Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे किंपुरुषादिवर्षवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः / तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह राक्षसैः

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত পূৰ্বভাগৰ দ্বিতীয় অনুষঙ্গপাদত ‘কিংপুৰুষাদি-বৰ্ষ-বৰ্ণন’ নামৰ সপ্তদশ অধ্যায়। সূত ক’লে—হিমৱতৰ মধ্যভাগৰ পৃষ্ঠত কৈলাস নামৰ পৰ্বত আছে; তাত শ্ৰীমান কুবেৰ ৰাক্ষসসকলৰ সৈতে বাস কৰে।

Verse 2

अप्सरोनुचरो राजा मोदते ह्यलकाधिपः / कैलासपादात्संभूतं पुण्यं शीतजलं शुभम्

অপ্সৰাসকলৰ অনুচৰ সেই ৰজা, অলকাৰ অধিপতি, আনন্দিত থাকে; আৰু কৈলাসৰ পাদদেশৰ পৰা উৎপন্ন পুণ্য, শীতল, শুভ জল (তাত) প্রবাহিত হয়।

Verse 3

मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम् / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा

‘মদ’ নামৰ কুমুদে ভৰা সৰোবৰ সাগৰৰ দৰে দেখা যায়; সেই দিব্য সৰোবৰ পৰাই শুভ মন্দাকিনী নদী উৎপন্ন হয়।

Verse 4

दिव्यं च नन्दनवनं तस्यास्तीरे महद्वनम् / प्रागुत्तरेम कैलासाद्दिव्यं सर्वौंषधि गिरिम्

তাৰ তীৰত দিব্য নন্দনবন আৰু এক মহাবন আছে। কৈলাসৰ পূৰ্বোত্তৰত সৰ্বঔষধিসমৃদ্ধ এক দিব্য গিৰি আছে।

Verse 5

रत्नधातुमयं चित्रं सबलं पर्वतं प्रति / चन्द्रप्रभो नाम गिरिः सुशुभ्रो रत्नसन्निभः

ৰত্নধাতুৰে গঠিত, বিচিত্ৰ আৰু বলৱান সেই পৰ্বত। তাৰ নাম চন্দ্ৰপ্ৰভ; সি অতি শুভ্ৰ, ৰত্নসম দীপ্তিমান।

Verse 6

तस्य पादे महाद्दिव्यं स्वच्छोदं नाम तत्सरः / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति स्वच्छोदा नाम निम्नगा

সেই গিৰিৰ পাদদেশত ‘স্বচ্ছোদ’ নামৰ এক মহাদিব্য সৰোবৰ আছে। সেই দিব্য সৰোবৰ পৰাই ‘স্বচ্ছোদা’ নামৰ নদী উৎপন্ন হয়।

Verse 7

तस्यास्तीरे महद्दिव्यं वनं चैत्ररथं शुभम् / तस्मिन् गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः

তাৰ তীৰত ‘চৈত্ৰৰথ’ নামৰ এক মহাদিব্য আৰু শুভ বন আছে। সেই গিৰিত অনুচৰসহ মণিভদ্ৰ বাস কৰে।

Verse 8

यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः / पुण्या मन्दाकिनी चैव नदी स्वच्छोदका च या

সেই ক্ৰূৰ যক্ষসেনাপতি গুহ্যকসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত। তাত পুণ্য মন্দাকিনী নদী আৰু স্বচ্ছ জলৰ স্বচ্ছোদকা নদীও আছে।

Verse 9

महीमण्डलमध्येन प्रविष्टे ते महोदधिम् / कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम्

তেওঁলোকে ভূমিমণ্ডলৰ মধ্যভাগেৰে আগবাঢ়ি মহোদধিত প্ৰৱেশ কৰিলে আৰু কৈলাসৰ দক্ষিণ-পূৰ্ব দিশত শিৱসত্ত্ব-ঔষধিসম্পন্ন গিৰিক দেখা পালে।

Verse 10

मनः शिलामयं दिव्यं चित्राङ्गं पर्वतं प्रति / लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान्

মনঃশিলাময় দিৱ্য আৰু চিত্ৰাঙ্গযুক্ত সেই পৰ্বতক তেওঁলোকে দেখিলে; আৰু ‘লোহিত’ আৰু ‘হেমশৃঙ্গ’ নামৰ মহাগিৰি সূৰ্যপ্ৰভাৰ দৰে দীপ্ত আছিল।

Verse 11

तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं नाम तत्सरः / तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान्

