Adhyaya 58
ग्रहाद्यधिपत्याभिषेकः (Cosmic Consecrations of Lords of Planets and Domains)
ঋষিসকলে সূতক সোধে—সৃষ্টিৰ আদিতে ব্ৰহ্মা প্ৰজাপতিয়ে দেৱ-দৈত্য আদি সকলক নিজ নিজ অধিপত্যত কেনেকৈ অভিষেক কৰিলে? সূতে ক’লে—সূৰ্য গ্ৰহাধিপতি, সোম নক্ষত্ৰ আৰু ঔষধিৰ, বৰুণ জলৰ, যক্ষশ্ৰেষ্ঠ ধনৰ, বিষ্ণু আদিত্যসকলৰ, পাৱক (অগ্নি) বসুসকলৰ, দক্ষ প্ৰজাপতিসকলৰ, ইন্দ্ৰ মৰুতসকলৰ, প্ৰহ্লাদ দৈত্য-দানৱসকলৰ, ধৰ্ম পিতৃসকলৰ, নিৰৃতি পিশিতাশীসকলৰ, আৰু ৰুদ্ৰ পশু আৰু ভূতৰ অধিপতি। নন্দী গণনায়ক, বীৰভদ্ৰ বীৰসকলৰ, চামুণ্ডা মাতৃগণৰ, নীললোহিত ৰুদ্ৰসকলৰ, বিনায়ক বিঘ্নসকলৰ, উমা স্ত্ৰীসকলৰ, সৰস্বতী বাক্যৰ, হিমৱান পৰ্বতৰ, জাহ্নৱী নদীৰ, সমুদ্ৰ জলনিধি; অশ্বত্থ-প্লক্ষ বৃক্ষসমূহত, চিত্ৰৰথ গন্ধৰ্বাদিৰ, বাসুকি-তক্ষক নাগ-সৰ্পৰ, ঐৰাৱত দিগ্গজৰ, গৰুড় পক্ষীৰ, উচ্চৈঃশ্ৰৱা অশ্বৰাজ, সিংহ মৃগৰ, বৃষভ গোৰ, শৰভ মৃগাধিপৰ, গুহ সেনাধিপ, আৰু লকুলীশ শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ অধিপতি বুলি কোৱা হৈছে। শেষত পৃথুক পৃথিৱীত প্ৰতিষ্ঠা কৰি, মহেশ্বৰ শংকৰ বৃষভধ্বজক সৰ্বাধিষ্ঠাতা আৰু চতুৰ্মূৰ্তিত সৰ্বজ্ঞ বুলি প্ৰতিপাদন কৰি, শিৱপ্ৰসাদ-আশ্ৰিত অভিষেকক্ৰমৰ সাৰ প্ৰকাশ কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ज्योतिश्चक्रे ग्रहचारकथनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अभ्यषिञ्चत्कथं ब्रह्मा चाधिपत्ये प्रजापतिः देवदैत्यमुखान् सर्वान् सर्वात्मा वद सांप्रतम्
এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গমহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত, জ্যোতিশ্চক্ৰ-প্ৰকৰণত ‘গ্ৰহচাৰকথন’ নাম অষ্টপঞ্চাশত্তম অধ্যায়। ঋষিসকলে ক’লে—হে সৰ্বাত্মন্, প্ৰজাপতি পদ্মযোনি ব্ৰহ্মাই দেৱ-দৈত্য আদি সকলোকে নিজ নিজ অধিপত্যত কেনেকৈ অভিষিক্ত কৰিলে? এতিয়া কওক।
Verse 2
सूत उवाच ग्रहाधिपत्ये भगवान् अभ्यषिञ्चद्दिवाकरम् ऋक्षाणामोषधीनां च सोमं ब्रह्मा प्रजापतिः
সূতে ক’লে—প্ৰজাপতি ব্ৰহ্মাই দিবাকৰ (সূৰ্য)-ক গ্ৰহাধিপতি কৰি অভিষিক্ত কৰিলে; আৰু সোম (চন্দ্ৰ)-ক নক্ষত্ৰসমূহ আৰু ঔষধিসকলৰ অধিপতি কৰিলে।
Verse 3
अपां च वरुणं देवं धनानां यक्षपुङ्गवम् आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनां पावकं तथा
জলৰ বাবে দেৱ বৰুণ নিযুক্ত; ধনৰ বাবে যক্ষসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ; আদিত্যসকলৰ বাবে বিষ্ণু; আৰু বসুসকলৰ বাবে পাৱক (অগ্নি) তদ্ৰূপ।
Verse 4
