাজতো নিজকে নিষ্পাপ বুলি ভাবা জনক অধমৰো অধম বুলি জানিবা।

Verse 61

यमदूता ऊचुः । युष्माभिः सत्यमेवोक्तं किं त्वेतौ पापिसत्तमौ । यमेन पापिनो दण्ड्यास्तन्नेष्यामो वयं त्विमौ ॥ ६१ ॥

যমদূতসকলে ক’লে—তোমালোকে সঁচাই কৈছা; কিন্তু এই দুজন মহাপাপী। পাপীক যমে দণ্ড দিয়ে থাকে; সেয়ে আমি ইহঁতক লৈ যাম।

Verse 62

श्रुतिप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः । धर्माधर्मविवेकोऽयं तन्नेष्यामो यमान्तिकम् ॥ ६२ ॥

শ্ৰুতি (বেদ) যি বিধান কৰে সেয়াই ধৰ্ম; তাৰ বিপৰীতেই অধৰ্ম। এইয়াই ধৰ্ম-অধৰ্মৰ বিবেক; সেয়ে আমি একে যমৰ সন্নিধিলৈ লৈ যাম।

Verse 63

एतच्त्छुवातिकुपिता विष्णुदूता महौजसः । प्रत्यूचूस्तान्यमभटानधर्मे धर्ममानिनः ॥ ६३ ॥

এই কথা শুনি মহৌজস্বী বিষ্ণুদূতসকল অতিশয় ক্ৰুদ্ধ হ’ল আৰু যমভটসকলক উত্তৰ দিলে—যিসকলে অধৰ্মত থাকিও নিজকে ধৰ্মী বুলি মানিছিল।

Verse 64

विष्णदूता ऊचुः । अहो कष्टं धर्मदृशामधर्मः स्पृशते सभाम् । सम्यग्विवेकशून्यानां निदानं ह्यापदां महत् ॥ ६४ ॥

বিষ্ণুদূতসকলে ক’লে—হায়, কিমান কষ্টকৰ! ধৰ্মদৰ্শীৰ সভাতো অধৰ্মে প্ৰৱেশ কৰিছে। যিসকলৰ সম্যক বিবেক নাই, তেওঁলোকৰ বাবে ই মহা আপদৰ কাৰণ হয়।

Verse 65

तर्काणाद्यविशेषेण नरकाध्यक्षतां गताः । यूयं किमर्थमद्यापि कर्त्तुं पापानि सोद्यमाः ॥ ६५ ॥

তর্ক-বিতর্ক আদি বিষয়ত যথাৰ্থ বিশেষ নুবুজি তোমালোকে নৰকৰ অধ্যক্ষতা লাভ কৰিছা। তথাপি এতিয়াও পাপকৰ্ম কৰিবলৈ কিয় উদ্যমী?

Verse 66

स्वकर्मक्षयपर्यन्तं महापातकिनोऽपि च । तिष्टन्ति नरके घोरे यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ६६ ॥

নিজ নিজ কৰ্মফল ক্ষয় নোহোৱালৈকে মহাপাতকীয়েও ভয়ংকৰ নৰকত থাকে—যিমান দিন চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু তৰা থাকে।

Verse 67

पूर्वसंचितपापानामदृष्ट्वा निष्कृतिं वृथा । किमर्थं पापकर्माणि करिष्येऽथ पुनः पुनः ॥ ६७ ॥

যদি মই পূৰ্বসঞ্চিত পাপৰ সত্য নিষ্কৃতি নেদেখোঁ, তেন্তে সকলো বৃথা; তেন্তে মই পুনঃ পুনঃ পাপকর্ম কিয় কৰিম?

