Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच देइत्य् => लिङ्ग लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গমহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘ব্ৰহ্মপ্ৰোক্ত লিঙ্গাৰ্চনবিধি’ নামৰ চতুৰ্সপ্ততিতম অধ্যায়। সূত ক’লে—এনেদৰে নিজ নিজ অধিকাৰানুৰূপে বিভিন্ন লিঙ্গ গঢ়ি, প্ৰভু ব্ৰহ্মাৰ নিয়োগত বিশ্বকৰ্মাই সেয়া তেওঁলোকক প্ৰদান কৰিলে।

Verse 2

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

ইন্দ্ৰনীলময় লিঙ্গ বিষ্ণুৱে সদায় পূজা কৰে। পদ্মৰাগময় লিঙ্গ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) পূজা কৰে, আৰু বিশ্ৰৱসৰ পুত্ৰে স্বৰ্ণময় লিঙ্গ পূজা কৰে। এইদৰে লিঙ্গতত্ত্বৰ দ্বাৰা সকলোৱে পশুপতি শিৱক আৰাধনা কৰি, পাশবন্ধনৰ পৰা পশুক মোক্ষ দিয়ে।

Verse 3

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

বিশ্বেদেৱাসকলে ৰৌপ্যময় লিঙ্গ আশ্ৰয় কৰি পূজা কৰে; বসুসকলে শুভ আৰু কান্তিময় দ্ৰব্যে। বায়ুৱে আৰকূট (তাম্ৰ-মিশ্ৰধাতু) ময় লিঙ্গ, আৰু অশ্বিনীদ্বয়ে সদায় পাৰ্থিব (মৃত্তিকাময়) লিঙ্গ পূজা কৰে। এইদৰে দ্ৰব্যবিধান দেৱশক্তি অনুসাৰে পতি শিৱসেৱাত নিয়োজিত।

Verse 4

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

ৰাজা বৰুণে স্ফটিকময় লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। আদিত্যসকলে তাম্ৰনির্মিত লিঙ্গ, আৰু ধীমান সোমৰাজে মুক্তাময় অনুত্তম লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। এইদৰে ভিন্ন পবিত্ৰ প্ৰতীকে তেওঁলোকে পৰম পতি শিৱক পূজা কৰিলে।

Verse 5

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

অনন্ত আদি মহানাগসকলে শুভ প্ৰৱালময় লিঙ্গ অৰ্পণ কৰিলে। দৈত্যসকলে লৌহময় লিঙ্গ অৰ্পণ কৰিলে, আৰু হে মহাত্মন, ৰাক্ষসসকলেও নিজ নিজ লিঙ্গ অৰ্পণ কৰিলে। স্বভাৱ অনুসাৰে সকলোৱে লিঙ্গৰ দ্বাৰা পৰম পতি শিৱক পূজা কৰিলে।

Verse 6

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তম, ত্ৰৈলোক্যৰ গণসকল আৰু গুহ্যকসকল আছিল; আৰু এনে গণো আছিল যেন সকলো প্ৰকাৰ লৌহে গঠিত। চামুণ্ডা, সাইকতসকল আৰু মাতৃকাসকলও—সকলোৱে সশৰীৰে সাক്ഷাৎ উপস্থিত আছিল।

Verse 7

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

ভক্তিসহ নৈঋতি (দক্ষিণ-পশ্চিমৰ দিকপাল) কাঠজাত ভস্ম গ্ৰহণ কৰে; যমে শুভ মৰকতবৰ্ণ ভস্ম লাভ কৰে। নীল আদি ৰুদ্ৰসকলেও শুদ্ধ, মঙ্গলময় ভস্ম গ্ৰহণ কৰে।

Verse 8

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

লক্ষ্মীক লক্ষ্মীবৃক্ষৰূপে পূজা কৰিব লাগে; গুহ (স্কন্দ) গোবৰৰে নিৰ্মিত হ’ব লাগে। হে মুনিশাৰ্দূলসকল, মুনিসকলৰ প্ৰতীক কুশাঘ্ৰেৰে গঢ়া উত্তম ৰূপত স্থাপনীয়।

