Adhyaya 32
Prāyaścitta for Mahāpātakas: Liquor, Theft, Sexual Transgression, Contact with the Fallen, and Homicide
পূৰ্ব প্ৰায়শ্চিত্ত-বিধিৰ উপসংহাৰৰ পাছত ব্যাসে মহাপাতকৰ প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু তাৰ স্তৰভিত্তিক বিকল্পসমূহ বৰ্ণনা কৰে। প্ৰথমে মদ্যপানৰ বাবে কঠোৰ, অগ্নিসদৃশ তপস্যা আৰু প্ৰতীকী উষ্ণ-উপায়; তাৰ পাছত স্বৰ্ণচুৰিত ৰজাৰ সন্মুখত স্বীকাৰোক্তি আৰু এই নীতি যে ৰাজদণ্ডে চোৰৰ পাপ ক্ষয় হয়, কিন্তু দণ্ড নেদিলে দোষ ৰজাৰ ওপৰত পৰে। গুৰুপত্নীগমন আৰু নিষিদ্ধ আত্মীয়-সম্পৰ্ক আদি কামদোষত চরম স্বদণ্ড বিকল্পৰ সৈতে কৃচ্ছ্ৰ, অতীকৃচ্ছ্ৰ, তপ্তকৃচ্ছ্ৰ, সান্তপন আৰু পুনঃপুন চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰত উল্লেখিত। পতিত-সংগজনিত অশৌচত সংস্পৰ্শৰ পৰিমাণ অনুসৰি ব্ৰত; শেষত বৰ্ণ-লিংগভেদে হত্যাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু পশু-পক্ষী, বৃক্ষ-লতা আদি হিংসাৰ বাবে দান, জপ, উপবাস, প্ৰাণায়াম। অধ্যায়ে দোষ–প্ৰায়শ্চিত্তৰ সমানুপাত আৰু মন্ত্ৰ-তীৰ্থ-তপোনিগ্ৰহক একত্ৰ শুদ্ধিপথ হিচাপে স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत् / तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः
এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ৰী সংহিতাৰ উপৰিবিভাগত একত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত। ব্যাসে ক’লে—যিয়ে সুৰাপান কৰিছে, সি নিজে অগ্নিবৰ্ণ তপ্ত সুৰা পান কৰক; তাতে দেহ দগ্ধ হ’লে সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 2
गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा / पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः
অগ্নিবৰ্ণ গোমূত্ৰ বা গোৱৰৰ নিঃসৃত ৰস; অথবা গাখীৰ, ঘিউ বা পানী—এইবোৰ গ্ৰহণ কৰিলে পাছত পাতকৰ পৰা মুক্তি হয়।
Verse 3
जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम् / ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये
জলত সিক্ত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, সংযমী আৰু শুচি হৈ নাৰায়ণ-হৰিৰ ধ্যান কৰিব; আৰু সেই পাপ-শান্তিৰ বাবে ব্ৰহ্মহত্যা-প্ৰায়শ্চিত্তৰ ব্ৰত পালন কৰিব।
Verse 4
सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु / स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति
যি ব্ৰাহ্মণে সোণ চুৰি কৰিছে, সি ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ কৰ্ম স্বীকাৰ কৰি ক’ব—“মহাৰাজ, মোক শাসন/দণ্ড দিয়ক।”
Verse 5
गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् / वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा
ৰজা মুছল/গদা লৈ তাক এবাৰ আঘাত কৰিব, তাৰপিছত স্বয়ং (দণ্ডবিধান সম্পন্ন কৰিব)। বধ হ’লে চোৰ শুদ্ধ হয়; কিন্তু ব্ৰাহ্মণ শুদ্ধ হয় কেৱল তপস্যাৰে।
Verse 6
स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् / शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा
কাঁধত মুছল তুলি, বা খাদিৰ কাঠৰ লাঠি; অথবা দুয়োফালে তীক্ষ্ণ শকতি, নাইবা কেৱল লোহাৰ দণ্ড বহন কৰি।
Verse 7
राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता / आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्
সেইটো লৈ, চুলি মুকলি কৰি দৌৰি ৰজাৰ ওচৰলৈ যাব; আৰু সেই পাপ প্ৰকাশ কৰি ক’ব—“মই এনেকুৱা কৰ্ম কৰিছোঁ; মোক শাসন কৰক (প্ৰায়শ্চিত্ত নিৰ্দেশ দিয়ক)।”
Verse 8
शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते / अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्
দণ্ডে বা বিধিসন্মত মুক্তিদানে চোৰ চৌৰ্যপাপৰ পৰা মুক্ত হয়। কিন্তু ৰজা যদি তাক শাস্তি নেদিয়ে, তেন্তে ৰজাই চোৰৰ দোষ সত্যই গ্ৰহণ কৰে।
Verse 9
तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम् / चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्
যি দ্বিজ তপস্যাৰে স্বৰ্ণচৌৰ্যজনিত কলুষ দগ্ধ কৰিব বিচাৰে, সি বাকলবস্ত্ৰ পিন্ধি অৰণ্যত বাস কৰক আৰু ব্ৰাহ্মণহন্তাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ব্ৰত বিধিপূৰ্বক পালন কৰক।
Verse 10
स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः / प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्
অশ্বমেধৰ অৱভৃথস্নানত স্নান কৰিলে দ্বিজ শুদ্ধ হয়; নতুবা প্ৰায়শ্চিত্তৰূপে বিপ্ৰসকলক নিজৰ দেহমূল্যসম স্বৰ্ণ শ্ৰদ্ধাৰে দান কৰক।
Verse 11
चरेद् वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः / ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये
ব্ৰহ্মচৰ্যত পৰায়ণ স্বৰ্ণহৰণকাৰী ব্ৰাহ্মণে সেই পাপ নাশৰ বাবে এক বছৰ কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰক।
Verse 12
गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः / अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्
কামমোহত গুৰুপত্নীক লংঘন কৰা ব্ৰাহ্মণে প্ৰায়শ্চিত্তৰূপে তপ্ত আৰু দীপ্ত ক’লা লোহাৰে গঢ়া নাৰী-মূৰ্তিক আলিঙ্গন কৰক।
Verse 13
स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ / आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः
অথবা নিজৰ লিংগ আৰু অণ্ডকোষ কাটি হাতত লৈ, দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি মাটিত পৰি নোযোৱালৈকে পোন হৈ থিয় হৈ থাকিব লাগে।
Verse 14
गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् / शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् / अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
গুৰুৰ বাবে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে তেওঁ শুদ্ধ হয়, অথবা ব্ৰহ্মহত্যাৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। বা এবছৰ ধৰি কাইটযুক্ত ডাল সাবটি লৈ মাটিত শুব লাগে, ইয়াৰ দ্বাৰা গুৰুতল্পগ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 15
कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः / अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः
ব্ৰাহ্মণে গছৰ বাকলিৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, একাগ্ৰ চিত্তেৰে এবছৰ ধৰি কৃচ্ছ্ৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। অথবা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ অৱভৃথ স্নানৰ দ্বাৰা মানুহ শুদ্ধ হয়।
Verse 16
काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती / स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः
সদা ব্ৰত পালন কৰা ব্ৰহ্মচাৰীয়ে অষ্টম কালত ভোজন কৰিব লাগে; কেৱল থিয় হৈ বা বহি থাকিব লাগে আৰু দিনটোত তিনিবাৰ পানী আচমন কৰিব লাগে।
Verse 17
अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् / चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः
তিনি বছৰ ধৰি মাটিত শুব লগা হ'লে সেই পাপ দূৰ হয়। অথবা তেওঁ পাঁচ বা চাৰিবাৰ চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 18
पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम् / पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः / स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्
এতিয়া মই পতিতৰ সংস্পৰ্শত অহা লোকসকলৰ প্ৰায়শ্চিত্ত ক’ম। যি দ্বিজে পতিতৰ সৈতে যি ধৰণে সংযোগ কৰে, সেই সংযোগজনিত পাপ দূৰ কৰিবলৈ সি ঠিক সেই অনুসাৰে উপযুক্ত ব্ৰত পালন কৰিব।
Verse 19
तप्तकृच्छ्रं चरेद् वाथ संवत्सरमतन्द्रितः / षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति
