Adhyaya 22
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra (The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War)
এই অধ্যায়ত ললিতোপাখ্যানৰ (হয়গ্ৰীৱ–অগস্ত্য সংলাপ) ভিতৰত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ প্ৰচণ্ড ধ্বনি-চিত্র আৰম্ভ হয়। দুন্দুভি, শঙ্খ আৰু দৈত্যনাদৰ গর্জনত দিশবোৰ বিভ্ৰান্ত হয় আৰু ত্ৰিলোক কঁপি উঠে বুলি বৰ্ণনা আছে। তাৰ পিছত অসুৰসেনাৰ বৃহৎ সমাৱেশ তালিকাময়ভাৱে দিয়া হৈছে—গদা, মুষল, চক্র, পৰশু, শৰ, পাশ আদি নানাবিধ অস্ত্ৰ ধৰি, অশ্ব-গজ আৰু অন্য বাহনত আৰূঢ় হৈ পথ-গলিত ব্যূহ সাজে। তাত্ত্বিক অৰ্থত ভণ্ডাসুৰৰ ‘অহংকাৰ’ বাহিৰলৈ ওলাই সামৰিক বহুত্ব ৰূপে প্ৰকাশ পায়, আৰু ললিতা পৰমেশ্বৰী সমন্বয়কাৰী সার্বভৌম শক্তি হিচাপে জগতৰ শৃঙ্খলা পুনঃস্থাপনৰ বাবে স্থিত। পুৰাণীয় গণনা আৰু ব্যাপ্তি-চিত্রণে অন্তঃতত্ত্বসমূহ বিশ্বঘটনাৰূপে প্ৰকাশ পোৱা দেখুৱায়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुराहङ्कारो नामैकविंशो ऽध्यायः अथ श्रीललितासेनानिस्साणप्रतिनिस्वनः / उच्चचालसुरेन्द्राणां योद्धतो दुन्दुभिध्वनिः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ উত্তৰভাগত, হয়গ্ৰীৱ–অগস্ত্য সংবাদৰ ললিতোপাখ্যানত ‘ভণ্ডাসুৰৰ অহংকাৰ’ নামৰ একবিংশ অধ্যায়। তেতিয়া শ্ৰীললিতাৰ সেনাত শঙ্খ-প্ৰতিনাদ সদৃশ নাদ উঠিল; যুদ্ধৰত সুৰেন্দ্ৰসকলৰ দুন্দুভিধ্বনি গম্ভীৰকৈ বাজিল।
Verse 2
तेन मर्दितदिक्केन क्षुभ्यद्गर्भपयोधिना / बधिरीकृतलोकेन चकम्पे जगतां त्रयी
তাৰ দ্বাৰা দিশাসমূহ মৰ্দিত হ’ল, গৰ্ভসাগৰ যেন ক্ষুব্ধ জলেৰে উথলি উঠিল, আৰু লোকসমূহ বধিৰ যেন হৈ পৰিল; তেতিয়া ত্ৰিলোক কঁপি উঠিল।
Verse 3
मर्दयन्ककुभां वृन्दं भिन्दन्भूधरकन्दराः / पुप्रोथे गगनाभोगे दैत्य निःसाणनिस्वनः
দিশাসমূহক মর্দন কৰি, পৰ্বতৰ কন্দৰা বিদীৰ্ণ কৰি, দৈত্যৰ নিঃসাণ (যুদ্ধনাদ) ধ্বনি গগনব্যাপী হৈ গুঞ্জৰি উঠিল।
Verse 4
महानरहरिक्रुद्धहुङ्कारोद्धतिमद्ध्वनिः / विरसं विररासोच्चैर्विबुधद्वेषिझल्लरी
মহান নৰহৰিৰ ক্ৰোধহুঙ্কাৰত উন্মত্ত ধ্বনি লৈ, দেবদ্বেষী ঝল্লৰীয়ে উচ্চস্বৰে কৰ্কশ আৰু নিৰস নাদ তুলিলে।
Verse 5
ततः किलकिलारावमुखरा दैत्यकोटयः / समनह्यन्त संक्रुद्धाः प्रति तां परमेश्वरीम्
তাৰ পাছত কিলকিলাৰৱে মুখৰ অসংখ্য দৈত্যদল, প্ৰচণ্ড ক্ৰোধে, সেই পৰমেশ্বৰীৰ বিৰুদ্ধে সজ্জিত হ’ল।
Verse 6
कश्चिद्रत्नविचित्रेण वर्मणाच्छन्नविग्रहः / चकाशे जङ्गम इव प्रोत्तुङ्गो रोहणाचलः
ৰত্নবিচিত্ৰ বর্মে আচ্ছাদিত দেহধাৰী এজন যোদ্ধা, অতিউচ্চ ৰোহণাচলৰ দৰে যেন চলমান পৰ্বত হৈ দীপ্তি মেলিলে।
Verse 7
कालरात्रिमिवोदग्रां शस्त्रकारेण गोपिताम् / अधुनीत भटः कश्चिदतिधौतां कृपाणिकाम्
এজন ভটে, শস্ত্ৰকাৰৰ যত্নে ৰখা, উদগ্ৰ কালৰাত্ৰিৰ দৰে ভয়ংকৰ, অতিধৌত আৰু দীপ্ত কৃপাণিকা দোলাবলৈ ধৰিলে।
Verse 8
उल्ला सयन्कराग्रेण कुन्तपल्लवमेकतः / आरूढतुरगो वीथ्यां चारिभेदं चकार ह
উল্লাই যংক-ধ্বজৰ অগ্ৰভাগত একফালে কুন্তপল্লৱ স্থাপন কৰি; অশ্বাৰূঢ় হৈ পথত চতুৰঙ্গ-চালৰ ভেদ দেখুৱালে।
Verse 9
केचिदारुरुहुर्योधा मातङ्गांस्तुङ्गवर्ष्मणः / उत्पात वातसंपातप्रेरितानिव पर्वतान्
কিছুমান যোদ্ধাই সুউচ্চ দেহবিশিষ্ট মাতঙ্গৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে; যেন উৎপাতী বতাহৰ বেগে প্ৰেৰিত পৰ্বত।
Verse 10
पट्टिशैर्मुद्गरैश्चैव भिदुरैर्भिण्डिपालकैः / द्रुहणैश्च भुशुण्डीभिः कुठारैर्मुसलैरपि
