Adhyaya 20

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र दाशरथी रामो वनवासाय दीक्षितः । भ्रममाणो धरापृष्ठे सीतालक्ष्मणसंयुतः

قال سوتا: هناك كان راما ابنُ دَشَرَثَ، وقد تكرّس لعيش الغابة، يطوف على وجه الأرض ومعه سيتا ولاكشمانا.

Verse 2

समाऽयातो द्विजश्रेष्ठा यत्र सा पितृकूपिका । तृषार्तश्च श्रमार्तश्च निषसाद धरातले

يا خيرَ البراهمة، بلغ الموضع الذي فيه «پِتْرِكُوبِكَا» (بئرُ الأسلاف)؛ وقد أنهكته العطشُ والتعبُ فجلس على الأرض.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्दिननायकः । अस्ताचलं जपापुष्पसन्निभो द्विजसत्तमाः

وفي تلك الأثناء، يا صفوةَ البراهمة، أقبلَ ربُّ النهارِ المباركُ، سُوريَا، نحوَ جبلِ المغربِ ليغيبَ، متوهّجًا كزهرةِ الجابا الحمراء.

Verse 4

ततः प्लक्षनगाधस्तात्पर्णान्यास्तीर्य भूतले । सायंतनं विधिं कृत्वा सुष्वाप रघुनन्दनः

ثم تحت شجرةِ البلاكسَة، بسطَ الأوراقَ على الأرض، وأدّى شعيرةَ المساء على سننها، ثم نامَ بهدوءٍ بهجةُ سلالةِ راغهو.

Verse 5

अथाऽवलोकयामास स्वप्ने दशरथं नृपम् । यद्वत्पूर्वं प्रियाऽलापसंसक्तं हृष्टमानसम्

ثم في المنام أبصرَ الملكَ دَشَرَثا—كما كان من قبل—قلبُه فرِحٌ، مستغرقًا في حديثٍ حبيبٍ مفعمٍ بالمودّة.

Verse 6

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । विप्रानाहूय तत्सर्वं कथयामास राघवः

ثم في الصباح الصافي، حين ارتفع قرصُ الشمس، دعا راغهَفا البراهمةَ وأخبرهم بكل ما جرى.

Verse 7

अद्य स्वप्ने मया विप्राः प्रियालापपरः पिता । अतिहृष्टमना दृष्टः श्वेतमाल्यानुलेपनः

«اليومَ، يا معشرَ البراهمة، رأيتُ أبي في المنام: مُقبِلًا على كلامِ المحبّة، بالغَ السرور، متزيّنًا بأكاليلَ بيضاءَ ومُتطيّبًا بالأدهانِ العطرة»۔

Verse 8

तत्कीदृक्परिणामोऽस्य स्वप्नस्य द्विजसत्तमाः । भविष्यति प्रजल्पध्वं परं कौतूहलं यतः

«يا خيرَ البراهمة، أيُّ عاقبةٍ سيكون لهذا الحلم؟ فاشرحوا لي، فإن شوقي إلى المعرفة عظيم.»

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । पितरः श्राद्धकामा ये वृद्धिं पश्यंति वा नृप । ते स्वप्ने दर्शनं यांति पुत्राणामिति नः श्रुतम्

قال البراهمة: «أيها الملك، قد سمعنا أن الأسلاف (الپِتَرَة) إذا اشتهوا طقس الشرادها، أو إذا أبصروا الازدهار، ظهروا في المنام لأبنائهم.»

Verse 10

तदस्यां कूपिकायां च स्वयमेव गया स्थिता । तेन त्वया पिता दृष्टः स्वप्ने श्राद्धस्य वांछकः

في هذه البئر الصغيرة بعينها تقيم «غايا» (Gayā) من تلقاء نفسها. لذلك رأيتَ أباك في المنام، وهو يتوق إلى إقامة طقس الشرادها.

Verse 11

तस्मात्कुरु रघुश्रेष्ठ श्राद्धमत्र यथोदितम् । नीवारैः शाक मूलैश्च तथाऽरण्योद्भवैस्तिलैः

فلذلك، يا أفضلَ آلِ رَغهو، أقم هنا طقسَ الشرادها كما ورد: بأرزٍّ بريّ، وخُضَرٍ وجذور، وبسمسمٍ جُمع من الغابة.

Verse 12

अथैवामन्त्रयामास तान्विप्रान्रघुसत्तमः । श्राद्धेषु श्रद्धया युक्तः प्रसादः क्रियतामिति

ثم دعا أفضلُ آلِ رَغهو أولئك البراهمة وقال: «وقد اقترنتُ بالإيمان في شعائر الشرادها، فلتتفضلوا بالقبول، ولتمنحوني رضاكم ونعمتكم.»