নচেৎ সি অমনোযোগ নকৰাকৈ এক বছৰ ‘তপ্তকৃচ্ছ্ৰ’ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব। কিন্তু ছয় মাহৰ ব্যৱধানৰ পাছত যদি সেই সংযোগ ঘটে, তেন্তে প্ৰায়শ্চিত্তৰ অর্ধেকহে তাৰ যোগ্য।
Verse 20
एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम् / पुण्यतीर्थाभिगमनात् पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः
এই ব্ৰতসমূহে মহাপাতকীয়েও নিজৰ কলুষ দূৰ কৰে। তদ্ৰূপ, পৃথিৱীত পুণ্যতীৰ্থলৈ গমন-দৰ্শন কৰিলেও নিষ্কৃতি—প্ৰায়শ্চিত্ত—লাভ হয়।
Verse 21
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः / कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः
কামবশ স্বেচ্ছাৰে কোনো ব্ৰাহ্মণে যদি ব্ৰহ্মহত্যা, সুৰাপান, চৌৰ্য বা গুৰুপত্নীগমন কৰে—আৰু তেনে অপৰাধীৰ সৈতে জেনে-শুনে সংগও কৰে—তেন্তে সি মহাপাপত পতিত হয়।
Verse 22
कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः / ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्
বিপ্ৰে পুণ্যতীৰ্থত মন সমাহিত কৰি অনশন-ব্ৰত পালন কৰিব; অথবা কপৰ্দিন দেৱ—জটাধাৰী শিৱ—ৰ ধ্যান কৰি জ্বলন্ত অগ্নিত প্ৰৱেশো কৰিব পাৰে।
Verse 23
न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः / तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु दहेद् वापि स्वदेहकम्
ধৰ্মবক্তা মুনিসকলে ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত দেখা নাই; সেয়ে পুণ্য তীৰ্থত নিজৰ দেহো অগ্নিত অৰ্পণ কৰি দহন কৰা উচিত।
Verse 24
गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि / प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः
যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে নিজৰ কন্যা, বা নিজৰ ভগ্নী, বা পুত্ৰবধূৰ সৈতে অধৰ্মে গমন কৰে, তেন্তে সম্পূৰ্ণ সচেতন সংকল্পে জ্বলি থকা অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিব—এইয়াই বিধি।
Verse 25
मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम् / भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ
যদি কোনো পুৰুষ মাহী (মাতৃভগ্নী), মামাৰ পত্নী, পিতৃভগ্নী, বা ভগ্নীৰ কন্যাৰ সৈতে গমন কৰে, তেন্তে ‘কৃচ্ছ্ৰ’ আৰু ‘অতিকৃচ্ছ্ৰ’ নামৰ কঠোৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব লাগে।
Verse 26
चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये / ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्
সেই পাপৰ শান্তিৰ বাবে ‘চান্দ্ৰায়ণ’ ব্ৰতও পালন কৰিব লাগে; আৰু জগত-যোনি, অনাদি-নিধন পৰম দেৱক ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 27
भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात् तत्पापशान्तये / चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः
যদি কোনো ব্যক্তি ভ্ৰাতৃভাৰ্যা (ভাইৰ পত্নী)ৰ সৈতে গমন কৰে, তেন্তে সেই পাপশান্তিৰ বাবে সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে চাৰি—অথবা পাঁচ—চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 28
पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च / मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
পহীৰ জী, নিজৰ ভনীৰ জী, মাহীৰ জী বা মোমায়েকৰ জীৰ সৈতে সংগম কৰিলে মানুহে চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 29
सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च / अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
বন্ধুৰ পত্নী বা খুলশালীৰ সৈতে সংগম কৰিলে, এদিন এৰাতি উপবাস থাকি 'তপ্তকৃচ্ছ্ৰ' ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 30
उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति / चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः / सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