পট্টিশ, মুদ্গৰ, ভেদক ভিণ্ডিপালক, দ্ৰুহণ, ভুশুণ্ডী, কুঠাৰ আৰু মুসল—এই সকলো অস্ত্ৰে তেওঁলোক সজ্জিত আছিল।
Verse 11
गदाभिश्च शतघ्नीभिस्त्रिशिखैर्विशिखैरपि / अर्धचक्रैर्महाचक्रैर्वक्राङ्गैरुरगाननैः
গদা, শতঘ্নী, ত্ৰিশিখ, বিশিখ, অৰ্ধচক্ৰ, মহাচক্ৰ, বক্রাঙ্গ আৰু উৰগানন—এই ভয়ংকৰ আয়ুধতো তেওঁলোকৰ আছিল।
Verse 12
फणिशीर्षप्रभेदैश्च धनुर्भिः शार्ङ्गधन्विभिः / दण्डैः क्षेपणिकाशस्त्रैर्वज्रबाणैर्दृषद्वरैः
ফণিশীৰ্ষ-ভেদক আয়ুধ, শাৰ্ঙ্গধনুৰ সদৃশ ধনু, দণ্ড, ক্ষেপণিকা-শস্ত্ৰ, বজ্ৰবাণ আৰু উৎকৃষ্ট শিলাখণ্ড—এই সকলোতেও তেওঁলোক সজ্জিত আছিল।
Verse 13
यवमध्यैर्मुष्टिमध्यैर्वललैः खण्डलैरपि / कटारैः कोणमध्यैश्च फणिदन्तैः परःशतैः
যৱমধ্য, মুষ্টিমধ্য, বলল আৰু খণ্ডল, লগতে কাটাৰ আৰু কোণমধ্য, ফণিদন্ত সদৃশ অসংখ্য অস্ত্ৰে তেওঁলোক সজ্জিত আছিল।
Verse 14
पाशायुधैः पाशतुण्डैः काकतुण्डैः सहस्रशः / एवमादिभिरत्युग्रैरायुधैर्जीवहारिभिः
সহস্ৰশঃ পাশ-আয়ুধ, পাশ-তুণ্ড আৰু কাক-তুণ্ড আদি—এনে অতিউগ্ৰ, জীৱহাৰী অস্ত্ৰে তেওঁলোক সজ্জিত আছিল।
Verse 15
परिकल्पितहस्ताग्रा वर्मिता दैत्यकोटयः / अश्वारोहा गजारोहा गर्दभारोहिणः परे
হস্তাগ্ৰত অস্ত্ৰ সজ্জিত কৰি, বর্মধাৰী দৈত্যৰ কোটি কোটি দল আছিল; কিছুমান অশ্বাৰোহী, কিছুমান গজাৰোহী, আৰু কিছুমান গৰ্দভাৰোহী আছিল।
Verse 16
उष्ट्रारोहा वृकारोहा शुनकारोहिणः परे / काकादिरोहिणो गृध्रारोहाः कङ्कादिरोहिणः
কিছুমান উষ্ট্ৰত, কিছুমান বৃকত, আৰু কিছুমান শুনকত আৰোহী আছিল; কিছুমান কাকাদি পক্ষীত, কিছুমান গৃধ্ৰত, আৰু কিছুমান কঙ্কাদি পক্ষীত আৰোহী আছিল।
Verse 17
व्याघ्रादिरोहिणश्चान्ये परे सिंहादिरोहिणः / शरभारोहिणश्चान्ये भेरुण्डारोहिणः परे
আন কিছুমান ব্যাঘ্ৰাদি জন্তুত আৰোহী আছিল, আৰু কিছুমান সিংহাদি জন্তুত; কিছুমান শৰভত আৰোহী, আৰু কিছুমান ভেৰুণ্ডত আৰোহী আছিল।
Verse 18
सूकरारोहिणो व्यालारूढाः प्रेतादिरोहिणः / एवं नानाविधैर्वाहवाहिनो ललितां प्रति
শূকৰত আৰূঢ়, ব্যালত আৰোহী, প্ৰেতাদি-আৰোহী—এনে নানাবিধ বাহনবাহী বাহিনী ললিতা দেৱীৰ প্ৰতি আগবাঢ়িল।
Verse 19
प्रचेलुः प्रबलक्रोधसंमूर्च्छितनिजाशयाः / कुटिलं सैन्यभर्त्तारं दुर्मदं नाम दानवम् / दशाक्षौहिणिकायुक्तं प्राहिणोल्ललितां प्रति
প্ৰবল ক্ৰোধে মূৰ্ছিত মনোভাৱ লৈ তেওঁলোকে আগবাঢ়িল। তেওঁলোকে কুটিল, সেনাভৰ্তা, ‘দুৰ্মদ’ নামৰ দানৱক—দশ অক্ষৌহিণী সেনাসহ—ললিতা দেৱীৰ প্ৰতি পঠালে।
Verse 20
दिधक्षुभिरिवाशेषं विश्वं सह बलोत्कटैः / भटैर्युक्तः स सेनानी ललिताभिमुखे ययौ
যেন সমগ্ৰ বিশ্ব দহিবলৈ উদ্যত, বলোৎকট ভটসকলৰ সৈতে সেই সেনানী ললিতা দেৱীৰ অভিমুখে গ’ল।
Verse 21
भिन्दन्पटहसंरावैश्चतुर्दश जगन्ति सः / अट्टहासान्वितन्वानो दुर्मदस्तन्मुखो ययौ
ঢোল-নগাড়াৰ ঘোৰ ধ্বনিয়ে চতুৰ্দশ লোক বিদীৰ্ণ কৰা যেন, অট্টহাস বিস্তাৰ কৰি দুৰ্মদ সেই দিশে আগবাঢ়িল।
Verse 22
अथ भण्डासुराज्ञप्तः कुटिलाक्षो महाबलः / शून्यकस्य पुरद्वारे प्रचीने समकल्पयत् / रक्षणार्थं दशाक्षौ हिण्युपेतं तालजङ्घकम्
তাৰ পাছত ভণ্ডাসুৰৰ আজ্ঞাত মহাবলী কুটিলাক্ষে শূন্যক নগৰৰ পূৰ্ব দ্বাৰত ৰক্ষাৰ্থে দশ অক্ষৌহিণী সেনাসহ তালজঙ্ঘকক নিযুক্ত কৰিলে।
Verse 23
अवाचीने पुरद्वारे दशाक्षौहिणिकायुतम् / नाम्ना तालभुजं दैत्यं रक्षणार्थमकल्पयत्
নগৰৰ দক্ষিণ দুৱাৰত ৰক্ষাৰ্থে তেওঁ ‘তালভুজ’ নামৰ দানৱক দহ অক্ষৌহিণী সেনাসহ নিযুক্ত কৰিলে।
