Adhyaya 125
Cyavana’s Reconciliation with Indra; Tīrtha-Indexing at Ārcīka-parvata and Yamunā (Chapter 125)
Upa-parva: Tīrtha-yātrā Parva (Pilgrimage Cycle within Āraṇyaka Parva)
Lomāśa recounts a climactic moment in the Cyavana narrative: Indra (Śatakratu) confronts the sage in fear as Cyavana appears with a terrifying, open-mouthed aspect, poised to consume him. Indra seeks appeasement, affirming that the Aśvinīkumāras are henceforth worthy of Soma and ratifying Cyavana’s act as truthful and properly grounded. Cyavana’s anger subsides; he releases Indra and redistributes ‘mada’ (here framed as a force associated with indulgence and excess) into domains such as drink, sexuality, gaming, and hunting, indicating a regulated re-allocation of disruptive potency rather than its total erasure. The narration then pivots from mythic resolution to pilgrimage cartography: Lomāśa points out Cyavana’s celebrated lake, instructs ritual offerings (tarpana) to ancestors and deities, and directs the Pandavas toward Saindhava forest features, channels (kulyā), and multiple Puṣkara waters. Further, he indexes Ārcīka-parvata as a residence of sages, a locus of Maruts, and a landscape dense with divine shrines; he names associated ascetic groups (Vaikhānasas, Vālakhilyas) and recommends circumambulation and bathing at three sacred peaks and three springs. The chapter concludes with additional sacred-historical markers—figures who dwelt or performed rites there (including references to Śaṃtanu, Śunaka, Nara-Nārāyaṇa), the inexhaustible Yamunā stream, and exemplary royal sacrifices—positioning geography as an archive of dharma-practice and reputation.
Chapter Arc: लोमश ऋषि युधिष्ठिर को सौकन्योपाख्यान के अगले मोड़ पर ले जाते हैं—च्यवन ऋषि के यज्ञ में अश्विनीकुमारों के ‘भाग’ को लेकर देवसभा में असंतुलन की आहट सुनाई देती है। → अश्विनीकुमारों को यज्ञ-भाग दिलाने का निर्णय इन्द्र के अधिकार और प्रतिष्ठा को चुनौती देता है। इन्द्र भय से जकड़ा, क्रोध और असुरक्षा के बीच च्यवन के सामने खड़ा होता है; देव-व्यवस्था में ‘कौन किसका अधिकारी’—यह प्रश्न तीखा हो उठता है। → च्यवन के तपोबल और वचन-बल के सामने देवराज इन्द्र भयपीड़ित होकर झुकता है और स्वीकार करता है कि अश्विनीकुमारों को सोम/यज्ञ-भाग मिलना चाहिए—यही क्षण देवताओं के अहं का टूटना और ऋषि-तेज की सर्वोच्चता का उद्घोष बनता है। → इन्द्र संकट-मुक्त होता है—विरोध छोड़कर प्रसाद मांगता है, और च्यवन का यज्ञ ‘मिथ्या न हो’ इस प्रकार व्यवस्था स्थिर होती है। लोमश इस प्रसंग को तीर्थयात्रा के नैतिक पाठ की तरह युधिष्ठिर के सामने रखकर आगे के तीर्थ-वर्णन की ओर कथा को मोड़ते हैं। → तीर्थ-परिक्रमा के अगले चरण में लोमश ‘स्थाणु-मन्त्र’ और संधि-काल (त्रेता-द्वापर) की सिद्धि-सूचना देते हुए संकेत करते हैं कि आगे के तीर्थों में और भी गूढ़ फल-श्रुतियाँ तथा रहस्य खुलेंगे।
