Adhyaya 31
Kapardeśvara at Piśācamocana — Liberation of a Piśāca and the Brahmapāra Hymn
পূৰ্ব অধ্যায়ৰ সমাপ্তিৰ পাছত সূতে তীৰ্থযাত্ৰাৰ ধাৰা আগবঢ়ায়। ঋষিসকলে গুৰুক প্ৰণাম কৰি পিশাচমোচন তীৰ্থত শূলধাৰী শিৱৰ অবিনশ্বৰ লিঙ্গ ‘কপৰ্দেশ্বৰ’ দৰ্শনলৈ যায়। স্নান আৰু পিতৃতৰ্পণৰ পাছত তেওঁলোকে এক ভয়ংকৰ কিন্তু বোধক ঘটনা দেখে—মন্দিৰৰ ওচৰত বাঘে এটা হৰিণীক হত্যা কৰে; তাৰ পাছতে দিব্য তেজৰ আবিৰ্ভাৱ, গণসকলৰ উপস্থিতি আৰু পুষ্পবৃষ্টি হয়, যিয়ে স্থানৰ অসাধাৰণ মহিমা প্ৰকাশ কৰে। বিস্মিত জৈমিনি আদি ঋষিয়ে অচ্যুত/ব্যাসক কপৰ্দেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য সুধে। ব্যাসে কয়—ইয়াত পাপনাশ, বিঘ্ননিবৃত্তি আৰু ছয় মাহৰ ভিতৰত যোগসিদ্ধি লাভ হয়। তাৰ পাছত দৃষ্টান্ত: তপস্বী শঙ্কুকৰ্ণে এটা ক্ষুধাৰ্ত পিশাচক লগ পায়; সি স্বীকাৰ কৰে যে কাশীত বিশ্বেশ্বৰ দৰ্শন কৰিলেও পূজা-দান অৱহেলা কৰাৰ বাবে সি পতিত হৈছে। শঙ্কুকৰ্ণৰ উপদেশত সি স্নান কৰি কপৰ্দেশ্বৰ স্মৰণে সমাধিত প্ৰৱেশ কৰে, দিব্য ৰূপ লাভ কৰে আৰু ৰুদ্ৰ-প্ৰভাময় বেদ-স্বরূপ মণ্ডলত উপনীত হয়। শঙ্কুকৰ্ণে ‘ব্ৰহ্মপাৰ’ নামৰ বেদান্তীয় স্তোত্ৰ গাই অদ্বৈত জ্ঞান-আনন্দময় লিঙ্গৰ প্ৰকাশ অনুভৱ কৰি তাতেই লীন হয়। শেষত নিত্য শ্ৰৱণ-পাঠৰ ফলশ্ৰুতি আৰু ঋষিসকলৰ তাতেই থাকি পূজা কৰাৰ সংকল্প বৰ্ণিত।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः / जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्
এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগত ত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত। সূত ক’লে—মুনিসকলক আদৰে সম্বোধন কৰি সেই ধীমানে দেৱদেৱ শূলিনৰ অব্যয় কপৰ্দেশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শনৰ বাবে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 2
स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः / पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्
তাত বিধিমতে স্নান কৰি পিতৃসকলক তৰ্পণ দি, দ্বিজসকলে ‘পিশাচমোচন’ তীৰ্থত শূলিন (ত্ৰিশূলধাৰী শিৱ)ৰ পূজা কৰিলে।
Verse 3
तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह / मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्
তাত সেই মুনিসকলে গুৰুৰ সৈতে এক অদ্ভুত আশ্চৰ্য দেখিলে। তেওঁলোকে সেই ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য বুজি গিৰীশ হৰ (শিৱ)ক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 4
कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् / मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्
তেতিয়া ঘোৰ ৰূপধাৰী এটা বাঘ, এটা মৃগীক ভক্ষণ কৰিবলৈ, সেই উত্তম কপৰ্দেশ্বৰ ধামলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 5
तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् / धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता
তাত সে ভয়াক্ৰান্ত হৃদয়ে পুনঃ পুনঃ প্ৰদক্ষিণ কৰিলে; তাৰ পিছত অতি বিভ্ৰান্ত হৈ দৌৰি দৌৰি ব্যাঘ্ৰৰ বশত পৰিল।
Verse 6
तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः / जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्
তীক্ষ্ণ নখে তাক বিদীৰ্ণ কৰি সেই মহাবলী ব্যাঘ্ৰে মুনীশ্বৰসকলক দেখি অন্য এক নিৰ্জন দেশলৈ গ’ল।
Verse 7
मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी / अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा
সেই বালিকা মৃগী মৃতপ্ৰায় হৈ কপৰ্দেশৰ সন্মুখতে ঢলি পৰিল; তেতিয়া আকাশত সূৰ্যসম প্ৰভাযুক্ত এক মহাজ্বালা দেখা দিল।
Verse 8
त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा / वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता
তেওঁ ত্ৰিনেত্ৰী, নীলকণ্ঠী আৰু মূৰত শশাঙ্কচিহ্নধাৰিণী; বৃষভত আৰূঢ়া হৈ, তদ্ৰূপ দিৱ্য পৰিচাৰকসকলৰে পৰিবৃতা।
Verse 9
पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि / गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः
আকাশচাৰী দেবসকলে তেওঁৰ মূৰত পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে; তাৰ পিছত গণেশ্বৰ স্বয়ং প্ৰকট হৈ সেই ক্ষণৰ পৰাই অদৃশ্য হ’ল।
Verse 10
दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः / कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्
এই পৰম আশ্চৰ্য দৃশ্য দেখি জৈমিনি-প্ৰমুখ দ্বিজ ঋষিসকলে নিজৰ গুৰু অচ্যুতক কপৰ্দেশ্বৰ মহাত্ম্য সুধিলে।
Verse 11
तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः / कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्
তাৰ পিছত ভগৱানে দেৱসকলৰ সন্মুখত আসন লৈ, বৃষভধ্বজ শিৱক প্ৰণাম কৰি কপৰ্দেশৰ মহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 12
इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् / स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति
এইটো দেৱৰ সেই পবিত্ৰ লিঙ্গ—উত্তম কপৰ্দোশ্বৰ। কেৱল স্মৰণ কৰিলেই মানুহে শীঘ্ৰে সকলো পাপৰাশি পৰা মুক্ত হয়।
Verse 13
कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् / विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्
বাৰাণসী-নিবাসীৰ কাম-ক্রোধ আদি দোষ আৰু সকলো বিঘ্ন কপৰ্দেশ্বৰ (শিৱ) পূজাৰ দ্বাৰা বিনষ্ট হয়।
Verse 14
तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् / पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः
সেয়েহে উত্তম কপৰ্দেশ্বৰক সদায় দৰ্শন কৰিব লাগে; যত্নেৰে পূজা কৰিব লাগে আৰু বৈদিক স্তৱেৰে স্তৱন কৰিব লাগে।
Verse 15
ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् / जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः
ইয়াত শান্তচিত্ত আৰু সংযমী যোগীসকলে নিয়মিত ধ্যান কৰিলে যোগসিদ্ধি উদয় হয়—ছয় মাহৰ ভিতৰতে, সন্দেহ নাই।
Verse 16
ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् / पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः
তাঁৰ পূজাৰে ব্রহ্মহত্যা আদি পাপ নাশ হয়—বিশেষকৈ পিশাচমোচন কুণ্ডত স্নান কৰি ইয়াত ওচৰত থকা জনৰ।
Verse 17
अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः / शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् / जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्
এই ক্ষেত্ৰত পুৰাকালে শংসিতব্ৰত তপস্বী এজন বিপ্ৰ ‘শঙ্কুকৰ্ণ’ নামে খ্যাত আছিল; তেওঁ শংকৰক পূজা কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰূপ প্ৰণৱ ‘ওঁ’ নামৰ ৰুদ্ৰমন্ত্ৰ অনিশং জপ কৰিছিল।
Verse 18
पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः / उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम
পুষ্প-ধূপ আদি অৰ্পণ, স্তোত্ৰ, নমস্কাৰ আৰু প্ৰদক্ষিণাৰে সেই যোগাত্মাই নৈষ্ঠিকী দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি তাতে বাস কৰিলে।
Verse 19
कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् / अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः
এদিন তেওঁ দেখিলে, ক্ষুধাত কাতৰ হৈ এটা প্ৰেত আহিছে; যাৰ অংগ-প্ৰত্যংগ কেৱল অস্থি আৰু চর্মেৰে আবদ্ধ, আৰু সি বাৰে বাৰে হাঁপাই শ্বাস লয়।
Verse 20
तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः / प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः
তেওঁক দেখি মুনিশ্ৰেষ্ঠ পৰম কৰুণাৰে যুক্ত হৈ ক’লে—“আপুনি কোন? কোন দেশৰ পৰা আহিছে, আৰু কিয় এই দেশত আশ্ৰয় লৈছে?”