Verse 24
प्रतीचीने पुरद्वारे दशाक्षौहिणिकायुतम् / तालग्रीवं नाम दैत्यं रक्षार्थं समकल्पयत्
নগৰৰ পশ্চিম দুৱাৰত ৰক্ষাৰ্থে তেওঁ ‘তালগ্ৰীৱ’ নামৰ দানৱক দহ অক্ষৌহিণী সেনাসহ স্থাপন কৰিলে।
Verse 25
उत्तरे तु पुरद्वारे तालकेतुं महा बलम् / आदिदेश स रक्षार्थं दशाक्षौहिणिकायुतम्
তাৰ পাছত নগৰৰ উত্তৰ দুৱাৰত তেওঁ মহাবলী ‘তালকেতু’ক ৰক্ষাৰ্থে দহ অক্ষৌহিণী সেনাসহ আদেশ দি নিযুক্ত কৰিলে।
Verse 26
पुरस्य सालवलये कपिशीर्षकवेश्मसु / मण्डलाकारतो वस्तुन्दशाक्षौहिणिमादिशत्
নগৰৰ প্ৰাকাৰ-ৱলয়ত, কপিশীৰ্ষক গৃহসমূহত, মণ্ডলাকাৰে অৱস্থান কৰিবলৈ তেওঁ দহ অক্ষৌহিণী সেনাক আদেশ দিলে।
Verse 27
एवं पञ्चाशता कृत्वाक्षौहिण्या पुररक्षणम् / शून्यकस्य पुरस्यैव तद्वृत्तं स्वामिने ऽवदत्
এইদৰে পঞ্চাশ অক্ষৌহিণীৰে নগৰৰক্ষা সম্পন্ন কৰি, সেই শূন্য নগৰৰ সকলো বৃত্তান্ত তেওঁ নিজৰ স্বামীৰ আগত ক’লে।
Verse 28
कुटिलाक्ष उवाच देव त्वदाज्ञया दत्तं सैन्यं नगररक्षणे / दुर्मदः प्रेषितः पूर्वं दुष्टां तां ललितां प्रति
কুটিলাক্ষে ক’লে—হে দেৱ! তোমাৰ আজ্ঞাৰে নগৰ-ৰক্ষাৰ বাবে যি সৈন্য দিয়া হৈছিল, তাৰ আগতেই দুষ্টা ললিতাৰ বিৰুদ্ধে দুর্মদক প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল।
Verse 29
अस्मत्किङ्कर मात्रेण सुनिराशा हि साबला / तथापि राज्ञामाचारः कर्त्तव्यं पुररक्षणम्
আমাৰ এজন কিঙ্কৰ-মাত্ৰৰ দ্বাৰাই সেই ব’ল নিশ্চয়েই নিৰাশ হৈছে; তথাপি ৰজাসকলৰ আচাৰ অনুসাৰে নগৰ-ৰক্ষা কৰাটো কৰ্তব্য।
Verse 30
इत्युक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रं कुबिलाक्षो ऽतिगर्वितः / स्वसैन्यं सज्जयामास सेनापतिभिरन्वितः
এইদৰে কৈ অতিগৰ্বিত কুটিলাক্ষে ভণ্ড দৈত্যেন্দ্ৰক জনাই, সেনাপতিসকলৰ সৈতে নিজৰ সৈন্য সাজু কৰিলে।
Verse 31
दूतस्तु प्रेषितः पूर्वं कुटिलाक्षेण दानवः / स ध्वनन्ध्वजिनीयुक्तो ललितासैन्य मावृणोत्
কুটিলাক্ষে আগতেই প্ৰেৰণ কৰা দানৱ-দূতে ধ্বজৰ গর্জনসহ সৈন্য লৈ গৈ ললিতাৰ সৈন্যক আৱৰি ধৰিলে।
Verse 32
कृत्वा किलकिलारावं भटास्तत्र सहस्रशः / दोधूयमानैरसिभिर्निपेतुः शक्तिसैनिकैः
তাত সহস্ৰ সহস্ৰ ভটে ‘কিলকিলা’ ধ্বনি তুলি, দুলনি খোৱা তৰোৱাল লৈ আৰু শক্তি-অস্ত্ৰধাৰী হৈ ঝাঁপি পৰিল।
Verse 33
ताश्च शक्त्य उद्दण्डाः स्फुरिताट्टहसस्वनाः / देदीप्यमानशस्त्राभाः समयुध्यन्त दानवैः
সেই শক্তিসকল উন্মত্ত বীৰ্য্যে অট্টহাসৰ ধ্বনি তুলিতে তুলিতে দীপ্তিমান অস্ত্ৰসম জ্যোতি লৈ দানৱসকলৰ সৈতে সমৰত যুঁজিলে।
Verse 34
शक्तीनां दानवानां च संशोभितजगत्त्रयः / समवर्तत संग्रामो धूलिग्रामतताम्बरः
শক্তি আৰু দানৱসকলৰ সেই সমৰত জগৎত্রয় শোভিত হ’ল; ধূলিৰ গুচ্ছই আকাশ আচ্ছন্ন কৰিলে।
Verse 35
रथवंशेषु मूर्च्छन्त्यः करिकण्ठैः प्रपञ्चिताः / अश्वनिःश्वासविक्षिप्ता धूलयः रवं प्रपेदिरे
ৰথদণ্ডত ঘনীভূত, গজৰ কণ্ঠে উচ্ছ্বসিত আৰু অশ্বৰ নিশ্বাসে বিচ্ছুৰিত ধূলিকণাই গর্জনসদৃশ ৰৱ তুলিলে।
Verse 36
तमापतन्तमालोक्य दशाक्षौहिणिकावृतम् / संपत्सरस्वती क्रोधादभिदुद्राव संगरे
দশ অক্ষৌহিণীৰে আৱৃত হৈ তেওঁ আক্ৰমণ কৰি আহোঁতে দেখি, সম্পৎসৰস্বতী ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত হৈ সমৰত তেওঁৰ দিশে ধাৱিত হ’ল।
Verse 37
सम्पत्करीसमानाभिः शक्तिभिः समधिष्ठिताः / अश्वाश्च दन्तिनो मत्ता व्यमर्दन्दानत्रीं चमुम्