Verse 13

बाढमित्येव ते चोक्त्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । गताः सर्वे सुसंहृष्टा स्वकीयानाश्रमान्प्रति व

قائلين: «ليكن كذلك»، مضى أولئك البراهمة الأفاضل إلى الاغتسال؛ ثم انصرفوا جميعًا، وهم في غاية السرور، نحو محابسهم ونسكهم الخاصة.

Verse 14

अथ तेषु प्रयातेषु ब्राह्मणेषु रघूत्तमः । प्रोवाच लक्ष्मणं पार्श्वे विनयावनतं स्थितम्

فلما مضى البراهمة في طريقهم، تكلّم راما—خير آلِ رَغهو—إلى لكشمانا القائم إلى جانبه، مطأطئًا رأسه تواضعًا.

Verse 15

शाकमूलफलान्याशु श्राद्धार्थं समुपानय । सौमित्रानय वैदेही स्वयं पचति भामिनी

«أسرِعْ بإحضار الخُضَرِ والجذورِ والثمارِ لأجل شعيرة الشرادها. يا ساومِتري، هاتِها—فإن فايدِهي، السيدة النبيلة، ستطبخها بيدها.»

Verse 16

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणस्तूर्णं जगामाऽरण्यमेव हि । श्राद्धार्थमानिनायाऽशु फलानि विविधानि च

فلما سمع لكشمانا ذلك أسرع إلى الغابة، وجلب على الفور ثمارًا شتّى لأجل الشرادها.

Verse 17

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

وجلب ثمار الآمَلكا (الأملج) والمانجو، والبطيخ وحلوى الغُود (سكر القصب المتكتّل)، وقرون الكَرِيرَة وثمار الكَبِتْثَة (تفاح الخشب)، ومعها أشياء أخرى كثيرة بوفرة.

Verse 18

ततश्च पाचयामास तदर्थे जनकोद्भवा । रामादेशात्स्वयं साध्वी विनयेन समन्विता

ثم إن سيتا، ابنة جانَكا، وهي العفيفة المتواضعة، أعدّت بيدها طعام القُربان لذلك الغرض، امتثالًا لأمر راما.

Verse 19

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

ثم لما حلّ وقت «كوتَپا»، عاد أولئك البراهمة الأفاضل بعد أن أتمّوا شعائرهم اليومية، ممتلئين بمحبةٍ وتعبّدٍ لراما.

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता । आत्मानं गोपयामास यथा वेत्ति न राघवः

وفي تلك الأثناء وقفت سيتا مستترةً بين أغصان شجرة البلاكسَا، تُخفي نفسها كي لا يلحظها راغhava (راما).

Verse 21

स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः । स्त्रीधर्मिणीति मत्वा तु लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

فأخذ يردد مرارًا: «سيتا! سيتا!»، وإذ حسبها امرأةً قائمةً بدَرمَها، قال عندئذٍ هذه الكلمات للاكشمانا.

Verse 22

वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम् । पादप्रक्षालनाद्यां त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि

يا بُنيّ لاكشمانا، في وقت شرادها ينبغي لك أن تؤدي خدمة البراهمة على الوجه اللائق، مبتدئًا بغسل أقدامهم وما يتبع ذلك من الأعمال المأثورة.

Verse 23

बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः । चक्रे सर्वं तथा कर्म यथा नारी विचक्षणा

فلما خوطِبَ كذلك أجاب لاكشمانا ذو العلامات المباركة: «ليكن كذلك»، ثم أتمّ جميع تلك الأعمال على وجهها، بحذقٍ متأنٍّ كحذقِ ذي بصيرةٍ وتمييز.

Verse 24

ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ । जनकस्य सुता साध्वी तत्क्षणात्समुपस्थिता

ثم لما أُنجِزَت شعائر الشرادها على وجهها وانصرف البراهمة، ظهرت في الحال ابنةُ جَنَكَا العفيفة، سيتا، في تلك اللحظة.

Verse 25

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः । प्रोवाच परुषैर्वाक्यैर्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

فلما رأى سيتا، تكلّم راغهافا وعيناه محمرّتان من الغضب، بكلماتٍ قاسية، يوبّخها مرارًا وتكرارًا.

Verse 26

आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते । क्व गता वद पापे त्वं मां परित्यज्य दूरतः

«حين حضر ذوو الولادتين وحان وقت الشرادها، إلى أين ذهبتِ؟ قولي لي، أيتها الآثمة—تركتِني ومضيتِ بعيدًا!»