তাৰ পাদদেশত ‘লোহিত’ নামৰ এক মহৎ দিৱ্য সৰোবৰ আছিল; তাৰ পৰাই পুণ্যময় ‘লৌহিত্য’ নামৰ সেই মহান নদী উৎপন্ন হয়।

Verse 12

देवारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम् / तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी

তাৰ তীৰত ‘দেৱাৰণ্য’ আৰু ‘বিশোক’ নামৰ এক মহাবন আছে; সেই গিৰিত মণিধৰ নামৰ এক সংযত যক্ষ বাস কৰে।

Verse 13

सौम्यैः मुधार्मिकैश्चैव गुह्यके परिवारितः / कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः

তেওঁ সৌম্য আৰু মধাৰ্মিক গুহ্যকসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত; আৰু কৈলাসৰ দক্ষিণ পাৰ্শ্বত ‘ক্ৰূৰসত্ত্বৌষধি’ নামৰ গিৰি আছে।

Verse 14

वृत्रकायात्किलोत्पन्नमञ्जनं त्रिककुं प्रति / सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः

বৃত্ৰৰ দেহৰ পৰা উৎপন্ন অঞ্জন ত্ৰিককুৰ ফালে গ’ল; তাত সৰ্বধাতুময় অতি মহান বৈদ্যুত গিৰি আছে।

Verse 15

तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम् / तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता

তাৰ পাদদেশত ‘কল’ নামৰ পুণ্য মানস সৰোবৰ আছে, যাক সিদ্ধসকলে সেৱা কৰে; তাৰ পৰাই লোকবিশ্ৰুত পুণ্যা সৰযূ নদী উদ্ভৱ হয়।

Verse 16

तस्यास्तीरे वन दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम् / कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी

সেই (সৰযূ) তীৰত ‘বৈভ্ৰাজ’ নামৰ প্ৰসিদ্ধ দিব্য বন আছে; তাত কুবেৰাৰ অনুচৰ, প্ৰহেতিৰ পুত্ৰ বশী বাস কৰে।

Verse 17

ब्रह्मपितो निवसति राक्षसो ऽनन्तविक्रमः / अतरिक्षचरैर्घोरैर्यातुधानशतैर्वृतः

তাত ব্ৰহ্মপিতাৰ পুত্ৰ, অনন্ত বিক্ৰমশালী ৰাক্ষস বাস কৰে; সি অন্তৰীক্ষচৰ ভয়ংকৰ যাতুধানৰ শত শত দলেৰে বেষ্টিত।

Verse 18

अपरेण तु कैलासात्पुण्यसत्त्वौषधिर्गिरिः / अरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुमयः शुभः

কৈলাসৰ অপৰ ফালে পুণ্য সত্ত্ব আৰু ঔষধিৰে পৰিপূৰ্ণ ‘অৰুণ’ নামৰ শুভ, ৰুক্মধাতুময় শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত আছে।

Verse 19

भवस्य दयितः श्रीमान्पर्वतो मेघसन्निभः / शातकैंभमयैः शुभ्रैः शिलाजालैः समावृतः

ভৱৰ প্ৰিয় সেই শ্ৰীমান পৰ্বত মেঘসদৃশ দীপ্ত; শাতকুম্ভ-সুৱৰ্ণময় শুভ্ৰ শিলাজালে আৱৃত।

Verse 20

शातसंख्यैस्तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन् / मुञ्जवास्तु महादिव्यो दुर्गः शैलो हिमाचितः

শতসংখ্য তাপনীয় (সুৱৰ্ণ) শৃঙ্গেৰে সি যেন আকাশক খোঁচে; ‘মুঞ্জবাস্তু’ নামৰ সেই মহাদিব্য দুৰ্গ শৈল হিমে আচ্ছাদিত।

Verse 21

तस्मिन्गिरौ निवसति गिरीशो धूम्रलोचनः / तस्या पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः

সেই গিৰিত ধূম্ৰলোচন গিৰীশ বাস কৰে; তেওঁৰ পাদৰ পৰা ‘শৈলোদ’ নামৰ সেই সৰোবৰ উৎপন্ন হয়।

Verse 22

तस्मात्प्रभवते पुण्या शिलोदा नाम निम्रगा / सा चक्षुः सीतयोर्मध्ये प्रविष्टा लवणोदधिम्

সেই ঠাইৰ পৰা ‘শিলোদা’ নামৰ পুণ্য নদী ওলাই আহে; সি চক্ষুঃ আৰু সীতা নদীৰ মাজেদি গৈ লৱণ সাগৰত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 23