সম্পৎকৰীৰ সদৃশ শক্তিৰে অধিষ্ঠিত হৈ উন্মত্ত অশ্ব আৰু মত্ত দন্তীয়ে দানৱসেনাক পদদলিত কৰি চূৰ্ণ কৰিলে।
Verse 38
अन्योन्यतुमुले युद्धे जाते किलिकिलारवे / धूलीषु धूयमानासु ताड्यमानासु भेरिषु
পৰস্পৰ ভয়ংকৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল, কিলকিল ধ্বনি উঠিল; ধূলি উৰি উঠিল আৰু ভেৰী-নগাৰা ঘন ঘন বাজি উঠিল।
Verse 39
इतस्ततः प्रववृधे रक्तसिन्धुर्महीयसी / शक्तिभिः पात्यमानानां दानवानां सहस्रशः
ইফালে-সিফালে ৰক্তৰ মহাস্ৰোত নদীৰ দৰে বাঢ়ি উঠিল; শক্তি-অস্ত্ৰে পতিত দানৱসকল সহস্ৰে সহস্ৰে লুটাই পৰিল।
Verse 40
ध्वजानि लुठितान्यासन्विलूनानि शिलीमुखैः / विस्रस्ततत्तच्छिह्नानि समं छत्रकदम्बकैः
ধ্বজবোৰ লুটাই পৰিছিল, শিলীমুখ বাণে ছিন্নভিন্ন হৈছিল; সিহঁতৰ চিহ্ন-প্ৰতীক ছিটিকি পৰিছিল, ছত্ৰৰ গুচ্ছো একেলগে ভাঙি পৰিল।
Verse 41
रक्तारुणायां युद्धोर्व्यां पतितैश्छत्रमण्डलैः / आलंबि तुलना संध्यारक्ताभ्रहिमरोचिषा
ৰক্তাৰুণ যুদ্ধভূমিত পতিত ছত্ৰমণ্ডলবোৰৰ ঝুলন্ত শোভা, সন্ধ্যাৰ ৰক্তিম মেঘৰ দীপ্তিৰ সৈতে তুলনীয় যেন লাগিল।
Verse 42
ज्वालाकपालः कल्पाग्निरिव चारुपयोनिधौ / दैत्यसैन्यानि निवहाः शक्तीनां पर्यवारयन्
জ্বালাকপাল যেন কল্পাগ্নি, সেই মনোহৰ যুদ্ধ-সমুদ্ৰত; শক্তি-অস্ত্ৰৰ প্ৰহাৰে দৈত্যসেনাৰ দলবোৰক চাৰিওফালে ঘেৰাও কৰিলে।
Verse 43
शक्तिच्छन्दोज्ज्वलच्छस्त्रधारानिष्कृत्तकन्धराः / दानवानां रणतले निपेतुर्मुण्डराशयः
শক্তি-শস্ত্ৰৰ দীপ্ত ধাৰে যিসকল দানৱৰ কণ্ঠ ছিন্ন হ’ল, ৰণভূমিত তেওঁলোকৰ মুণ্ডৰ ৰাশি পৰি গ’ল।
Verse 44
दष्टौष्ठैर्भ्रुकुटीक्रूरैः क्रोधसंरक्तलोचनैः / मुण्डैरखण्डमभवत्संग्रामधरणीतलम्
ওঁঠ কামোৰা, ভ্ৰুকুটি-কঠোৰ, ক্ৰোধে ৰক্তিম নয়নযুক্ত মুণ্ডেৰে যুদ্ধভূমিৰ মাটি যেন একেধাৰে ভৰি পৰিল।
Verse 45
एवं प्रवृत्ते समये जगच्चक्रभयङ्करे / शक्तयो भृशसंक्रुद्धा दैत्यसेनाममर्दयन्
এনেদৰে জগত্চক্ৰক ভয়ংকৰ কৰা সময় প্ৰৱৰ্তিত হ’তেই, অতিশয় ক্ৰুদ্ধ শক্তিসকলে দৈত্যসেনাক মৰ্দন কৰিলে।
Verse 46
इतस्ततः शक्तिशस्त्रैस्ताडिता मूर्च्छिता इति / विनेशुर्दानवास्तत्र संपद्देवीबलाहताः
ইফালে-সিফালে শক্তি-শস্ত্ৰে আঘাত পাই ‘মূৰ্ছিত’ হোৱা দানৱসকল তাত দেবীৰ বলৰ আঘাতে বিনষ্ট হ’ল।
Verse 47
अथ भग्नं समाश्वास्य निजं बलमरिन्दमः / उष्ट्रमारुह्य सहसा दुर्मदो ऽभ्यद्रवच्चमुम्
তাৰ পিছত শত্রুদমন অরিন্দমে ভগ্ন নিজৰ বলক আশ্বাস দি, উটত আৰোহন কৰি, দুঃমদ হৈ সহসা সেনাৰ ওপৰত ধাৱিত হ’ল।
Verse 48
दीर्घग्रीवः समुन्नद्धः पृष्ठे निष्ठुरतोदनः / अधिष्ठितो दुर्मदेन वाहनोष्ट्रश्चचाल ह
দীৰ্ঘগ্ৰীৱ উন্মত্ত হৈ, পিঠিত নিৰ্দয় অঙ্কুশৰ খোঁচা সহি, দুর্মদে অধিষ্ঠিত সেই বাহন-উষ্ট্ৰ চলিবলৈ ধৰিলে।
Verse 49
तमुष्ट्रवाहनं दुष्टमन्वीयुः क्रुद्धचेतसः / दानावनश्वसत्सर्वान्भीताञ्छक्तियुयुत्सया
ক্ৰুদ্ধচিত্তে তেওঁলোকে সেই দুষ্ট উষ্ট্ৰবাহনক অনুসৰণ কৰিলে; দানৱসকলে শক্তিযুদ্ধৰ বাসনাৰে সকলো ভীতজনৰ ওপৰত ফোঁসফোঁস কৰি ধাৱমান হ’ল।
Verse 50
अवाकिरद्दिशो भल्लैरुल्लसत्फलशालिभिः / संपत्करीचमूचक्रं वनं वार्भिरिवांबुदः
উল্লসিত ফলযুক্ত ভল্লেৰে সি দিশসমূহ আচ্ছন্ন কৰিলে; যেনেকৈ মেঘে জলবৃষ্টি কৰি বন ভৰাই তোলে, তেনেকৈ সম্পৎকৰীৰ সেনাচক্ৰ ঢাকি দিলে।
Verse 51
तेन दुःसहसत्त्वेन ताडिता बहुभिः शरैः / स्तंभितेवाभवत्सेना संपत्कर्याः क्षणं रणे
সেই দুঃসহ পৰাক্ৰমীৰ বহু শৰাঘাতে আঘাত পাই, ৰণত সম্পৎকৰীৰ সেনা ক্ষণমাত্ৰ স্তম্ভিত যেন হ’ল।