Verse 68

श्रुतिप्रणिहितो धर्मः सत्यं सत्यं न संशयः । किन्त्वाभ्यां चरितान्धर्मान्प्रवक्ष्यामो यथातथम् ॥ ६८ ॥

ধৰ্ম শ্ৰুতি দ্বাৰাই প্ৰতিষ্ঠিত—ই সঁচা, সঁচা, কোনো সন্দেহ নাই; তথাপি সেই দুজনৰ আচৰিত ধৰ্মসমূহ যথাতথ আমি বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 69

एतौ पापविनिर्मुक्तौ हरिशुश्रूषणे रतौ । हरिणात्रायमाणौ च मुञ्चध्वमविलम्बितम् ॥ ६९ ॥

এই দুজন পাপমুক্ত, হৰিৰ শুশ্ৰূষাত ৰত, আৰু স্বয়ং হৰিয়ে তেওঁলোকক ৰক্ষা কৰিছে—সেয়ে বিলম্ব নকৰি মুক্ত কৰি দিয়া।

Verse 70

एषा च नर्तनं चक्रे तथैव ध्वजरोषणम् । अन्तकाले विष्णुगृहे तेन निष्पापतां गतौ ॥ ७० ॥

তাই নৃত্য কৰিলে আৰু ধ্বজো উত্তোলিত/ধ্বনিত কৰিলে; অন্তকালত সেই কৰ্মফলত বিষ্ণুৰ ধাম পাই পাপমুক্ত হ’ল।

Verse 71

अन्तकाले तु यन्नाम श्रुत्वोक्त्वापि च वै सकृत् । लभते परमं स्थानं किमु शूश्रूषणे रताः ॥ ७१ ॥

মৃত্যুকালত সেই নাম কেৱল শুনি আৰু এবাৰ উচ্চাৰণ কৰিলেই যদি পৰম ধাম লাভ হয়, তেন্তে যিসকল নিত্য শুশ্ৰূষা-সেৱাত ৰত, তেওঁলোকে কিমান অধিক লাভ কৰিব!

Verse 72

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । कृष्णसेवी नरोऽन्तेऽपि लभते परमां गतिम् ॥ ७२ ॥

মহাপাতকেৰে যুক্ত হওক বা উপপাতেৰে কলুষিত হওক—কৃষ্ণসেৱাত ৰত নৰ অন্তকালতো পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 73

यतीनां विष्णुभक्तानां परिचर्या परायणाः । ते दूताः सहसा यान्ति पापिनोऽपि परां गतिम् ॥ ७३ ॥

বিষ্ণুভক্ত যতি সকলৰ পৰিচৰ্যাত পৰায়ণ লোকসকল, যেন প্ৰভুৰ দূতৰূপে, পাপী হলেও সহসাই পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 74

मुहुर्तं वा मुहुर्तार्द्धं यस्तिष्टोद्धरिमन्दिरे । सोऽपि याति परं स्थानं किमुद्वात्रघिंशवत्सरान् ॥ ७४ ॥

যি হৰিমন্দিৰত এক মুহূৰ্ত—বা অর্ধ মুহূৰ্ত—থাকে, সিও পৰম ধামলৈ যায়; তেন্তে বছৰ বছৰ ধৰি থকা জনৰ কথা কি ক’ব!

Verse 75

उपलेपनकर्त्तारौ संमार्जनपरायणौ । एतौ हरिगृहे नित्यं जीर्णशीर्णाधिरोपकौ ॥ ७५ ॥

তেওঁলোকে উপলেপন কৰে আৰু সংমাৰ্জনত পৰায়ণ; হৰিগৃহত নিত্য জীৰ্ণ-শীৰ্ণ অংশৰ সংস্কাৰ আৰু মেরামতি কৰি থাকে।

Verse 76

जलसेचनकर्त्तारौ दीपदौ हरिमन्दिरे । कथमेतौ महाभागौ यातनाभोगमर्हथ ॥ ७६ ॥

হৰিৰ মন্দিৰত জল ছটিয়াই দীপ নিবেদন কৰা এই দুজন মহাভাগ ভক্ত কেনেকৈ যাতনা-ভোগৰ যোগ্য হ’ব পাৰে?