तस्यास्तीरे वनं दिव्यं विश्रुतं सुरभीति वै / सव्योत्तरेण कैलासाच्छिवः सत्त्वौषधिर्गिरिः

তাৰ তীৰত ‘সুৰভী’ নামে বিখ্যাত এক দিব্য বন আছে; কৈলাসৰ বাওঁ-উত্তৰ দিশত ‘শিৱ’ নামৰ সত্ত্বৌষধিসমৃদ্ধ গিৰি আছে।

Verse 24

गौरं नाम गिरिश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति / हिरण्यशृङ्गः सुमहान् दिव्यो मणिमयो गिरिः

‘গৌৰ’ নামৰ সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত হৰিতালবৰ্ণে ৰঞ্জিত; সোণালী শৃংগযুক্ত, অতিমহান, দিব্য আৰু মণিময় গিৰি আছিল।

Verse 25

तस्या पादे महाद्दिव्यं शुभं काञ्चनवालुकम् / रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः

তাৰ পাদদেশত দিব্য, শুভ, সোণালী বালুকাময় মনোৰম ‘বিন্দুসৰ’ নামৰ সৰোবৰ আছে, য’ত ৰজা ভগীৰথ আছিল।

Verse 26

गङ्गनिमित्तं राजर्षिरुवास बहुलाः समाः / दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः

গংগাৰ নিমিত্তে ৰাজর্ষিয়ে বহু বছৰ তাত বাস কৰিছিল। মই কওঁ—যিসকল গংগাজলে সিক্ত/স্নাত, তেওঁলোক স্বৰ্গলৈ যায়।

Verse 27

मदीय इति निश्चित्य समाहितमनाः शिवे / तत्र त्रिपयगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता / सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रतिपद्यते

‘এইটো মোৰেই’ বুলি নিশ্চিত কৰি, শিৱত একাগ্ৰচিত্ত হৈ, তাত ত্ৰিপথগা দেৱী (গংগা) প্ৰথমে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল। সোমৰ পাদৰ পৰা প্ৰসূতা হৈ তেওঁ সাত ধাৰাত প্ৰবাহিত হয়।

Verse 28

यूपा मणिमयास्तत्र वितताश्च हिरण्मयाः / तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं शक्रः सर्वैः सुरैः सह

তাত মণিময় যূপ (যজ্ঞস্তম্ভ) বিস্তৃত আছিল আৰু সোণময়ো আছিল। তাত যজ্ঞ কৰি শক্র (ইন্দ্ৰ) সকলো দেৱতাৰ সৈতে সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 29

दिवि च्छायापथो यस्तु अनुनक्षत्रमण्डलः / दृश्यते भास्वरो रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा

দিব্যত নক্ষত্ৰমণ্ডল অনুসৰি থকা যি ছায়াপথ, সি ৰাতি উজ্জ্বলকৈ দেখা যায়; সেয়াই দেবী ত্ৰিপথগা।

Verse 30

अन्तरिक्षं दिवञ्चैव भावयन्ती सुरापगा / भवोत्तमाङ्गे पतिता संरूद्धा यौगमायया

অন্তৰীক্ষ আৰু স্বৰ্গ পবিত্ৰ কৰি সুৰাপগা ভৱ (শিৱ)ৰ শিৰত পতিত হ’ল আৰু যোগমায়াৰে ৰুদ্ধ হ’ল।

Verse 31

तस्या ये बिन्दवः केचित् क्रुद्धायाः पतिता भुवि / कृतं तु तैर्बिदुसरस्ततो बिन्दुसरः स्मृतम्

ক্ৰুদ্ধা দেবীৰ কিছুমান বিন্দু ভূমিত পতিত হ’ল; সিহঁতে ‘বিদুসৰ’ সৰোবৰ গঢ়িলে, সেয়ে ‘বিন্দুসৰ’ বুলি স্মৃত।

Verse 32

ततो निरूद्धा सा देवी भवेन स्मयता किल / चिन्तयामास मनसा शङ्करक्षेपमं प्रति

তাৰ পিছত স্মিত কৰা ভৱ (শিৱ)য়ে সেই দেবীক ৰুদ্ধ কৰিলে; তেতিয়া তাই মনতে শংকৰক ঝটকাই পেলোৱাৰ উপায় ভাবিলে।

Verse 33

भित्त्वा विशामि पातालं स्रोतसागृह्य शङ्करम् / ज्ञात्वा तम्या अभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम्