प्रजापतीनां दक्षं च मरुतां शक्रमेव च दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम्
প্ৰজাপতিসকলৰ মাজত দক্ষ; মৰুতসকলৰ মাজত শক্র (ইন্দ্ৰ); আৰু দৈত্য-দানৱসকলৰ মাজত দৈত্যপুঙ্গব প্ৰহ্লাদ শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 5
धर्मं पितॄणाम् अधिपं निरृतिं पिशिताशिनाम् रुद्रं पशूनां भूतानां नन्दिनं गणनायकम्
পিতৃসকলৰ অধিপতি ৰূপে ধৰ্ম; মাংসভক্ষকসকলৰ মাজত নিৰৃতি; পশু/পাশবদ্ধ জীৱসকলৰ মাজত ৰুদ্ৰ; আৰু ভূতসকলৰ মাজত গণনায়ক নন্দীশ্বৰ।
Verse 6
वीराणां वीरभद्रं च पिशाचानां भयंकरम् मातॄणां चैव चामुण्डां सर्वदेवनमस्कृताम्
বীৰসকলৰ মাজত বীৰভদ্ৰ; পিশাচসকলৰ মাজত ভয়ংকৰ; আৰু মাতৃগণৰ মাজত সৰ্বদেৱ-নমস্কৃতা চামুণ্ডা দেৱী।
Verse 7
रुद्राणां देवदेवेशं नीललोहितमीश्वरम् विघ्नानां व्योमजं देवं गजास्यं तु विनायकम्
ৰুদ্ৰসকলৰ দেৱদেৱেশ নীললোহিত ঈশ্বৰক মই বন্দনা কৰোঁ; আৰু বিঘ্নৰ অধিপতি, ব্যোমজ, গজমুখ বিনায়ককো পূজা কৰোঁ।
Verse 8
स्त्रीणां देवीमुमां देवीं वचसां च सरस्वतीम् विष्णुं मायाविनां चैव स्वात्मानं जगतां तथा
স্ত্ৰীসকলৰ মাজত তেওঁ দেৱী উমা-ৰূপে, বাক্যত দেৱী সৰস্বতী-ৰূপে, মায়াধাৰীসকলৰ মাজত বিষ্ণু-ৰূপে, আৰু জগতৰ সকলো জীৱৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ অন্তৰাত্মা-ৰূপে স্মৰণীয়—একে পৰম তত্ত্ব বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়।
Verse 9
हिमवन्तं गिरीणां तु नदीनां चैव जाह्नवीम् समुद्राणां च सर्वेषाम् अधिपं पयसां निधिम्
পৰ্বতসমূহৰ মাজত হিমবান, নদীসমূহৰ মাজত জাহ্নৱী (গঙ্গা), আৰু সকলো সাগৰৰ মাজত জল-নিধি সেই অধিপতি শ্ৰেষ্ঠৰূপে স্মৰণীয়।
Verse 10
वृक्षाणां चैव चाश्वत्थं प्लक्षं च प्रपितामहः
বৃক্ষসমূহৰ মাজত অশ্বত্থ আৰু প্লক্ষক শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু সিহঁতৰ অধিষ্ঠাতা-ৰূপে আদ্য প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাক নিযুক্ত কৰা হৈছে।
Verse 11
गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणाम् ईशं पुनश् चित्ररथं चकार नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमुग्रवीर्यम्
গন্ধৰ্ব, বিদ্যাধৰ আৰু কিন্নৰসকলৰ ঈশ হিচাপে তেওঁ পুনৰ চিত্ৰৰথক নিযুক্ত কৰিলে; নাগসকলৰ অধিপতি হিচাপে উগ্ৰবীৰ্য বাসুকিক, আৰু সৰ্পসকলৰ অধিপতি হিচাপে উগ্ৰবীৰ্য তক্ষকক নিযুক্ত কৰিলে।
Verse 12
दिग्वारणानामधिपं चकार गजेन्द्रम् ऐरावतम् उग्रवीर्यम् /* सुपर्णमीशं पततामथाश्वराजानमुच्चैःश्रवसं चकार