ৰজস্বলা নাৰীৰ সৈতে সংগম কৰিলে ব্ৰাহ্মণ তিনি ৰাতিৰ ব্ৰতৰ দ্বাৰা শুদ্ধ হয়। কিন্তু চণ্ডাল নাৰীৰ সৈতে সংগম কৰিলে তিনিটা 'তপ্তকৃচ্ছ্ৰ' আৰু 'সান্তপন' ব্ৰতৰ বাহিৰে আন কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত নাই।
Verse 31
मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा / चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः
মাতৃৰ গোত্ৰৰ বা সমান প্ৰবৰৰ নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিলে, সংযত আৰু একাগ্ৰ হৈ 'চান্দ্ৰায়ণ' ব্ৰতৰ দ্বাৰা নিজকে শুদ্ধ কৰিব লাগে।
Verse 32
ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् / कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
যদি ব্ৰাহ্মণে ব্ৰাহ্মণীৰ সৈতে সংগম কৰে তেন্তে এটা 'কৃচ্ছ্ৰ' ব্ৰত পালন কৰিব; কিন্তু যদি কুমাৰী কন্যা দূষিত কৰে তেন্তে 'চান্দ্ৰায়ণ' ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 33
अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु / रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्
যদি কোনো পুৰুষে অমানৱী যোনিত, ঋতুমতী নাৰীত, অযোনিত বা পানীত বীৰ্যপাত কৰে, তেন্তে তেওঁ কৃচ্ছ্ৰ আৰু সান্তপন ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 34
बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে দুশ্চৰিত্ৰা নাৰীৰ সৈতে গমন কৰে, তেন্তে তেওঁ তিনি ৰাতি উপবাসেৰে শুদ্ধ হয়। কিন্তু যদি তেওঁ গৰুৰ সৈতে মৈথুন কৰে, তেন্তে চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 35
अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति
ছাগলী বা ভেড়াৰ সৈতে মৈথুন কৰিলে দ্বিজই প্ৰাজাপত্য ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। পতিতা নাৰীৰ সৈতে গমন কৰিলে তিনিটা কৃচ্ছ্ৰ ব্ৰতৰ দ্বাৰা তেওঁ শুদ্ধ হয়।
Verse 36
पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् / नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् / गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्
পুল্কসী নাৰীৰ সৈতে গমন কৰিলে কৃচ্ছ্ৰ আৰু চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। নটী, নৰ্তকী, ধোবানী, বাঁহৰ কাম কৰা বা চামৰাৰ কাম কৰা নাৰীৰ সৈতে গমন কৰিলে চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত কৰা উচিত।
Verse 37
ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः / सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्
যদি কোনো ব্ৰহ্মচাৰী কামমোহিত হৈ নাৰীৰ সৈতে গমন কৰে, তেন্তে তেওঁ গাধৰ ছাল পৰিধান কৰি সাত ঘৰৰ পৰা ভিক্ষা মাগিব লাগে।
Verse 38
उपस्पृशेत् त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन् / संवत्सरेण चैकेन तस्मात् पापात् प्रमुच्यते
যি ত্ৰিসন্ধ্যাত আচমন কৰি নিজৰ পাপ প্ৰকাশ্যে কীৰ্তন কৰে, সি এক বছৰৰ ভিতৰতে সেই পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 39
ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद् यमी / मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः
অথবা সংযমী ব্যক্তি ছয় মাহ ব্রহ্মহত্যা-প্ৰায়শ্চিত্তব্ৰত পালন কৰক; ব্ৰাহ্মণসকলৰ অনুমতি অনুসাৰে থাকিলে, গুরু দোষে কলুষিতজনো মুক্ত হয়।
Verse 40
सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम् / रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत्
যদি সাত ৰাতি ভৈক্ষচৰ্যা আৰু অগ্নিপূজন নকৰা হয়, আৰু লগতে ৰেতসৰ উৎসৰ্গ ঘটে, তেন্তে বিধিপূৰ্বক প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰা উচিত।
Verse 41
ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा / संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः
ওঁকাৰপূৰ্বক মহাব্যাহৃতিসকল সদা জপ কৰা উচিত; এক বছৰ শুচি হৈ, ভিক্ষান্ন লৈ ৰাতি কেৱল এবাৰ ভোজন কৰিব।