‘মই পাতাল ভেদি সোমাই, আৰু মোৰ সোঁতে শংকৰক ধৰি লৈ যাম’—দেবীৰ এই নিষ্ঠুৰ অভিপ্ৰায় জানি।

Verse 34

तिरोभावयितुं बुद्धिरासीदङ्गेषु तां नदीम् / तस्यावलेपं ज्ञात्वा तु नद्याःक्रुद्धस्तुशङ्करः

সেই নদীক নিজৰ অঙ্গত লীন কৰিবলৈ বুদ্ধি হ’ল; নদীৰ দম্ভ জানি শংকৰ ক্ৰুদ্ধ হ’ল।

Verse 35

न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि / एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः

বেগে পৃথিৱীত পৰিবলৈ ধৰা সেই নদীক তেওঁ নিজৰ শিৰত ধৰি ৰখিলে; সেই সময়তে আগত ৰজাক দেখি।

Verse 36

धमनीसंततं क्षीणं क्षुधया व्याकुलेन्द्रियम् / अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थं पूर्वमेव तु

ক্ষুধাই ব্যাকুল ইন্দ্ৰিয় আৰু ধমনিধমনিলৈকে ক্ষীণ দেহ—ইয়াৰ দ্বাৰা মই তুষ্ট হ’লোঁ; নদীৰ কাৰণে মই আগতেই প্ৰসন্ন আছিলোঁ।

Verse 37

बुद्धास्य वरदानं च कोपं नियतवांस्तु सः / ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धारय स्वर्णदीमिति

বুদ্ধাক দিয়া বৰদান স্মৰি তেওঁ ক্ৰোধ সংযত কৰিলে; ব্ৰহ্মাৰ বাক্য শুনি—‘স্বৰ্ণদীক ধাৰণ কৰা’—বুলি মানিলে।

Verse 38

ततो विसर्जयामास संरुद्धां स्वेन तेजसा / नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः

তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ তেজে ৰুদ্ধ কৰি থোৱা সেই নদীক মুক্ত কৰিলে; ভগীৰথৰ উদ্দেশ্যে, তেওঁৰ উগ্ৰ তপস্যাত তুষ্ট হৈ।

Verse 39

ततो विसृज्यमानायाः स्रोत स्तत्सप्तधा गतम् / तिस्रः प्ताचीमिमुखं प्रतीचीं तिस्र एव तु

তাৰ পিছত প্ৰবাহিত হৈ থকা সেই নদীৰ সোঁত সাত ভাগত বিভক্ত হ’ল; তিনিটা পূৰ্বমুখী আৰু তিনিটা পশ্চিম দিশলৈ গ’ল।

Verse 40

नद्याः स्रोतस्तु गङ्गायाः प्रत्यपद्यत सप्तधा / नलिनी ह्लादिनी चैव पावनी चैव प्राच्यगाः

গঙ্গা নদীৰ সোঁত সাত ভাগত বিভক্ত হ’ল; নলিনী, হ্লাদিনী আৰু পাৱনী—এই তিনিটা ধাৰা পূৰ্ব দিশলৈ ব’ল।

Verse 41

सीता चक्षुश्च सिन्धुश्च प्रतीचीन्दिशमास्थिताः / सप्तमी त्वन्वगात्तासां दक्षिणेन भगीरथम्

সীতা, চক্খু আৰু সিন্ধু—এই ধাৰাসমূহ পশ্চিম দিশত স্থিত হ’ল; আৰু সপ্তম ধাৰা সিহঁতৰ দক্ষিণেৰে ভাগীৰথক অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 42

तस्माद्भागीरथी या सा प्रविष्टा लवणोदधिम् / सप्तैता भावयन्तीदं हिमाह्वं वर्षमेव तु

সেইহেতু লৱণ সাগৰত প্ৰৱেশ কৰা ভাগীৰথী ধাৰাসহ এই সাতোটা ধাৰাই ‘হিম’ নামে পৰিচিত এই বৰ্ষভূমিক পবিত্ৰ কৰি পোষণ কৰে।

Verse 43

प्रसूताः सप्त नद्यस्ताः शुभा बिन्दु सरोद्भवाः / नानादेशान्प्लावयन्त्यो मलेच्छप्रायास्तु सर्वशः

বিন্দু সৰোবৰৰ পৰা সেই সাতোটা শুভ নদী জন্মিল; সিহঁতে নানা দেশ প্লাৱিত কৰি, সৰ্বত্ৰ ম্লেচ্ছ-প্ৰায় অঞ্চললৈও বিস্তাৰিত হ’ল।