দিশাসকলৰ দিগ্গজৰ অধিপতি হিচাপে উগ্ৰবীৰ্য গজেন্দ্ৰ ঐৰাৱতক স্থাপন কৰিলে; পক্ষীৰ ঈশ হিচাপে সুপৰ্ণ (গৰুড়)ক কৰিলে; আৰু অশ্বৰাজা হিচাপে উচ্চৈঃশ্ৰৱসক নিযুক্ত কৰিলে। এইদৰে পতি-প্ৰভু নিজ আজ্ঞাৰে সৃষ্টিত পদ আৰু শক্তি বণ্টন কৰে, আৰু কৰ্ম-পাশেৰে পশু (জীৱ)ক তেওঁলোকৰ নিয়ত ধৰ্মত বদ্ধ ৰাখে।
Verse 13
सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च मृगाधिपानां शरभं चकार सेनाधिपानां गुहमप्रमेयं श्रुतिस्मृतीनां लकुलीशमीशम्
তেওঁ মৃগসমূহৰ মাজত সিংহক প্ৰভু, গোৱঁসমূহৰ মাজত বৃষভক অধিপতি স্থাপন কৰিলে; মৃগাধিপতিসকলৰ মাজত শৰভক নিযুক্ত কৰিলে; সেনাধিপতিসকলৰ মাজত অপ্ৰমেয় গুহক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; আৰু শ্রুতি‑স্মৃতিৰ ওপৰত স্বয়ং ঈশ—লকুলীশক অধিষ্ঠিত কৰিলে।
Verse 14
अभ्यषिञ्चत्सुधर्माणं तथा शङ्खपदं दिशाम् केतुमन्तं क्रमेणैव हेमरोमाणमेव च
তাৰপিছত তেওঁ বিধিপূৰ্বক সুধৰ্মাৰ অভিষেক কৰিলে আৰু দিশাৰ ৰক্ষক ৰূপে শঙ্খপদৰো; ক্ৰমে কেতুমান আৰু হেমৰোমাৰো অভিষেক কৰিলে।
Verse 15
पृथिव्यां पृथुमीशानं सर्वेषां तु महेश्वरम् चतुर्मूर्तिषु सर्वज्ञं शङ्करं वृषभध्वजम्
পৃথিৱীত (স্থূল তত্ত্বৰূপে) তেওঁ প্ৰশস্ত ঈশান—সকলৰ মহেশ্বৰ। তেওঁৰ চতুৰ্মূৰ্তিত তেওঁ সৰ্বজ্ঞ; তেওঁ শংকৰ, যাৰ ধ্বজত বৃষভ চিহ্নিত।
Verse 16
प्रसादाद्भगवाञ्छम्भोश् चाभ्यषिञ्चद्यथाक्रमम् पुराभिषिच्य पुण्यात्मा रराज भुवनेश्वरः
ভগৱান শম্ভুৰ প্ৰসাদত তেওঁৰ যথাক্ৰমে অভিষেক সম্পন্ন হ’ল; আৰু পূৰ্বে অভিষিক্ত সেই পুণ্যাত্মা ভুবনেশ্বৰ ৰূপে উজ্জ্বল হ’ল।
Verse 17
एतद्वो विस्तरेणैव कथितं मुनिपुङ्गवाः अभिषिक्तास्ततस्त्वेते विशिष्टा विश्वयोनिना
হে মুনিপুঙ্গৱসকল, এই কথা তোমালোকক বিস্তাৰে কোৱা হ’ল। তাৰপিছত এইসকল অভিষিক্ত হ’ল আৰু বিশ্বযোনি—সৰ্বোৎপত্তিকৰ্তা পতি—দ্বাৰা বিশেষভাৱে বিশিষ্ট হ’ল।
Frequently Asked Questions
Divākara (Sun) is consecrated as grahādhipati, while Soma (Moon) is appointed over ṛkṣas (constellations) and oṣadhīs (herbs), indicating a cosmological linkage between luminaries and life-sustaining rhythms.
Prahlāda represents the ideal of devotion and dharma even within asuric lineages; his appointment signals that governance is anchored in merit and divine order, not merely birth or power.
It culminates by affirming Śaṅkara (Maheshvara, Vṛṣabhadhvaja) as the supreme Lord over all, implying that all delegated authorities function under Shiva’s overarching sovereignty and grace.