Shlokas
Verse 1
हि >> न () है 7-2 पजञ्चविशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: अश्िनीकुमारोंका यज्ञमें भाग स्वीकार कर लेनेपर इन्द्रका संकट-मुक्त होना तथा लोमशजीके द्वारा अन्यान्य तीर्थोंके महत्त्वका वर्णन लोगमश उवाच तं॑ दृष्टवा घोरवदनं मर्द देव: शतक्रतुः । आयान्तं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्
লোমশে ক’লে—যুধিষ্ঠিৰ! ভয়ংকৰ মুখবিশিষ্ট মৰ্দ, যি মুখ মেলি অন্তকৰ দৰে ইন্দ্ৰক গ্রাস কৰিবলৈ আহি আছিল, তাক দেখি দেৱৰাজ শতক্ৰতু ভয়ত ব্যাকুল হৈ উঠিল।
Verse 2
भयात् संस्तम्भितभुज: सृक्किणी लेलिहन् मुहुः । ततोअब्रवीद् देवराजश्व्यवनं भयपीडित:
লোমশ ক’লে— ভয়ত ইন্দ্ৰৰ বাহু স্তম্ভিত হ’ল; তেওঁ বাৰে বাৰে ওঁঠৰ কোণ চাটিবলৈ ধৰিলে। যমৰ দৰে মুখ মেলি ভয়ংকৰ দেখা মদাসুৰে তেওঁক গিলিবলৈ আগবাঢ়ি আহিছে বুলি দেখি দেবৰাজ ইন্দ্ৰ বিনাশ-ভয়ত ব্যাকুল হৈ উঠিল আৰু তেতিয়া মহর্ষি চ্যৱনক ক’লে— ‘ভৃগুনন্দন! আজিৰ পৰা এই দুজন অশ্বিনীকুমাৰ সোমপানৰ অধিকাৰী হ’ব। মোৰ এই বাক্য সত্য; মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।’
Verse 3
सोमाहविश्विनावेतावद्यप्रभृति भार्गव । भविष्यत: सत्यमेतद् वचो विप्र: प्रसीद मे
লোমশ ক’লে— “হে ভার্গৱ! আজিৰ পৰা এই দুজন অশ্বিন সোমপানৰ অধিকাৰী হ’ব। এই বাক্য নিশ্চয় সত্য প্ৰমাণিত হ’ব। হে বিপ্ৰ, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”
Verse 4
न ते मिथ्या समारम्भो भवत्वेष परो विधि: । जानामि चाह ं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि
লোমশ ক’লে— “আপোনাৰ এই যজ্ঞ-সমাৰম্ভ যেন বৃথা নাযায়; আপুনি যি স্থাপন কৰিছে সেয়াই হওক পৰম বিধান। হে ব্রহ্মর্ষি! মই আপোনাক জানো—আপোনাৰ সংকল্প কেতিয়াও মিথ্যা নহ’ব। সেয়ে মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক; আপুনি যিদৰে ইচ্ছা কৰে তেনেদৰেই হওক।”
Verse 5
सोमाहविश्चिनावेतौ यथा वाद्य कृतौ त्वया । भूय एव तु ते वीर्य प्रकाशेदिति भार्गव
লোমশ ক’লে— “হে ভার্গৱ! তুমি যেনেকৈ এই দুজন—সোমাহবি আৰু চিনা—ক বাদ্যৰ দৰে গঢ়ি তুলিছা, তেনেকৈ তোমাৰ বীৰ্য পুনৰায় প্ৰকাশিত হওক।”
Verse 6
सुकन्याया: पितुश्नास्य लोके कीर्ति: प्रथेदिति । अतो मयैतद् विहितं तव वीर्यप्रकाशनम्
লোমশ ক’লে— “সুকন্যাৰ পিতাৰ কীৰ্তি যেন জগতত বিস্তাৰ পায়—এই উদ্দেশ্যেই মই তোমাৰ বীৰ্য প্ৰকাশ পোৱাকৈ এই ব্যৱস্থা কৰিছোঁ।”
Verse 7
एवमुक्तस्य शक्रेण भार्गवस्य महात्मन:
ইন্দ্ৰই এনেদৰে কোৱাৰ লগে লগে মহাত্মা ভাৰ্গৱ ঋষি চ্যৱনৰ ক্ৰোধ শীঘ্ৰে শান্ত হ’ল, আৰু সেই মুহূৰ্ততেই তেওঁ পুৰন্দৰ দেৱেন্দ্ৰক সকলো দুঃখৰ পৰা মুক্ত কৰিলে। হে ৰাজন, সেই পৰাক্ৰমী ঋষিয়ে ‘মদ’—যি তেওঁ পূৰ্বে নিজেই সৃষ্টি কৰিছিল—চাৰিটা স্থানত পৃথক পৃথককৈ ভাগ কৰি দিলে: মদ্যপান, নাৰী, পাশা (জুৱা) আৰু মৃগয়া (শিকার)। এইদৰে মদক আঁতৰাই তেওঁ অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়সহ ইন্দ্ৰ আৰু সকলো দেৱতাক সোমৰসে তৃপ্ত কৰিলে আৰু ৰজা শৰ্য্যাতিৰ যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ কৰালে। তাৰ পিছত সকলো লোকত নিজৰ আশ্চৰ্য শক্তি প্ৰসিদ্ধ কৰি, বাক্যনিপুণ ঋষি চ্যৱন প্ৰিয় পত্নী সুকন্যাৰ সৈতে অৰণ্যত বিহাৰ কৰিবলৈ ধৰিলে। হে যুধিষ্ঠিৰ, পক্ষীৰ কলৰৱে গুঞ্জৰিত আৰু সৌন্দৰ্যৰে দীপ্ত এই সৰোবৰটো সেই মহর্ষি চ্যৱনৰেই।
Verse 8
स मन्युर्व्यगमच्छीघ्रं मुमोच च पुरंदरम् । मर्द च व्यभजद् राजन पाने स्त्रीषु च वीर्यवान्
লোমশ ক’লে—তেওঁৰ ক্ৰোধ শীঘ্ৰে দূৰ হ’ল আৰু তেওঁ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক ক্লেশৰ পৰা মুক্ত কৰিলে। তাৰ পিছত, হে ৰাজন, সেই পৰাক্ৰমী ঋষিয়ে ‘মদ’—যি তেওঁ পূৰ্বে সৃষ্টি কৰিছিল—ক পৃথক পৃথক ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰি দিলে: মদ্যপান, নাৰীত (আৰু প্ৰচলিত কাহিনী অনুসাৰে অন্য ভ্ৰষ্টকাৰী আসক্তিতেও)। এইদৰে অনিয়ন্ত্ৰিত মদক সীমিত প্ৰলোভনত বেঁধি তেওঁ দেৱলোকৰ সমতা আৰু লোকধৰ্মৰ শৃঙ্খলা পুনঃস্থাপন কৰিলে।
Verse 9
अक्षेषु मृगयायां च पूर्वसृष्टं पुनः पुन: । तदा मद विनिक्षिप्य शक्रं संतर्प्प चेन्दुना
লোমশ ক’লে—পূৰ্বে সৃষ্ট ‘মদ’ক পুনঃপুনঃ পাশা (জুৱা) আৰু মৃগয়া (শিকার)তেও স্থাপন কৰা হ’ল। তাৰ পিছত সেই মদক আঁতৰাই ৰাখি মহর্ষিয়ে সোমৰসে (চন্দ্ৰসম অমৃত) শক্র (ইন্দ্ৰ)ক তৃপ্ত কৰিলে আৰু তেওঁক সংকটৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিলে।
Verse 10
अश्रिभ्यां सहितान् देवान् याजयित्वा च त॑ नृपम् । विख्याप्य वीर्य लोकेषु सर्वेषु वदतां वर:
লোমশ ক’লে—অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়সহ দেৱতাসকলৰ যজন কৰাই আৰু সেই নৃপতিকেও যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ কৰাই, বাক্যনিপুণ সেই ঋষিয়ে নিজৰ বীৰ্যশক্তি সকলো লোকত প্ৰসিদ্ধ কৰিলে।
Verse 11
सुकन्यया सहारण्ये विजहारानुकूलया । तस्यैतद् द्विजसंघुष्टं सरो राजन् प्रकाशते
লোমশ ক’লে—অনুকূলা, পতিব্ৰতা সুকন্যাৰ সৈতে চ্যৱন ঋষি অৰণ্যত বিহাৰ কৰিবলৈ ধৰিলে। হে ৰাজন, পক্ষীৰ কলৰৱে মুখৰিত এই সৰোবৰটো তেওঁৰেই; তেওঁৰ তপঃপ্ৰভাৰে ই দীপ্ত।
Verse 12
अत्र त्वं सह सोदर्य: पितृन् देवांश्व॒ तर्पय । एतद् दृष्टवा महीपाल सिकताक्षं च भारत
লোমশ ক’লে—“ইয়াত তুমি ভাতৃসকলৰ সৈতে পিতৃসকলক আৰু দেৱসকলক তৰ্পণ কৰা। হে মহীপাল, হে ভাৰত! এই স্থান আৰু ‘সিকতাক্ষ’ তীৰ্থ দৰ্শন কৰি যথাবিধি আচৰণ কৰা।”