Verse 77

इत्युक्ता विष्णुदूतास्ते च्छित्वा पाशांस्तदैव हि । आरोप्यावां विमानाग्रयं ययुर्विष्णोः परं पदम् ॥ ७७ ॥

এনেদৰে কোৱা হতেই বিষ্ণুদূতসকলে তৎক্ষণাৎ পাশ কাটি পেলালে আৰু সেই দুজনক শ্ৰেষ্ঠ বিমানে উঠাই বিষ্ণুৰ পৰম পদলৈ গ’ল।

Verse 78

तत्र सामीप्यमापन्नौ देवदेवस्य चक्रिणः । दिव्यान्भोगान्भुक्तवन्तौ तावत्कालं मुनीश्वर ॥ ७८ ॥

তাত দেৱদেৱ চক্রধাৰীৰ সান্নিধ্য লাভ কৰি, হে মুনীশ্বৰ, তেওঁলোকে সেই সময়মানলৈ দিব্য ভোগ উপভোগ কৰিলে।

Verse 79

दिव्यान्भोगांस्तु तत्रापि भुक्त्वा यातौ महीमिमाम् । अत्रापि संपदतुला हरिसेवाप्रसादतः ॥ ७९ ॥

তাতো দিব্য ভোগ উপভোগ কৰি তেওঁলোকে এই পৃথিৱীলৈ উভতি আহিল; আৰু ইয়াতো হৰিসেৱাৰ প্ৰসাদে তেনে তুল্য সমৃদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 80

अनिच्छया कृतेनापि सेवनेन हरेर्मुने । प्राप्तमीदृक् फलं विप्र देवानामपि दुर्लभम् ॥ ८० ॥

হে মুনে, হে বিপ্ৰ, ইচ্ছা নথকাকৈ কৰা হৰিসেৱাৰ দ্বাৰাও এনেকুৱা ফল লাভ হয়, যি দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 81

इच्छयाराध्य विश्वेशं भक्तिभावेन माधवम् । प्राप्स्यावः परमं श्रेय इति हेतुर्निरुपितः ॥ ८१ ॥

স্বইচ্ছাৰে ভক্তিভাৱে বিশ্বেশ্বৰ মাধৱৰ আৰাধনা কৰিলে আমি পৰম শ্ৰেয় লাভ কৰিম—এই হেতু স্পষ্টকৈ নিৰূপিত হৈছে।

Verse 82

अवशेनापि यत्कर्म कृतं स्यात्सुमहत्फलम् । जायते भूमिदेवेन्द्र किं पुनः श्रद्धया कृतम् ॥ ८२ ॥

হে ভূমিদেৱেন্দ্ৰ! অনিচ্ছাতেও কৰা কৰ্মে অতি মহান ফল দিয়ে; তেন্তে শ্ৰদ্ধা-ভক্তিৰে কৰা কৰ্ম কিমান অধিক ফলদায়ক হ’ব!

Verse 83

एतदुक्तं निशम्यासौ स मुनीन्द्रो विभण्डकः । प्रशस्य दम्पती तौ तु प्रययौ स्वतपोवनम् ॥ ८३ ॥

এই কথা শুনি মুনীন্দ্ৰ বিভাণ্ডকে সেই দম্পতীক প্ৰশংসা কৰি, তাৰ পিছত নিজৰ তপোবনলৈ গ’ল।

Verse 84

तस्माज्जानीहि देवर्षे देवदेवस्य चक्रिणः । परिचर्या तु सर्वेषां कामधेनूपमा स्मृता ॥ ८४ ॥

সেয়ে হে দেৱর্ষি! জানি থোৱা—দেৱদেৱ চক্রধাৰী প্ৰভুৰ পৰিচৰ্যা সকলোৰে বাবে কামধেনুৰ সদৃশ বুলি স্মৃত।

Verse 85

हरिपूजापराणां तु हरिरेव सनातनः । ददाति परमं श्रेयः सर्वकामफलमप्रदः ॥ ८५ ॥

হৰিপূজাত পৰায়ণ জনক সনাতন হৰিয়েই পৰম শ্ৰেয় দান কৰে; ন্যায়সঙ্গত কামনাৰ ফল তেওঁ কেতিয়াও ৰোধ নকৰে।

Verse 86

य इदं पुण्यमाख्यानं सर्वपापप्रणाशनम् । पठेच्च श्रृणुयाद्वापि सोऽपि याति परां रातिम् ॥ ८६ ॥

যিয়ে এই পুণ্য আখ্যান, যি সকলো পাপ নাশ কৰে, পাঠ কৰে বা কেৱল শ্ৰৱণো কৰে—সেয়ো পৰম গতি লাভ কৰে।