Verse 21
तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः / पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः / पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः
তেতিয়া ক্ষুধাৰে পীড়িত পিশাচে ক’লে—“পূৰ্বজন্মত মই এজন ব্ৰাহ্মণ আছিলোঁ, ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ, পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদিৰে পৰিবেষ্টিত, আৰু কুটুম্ব পালন কৰিবলৈ সদা উৎসুক।”
Verse 22
न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा / न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा
“মই দেৱতাসকলক পূজা কৰা নাছিলোঁ; গাই আৰু অতিথিকো সন্মান কৰা নাছিলোঁ। কেতিয়াও কোনো পুণ্যকৰ্ম কৰা নাছিলোঁ—ডাঙৰো নহয়, অতি সৰুটোও নহয়।”
Verse 23
एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः / विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः
“এবাৰ বাৰাণসীত ভগৱান—বৃষভবাহন গোবৃষেশ্বৰ—বিশ্বেশ্বৰক দেখিছিলোঁ; দৰ্শন কৰি, স্পৰ্শ কৰি, ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ কৰিছিলোঁ।”
Verse 24
तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः / न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने
“তাৰ পাছত অল্প সময়তে মই পঞ্চত্ব (মৃত্যু) প্ৰাপ্ত হ’লোঁ। কিন্তু, হে মুনি, মই যমৰ সেই ভয়ংকৰ মুখ দেখা নাছিলোঁ।”
Verse 25
ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः / पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्
এনেকুৱা পিশাচ-যোনিত পৰি মই ক্ষুধাত কাতৰ; এতিয়া তৃষ্ণাই মোক আচ্ছন্ন কৰিছে। মোৰ বাবে হিত কি, অহিত কি—এতিয়া মই বুজি নাপাওঁ।
Verse 26
यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो / कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः
হে প্ৰভো! এই দুখৰ পৰা মোক উদ্ধাৰ কৰাৰ কোনো উপায় যদি আপুনি দেখে, তেন্তে দয়া কৰি সেয়া সম্পন্ন কৰক। আপোনাক নমস্কাৰ—মই কেৱল আপোনাৰেই শৰণ লৈছোঁ।
Verse 27
इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् / त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः
এনেদৰে কোৱা হ’লে শঙ্কুকৰ্ণে সেই পিশাচক ক’লে—“এই জগতত তোমাৰ দৰে কোনো নাই; পুণ্যকৰ্মত তোমাতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আন কোনো নাই।”
Verse 28
यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः / संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि
কাৰণ তুমি আগতে ভগৱান শিৱ—বিশ্বেশ্বৰ, জগতৰ ঈশ্বৰ—ৰ দৰ্শন পাইছা; পুনৰ তেওঁক স্পৰ্শ কৰি আকৌ বন্দনা-আৰাধনা কৰিছা। পৃথিৱীত তোমাৰ সমান আৰু কোন আছে?
Verse 29
तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः / स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः / येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि
সেই কৰ্মবিপাকৰ ফলত তুমি এই স্থানলৈ আহিছা। সেয়ে মন একাগ্ৰ কৰি এই কুণ্ডত শীঘ্ৰ স্নান কৰা; ইয়াৰ দ্বাৰা তুমি এই নিন্দিত যোনি সোনকালে ত্যাগ কৰিবা।
Verse 30
स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् / स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्
দয়ালু মুনিৰ উপদেশত সেই পিশাচে দেৱশ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিনেত্ৰ কপৰ্দেশ্বৰ পৰমেশ্বৰক স্মৰণ কৰি মনক সমাধিত স্থিৰ কৰি গভীৰ ধ্যানত লীন হ’ল।
Verse 31
तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः / अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः
তেতিয়া মুনিসকলৰ সান্নিধ্যতেই সি সেই গাঢ় অৱস্থাত লীন হ’ল; আৰু তাতেই দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিত এক তেজোময় সত্তা প্ৰকাশ পালে—অদৃশ্য তৰাসম বিমানে অধিষ্ঠিত, যাৰ সুন্দৰ মৌলিত চন্দ্ৰচিহ্ন অঙ্কিত আছিল।
Verse 32
विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः / सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः
সেই দেৱ স্বৰ্গবাসী ৰুদ্ৰসকলৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে আৱৃত, অপ্রমেয় যোগী আৰু বালখিল্য আদি ঋষিসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তেনেদৰে দীপ্তিমান—যেনেকৈ উদয়কালত সকলো দেৱৰ মাজত সূৰ্য উজ্জ্বল হয়।
Verse 33
स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः / मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः
স্বৰ্গত সিদ্ধসকল আৰু দেৱসংঘসকল স্তৱ কৰে, মনোৰম দিৱ্য অপ্সৰাসকল নৃত্য কৰে; গন্ধৰ্ব, বিদ্যাধৰ, কিন্নৰ আদি পুষ্প আৰু জলমিশ্ৰিত বৰষুণ ঝৰায়।
Verse 34
संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् / समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः
তাৰ পিছত মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলৰ সংঘে স্তৱ কৰা অৱস্থাত, ভগৱানৰ প্ৰসাদে বোধ লাভ কৰি, সি সেই শ্ৰেষ্ঠ মণ্ডলত প্ৰৱেশ কৰিলে—যি ত্ৰয়ীময়, য’ত ৰুদ্ৰ প্ৰকাশমান মহিমাৰে দীপ্ত।
Verse 35
दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् / विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्
পিশাচ-ভাবৰ পৰা মুক্ত হোৱা সেই সত্তাক দেখি মুনি অন্তৰে পৰম আনন্দিত হ’ল। মহেশ—ৰুদ্ৰ, একমাত্ৰ কবি-দ্ৰষ্টা, অগ্নিস্বৰূপ প্ৰভু—ক ধ্যান কৰি তেওঁ কপৰ্দী শিৱক প্ৰণাম কৰি স্তৱ কৰিলে।
Verse 36
शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् / व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्
শঙ্কুকৰ্ণ ক’লে—হে কপৰ্দী! তুমি পৰাত্পৰ, একমাত্ৰ ৰক্ষক, প্ৰাচীন পুৰুষ; মই তোমাৰ শৰণ লওঁ। তুমি যোগেশ্বৰ, সৰ্বাধিপতি নিয়ন্তা, সূৰ্য আৰু অগ্নিস্বৰূপ, আৰু কপিলৰ ওপৰত অধিষ্ঠিত প্ৰভু।
Verse 37
त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् / व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्
তুমি হৃদয়ত অধিষ্ঠিত ব্ৰহ্মপাৰ, হিৰণ্যময়, আদ্য যোগী। মই দিব্যলোকস্থ সেই ৰুদ্ৰ—মহামুনি, ব্ৰহ্মময় আৰু পৰম পবিত্ৰ—ৰ শৰণ লওঁ।
Verse 38
सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् / त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्
সহস্ৰ পাদ, চকু আৰু শিৰ, আৰু সহস্ৰ বাহুতে বিভূষিত, যি নমস্কাৰৰো অতীত—হে শম্ভু! সেই অনন্ত ব্ৰহ্মস্বরূপ, হিৰণ্যগৰ্ভাধিপতি, ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 39
यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन / तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये
যাৰ পৰা জগতৰ সৃষ্টি আৰু লয় হয়, যাৰ শিৱ-স্বরূপে এই সমগ্ৰ বিশ্ব আৱৃত—সেই ব্ৰহ্মপাৰ ভগৱান ঈশক মই নিত্য প্ৰণাম কৰি চিৰশৰণ গ্ৰহণ কৰোঁ।
Verse 40
अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् / तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति
হে অলিঙ্গ, লোক-আলোকৰ অতীত ৰূপধাৰী, স্বয়ংপ্ৰভ, চিত্তপতি এক ৰুদ্ৰ! আপুনি ব্ৰহ্মৰ পাৰ তীৰ, পৰমেশ্বৰ। আপোনাকেই মই প্ৰণাম কৰোঁ, কিয়নো আপোনাৰ বাহিৰে আন একো নাই।
Verse 41
यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः / पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्
যাক যোগীসকলে সবীজ-যোগো ত্যাগ কৰি সমাধি লাভ কৰি পৰমাৰ্থস্বৰূপে দৰ্শন কৰে—সেই দেৱক, যি আপোনাৰেই স্বৰূপ আৰু ব্ৰহ্মপাৰৰ অতীত—মই নিত্য প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 42
न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् / तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये
য’ত নাম-আদি ভেদৰ কল্পনাও উদয় নহয়, আৰু যাৰ স্বৰূপ সাধাৰণ দৃষ্টিত ধৰা নপৰে—সেই ব্ৰহ্মপাৰ তত্ত্বক মই নিত্য প্ৰণাম কৰোঁ। হে স্বয়ম্ভূ প্ৰভু, মই আপোনাৰেই শৰণ লওঁ।
Verse 43
यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् / पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
বেদবাক্যত ৰত লোকসকলে যাক দেহহীন, ব্ৰহ্মবিজ্ঞানস্বৰূপ, অভেদ এক তত্ত্ব বুলি জানে, তথাপি আপোনাৰ স্বৰূপক বহু ৰূপে দৰ্শন কৰে—ব্ৰহ্ম আৰু ব্ৰহ্মসীমাৰো অতীত আপোনাক মই নিত্য প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 44
यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः / नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्
যাৰ পৰা প্ৰধান আৰু পুৰাতন পুৰুষৰ বিকাশ হয়, যাক দেৱতাসকলে প্ৰণাম কৰে—সেই পৰম জ্যোতিত প্রতিষ্ঠিত, আপোনাৰ স্বৰূপ মহাকালক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 45
व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् / शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
মই নিত্য গুহেশ্বৰক শৰণ লওঁ; অচল স্থাণু, গিৰীশ, ত্ৰিপুৰাৰিৰ আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰোঁ। চন্দ্ৰমৌলি হৰ-শিৱৰ শৰণ যাওঁ; হে পিনাকধাৰী, তোমাৰেই শৰণত আহোঁ।
Verse 46
स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्
এইদৰে ভগৱান কপৰ্দিন (শিৱ)ক স্তৱ কৰি শঙ্কুকৰ্ণ দণ্ডৱৎ হৈ ভূমিত পৰি গ’ল আৰু উচ্চস্বৰে পৰম প্ৰণৱ ‘ওঁ’ উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 47
तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् / ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्
সেই ক্ষণতেই পৰম লিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—শিৱাত্মক, অদ্বৈত, জ্ঞান-আনন্দময়, আৰু কোটি কোটি প্ৰলয়াগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান।
Verse 48
शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः / निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्
তাৰ পিছত মুক্তাত্মা শঙ্কুকৰ্ণ সেই তত্ত্বস্বরূপ হৈ পৰিল—সৰ্বব্যাপী আৰু অমল। সি বিমল লিঙ্গত লীন হ’ল; আৰু সেই দৃশ্য যেন অদ্ভুত হৈ উঠিল।
Verse 49
एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः / न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
কপৰ্দিন (শিৱ)ৰ এই ৰহস্য আৰু মাহাত্ম্য মই তোমালোকক ক’লোঁ। তথাপি কোনেও ইয়াক সত্যৰূপে নাজানে; তমসে আৱৃত হৈ ইয়াত বিদ্বানেও বিভ্ৰান্ত হয়।
Verse 50
य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् / भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
যি ভক্তিভাৱে নিত্যে এই পাপ-নাশিনী পবিত্ৰ কাহিনী শুনে, সি পাপশুদ্ধ অন্তঃকৰণৰ ভক্ত হৈ ৰুদ্ৰ (শিৱ)ৰ সান্নিধ্য লাভ কৰে।
Verse 51
पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् / प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्
শুদ্ধ ব্যক্তি যদি ‘ব্ৰহ্মপাৰ’ নামৰ এই মহাস্তৱ সদায়, বিশেষকৈ প্ৰাতঃ আৰু মধ্যাহ্ন সময়ত, পাঠ কৰে—তেনে হলে সি পৰম যোগ লাভ কৰে।
Verse 52
इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् / द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्
আমি ইয়াতেই নিত্যে বাস কৰিম; দেৱদেৱ কপৰ্দী (শিৱ)ক সদায় দৰ্শন কৰিম; আৰু ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভু (শূলিন)ক নিত্য পূজা কৰিম।
Verse 53
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः / उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्
এইদৰে কৈ ভগৱান ব্যাস—সেই মহামুনি—শিষ্যসকলৰ সৈতে তাত যোগযুক্তচিত্তে অৱস্থান কৰিলে আৰু কপৰ্দী (শিৱ)ৰ পূজা কৰি থাকিল।
Frequently Asked Questions
Because the narrative exemplifies ‘release from piśāca-hood’: a hungry piśāca, instructed to bathe and remember Kapardeśvara, enters samādhi and is liberated from the degraded womb, illustrating the site’s purificatory power.
Ritual bath at Piśācamocana, worship of Kapardeśvara with hymns/prostrations/circumambulation, steady meditation (samādhi), and recitation/hearing of the Brahmapāra stotra—together framed as destroying sins and granting yogic accomplishment.
The hymn presents Rudra/Śiva as the signless, self-luminous supreme Brahman beyond name-form distinctions; liberation is depicted as identity/absorption into that non-dual reality, dramatized when Śaṅkukarṇa dissolves into the spotless liṅga of pure knowledge-bliss.