Verse 13
सैन्धवारण्यमासाद्य कुल्यानां कुरु दर्शनम् | पुष्करेषु महाराज सर्वेषु च जल॑ स्पृश
লোমশ ক’লে—“সৈন্ধৱ অৰণ্যলৈ গৈ, হে মহাৰাজ, তাতৰ কুল্যাবোৰ (সেচ-নলা) দৰ্শন কৰা; আৰু সকলো পুষ্কৰ সৰোবৰত গৈ জল স্পৰ্শ কৰা।”
Verse 14
स्थाणोर्मन्त्राणि च जपन् सिद्धि प्राप्स्यसि भारत । संधिद्वयोर्नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च
লোমশ ক’লে—“হে ভাৰত! স্থাণু (শিৱ)-ৰ মন্ত্ৰ নিতান্ত জপ কৰিলে তুমি সিদ্ধি লাভ কৰিবা। হে নৰশ্ৰেষ্ঠ! বিশেষকৈ যুগৰ দুটা সন্ধিকালত—ত্রেতা আৰু দ্বাপৰৰ সন্ধিক্ষণত—ইয়াৰ ফল অধিক।”
Verse 15
तुम भाइयोंसहित इसमें स्नान करके देवताओं और पितरोंका तर्पण करो। भूपाल! भरतनन्दन! इस सरोवरका और सिकताक्षतीर्थका दर्शन करके सैन्धवारण्यमें पहुँचकर वहाँकी छोटी-छोटी नदियोंके दर्शन करना। महाराज! यहाँके सभी तालाबमें जाकर जलका स्पर्श करो। भारत! स्थाणु (शिव)-के मन्त्रोंका जप करते हुए उन तीर्थोंमें स्नान करनेसे तुम्हें सिद्धि प्राप्त होगी। नरश्रेष्ठ! यह त्रेता और द्वापरकी संधिके समय प्रकट हुआ तीर्थ है ।। १२ -१४ ।। अयं हि दृश्यते पार्थ सर्वपापप्रणाशन: । अत्रोपस्पृश्य चैव त्वं सर्वपापप्रणाशने
লোমশ ক’লে—“হে পাৰ্থ! ইয়াত দেখা পোৱা এই তীৰ্থ ‘সৰ্বপাপপ্ৰণাশন’ বুলি প্ৰসিদ্ধ। হে যুধিষ্ঠিৰ! এই সৰ্বপাপপ্ৰণাশন তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু জল বিধিপূৰ্বক স্পৰ্শ-আচমন কৰিলে তুমি শুদ্ধ হ’বা।”
Verse 16
आर्चीकपर्वतश्चैव निवासो वै मनीषिणाम् | सदाफल: सदास्रोतो मरुतां स्थानमुत्तमम्
লোমশ ক’লে—“ইয়াৰ আগতে আছে আর্চীক পৰ্বত—মনীষীসকলৰ নিবাস। তাত সদায় ফল ধৰে আৰু নিৰন্তৰ ঝৰণা-ধাৰা বয়। সেই পৰ্বতত দেৱসকলৰ উৎকৃষ্ট আবাস আছে; আৰু সেয়া মৰুতসকলৰ পৰম স্থান।”
Verse 17
चैत्याश्वैते बहुविधास्त्रिदशानां युधिष्ठिर । एतच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषय: पर्युपासते । वैखानसा बालखिल्या: पावका वायुभोजना:
লোমশ ক’লে—“হে যুধিষ্ঠিৰ! ইয়াত দেৱতাসকলৰ নানাবিধ বহু চৈত্য (মন্দিৰ) দেখা যায়। এইটো চন্দ্ৰতীৰ্থ—যাক ঋষিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে উপাসনা কৰে। ইয়াত বৈখানস বালখিল্য মহর্ষিসকল বাস কৰে—বায়ুকেই আহাৰ মানি চলা, পৰম পাৱন আৰু পবিত্ৰকাৰী। সেয়ে তোমাৰ ইচ্ছামতে এই পবিত্ৰ শিখৰ আৰু প্ৰস্ৰৱণসমূহ পৰিক্ৰমা কৰি তাৰ পিছত স্নান কৰা; নিয়মযুক্ত তীৰ্থযাত্ৰা আৰু শ্ৰদ্ধাসহ স্নান মন শুদ্ধ কৰি ধৰ্মত স্থিৰ কৰে।”
Verse 18
शृज्भाणि त्रीणि पुण्यानि त्रीणि प्रस्रवणानि च । सर्वाण्यनुपरिक्रम्प यथाकाममुपस्पृश
লোমশ ক’লে—“হে যুধিষ্ঠিৰ! ইয়াত তিনিটা পুণ্য শিখৰ আৰু তিনিটা পবিত্ৰ প্ৰস্ৰৱণ আছে। সকলোকে যথাবিধি পৰিক্ৰমা কৰি, তাৰ পিছত ইচ্ছামতে স্নান (উপস্পৰ্শ) কৰা।”
Verse 19