Verse 44

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / शिलीन्ध्रान्कुन्त लांश्चीनान्बर्बरान्यवनाध्रकान्

য’ত বাসৱ (ইন্দ্ৰ) বৰষে, তাতেই সিহঁত সকলোৱে গমন কৰে—শিলীন্ধ্ৰ, কুন্তল, চীন, বৰ্বৰ আৰু যৱনাধ্ৰক দেশসমূহ সিঞ্চিত কৰি।

Verse 45

पुष्कराश्च कुलिन्दांश्च अचोंलद्विचराश्च ये / कृत्वा त्रिधा सिंहवन्तं सीतागात्पश्चिमोद धिम्

পুষ্কৰ, কুলিন্দ আৰু অচোল-দ্বিচৰ নামে জনাজাত লোকসকলৰ দেশ পাৰ হৈ—সিংহবন্ত পৰ্বতক ত্ৰিধা কৰি সীতা পশ্চিম সাগৰলৈ গ’ল।

Verse 46

अथ चीनमरूंश्चैव तालांश्च मसमूलिकान् / भद्रास्तुषारांल्लाम्याकान्बाह्लवान्पारटान्खशान्

তাৰ পাছত চীন-মৰু, তাল আৰু মসমূলিক; ভদ্ৰ, তুষাৰ, লাম্যক, বাহ্লৱ, পাৰট আৰু খশ—এই দেশসমূহলৈও সি প্ৰবাহিত হ’ল।

Verse 47

एताञ्जनपदां श्चक्षुः प्रावयन्ती गतोदधिम् / दरदांश्च सकाश्मीरान् गान्धरान् रौरसान् कुहान्

এই জনপদসমূহক চকুৰ দৃষ্টিৰ দৰে সিঞ্চিত কৰি সি সাগৰলৈ গৈ পালে; আৰু দৰদ, কাশ্মীৰ, গান্ধাৰ, ৰৌৰস আৰু কুহ—এইসকলকো অতিক্ৰম কৰিলে।

Verse 48

शिवशैलानिन्द्रपदान्वसतीश्च विसर्जमान् / सैन्धवान्रन्ध्रकरकाञ्छमठाभीररोहकान्

শিৱশৈল, ইন্দ্ৰপদ আৰু বসতি-প্ৰদেশসমূহ এৰি আগবাঢ়ি; সাইন্ধৱ, ৰন্ধ্ৰকৰক, ছমঠ, আভীৰ আৰু ৰোহক—এইসকলৰ দেশলৈও সি গৈ পালে।

Verse 49

शुनासुखांश्चोर्द्धमरून्सिन्धुरेतान्निषेवते / गन्धर्वकिन्नरान्यक्षान्रक्षोविद्याधरोरगान्

গংগাই শুনাসুখ, ঊৰ্ধ্বমৰু, সিন্ধু আদি দেশসমূহ আৰু গন্ধৰ্ব, কিন্নৰ, যক্ষ, ৰাক্ষস, বিদ্যাধৰ, নাগসকলৰ নিবাসস্থানো স্পৰ্শ কৰি পৱিত্ৰ কৰে।

Verse 50

कलापग्रामकांश्चैव पारदांस्तद्गणान् खशान् / किरातांश्चपुलिन्दांश्च कुरून् सभरतानपि

সেই কলাপগ্ৰামক, পাৰদ আৰু তেওঁলোকৰ গণ, খশ, কিৰাত, পুলিন্দ, লগতে কুরু আৰু ভৰতসকলকো পৱিত্ৰ কৰে।

Verse 51

पञ्चालान्काशिमत्स्यां श्च मगधाङ्गांस्तथैव च / सुह्मोत्तरांश्च वङ्गांश्च ताम्रलिप्तांस्तथैव च

সেই পাঞ্চাল, কাশী, মৎস্য, মগধ আৰু অঙ্গ; লগতে সুহ্মোত্তৰ, বংগ আৰু তাম্ৰলিপ্ত দেশসমূহকো পৱিত্ৰ কৰে।

Verse 52

एताञ्जनपदान्मान्यान्गङ्गा भावयते शुभान् / ततः प्रतिहता विन्ध्यात्प्रविष्टा लवणोदधिम्

গংগাই এই মান্য জনপদসমূহক শুভ কৰি পৱিত্ৰ কৰে; তাৰ পাছত বিন্ধ্যত প্ৰতিহত হৈ লৱণোদধি—সমুদ্ৰত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 53