Verse 42
सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः / नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात् पापाद् विमुच्यते
ক্ৰোধ ত্যাগ কৰি নিত্য সাৱিত্ৰী (গায়ত্ৰী) জপ কৰা উচিত; নদীতীৰৰ তীৰ্থত এনেদৰে কৰিলে সেই পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।
Verse 43
हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / अकामतो वै षण्मासान् दद्यान् पञ्चशतं गवाम्
যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে ক্ষত্ৰিয়ক বধ কৰে, তেন্তে তেওঁ ব্রহ্মহত্যা-প্ৰায়শ্চিত্তৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। আৰু যদি অনিচ্ছাকৃত হয়, তেন্তে ছয় মাহ ব্ৰত কৰি পাঁচশ গাই দান দিব।
Verse 44
अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः / प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम्
নিয়মিত আৰু সংযমী হৈ, বনবাসী আৰু একাগ্ৰচিত্তে এক বছৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে; অথবা নিজে প্ৰাজাপত্য, সান্তপন বা তপ্তকৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব লাগে।
Verse 45
प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् / गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा
যদি অনিচ্ছাকৃতভাবে বৈশ্যৰ মৃত্যু ঘটায়, তেন্তে দুবছৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব লাগে। ব্রহ্মহণ ব্ৰতৰ বিধান অনুসাৰে বাছুৰসহ এক হাজাৰ গাই দান দিব লাগে; অথবা কৃচ্ছ্ৰ, অতীকৃচ্ছ্ৰ বা চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰত কৰিব পাৰে।
Verse 46
संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः / गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये
যদি অসাৱধানতাবশত শূদ্ৰক বধ হয়, তেন্তে এক বছৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-ব্ৰত পালন কৰিব লাগে; আৰু সেই পাপশান্তিৰ বাবে অর্ধ-সহস্ৰ (পাঁচশ) গাই দান দিব লাগে।
Verse 47
अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम्
ব্ৰহ্মহণৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-ব্ৰত আঠ বছৰ; আৰু ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰক বধ কৰিলে যথাক্ৰমে ছয়, তিন আৰু এক বছৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 48
निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् / राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् / वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः
ব্ৰাহ্মণীক হত্যা কৰিলে ব্ৰাহ্মণে আঠ বছৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে। ক্ষত্ৰিয় নাৰীৰ বাবে ছয় বছৰ, বৈশ্য নাৰীৰ বাবে তিনি বছৰ আৰু শূদ্ৰ নাৰীক হত্যা কৰিলে এবছৰত শুদ্ধি হয়।
Verse 49
वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये / अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् / पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः
ভুলবশতঃ বৈশ্য নাৰীক হত্যা কৰিলে দ্বিজই কিছু দান কৰা উচিত। অন্ত্যজসকলৰ হত্যাত চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত বা পৰাক ব্ৰতৰ দ্বাৰা শুদ্ধি হয় বুলি ভগৱান ব্ৰহ্মাই কৈছে।
Verse 50
मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् / श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः
ভেকুলী, নেউল, কাউৰী, সাপ, নিগনি বা কুকুৰক হত্যা কৰিলে দ্বিজই পূৰ্ণ প্ৰায়শ্চিত্তৰ ষোল্ল ভাগৰ এভাগ ব্ৰত কৰা উচিত।
Verse 51
पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः / मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् / कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः
কুকুৰক হত্যা কৰিলে সংযত হৈ তিনি ৰাতি কেৱল গাখীৰ খোৱা উচিত। মেকুৰী বা নেউল হত্যা কৰিলে এক যোজন খোজ কাঢ়িব লাগে। ঘোঁৰা হত্যা কৰিলে বাৰ ৰাতি কৃচ্ছ্ৰ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 52
अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः / पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्
সাপ হত্যা কৰিলে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজই লোৰ কোদাল, খেৰৰ বোজা, এটা ষাঁড় আৰু এক মাষক সীহ দান কৰা উচিত।
Verse 53
धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् / शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्
ধৃতকুম্ভ পখী, বৰাহ, তিলদ্ৰোণ পখী, তিত্তিৰি, শুক, দুবছৰীয়া বাছুৰ আৰু তিনিবছৰীয়া ক্ৰৌঞ্চ—ইহঁতক বধ কৰিলে শাস্ত্ৰবিহিত প্ৰায়শ্চিত্ত প্ৰযোজ্য হয়।
Verse 54
हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च / वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम्
হংস, বলাকা, বক, বৰ্হিণ (ময়ূৰ), বানৰ আৰু শ্যেন-ভাস শিকারী পখী—ইহঁতক বধ কৰিলে প্ৰায়শ্চিত্তস্বৰূপে ব্ৰাহ্মণক এটা গাই দান কৰিব লাগে।
Verse 55
क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् / अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम्
ক্ৰব্যাদ (মাংসাহাৰী) মৃগ বধ কৰিলে দুধে সমৃদ্ধ ধেনু দান কৰিব লাগে। অক্রব্যাদ প্ৰাণী বধে বাছুৰী দান; আৰু উষ্ট্ৰ বধে কৃষ্ণল (সোণাৰ ক্ষুদ্ৰ মান) দান কৰিব লাগে।
Verse 56
किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे / अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति
অস্থিযুক্ত প্ৰাণীৰ বধত ব্ৰাহ্মণক কিছুমান দান দিব লাগে। কিন্তু অনস্থ (অস্থিহীন) জীৱৰ হিংসাত প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা শুদ্ধি হয়।
Verse 57
फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् / गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम्
ফলদ বৃক্ষ কাটি পেলালে শত ঋক্-মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে। তদ্ৰূপ পুষ্পিত গুল্ম, বল্লী, লতা আৰু পুষ্পিত বীৰুধা কাটি পেলালেও একেই জপবিধান।
Verse 58
अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः / फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम्
অন্য গছ-গছনি আৰু সকলো ৰসাল উদ্ভিদৰ—বিশেষকৈ ফল আৰু ফুলৰ পৰা উৎপন্ন দ্ৰব্যৰ—শুদ্ধিৰ বিধান হৈছে ঘৃতপ্ৰাশন, অৰ্থাৎ ঘি গ্ৰহণ।
Verse 59
हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम् / चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः / मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते
হাতি বধৰ দোষশুদ্ধিৰ বাবে ‘তপ্তকৃচ্ছ্ৰ’ প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰা হৈছে। অসাৱধানতাবশত গাই মৰি গেলে ‘চান্দ্ৰায়ণ’ বা ‘পৰাক’ ব্ৰত পালনীয়; কিন্তু ইচ্ছাকৃত গোৱধ কৰিলে ইয়াত কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত ঘোষণা কৰা নাই।
Frequently Asked Questions
It states that lawful punishment (or official release) can remove the thief’s sin, and if the king neglects to punish, the king incurs the thief’s guilt—linking political dharma (rāja-dharma) to moral-ritual order.
Kṛcchra, Atikṛcchra, Taptakṛcchra, Sāṃtapana, Cāndrāyaṇa, and Parāka appear as recurring frameworks, often combined with brahmacarya, forest-dwelling, mantra-japa (Oṃ/Vyāhṛtis/Sāvitrī), and tīrtha observance.
Alongside meditation on Nārāyaṇa (Hari), it also prescribes contemplation of Kapardin (Śiva) and tīrtha-based rites, showing a sect-inclusive devotional field within a unified dharma-and-purification program.