शान्तनुश्नात्र राजेन्द्र शुनकश्न नराधिप: । नरनारायणौ चोभौ स्थान प्राप्ताः:सनातनम्,राजेन्द्र! यहाँ राजा शान्तनु, शुनक और नर-नारायण--ये सभी नित्य धाममें गये हैं
লোমশ ক’লে—“হে ৰাজেন্দ্ৰ! ৰজা শান্তনু, নৰাধিপ শুনক, আৰু সেই দুজন দিৱ্য ঋষি নৰ-নাৰায়ণ—সকলোৱে সনাতন ধাম প্ৰাপ্ত কৰিছে; তেওঁলোকৰ জীৱন ৰাজধৰ্ম আৰু তপস্যাৰ জৰিয়তে অক্ষয় লক্ষ্যলৈ গমন কৰাৰ দৃষ্টান্ত।”
Verse 20
इह नित्यशया देवा: पितरश्न महर्षिभि: । आर्चीकपर्वते तेपुस्तानू यजस्व युधिछिर,युधिष्ठिर! इस आर्चीक पर्वतपर नित्य निवास करते हुए महर्षियोंसहित जिन देवताओं और पितरोंने तपस्या की है, तुम उन सबकी पूजा करो
“হে যুধিষ্ঠিৰ! এই আৰ্চীক পৰ্বতত দেৱতা, পিতৃগণ আৰু মহর্ষিসকলে নিত্যবাস কৰি তপস্যা কৰিছে। সেয়ে তুমি তেওঁলোক সকলোকে পূজা কৰা—এই তপোভূমিৰ পবিত্ৰ সান্নিধ্যক সন্মান জনাই আৰু ধৰ্মপথত নিজকে স্থিৰ কৰি।”
Verse 21
इह ते वै चरून् प्राश्नन्नषयश्न विशाम्पते । यमुना चाक्षयस्रोता कृष्णश्वेह तपोरत:
লোমশ ক’লে—“হে বিশামপতে (প্ৰজাধিপ)! ইয়াত ঋষিসকলে একদা চৰু-ভোজন (যজ্ঞ-প্ৰসাদ) কৰিছিল। ওচৰতে অক্ষয় স্ৰোতস্বিনী যমুনা বয়। ইয়াতেই কৃষ্ণও তপস্যাত ৰত আছিল। সেয়ে যজ্ঞ, তপ আৰু অবিৰত নদীধাৰাৰে পবিত্ৰ হোৱা এই স্থান পূজ্য; আচৰণত সংযমোচিত।”
Verse 22
यमौ च भीमसेनश्व कृष्णा चामित्रकर्शन | सर्वे चात्र गमिष्यामस्त्वयैव सह पाण्डव
লোমশে ক’লে—শত্ৰুদমন পাণ্ডৱ-ৰাজা! যমজ নকুল-সহদেৱ, ভীমসেন আৰু কৃষ্ণা (দ্ৰৌপদী)—আমি সকলোৱে—তোমাৰ সৈতে এই স্থানলৈ যাব। এইখন পবিত্ৰ তীৰ্থ; ইয়াত দেৱতা আৰু ঋষিসকলে চৰু-ভোজন কৰিছিল। ইয়াৰ ওচৰত অক্ষয় স্ৰোতস্বিনী যমুনা বয়। ইয়াতেই ভগৱান কৃষ্ণই তপস্যা কৰিছিল বুলি শ্ৰুতি। এনে তীৰ্থই সংকল্প দৃঢ় কৰে, মন শুদ্ধ কৰে আৰু দেৱ-ঋষি পৰম্পৰাৰ স্মৰণে ৰজাক ধৰ্মপথে নেদায়।
Verse 23
एतत् प्रस्रवर्णं पुण्यमिन्द्रस्य मनुजेश्वर । यत्र धाता विधाता च वरुणश्षोर्ध्वमागता:
লোমশে ক’লে—হে মনুজেশ্বৰ! এইটো ইন্দ্ৰৰ পবিত্ৰ প্ৰস্ৰৱণ (ঝৰণা)। এইয়াই সেই স্থান, য’ৰ পৰা ধাতা, বিধাতা আৰু বৰুণো ঊৰ্ধ্বলোকলৈ গমন কৰিছিল।
Verse 24
इह ते5प्यवसन् राजन क्षान्ता: परमधर्मिण: । मैत्राणामृजुबुद्धीनामयं गिरिवर: शुभ:
হে ৰাজা! ইয়াতো এক সময়ত ক্ষমাশীল আৰু পৰমধৰ্মনিষ্ঠ লোকসকল বাস কৰিছিল। সকলোলৈ মৈত্ৰীভাব ধৰা, সৰলবুদ্ধিৰ সজ্জনসকলৰ বাবে এই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত এক শুভ আশ্ৰয়।
Verse 25
एषा सा यमुना राजन् महर्षिगणसेविता । नानायज्ञचिता राजन् पुण्या पापभयापहा
হে ৰাজা! এইয়াই সেই পুণ্যময়ী যমুনা, যাক মহর্ষিগণে সেৱা কৰে। হে ৰাজা! ইয়াৰ তীৰত নানাবিধ যজ্ঞ সম্পন্ন হৈছে; এই পবিত্ৰা নদীয়ে পাপজাত ভয় দূৰ কৰে।
Verse 26
अत्र राजा महेष्वासो मान्धातायजत स्वयम् | साहदेविश्व कौन्तेय सोमको ददतां वर:
হে কৌন্তেয়! ইয়াতেই মহাধনুৰ্ধৰ ৰজা মান্ধাতাই স্বয়ং যজ্ঞ কৰিছিল; আৰু ইয়াতেই সহদেৱপুত্ৰ সোমক—দানীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—যজ্ঞানুষ্ঠান সম্পন্ন কৰিছিল।
Verse 63
तस्मात् प्रसाद कुरु मे भवत्वेवं यथेच्छसि । “आपके द्वारा किया हुआ यह यज्ञका आयोजन मिथ्या न हो। आपने जो कर दिया वही उत्तम विधान हो। ब्रह्मर्षे! मैं जानता हूँ
সেয়ে মোৰ প্ৰতি প্ৰসন্ন হওক; আপুনি যেনেকৈ ইচ্ছা কৰে তেনেকৈয়ে হওক। আপোনাৰ দ্বাৰা সম্পন্ন এই যজ্ঞ-আয়োজন যেন বৃথা নহয়; আপুনি যি বিধান কৰিছে সেয়াই শ্ৰেষ্ঠ বিধান হওক। ব্ৰহ্মৰ্ষে! মই জানো—আপুনি আপোনাৰ সংকল্প কেতিয়াও মিথ্যা হ’বলৈ নিদিব। আজি আপুনি যেনেকৈ অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়ক সোমপানৰ অধিকাৰী কৰিলে, তেনেকৈ মোৰো কল্যাণ কৰক। ভৃগুনন্দন! আপোনাৰ শক্তি আৰু পৰাক্ৰম অধিকাধিক প্ৰকাশিত হওক, আৰু জগতত সুকন্যা আৰু তাইৰ পিতাৰ কীৰ্তি বিস্তাৰ লাভ কৰক। এই উদ্দেশ্যতেই মই আপোনাৰ বল-বীৰ্য প্ৰকাশক এই কৰ্ম কৰিছোঁ। সেয়ে প্ৰসন্ন হৈ মোৰ প্ৰতি কৃপা কৰক—আপুনি যেনেকৈ ইচ্ছা কৰে তেনেকৈয়ে হওক।
Verse 124
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोगशती र्थयात्राके प्रसंगमें सुकन्योपाख्यानविषयक एक सौ चौबीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ বনপৰ্বৰ অন্তৰ্গত তীৰ্থযাত্ৰাপৰ্বত সুকন্যোপাখ্যান-বিষয়ক একশ চৌব্বিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 125
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां सौकन्ये पज्चविंशत्यधिकशततमो< ध्याय:
এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ বনপৰ্বৰ অন্তৰ্গত তীৰ্থযাত্ৰাপৰ্বত লোমশৰ তীৰ্থযাত্ৰা-প্ৰসঙ্গত সুকন্যোপাখ্যান-বিষয়ক একশ পঁচিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns how power and offense are resolved without escalating harm: Indra’s fear and Cyavana’s capacity for retaliation are redirected into a negotiated settlement grounded in truth-claims, ritual legitimacy, and controlled release of anger.
The chapter models restraint as a superior form of strength: disruptive forces (anger, excess, pride) are not merely denied but ethically regulated, while sacred geography is presented as a practical curriculum for sustaining dharma through prescribed acts (tarpana, bathing, circumambulation).
No explicit phalaśruti formula is stated; instead, merit is implied through the repeated injunctions to perform tarpana, visit and circumambulate designated sites, and engage tīrthas correctly—suggesting reputational and purificatory outcomes within the pilgrimage economy of the epic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.