ततश्च ह्लादिनी पुण्य प्राचीमभिमुखा ययौ / प्रावयन्त्युपभागांश्च नैषधांश्च त्रिगर्त कान्

তাৰ পাছত পুণ্যদায়িনী হ্লাদিনী পূৰ্বাভিমুখে গ’ল আৰু উপভাগ, নৈষধ আৰু ত্ৰিগৰ্ত দেশসমূহকো পৱিত্ৰ কৰি প্ৰবাহিত হ’ল।

Verse 54

धीवरानृषिकांश्चैव तथा नीलमुखानपि / केकरानौष्टकर्णांश्च किरातानपि चैव हि

তেওঁ ধীৱৰ, ঋষিক আৰু নীলমুখসকলক, লগতে কেকৰ, ঔষ্ঠকৰ্ণ আৰু কিৰাতসকলকো দেখিলে।

Verse 55

कालोदरान्विवर्णाश्च कुमारान्स्वर्णभूमिकान् / आमण्डलं समुद्रस्य तिरोभूतांश्च पूर्वतः

তেওঁ কালোদৰ, বিবৰ্ণ আৰু স্বৰ্ণভূমিক কুমাৰসকলক দেখিলে; আৰু সাগৰৰ আমণ্ডল পুৱালৈ তিৰোভূত আছিল।

Verse 56

ततस्तु पावनी चापि प्राचीमेव दिशं ययौ / सुपथान्पावयं तीह त्विन्द्रद्युम्नसरोपि च

তাৰ পাছত পাৱনীও পূব দিশালৈ গ’ল; তাত তেওঁ সুপথসমূহ পৱিত্ৰ কৰিলে আৰু ইন্দ্ৰদ্যুম্ন সৰোবৰকো পাৱন কৰিলে।

Verse 57

तथा खरपथांश्चैव वेत्रशङ्कुपथानपि / मध्यतोजानकिमथो कुथप्रावरणान्ययौ

তেওঁ খৰপথ আৰু বেত্ৰশঙ্কুপথসমূহকো পৱিত্ৰ কৰিলে; তাৰ পাছত মধ্যভাগত জানকী আৰু কুথপ্ৰাৱৰণ দেশলৈ গ’ল।

Verse 58

इन्द्रद्वीप समुद्रं तु प्रविष्टां लवणोदधिम् / ततस्तु नलिनी प्रायात् प्राचीमाशां जवेन तु

তেওঁ ইন্দ্ৰদ্বীপ-সমুদ্ৰত প্ৰৱেশ কৰি লৱণোদধিলৈ গৈ পেলালে; তাৰ পাছত নলিনী দ্ৰুত বেগে পূব দিশালৈ আগবাঢ়িল।

Verse 59

तोमरान्भावयन्तीह हंसमार्गान्सहैहयान् / पूर्वन्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधागिरीन्

সেয়ে ইয়াত তোমৰধাৰীসকলক উদ্দীপিত কৰি, হৈহয়সকলৰ সৈতে হংস-মাৰ্গ অনুসৰণ কৰি, পূৰ্বদেশসমূহ সেৱন কৰি, বহু পৰ্বত ভেদি আগবাঢ়িল।

Verse 60

कर्णप्रावरणान्प्राप्य संगत्या श्वमुखानपि / सिकतापर्वतमरुं गत्वा विद्याधरान्ययौ

কৰ্ণপ্ৰাৱৰণ দেশ পোৱাত, সঙ্গতিয়ে শ্বমুখসকলকো লগত লৈ, সি সিকতা-পৰ্বতৰ মৰুভূমিলৈ গৈ বিদ্যাধৰসকলৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 61

नगमण्डलमध्येन प्रविष्टा लवणोदधिम् / तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

পৰ্বতমণ্ডলৰ মাজেদি প্ৰৱেশ কৰি সিহঁতে লৱণসমুদ্ৰত সোমাল; সিহঁতৰ নদী আৰু উপনদী শত শত, তাৰ পিছত সহস্ৰ সহস্ৰ আছিল।

Verse 62

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / वक्वौकसायास्तीरे तु वनं सुरभि विश्रुतम्

সিহঁত সকলোৱে সেই ঠাইলৈ যায় য’ত বাসৱ (ইন্দ্ৰ) বৰষুণ দিয়ে; আৰু বক্বৌকসা নদীৰ তীৰত ‘সুৰভি’ নামে প্ৰসিদ্ধ বন আছে।

Verse 63

हिरण्यशृङ्गे वसति विद्वान्कौबेरको वशी / यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः

হিৰণ্যশৃঙ্গে কৌবেৰক নামৰ বশী বিদ্বান বাস কৰে; তেওঁ যজ্ঞোপেত, অতিমহান, অমিত তেজস্বী আৰু পৰাক্ৰমী।

Verse 64

तत्रत्यैस्तैः परिवृतौ विद्वद्भिर्ब्रह्मराक्षसैः / कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तु समाः स्मृताः

তাত তেওঁলোক বিদ্বান ব্ৰহ্মৰাক্ষসসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত আছিল; এওঁলোক কুবেৰদেৱৰ অনুচৰ, আৰু চাৰিওজন সমান বুলি স্মৃত।

Verse 65

एवमेव तु विज्ञेया ऋद्धिः पर्वतवासिनाम् / परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतोर्ऽथतः

এইদৰে পৰ্বতবাসীসকলৰ ঋদ্ধি জানিব লাগে; ই পৰস্পৰে ধৰ্ম, কাম আৰু অৰ্থ অনুসাৰে দ্বিগুণ হয়।

Verse 66

हेमकूटस्य पृष्ठे तु वर्चोवन्नामतः सरः / मनस्विनीप्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती च या

হেমকূট পৰ্বতৰ পৃষ্ঠত ‘ৱৰ্চোৱৎ’ নামৰ এটা সৰোবৰ আছে; তাৰ পৰা ‘মনস্বিনী’ উৎপন্ন হয়, আৰু তাৰ পৰাই ‘জ্যোতিষ্মতী’ও উদ্ভৱ হয়।

Verse 67

अवगाढे ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ / सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे

পূৰ্ব আৰু পশ্চিম—উভয়ফালে সাগৰ গভীৰ; নিষধ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত ‘বিষ্ণুপদ’ নামৰ এটা সৰোবৰ আছে।

Verse 68

तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः / मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्

তাৰ পৰা দুটা ধাৰা উৎপন্ন হয়—গান্ধৰ্বী আৰু নাকুলী; আৰু মেরুৰ পাৰ্শ্বৰ পৰা ‘চন্দ্ৰপ্ৰভ’ নামৰ এক মহান হ্ৰদ উদ্ভৱ হয়।

Verse 69

तत्र जंबूनदी पुण्या यस्या जांबूनदं स्मृतम् / पयोदं तु सरो नीले सुशुभ्रं पुण्डरीकवत्

তাত পুণ্য জম্বূনদী আছে, যাৰ সোণ ‘জাম্বূনদ’ বুলি স্মৃত। নীল দেশত ‘পয়োদ’ নামৰ সৰোবৰ, শ্বেত পদ্মৰ দৰে উজ্জ্বল শোভিত।

Verse 70

पुण्डरीका पयोदा य तस्मान्नद्यौ विनिर्गते / श्वेतात्प्रवर्त्तते पुण्यं सरयूर्मानसाद्ध्रुवम्

‘পুণ্ডৰীকা’ আৰু ‘পয়োদা’—এই দুয়োখন নদী সেই সৰোবৰ পৰা নিৰ্গত হয়। শ্বেত সৰোবৰ পৰা পুণ্য সৰযূ নদী নিশ্চিতভাৱে মানসৰ পৰা প্ৰবাহিত হয়।

Verse 71

ज्योत्स्ना च मृगाकामा च तस्माद्द्वे संबभूवतुः / सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम्

‘জ্যোৎস্না’ আৰু ‘মৃগাকামা’—এই দুয়োখন নদী তাতৰ পৰা উৎপন্ন হ’ল। কুরু দেশত এক বিখ্যাত সৰোবৰ আছে, যি পদ্ম, মাছ আৰু পখীৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 72

रुद्रकान्तमिति ख्यातं निर्मितं तद्भवेन तु / अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः

সেই সৰোবৰ ‘ৰুদ্ৰকান্ত’ নামে খ্যাত, তাৰেই উদ্ভৱে নিৰ্মিত। ইয়াত আন বহু বিখ্যাত সৰোবৰো আছে, যিবোৰ পদ্ম, মাছ আৰু পখীৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 73

नाम्ना ह्रदा जया नाम द्वादशोदधिसन्निभाः / तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः

‘জয়া’ নামে বাৰটা হ্ৰদ আছে, সাগৰৰ দৰে বিশাল। সিহঁতৰ পৰা ‘শান্তা’ আৰু ‘মাধ্বী’ নামে দুয়োখন নদী উৎপন্ন হ’ল।