Verse 9

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

বামা আদি শক্তিসকলে পুষ্পলিঙ্গ অৰ্পণ কৰিলে; মনোন্মনী গন্ধলিঙ্গ সমৰ্পণ কৰিলে। ৰুদ্ৰৰ বাক্-শক্তিস্বৰূপা সৰস্বতীয়ে ৰত্ননির্মিত লিঙ্গ গঢ়ি পূজাৰ্থে অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 10

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

দুৰ্গাই বেদিকাসহ স্বৰ্ণময় অনুত্তম মহাদেৱ নিৰ্মাণ কৰিলে। উগ্ৰা দেবীয়ে গুঁথা ময়দাৰে সমগ্ৰ বিধান ৰচনা কৰিলে; আৰু শুভ মন্ত্র ঘৃতসহ অৰ্পিত হ’ল।

Verse 11

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

সকলো বেদে দধিময় পদ লাভ কৰিলে, আৰু পিশাচসকলে সীসা-নিৰ্মিত পদ পালে। প্ৰত্যেকে নিজৰ যোগ্যতা অনুসাৰে ব্ৰহ্মাৰ প্ৰসাদে নিৰ্ধাৰিত স্থান প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 12

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন? এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত শিৱলিঙ্গৰ বিধিপূৰ্বক পূজাৰে প্ৰতিষ্ঠিত—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 13

त्य्पेस् ओफ़् लिङ्गस् अच्च्। तो मतेरिअल् षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

দ্ৰব্যভেদ অনুসাৰে লিঙ্গ ছয় প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হয়; আৰু তাৰ উপভেদসমূহ স্মৃতিত মুঠ চুয়াল্লিশ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 14

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

প্ৰথমে শৈলজ (শিলাজাত) লিঙ্গ কোৱা হৈছে; সেয়া সাক্ষাতে চাৰ প্ৰকাৰ। দ্বিতীয়টো ৰত্নজ লিঙ্গ; সেয়া, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, সাত প্ৰকাৰ।

Verse 15

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

তৃতীয়টো ধাতুজ (ধাতুনিৰ্মিত) লিঙ্গ; পৰমেষ্ঠীৰ মতে সেয়া আঠ প্ৰকাৰ। চতুৰ্থটো দাৰুজ (কাঠনিৰ্মিত) লিঙ্গ; সেয়া ষোল্ল প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 16

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

হে দ্বিজোত্তমসকল, পঞ্চমটো মৃন্ময় (মাটিৰ) লিঙ্গ; সেয়া দুটা প্ৰকাৰত ভিন্ন বুলি কোৱা হৈছে। ষষ্ঠটো ক্ষণিক (অস্থায়ী) লিঙ্গ; সেয়া সাত প্ৰকাৰ বুলি পৰিকীৰ্তিত।

Verse 17

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

ৰত্ননির্মিত লিঙ্গে শ্ৰী—মঙ্গলময় সমৃদ্ধি দান কৰে। শৈলজ লিঙ্গে সৰ্বসিদ্ধি প্ৰদান কৰে। ধাতুজ লিঙ্গে প্ৰত্যক্ষ ধন দিয়ে, আৰু দাৰুজ লিঙ্গে ভোগসিদ্ধি সাধন কৰায়।

Verse 18

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! মৃন্ময় (মাটিৰ) লিঙ্গ শুভ আৰু সৰ্বসিদ্ধিকৰ। শৈলজ লিঙ্গ উত্তম বুলি কোৱা হৈছে, আৰু ধাতুজ লিঙ্গ মধ্যম বুলি গণ্য।

Verse 19

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

লিঙ্গৰ ভেদ বহু; কিন্তু সংক্ষিপ্ততে সেয়া নৱ প্ৰকাৰ বুলি স্মৃত। তাৰ মূলত ব্ৰহ্মা, আৰু মধ্যত ত্ৰিভুবনেশ্বৰ বিষ্ণু অৱস্থিত।