Verse 27

नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने । विहर्तुं दूरतः शून्ये तस्मात्त्याज्याऽसि मैथिलि

«ليس هذا لائقًا بامرأةٍ من بيتٍ كريم، ولا سيّما هنا في هذه الغابة، أن تتجوّلي بعيدًا في مكانٍ موحش؛ لذلك، يا ميثِلي، لا بدّ من ترككِ.»

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा । उवाच वेपमानांगी प्रस्खलंत्या गिरा ततः

فلما سمعتْ كلامه ارتاعتْ ابنةُ جَنَكَة؛ وارتجفتْ أطرافُها، ثم نطقتْ بكلامٍ متلعثمٍ متقطع.

Verse 29

न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम । यस्मादहमतिक्रान्ता स्थानादस्माच्छ्रणुष्व तत्

«يا أفضلَ آلِ رَغهو، لا تَلُمْني في هذا الأمر. إذ قد ابتعدتُ عن هذا الموضع، فاسمع سببَ ذلك.»

Verse 30

पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् । ब्राह्मणस्य शरीरस्थो द्वितीयश्च पितामहः

«لقد رأيتُ أباك—دَشَرَثَةَ نفسه—متجلّيًا أمام عينيّ، حالًّا في جسدِ براهمن؛ ورأيتُ كذلك بوضوح شيخًا جليلًا ثانيًا هناك—وهو جدُّك.»

Verse 31

पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम । त्रयाणां च तथान्येषां त्रयोऽन्ये नृपसंनिभाः

«يا رَغهوُتَّمَة، لقد رأيتُ أيضًا جدَّ أبيك، وكذلك جدَّ آخر، فكان ثالثًا. ولأولئك الثلاثة ظهر ثلاثةٌ آخرون، في بهاءٍ يشبه بهاءَ الملوك.»

Verse 32

ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः । मातामहानहं मन्ये तानपि त्रीनहं स्फुटम्

«وفي أجسادِ أولئك البراهمة رأيتُهم حالّين فيها، مشرقين فرحين. وأظنّني قد عرفتُ كذلك بوضوح ثلاثةَ أجدادٍ من جهة الأم.»

Verse 33

ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान् । येन भुक्तानि भोज्यानि पुरा मृष्टान्यनेकशः

ثم غمرتني الخَجَلةُ حين رأيتُ تلك اللقاءات مع حَمِيَّي وكبارِ القوم، أولئك الذين كانوا فيما مضى يأكلون مرارًا وتكرارًا أطعمةً طيّبةً كثيرة.

Verse 34

तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः । पिता तव कथं सोऽद्य कषायाणि कटूनि च । भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो

وكذلك ألوانٌ من الطعام: ما يُمضَغ وما يُلعَق وما يُمصّ، على وجه الخصوص. يا مولاي، كيف سيأكل أبوك اليوم ما هو قابضٌ وحارٌّ لاذع، وقد قدّمته أنا بيديّ؟

Verse 36

तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः । साधुसाध्विति तां प्राह परिष्वज्य मुहुर्मुहुः

فلما سمع ذلك امتلأ راما ذو العينين كاللوتس فرحًا. وقال لها: «أحسنتِ، أحسنتِ»، وهو يعانقها مرة بعد مرة.

Verse 37

ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः । सायाह्ने समनुप्राप्ते संध्याकार्यं विधाय च

ثم أكل راما بنفسه، ومعه لكشمانا. ولما أقبل المساء أتمّ أيضًا شعائر الساندْهْيا المقرّرة.

Verse 38

प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले । शय्यां कुरु समानीय पादशौचाय सज्जलम्

وقال للاكشمانا: «يا بُنيّ، ابسط الأوراق على الأرض وهيّئ فراشًا، وأحضر ماءً مُعَدًّا لغسل القدمين».

Verse 39

ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम् । नाहं शय्यां करिष्यामि पादप्रक्षालनं न च

ثم إنَّ سَوْمِتْرِي (لاكشمانا)، وقد استولى الغضب على قلبه، قال لِراغَفَا: «لن أُعِدَّ الفِراش، ولن أغسل قدميك».

Verse 40

तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो । त्वां वा त्यक्त्वा गमिष्यामि कुत्रचित्पीडितो भृशम्

«وأيُّ عملٍ آخر—ولو كان يسيرًا يا مولاي—فلن أفعله. وإلا فسأتركك وأمضي إلى مكانٍ ما، مثقَلًا بغمٍّ شديد.»