Verse 52
अथ क्रोधारुणं चक्षुर्दधाना संपदंबिका / रणकोलाहलगजमारूढायुध्यतामुना
তাৰ পাছত ক্ৰোধে অৰুণ নয়ন ধাৰণ কৰা সম্পদাম্বিকা, ৰণকোলাহল-গজত আৰূঢ় হৈ, তাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 53
आलोलकङ्कणक्वाणरमणीयतरः करः / तस्याश्चाकृष्य कोदण्डमौर्वीमाकर्णमाहवे
কংকণৰ ঝংকাৰত অধিক মনোহৰ আছিল তাইৰ কৰ। যুদ্ধত তাই কোদণ্ডৰ জ্যা টানি কাণলৈকে তানিলে।
Verse 54
लघुहस्ततयापश्यन्नाकृष्टन्न च मोक्षणम् / ददृशे घनुषश्चक्रं केवलं शरधारणे
তাইৰ লঘু-হস্তচালত ন টান দেখা গ’ল, ন মুকলি কৰা। কেৱল শৰ ধাৰণৰ সময় ধনুৰ চক্ৰসদৃশ ঘূৰণহে দেখা দিলে।
Verse 55
आश्वर्काबरसंपर्कस्फुटप्रतिफलत्फलाः / शराः सम्पत्करीचापच्युताः समदहन्नरीन्
অশ্বচর্মৰ কবচত লাগি ফুটি প্ৰতিফলিত হোৱা সেই শৰবোৰ, সম্পদ্-দেৱীৰ ধনুৰ পৰা ছুটি শত্রুবোৰক দগ্ধ কৰিলে।
Verse 56
दुर्मदस्याथ तस्याश्च समभूद्युद्धमुद्धतम् / अभूदन्योन्यसंघट्टाद्विस्फुलिङ्गशिलीमुखैः
তাৰ পাছত দুর্মদ আৰু সেই দেৱীৰ যুদ্ধ অতি উগ্ৰ হৈ উঠিল। পৰস্পৰ বাণৰ সংঘৰ্ষত স্ফুলিঙ্গৰ দৰে শিলীমুখ ছিটকিল।
Verse 57
प्रथमं प्रसृतैर्बाणैः सम्पद्देवीसुरद्विषोः / अन्धकारः समभवत्तिरस्कुर्वन्नहस्करम्
প্ৰথমে সম্পদ্-দেৱী আৰু অসুৰদ্বিষীৰ নিক্ষিপ্ত বাণে এনে অন্ধকাৰ নামিল যে সূৰ্যৰ পোহৰো ঢাকি পেলালে।
Verse 58
तदन्तरे च बाणानामतिसंघट्टयोनयः / विष्फुलिङ्गा विदधिरे दधिरे भ्रमचातुरीम्
তেতিয়া বাণৰ অতিসংঘৰ্ষৰ পৰা অগ্নিস্ফুলিঙ্গ উঠিল, আৰু সিহঁতে ৰণক্ষেত্ৰত ভ্ৰম সৃষ্টিকাৰী চাতুৰ্য ৰচনা কৰিলে।
Verse 59
तयाधिरूढः संश्रोण्यारणकोलाहलः करी / पराक्रमं बहुविधं दर्शयामास संगरे
তাইত অধিৰূঢ় হৈ, ৰণকোলাহলত গর্জন কৰা সেই হাতীয়ে সংগ্ৰামত বহু বিধ পৰাক্ৰম দেখুৱালে।
Verse 60
करेण कतिचिद्दैत्यान्पादघातेन कांश्चन / उदग्रदन्तमुसलघातैरन्यांश्च दानवान्
সিয়ে শুঁড়েৰে কিছুমান দৈত্যক, পাদঘাতে কিছুমানক, আৰু উঁচা দাঁত আৰু শুঁড়-প্ৰহাৰে অন্য দানৱক চূর্ণ কৰিলে।
Verse 61
वालकाण्डहतैरन्यान्फेत्कारैरपरान्रिपून् / गात्रव्यामर्द्दनैरन्यान्नखघातैस्तथापरान्
কিছুমান শত্রুক সিয়ে বালকাণ্ড-আঘাতে, কিছুমানক ফেতকাৰ গর্জনত, কিছুমানক দেহ-মৰ্দনত, আৰু আন কিছুমানক নখ-ঘাতে নিধন কৰিলে।
Verse 62
पृथुमानाभिघातेन कांश्चिद्दैत्यन्व्यमर्दयत् / चतुरं चरितं चक्रे संपद्देवीमतङ्गजः
সিয়ে নিজৰ বিশাল ললাট-আঘাতে কিছুমান দৈত্যক পিষি পেলালে; আৰু সম্পদ্দেৱীৰ ন্যায় ভাগ্যবান সেই গজে অতি চতুৰ কীৰ্তি কৰিলে।
Verse 63
सुदुर्मदः क्रुधा रक्तो दृढेनैकेन पत्रिणा / संपत्करीमुकुटगं मणिमेकमपाहरत्
অতিমদে উন্মত্ত আৰু ক্ৰোধে ৰক্তচক্ষু সুদুৰ্মদে এটা দঢ় বাণে সম্পৎকৰীৰ মুকুটত থকা এটা মণি অপহৰণ কৰিলে।
Verse 64
अथ क्रोधारुणदृशा तया मुक्तैः शिलीमुखैः / विक्षतो वक्षसि क्षिप्रं दुर्मदो जीवितं जहौ
তাৰ পাছত ক্ৰোধে অৰুণ দৃষ্টিৰ সেই দেবীয়ে নিক্ষেপ কৰা শিলীমুখ বাণে বক্ষস্থলত আঘাত পাই দুৰ্মদে শীঘ্ৰে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।
Verse 65
ततः किलकिला रावं कृत्वा शक्तिचमूवरैः / तत्सैनिकवरास्त्वन्ये निहता दानवोत्तमाः
তাৰ পাছত শক্তিধাৰী সেনানায়কসকলে কিলকিলা ধ্বনি তুলিলে, আৰু তাৰ অন্য শ্ৰেষ্ঠ সৈনিকসকল—দানৱোত্তম—নিহত হ’ল।
Verse 66
हतावशिष्टा दैत्यास्तु शक्तिबाणैः खिलीकृताः / पलायिता रणक्षोण्याः शून्यकं पुरमाश्रयन्