Verse 20

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

ৰুদ্ৰৰ ওপৰত মহাদেৱ—প্ৰণৱ (ওঁ) নামে প্ৰসিদ্ধ সদাশিৱ। আৰু মহাদেৱীয়েই লিঙ্গবেদী; তেওঁ ত্ৰিগুণময়ী, ত্ৰিময়ী অম্বিকা।

Verse 21

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

যি সেই বিধিৰে পূজা কৰে, তাৰ দ্বাৰা দেৱী আৰু দেৱ—উভয়েই পূজিত হয়। সি শৈলজ, ৰত্নজ, ধাতুজ বা দাৰুজ—যিকোনো লিঙ্গ পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 22

मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः

যদি কোনো ভক্তে ভক্তিভাৱে মাটিৰ—যদিও ক্ষণস্থায়ী—লিঙ্গ স্থাপন কৰে, তেন্তে সেই শুভ কৰ্মৰ ফল ইন্দ্ৰ, পদ্মযোনি ব্ৰহ্মা, অগ্নি, যম, বৰুণ, কুবেৰ আৰু ঈশান—দিকপালসকলৰ দ্বাৰাও নিশ্চিত হয়।

Verse 23

सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः

সিদ্ধ আৰু বিদ্যাধৰসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠসকল, আৰু যক্ষ, দানৱ, কিন্নৰসকলৰ দ্বাৰা স্তুত সেই পৰম পুণ্যাত্মা দেৱদুন্দুভিৰ গম্ভীৰ নিনাদৰ মাজত সৰ্বত্র কীৰ্তিত হ’ল।

Verse 24

भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा

তেওঁ ক্ৰমে ভূঃ, ভুৱঃ, স্বঃ আৰু মহৰ্লোক অতিক্ৰম কৰি, জনঃ, তপঃ, সত্যলোককো পাৰ হৈ, পৰম পতিগৰাকীৰ সার্বভৌম প্ৰভা সদৃশ নিজৰ স্বতেজে সকলোকে আলোকিত কৰে।

Verse 25

लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया

লিঙ্গস্থাপনৰ সন্মাৰ্গত নিজৰ স্ব-সংযমী তৰোৱাল স্থাপন কৰি, তেওঁ শীঘ্ৰে ব্ৰহ্মাণ্ডৰ আৱৰণ ভেদ কৰি, নিৰ্বিশংকভাৱে বাহিৰ ওলাই গ’ল।

Verse 26

शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः

শিল, ৰত্ন, ধাতু বা কাঠেৰে নিৰ্মিত (লিঙ্গ) হওক—নশ্বৰ মাটিৰ ক্ষণস্থায়ী লিঙ্গ ত্যাগ কৰি, পূজাৰ্থে প্ৰভুৰ ‘সকল-বপু’ অৰ্থাৎ সাকাৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ স্থাপন কৰা উচিত।

Verse 27

विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः

যি নৰ বিধিপূৰ্বক স্কন্দ আৰু উমাসহিত শুভ, কুন্দফুল সদৃশ দীপ্ত আৰু গোধুগ্ধ সদৃশ শ্বেত শিৱলিঙ্গ গঢ়ি প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

Verse 28

नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः

মানৱদেহ আশ্ৰয় কৰি ৰুদ্ৰ স্থিত—ইয়াত সন্দেহ নাই। তেওঁৰ দৰ্শন আৰু স্পৰ্শমাত্ৰে মানুহে নিৰ্বৃতি, গভীৰ শান্তি, লাভ কৰে।

Verse 29

तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, সেই কৰ্মৰ পুণ্য মই শত শত যুগ ক’লেও সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব নোৱাৰোঁ। সেয়ে সেইদৰে শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰা উচিত।

Verse 30

सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्

সকলো মর্ত্যৰ বাবে বিভুৰ দিব্য, শুভ ৰূপ ‘সকল’—ধ্যান-ভাবনাৰ যোগ্য; কিন্তু যোগীৰ বাবে সেই প্ৰভু ‘নিষ্কল’—নিৰ্গুণ, অখণ্ড—ৰূপে উপলব্ধ।