Verse 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

«يا خيرَ سلالةِ رَغهو، إنّ ما قلته بلسان الخادم حقٌّ لا ريب فيه. أيَّ رسالةٍ أبلّغها إلى سيتا وأنت لا تُعطيني شيئًا البتّة؟ ولو كان شيئًا يسيرًا يا راما—فماذا تريدني أن أفعل عنك؟»

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः । तूष्णीं बभूव मेधावी हास्यं कृत्वा मनाक्ततः

فلما سمع راغَفا الحكيمُ تلك الكلمات التي فيها شيءٌ من الجفاء، ابتسم ابتسامةً يسيرة ثم لزم الصمت.

Verse 43

ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम् । सीतया क्षालितांघ्रिस्तु सुष्वाप तदनंतरम्

ثم نهض بنفسه وهيّأ فراشَه المبارك، ولمّا غسلت سيتا قدميه اضطجع بعد ذلك ونام.

Verse 44

लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः । वृक्षमूलं समाश्रित्य सुप्तश्चित्ते व्यचिंतयत्

ومكث لاكشمانا أيضًا بعيدًا، وعيناه محمرّتان من الغضب؛ احتمى عند أصل شجرة فاضطجع، غير أنّ ذهنه ظلّ يفكّر بلا انقطاع.

Verse 45

हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च । किं गच्छामि निजं स्थानं विदेशं वाऽपिदूरतः

«إن قتلتُ هذا الراغhava النائم واتخذتُ سيتا زوجةً، فأين أذهب—أأعود إلى موطني، أم أمضي إلى بلادٍ غريبة بعيدة؟»

Verse 46

एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा । व्यतिक्रांता निशा विप्राः कृच्छ्रेण महता ततः

وبينما كان لاكشمانا يتفكّر على وجوه شتّى هكذا، يا معشر البراهمة، انقضت تلك الليلة—بمشقة عظيمة.

Verse 47

न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन । कोपात्प्रणष्टनिद्रस्य सोष्णं निःश्वसतो मुहुः

لم ينشأ في نفسه أيُّ حسمٍ بشأن ذلك الفعل. فقد أذهب الغضبُ نومَه، وكان يزفر مرارًا زفراتٍ حارّة متتابعة.

Verse 48

ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । रामः सीतां समादाय प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

ثم في الصباح الصافي، أتمّ راما شعائر الصباح، وأخذ سيتا معه، وانطلق قاصدًا جهة الجنوب.

Verse 49

लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम् । अनुव्रजति पृष्ठस्थस्तस्य च्छिद्रं विलोकयन्

وكذلك لاكشمانا شدَّ قوسه وثبّت السهم، وتبع من الخلف مترصّدًا أيَّ ثغرةٍ أو غفلة.

Verse 50

ततो गोकर्णमासाद्य प्रणम्य च महेश्वरम् । प्रतस्थे राघवो यावत्सौमित्रिस्तावदागतः

ثم بلغ راغهافا غوكرنا، فانحنى ساجدًا لماهيشڤارا، ثم مضى في طريقه؛ وفي تلك الأثناء كان ساوميتري (لاكشمانا) قد وصل أيضًا.

Verse 51

बाष्पपर्याकुलाक्षश्च व्रीडयाऽधोमुखः स्थितः । प्रणम्य शिरसा रामं ततः प्राह सुदुः खितः

كانت عيناه مضطربتين بالدمع، وغلبته الخجلة فوقف مطأطئ الوجه. ثم انحنى برأسه لراما وتكلّم بعد ذلك بحزنٍ عميق.

Verse 52

कुरु मे निग्रहं नाथ स्वामिद्रोहसमुद्भवम् । अतिपापस्य दुष्टस्य कृतघ्नस्य रघूत्तम

يا مولاي، عاقِبني على الذنب الناشئ من خيانة سيدي. يا أكرمَ آلِ راغهو، إنني شديدُ الإثم، خبيثٌ، جاحدٌ للنعمة.

Verse 53

उत्तराणि विरुद्धानि तव दत्तानि भूरिशः । मया विनाऽपराधेन वधोपायश्च चिंतितः

لقد أجبتك مرارًا بأجوبةٍ مخالفةٍ للحق. ومع أنك لم ترتكب ذنبًا، فقد دبّرتُ حتى حيلةً لقتلك.

Verse 54

ततश्च तं परिष्वज्य रामोऽपि निजबांधवम् । बाष्पक्लिन्नमुखः प्राह क्षांतं वत्स मया तव

ثم إنّ راما عانق قريبَه هو أيضًا. ووجهُه مبلّلٌ بالدموع قال: «يا بُنيّ، قد عفوتُ عنك».