অৱশিষ্ট দৈত্যসকলকো শক্তিবাণে ছিন্নভিন্ন কৰা হ’ল; তেওঁলোকে ৰণভূমিৰ পৰা পলাই গৈ শূন্য নগৰত আশ্ৰয় ল’লে।
Verse 67
तद्वृत्तान्तमथाकर्ण्य संक्रुद्धो दानवेश्वरः
সেই বৃত্তান্ত শুনি দানৱেশ্বৰ অতি ক্ৰুদ্ধ হ’ল।
Verse 68
प्रचण्डेन प्रभावेण दीप्यमान इवात्मनि / स पस्पर्श नियुद्धाय खड्गमुग्रविलोचनः / कुटिलाक्षं निकटगं बभाषे पृतनापतिम्
প্ৰচণ্ড প্ৰভাৱে নিজৰ অন্তৰতেই দীপ্তিমান যেন উগ্ৰনেত্ৰ যোদ্ধাই যুদ্ধৰ বাবে খড়্গ স্পৰ্শ কৰিলে। তাৰ পাছত ওচৰত থকা কুটিলাক্ষ সেনাপতিক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 69
कथं सा दुष्टवनिता दुर्मदं बलशालिनम् / निपातितवती युद्धे कष्ट एव विधेः क्रमः
সেই দুষ্টা নাৰীয়ে যুদ্ধত সেই দুৰ্মদ বলশালীক কেনেকৈ নিপাতিত কৰিলে? হায়, বিধিৰ গতি সঁচাকৈ কঠোৰ।
Verse 70
न सुरेषु न यक्षेषु नोरगेन्द्रेषु यद्बलम् / अभूत्प्रतिहतं सो ऽपि दुर्मदो ऽबलया हतः
দেৱ, যক্ষ আৰু নাগেন্দ্ৰসকলৰ মাজতো যি বল অপ্রতিহত আছিল, সেই দুৰ্মদো এজনী অবলাৰ হাততে নিহত হ’ল।
Verse 71
तां दुष्टवनितां जेतुमाक्रष्टुं च कचं हठात् / सेनापतिं कुरण्डाख्यं प्रेषयाहवदुर्मदम्
সেই দুষ্টা নাৰীক জয় কৰিবলৈ আৰু হঠাৎকৈ তাইৰ কেশ টানি আনিবলৈ দুৰ্মদে ‘কুৰণ্ড’ নামৰ সেনাপতিক পঠিয়ালে।
Verse 72
एति संप्रोषितस्तेन कुटिलाक्षो महापलम् / कुरण्डं चण्डदोर्द्दण्डमाजुहाव प्रभोः पुरः
তেওঁ পঠোৱা মহাবলী কুটিলাক্ষ আহি, প্ৰভুৰ সন্মুখত চণ্ড বাহুদণ্ডধাৰী কুৰণ্ডক আহ্বান কৰিলে।
Verse 73
स कुरण्डः समागत्य प्रणाम स्वामिने ऽदिशत् / उवाच कुटिलाक्षस्तं गच्छ सज्जय सैनिकान्
তেতিয়া কুৰণ্ড আহি স্বামীৰ আগত প্ৰণাম কৰি নিবেদন কৰিলে। কুটিলাক্ষে তাক ক’লে— “যা, সৈন্যসকলক সাজু কৰ।”
Verse 74
मायायां चतुरो ऽसि त्वं चित्रयुद्धविशारद / कूटयुद्धे च निपुणस्तां स्त्रियं परिमर्दय
তুমি মায়াত চতুৰ, বিচিত্ৰ যুদ্ধত বিশাৰদ। কূটযুদ্ধতো নিপুণ; সেই নাৰীক দমন কৰি পৰাভূত কৰ।
Verse 75
इति स्वामिपुरस्तेन कुटिलाक्षेण देशितः / निर्जगाम पुरात्तूर्णं कुरण्डश्चण्डविक्रमः
এইদৰে স্বামীৰ সন্মুখত কুটিলাক্ষৰ নিৰ্দেশ পাই চণ্ডবিক্ৰম কুৰণ্ড নগৰৰ পৰা তৎক্ষণাৎ ওলাই গ’ল।
Verse 76
विंशत्यक्षौहिणीभिश्च समन्तात्परिवारितः / मर्दयन्स महीगोलं हस्तिवाजिपदातिभिः / दुर्मदस्याग्रजश्चण्डः कुरण्डः समरं ययौ
বিশ অক্ষৌহিণী সেনাৰে চাৰিওফালে ঘেৰাও হৈ, হাতী-ঘোঁৰা-পদাতিকৰে ভূমণ্ডল পদদলিত কৰি, দুর্মদৰ অগ্ৰজ চণ্ড কুৰণ্ড সমৰলৈ গ’ল।
Verse 77
दूलीभिस्तुमुलीकुर्वन्दिगन्तं धीरमानसः / शोकरोषग्रहग्रस्तो जवनाश्वगतो ययौ
ধূলিৰে দিগন্ত তুমুল কৰি, ধীৰমন সেইজন শোক আৰু ৰোষৰ গ্ৰাসত পৰি, দ্ৰুতগামী অশ্বত উঠি আগবাঢ়িল।
Verse 78
शार्ङ्गं धनुः समादाय घोरटङ्कारमुत्स्वनम् / ववर्ष शरधारभिः संपत्कर्या महाचमूम्
ভ ভয়ানক টঙ্কাৰ ধ্বনিযুক্ত শাৰ্ঙ্গ ধনু হাতত লৈ তেওঁ সম্পৎকৰী দেৱীৰ বিশাল সেনাবাহিনীৰ ওপৰত শৰবৰ্ষণ কৰিলে।
Verse 79
पापे मदनुजं हत्वा दुर्मदं युद्धदुर्मदम् / वृथा वहसि विक्रान्तिलवलेशं महामदम्
হে পাপীষ্ঠা! যুদ্ধত মদমত্ত মোৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃক হত্যা কৰি তুমি তোমাৰ সামান্য পৰাক্ৰমৰ বাবে বৃথা অহংকাৰ কৰিছা।
Verse 80
इदानीं चैव भवतीमेतैर्नाराचमण्डलैः / अन्तकस्य पुरीमत्र प्रापयिष्यामि पश्य माम्
এতিয়াই এই লোৰ শৰসমূহৰ দ্বাৰা মই তোমাক যমপুৰীলৈ প্ৰেৰণ কৰিম, মোৰ ফালে চোৱা!