Verse 74

यानि किंपुरुषाद्यानि तेषु देवो न वर्षति / उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः

কিম্পুৰুষাদি দেশসমূহত দেৱ (মেঘ) বৰষুণ নবৰ্ষায়; তাত উদ্ভিদজাত জল বয় আৰু শ্ৰেষ্ঠ নদীসমূহ প্ৰবাহিত হয়।

Verse 75

ऋषभो दुन्दुभिश्चैव धूम्नश्च सुमहागिरिः / पूर्वायता महापर्वा निमग्ना लवणाभसि

ঋষভ, দুন্দুভি আৰু ধূম্ন—এই মহাগিৰিসমূহ—পূৰ্বদিশলৈ বিস্তাৰিত হৈ লৱণসাগৰত নিমজ্জিত হৈছে।

Verse 76

चन्द्रः काकस्तथा द्रोणः सुमहान्तः शिलोच्चयाः / उदग्याता उदीच्यान्ता अवगाढा महोदधिम्

চন্দ্ৰ, কাক আৰু দ্ৰোণ—এই অতি বৃহৎ শিলাপৰ্বতসমূহ—উত্তৰদিশলৈ বিস্তাৰিত হৈ মহাসমুদ্ৰত ডুব গৈছে।

Verse 77

सोमकश्च वराहश्च नारदश्च महीधरः / प्रतीच्यामायतास्ते वै प्रविष्टा लवणोदधिम

সোমক, বৰাহ আৰু নাৰদ—এই পৰ্বতসমূহ—পশ্চিমদিশলৈ বিস্তাৰিত হৈ লৱণসাগৰত প্ৰৱিষ্ট হৈছে।

Verse 78

चक्रो बलाहकश्चैव मैनाको यश्च पर्वतः / आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति

চক্ৰ, বলাহক আৰু মৈনাক—এই মহাশৈলসমূহ—দক্ষিণ সাগৰৰ ফালে বিস্তাৰিত হৈছে।

Verse 79

चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति / तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्

চক্ৰ আৰু মৈনাকৰ মাজভাগত, দক্ষিণ দিশলৈ, তাত ‘সংৱৰ্ত্তক’ নামৰ অগ্নিয়ে সেই জল পান কৰে।

Verse 80

नाम्ना समुद्रवासस्तु और्वःस वडवामुखः / द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम्

‘সমুদ্ৰবাস’ নামে খ্যাত ঔৰ্বস বডবামুখ; এই বাৰটা পৰ্বত লৱণোদধিত প্ৰৱিষ্ট হৈছে।

Verse 81

महेन्द्रभयवित्रस्ताः पक्षच्छे दभयात्पुरा / यदेतद्दृश्यते चन्द्रे श्वेते कृष्णशशाकृति

পূৰ্বে মহেন্দ্ৰৰ ভয় আৰু পক্ষচ্ছেদৰ আশংকাত, শ্বেত চন্দ্ৰত যি ক’লা খৰগোশৰ আকৃতি দেখা যায়।

Verse 82

भारतस्य तु वर्षस्य भेदास्ते नव कीर्त्तिताः / इहोदितस्य दृश्यन्ते यथान्ये ऽन्यत्र चोदिते

ভাৰতবৰ্ষৰ সেই নটা ভেদ কীৰ্তিত হৈছে; ইয়াত যি উক্ত, সেয়া যেনেকৈ দেখা যায়, তেনেকৈ অন্যত্ৰ অন্য ভেদো উক্ত।

Verse 83

उत्तरोत्तरमेतेषां वर्षमुद्दिश्यते गुणैः / आरोग्यायुः प्रमाणानां धर्मतः कामतोर्ऽथतः

এই বৰ্ষসমূহক ক্ৰমে ক্ৰমে উত্তৰোত্তৰ গুণেৰে নিৰ্দেশ কৰা হয়—আৰোগ্য, আয়ুৰ প্ৰমাণ, আৰু ধৰ্ম, কাম, অৰ্থৰ সিদ্ধি অনুসাৰে।

Verse 84

समन्वितानि भूतानि पुण्यैरेतैस्तु भागशः / वसंति नानाजातीनि तेषु वर्षेषु तानि वै / इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम्

এই পুণ্য অংশসমূহে সমন্বিত সকলো ভূত ভাগে ভাগে সেই সেই বৰ্ষত বাস কৰে; তাত নানা জাতি বসতি স্থাপন কৰে। এইদৰে পৃথিৱীয়ে স্থিত জগত্-বিশ্বক ধাৰণ কৰে।