Verse 81
अतिहृद्यमतिस्वादु त्वद्वपुर्बिलनिर्गतम् / अपूर्वमङ्गनारक्तं पिबन्तु रणपूतनाः
তোমাৰ শৰীৰৰ ৰন্ধ্ৰৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা, অত্যন্ত মনোহৰ আৰু সুস্বাদু এই অপূৰ্ব নাৰীৰক্ত ৰণক্ষেত্ৰৰ পূতনাসকলে পান কৰক।
Verse 82
ममानुजवधोत्थस्य प्रत्यवायस्य तत्फलम् / अधुना भोक्ष्यसे दुष्टे पश्य मे भुजयोर्बलम्
মোৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃক বধ কৰাৰ ফলত হোৱা পাপৰ ফল এতিয়া তুমি ভোগ কৰিবা। হে দুষ্টা! মোৰ বাহুবল চোৱা।
Verse 83
इति संतर्जयन्संपत्करीं करिवरस्थिताम् / सैन्यं प्रोत्साहयामास शक्तिसेनाविमर्दने
এইদৰে হাতীৰ ওপৰত অৱস্থিত সম্পৎকৰীক ধমকি দি, শক্তিসেনা-বিমৰ্দন যুদ্ধত সি নিজৰ সৈন্যদলক উৎসাহিত কৰিলে।
Verse 84
अथ तां पृतनां चण्डी कुरण्डस्य महौजसः / विमर्दयितुमुद्युक्ता स्वसैन्यं प्रोदसीसहत्
তাৰ পাছত মহৌজস্বী কুৰণ্ডৰ চণ্ডী সেই পৃতনাক চূর্ণ কৰিবলৈ উদ্যত হৈ, আকাশ-পৃথিৱী গুঞ্জাই উঠা নাদে নিজৰ বাহিনীকে প্ৰেৰণা দিলে।
Verse 85
अपुर्वाहवसंजातकौतुकाथ जगाद ताम् / अश्वरूढा समागत्य सस्नेहार्द्रमिदं वचः
তাৰ পাছত অপূৰ্ব যুদ্ধজনিত কৌতূহলে অশ্বাৰূঢ় হৈ সি আহি, স্নেহে সিক্ত হৈ তাইক এই কথা ক’লে।
Verse 86
सखि संपत्करि प्रीत्या मम वाणी निशम्यतम् / अस्य युद्धमिदं देहि मम कर्तुं गुणोत्तरम्
হে সখী সম্পৎকৰী! প্ৰীতিসহ মোৰ বাণী শুনা; এই যুদ্ধটো মোক দিয়া, যাতে মই অধিক শ্ৰেষ্ঠ পৰাক্ৰম দেখুৱাব পাৰোঁ।
Verse 87
क्षणं सहस्व समरे मयैवैष नियोत्स्यते / याचितासि सखित्वेन नात्र संशयमाचर
সমৰত ক্ষণমাত্ৰ সহ্য কৰা; এই যুদ্ধ মই নিজেই কৰিম। সখিত্বৰ নামে মই অনুৰোধ কৰিছোঁ—ইয়াত সন্দেহ নকৰিবা।
Verse 88
इति तस्या वचः श्रुत्वा संपद्देव्या शुचिस्मिता / निवर्तयामास चमूङ्कुरुण्डाभिमुखोत्थिताम्
তেওঁৰ বাক্য শুনি শুচিস্মিতা সম্পদ্দেৱীয়ে কুৰুণ্ডৰ অভিমুখে উঠা সেনাদলক নিবৃত্ত কৰিলে।
Verse 89
अथ बालार्कवर्णाभिः शक्तिभिः समधिष्ठिताः / तरङ्गा इव सैन्याब्धेस्तुरङ्गा वातरंहसः
তাৰ পাছত বালসূৰ্যবৰ্ণ শক্তিৰে অধিষ্ঠিত, বায়ুবেগে ধাৱমান অশ্বসমূহ সেনাসমুদ্ৰৰ তৰংগৰ ন্যায় দেখা দিল।
Verse 90
खरैः खुरपुटैः क्षोणीमुल्लिखन्तो मुहुर्मुहुः / पेतुरेकप्रवाहेण कुरण्डस्य चमूमुखे
কঠোৰ খুৰপুটে বাৰে বাৰে ভূমি উলিখন কৰি, একে প্ৰবাহত তেওঁলোকে কুৰণ্ডৰ সেনামুখত পতিত হ’ল।
Verse 91
वल्गाविभागकृत्येषु संवर्तनविवर्तने / घतिभेदेषु चारेषु पञ्चधा खुरपातने
ভাল্গা-বিভাগৰ কৰ্মত, সংৱৰ্তন-বিবর্তনত, গতি-ভেদ আৰু চাৰত, আৰু পঞ্চবিধ খুৰপতনত তেওঁলোক নিপুণ আছিল।
Verse 92
प्रोत्साहने च संज्ञाभिः करपादाग्रयोनिभिः / चतुराभिस्तुरङ्गस्य हृदयज्ञाभिराहवे
আহৱত তুৰঙ্গৰ হৃদয়জ্ঞ লোকসকলে, কৰ-পাদাগ্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ চাৰিবিধ সংকেতৰে অশ্বক প্ৰোৎসাহিত কৰিছিল।
Verse 93
अश्वारूढांबिकासैन्यशक्तिभिः सह दानवाः / प्रोत्साहिताः कुरण्डेन समयुध्यन्त दुर्मदाः
অশ্বাৰূঢ়া অম্বিকাৰ সৈন্যশক্তিসকলৰ সৈতে দানৱসকল, কুৰণ্ডৰ প্ৰোৎসাহত দুঃমদ হৈ সমৰত যুঁজিলে।
Verse 94
एवं प्रवृत्ते समरे शक्तीनां च सुरद्विषाम् / अपराजितनामानं हयमारुह्य वेगिनम् / अभ्यद्रवद्दुराचारमश्वारूढाः कुरण्डकम्
এনেদৰে শক্তিসকল আৰু সুৰদ্বেষীসকলৰ সমৰ চলি উঠিলে, অশ্বাৰূঢ় কুৰণ্ডকে ‘অপৰাজিত’ নামৰ বেগবান ঘোঁৰাত উঠি দুঃআচাৰী শত্রুৰ ফালে ধাৱিত হ’ল।
Verse 95
प्रचलद्वेणिसुभगा शरच्चन्द्रकलोज्ज्वला / संध्यानुरक्तशीतांशुमण्डलीसुंदरानना
তাইৰ বেণী দুলিছিল, সি সুভগা; শৰৎচন্দ্ৰকলাৰ দৰে উজ্জ্বল, সন্ধ্যাৰ ৰাগে ৰঞ্জিত চন্দ্ৰমণ্ডলীৰ ন্যায় সুন্দৰ মুখশ্ৰীযুক্ত।
Verse 96
स्मयमानेव समरे गृहीतमणिकार्मुका / अवाकिरच्छरासारैः कुरण्डं तुरगानना
সমৰত যেন হাঁহি মাৰি, মণিময় ধনু ধৰি, তুৰগাননা দেৱীয়ে শৰবৃষ্টিৰে কুৰণ্ডক আচ্ছন্ন কৰিলে।
Verse 97
तुरगारूढयोत्क्षिप्ताः समाक्रामन्दिगन्तरान् / दिशो दश व्यानशिरे रुक्मपुङ्खाः शिलीमुखाः
তুৰগাৰূঢ়া দেৱীয়ে নিক্ষেপ কৰা সোণালী পুছযুক্ত শিলীমুখ শৰ দিগন্তৰ মাজেৰে ছুটিল; দহো দিশ তাতে ভৰি পৰিল।
Verse 98
दुर्मदस्याग्रजः क्रुद्धः कुरण्डश्चण्डविक्रमः / विशिखैः शार्ङ्गनिष्ठ्यूतैरश्वारूढा मवाकिरत्
দুৰ্মদৰ অগ্ৰজ কুৰণ্ড ক্ৰোধিত হৈ চণ্ডবিক্ৰমে, শাৰ্ঙ্গ ধনুৰ পৰা নিক্ষিপ্ত তীক্ষ্ণ বাণে অশ্বাৰূঢ় যোদ্ধাসকলৰ ওপৰত চাৰিওফালে বৰ্ষণ কৰিলে।
Verse 99
चण्डैः खुरपुटैः सैन्यं खण्डयन्नतिवेगतः / अश्वारूढातुरङ्गो ऽपि मर्दयामास दानवान्
সি অতি বেগে ঘোঁৰাৰ ভয়ংকৰ খুৰৰ আঘাতে সৈন্যক খণ্ড-বিখণ্ড কৰি, অশ্বাৰূঢ় হৈ দানৱসকলক পদদলিত কৰি মৰ্দন কৰিলে।
Verse 100
तस्या हेषारवाद्दूरमुत्पातांबुधिनिःस्वनः / अमूर्च्छयन्ननेकानि तस्यानीतानि वैरिणः
তাইৰ হেষাৰৱৰ ধ্বনি দূৰলৈকে অমঙ্গল-মেঘগর্জনৰ দৰে বাজিল, আৰু তাইৰ দ্বাৰা আনিত বহু বৈৰী মূৰ্ছিত হৈ পৰিল।
Verse 101
इतस्ततः प्रचलितैर्दैत्यचक्रे हयासना / निजं पाशायुधं दिव्यं मुमोच ज्वलिताकृति
ইফালে-সিফালে চলা দৈত্যচক্ৰৰ মাজত, অশ্বাৰূঢ় জ্বলিতাকৃতিয়ে নিজৰ দিব্য পাশ-আয়ুধ নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 102
तस्मात्पाशात्कोटिशो ऽन्ये पाशा भुजगभीषणाः / समस्तमपि तत्सैन्यं बद्ध्वाबद्ध्वा व्यमूर्छयन्
সেই পাশৰ পৰা কোটি কোটি আন পাশ ওলাল, সাপৰ দৰে ভয়ংকৰ; সিহঁতে সমগ্ৰ সৈন্যক বাৰে বাৰে বান্ধি মূৰ্ছিত কৰিলে।
Verse 103
थ सैनिकबन्धेन क्रुद्धः स च कुरण्डकः / सरेणैकेन चिच्छेद तस्या मणिधनुर्गुणम्
তেতিয়া সৈন্যবেষ্টনত ক্ৰুদ্ধ কুৰণ্ডকে এটা মাত্র শৰৰে তাইৰ মণিময় ধনুৰ গুণ ছিঙি পেলালে।
Verse 104
छिन्नमौर्वि धनुस्त्यक्त्वा भृशङ्क्रुद्धा हयासना / अङ्कुशं पातयामास तस्य वक्षसि दुर्मतेः
গুণ ছিঙি যেতেই সি ভীষণ ক্ৰুদ্ধ হৈ ধনু ত্যাগ কৰি সেই দুৰ্মতিৰ বক্ষত অঙ্কুশ নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 105
तेनाङ्कुशेन ज्वलता पीतजीवितशोणितः / कुरण्डो न्यपतद्भूमौ वज्ररुग्ण इव द्रुमः
সেই জ্বলন্ত অঙ্কুশে তাৰ জীৱন-শোণিত যেন শোষিত হ’ল; কুৰণ্ড বজ্ৰাহত গছৰ দৰে মাটিত লুটাই পৰিল।
Verse 106
तदङ्कुशविनिष्ठ्यूताः पुतनाः काश्चिदुद्भटाः / तत्सैन्यं पाशनिष्यन्दं भक्षयित्वा क्षयं गताः
সেই অঙ্কুশৰ পৰা নিক্ষিপ্ত কিছুমান উগ্ৰ পুতনাই সেই সেনাদল গিলি খাই, শেষত নিজেও ক্ষয়লৈ গ’ল।
Verse 107
इत्थं कुरुण्डे निहते विंशत्यक्षौहिणीपतौ / हतावशिष्टास्ते दैत्याः प्रपलायन्त वै द्रुतम्
এইদৰে বিশ অক্ষৌহিণীৰ অধিপতি কুৰুণ্ড নিহত হোৱাত, অৱশিষ্ট দৈত্যসকল দ্ৰুত পলায়ন কৰিলে।
Verse 108
कुरण्डं सानुजं युद्धे शक्तिसैन्यैर्निपातितम् / श्रुत्वा शून्यकनाथो ऽपि निशश्वास भुजङ्गवत्
যুদ্ধত কুৰণ্ডক অনুজসহ শক্তিসেনাই নিপাতিত কৰিলে—এই কথা শুনি শূন্যকনাথো সাপৰ দৰে দীঘল নিশ্বাস এৰিলে।
Frequently Asked Questions
Ahaṅkāra is the ego-principle—self-assertion that fragments reality into “mine/other.” In Lalitopākhyāna, Bhaṇḍāsura embodies this metaphysical force; his military mobilization dramatizes how ego multiplies into aggression, noise, and disorder across the triloka.
It provides enumerative battlefield metadata: scale markers (three worlds trembling), directionality effects, and a dense inventory of weapons, mounts, and troop-types—useful for mapping Purāṇic martial taxonomy and Shākta mythic narrative structure.
The imagery treats sound and motion as cosmological forces—disturbing directions and shaking the triloka—while framing conflict as a metaphysical correction: Lalitā’s campaign restores cosmic order against the disintegrative principle symbolized by Bhaṇḍa’s ego.