Verse 55

न ते त्वन्यः प्रियः कश्चिन्मां मुक्त्वा वेद्म्यहं स्फुटम् । तस्मादागच्छ गच्छामो मार्गं वेलाधिका भवेत्

إني أعلم يقينًا أنّه ليس لك حبيبٌ غيري. فتعالَ—لنمضِ في الطريق، وإلا فإنّ وقتَ المسير سيمضي بلا حدّ.

Verse 56

लक्ष्मण उवाच । यदि मे निग्रहं नाथ न करिष्यसि सांप्रतम् । प्राणत्यागं करिष्यामि वह्नावात्मविशुद्धये

قال لكشمانا: «إن لم تُؤدّبني الآن يا مولاي، فسأترك الحياة في النار لتطهير نفسي».

Verse 57

रामलक्ष्मणयोरेवं वदतोस्तत्र कानने । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मार्कंड इति यः स्मृतः

وبينما كان راما ولكشمانا يتحدثان هكذا في تلك الغابة، أقبل أفضلُ الحكماء، ذلك الذي يُذكر باسم ماركاندا.

Verse 58

ततः प्रणम्य तं रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । प्रोवाच स्वागतं तेस्तु कुतः प्राप्तोऽसि सन्मुने

ثم إنّ راما، ومعه سيتا ولكشمانا، انحنى له ساجدًا وقال: «مرحبًا بك أيها الناسك القدّيس؛ من أين أتيت؟».

Verse 59

मार्कंडेय उवाच । प्रभासादहमायातः सांप्रतं रघुनंदन । स्वमाश्रमं गमिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितम्

قال ماركاندييا: «لقد جئتُ لتوّي من برابهاسا، يا بهجة سلالة راغهو. والآن أمضي إلى أشرمي الخاص، القائم هنا بعينه في هذه البقعة المقدّسة».

Verse 60

मया राघव तत्राऽस्ति स्थापितः प्रपितामहः । तस्याऽद्य दिवसे यात्रा बहुश्रेयःप्रदा स्मृता

يا راغهافا، هناك قد أقمتُ «برابيتامها»؛ الجدّ الأقدم. وفي هذا اليوم بعينه تُذكر الحجّة إليه بأنها تمنح خيرًا ورفاهًا وفضلًا غزيرًا.

Verse 61

तस्मात्त्वमपि तत्रैव तूर्णमेव मया सह । ममाश्रमपदे स्थित्वा पश्य देवं पितामहम्

فلذلك، امضِ أنت أيضًا إلى هناك حالًا معي. وأقم في موضع أشرمي، ثم انظر بعين التبجيل إلى الإله بيتامها (براهما).

Verse 62

येन स्याः सर्वशत्रूणामगम्यस्त्वं रघूद्वह । ज्येष्ठपञ्चदशीयोगे ज्येष्ठपुत्रः समाहितः

وبهذا، يا أكرمَ آلِ راغهو، تصيرُ بعيدَ المنال عن جميع الأعداء. وفي اقتران يوم البدر من شهر جييشثا، استقام «الابن الأكبر» (إندرا) وسكن قلبه وتطهّر.

Verse 63

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

من اغتسل هناك، فكيف يبقى له خوفُ الموت؟ اليوم، يا راما، هو اليومُ الخامسَ عشرَ القمريّ الناشئ في شهر جييشثا، مقترنًا بنَكشَترا «جييشثا»؛ فلذلك يليق بك أن تغتسل في ذلك التيرثا.

Verse 64

ततः संप्रस्थितं रामं दृष्ट्वा प्रोवाच लक्ष्मणः । कुरु मे निग्रहं तावद्गच्छ तीर्थं ततः प्रभो

ثمّ لمّا رأى لاكشمانا راما قد همّ بالمسير قال: «احبسني لحظةً يا مولاي، ثم امضِ إلى ذلك التيرثا، المَعبر المقدّس، أيّها الربّ».

Verse 65

राम उवाच । स्थितेऽस्मिन्मुनिशार्दूले समीपे वत्स लक्ष्मण । अनर्हा निष्कृतिः कर्तुं तस्मादेनं प्रयाचय

قال راما: «يا لكشمانا الحبيب، ما دام هذا “النمر بين الحكماء” قريبًا، فلا يليق بنا أن نُجري الكفّارة من تلقاء أنفسنا؛ فاذهب واستفتِه واطلب إرشاده».

Verse 66

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

قال لاكشمانا: «أيها البراهمن، إن كانت هناك كفّارة مقرّرة لخيانة السيّد، فامنحني بيانها واضحًا، ليحصل بها طُهرُ الجسد».

Verse 67

मार्कंडेय उवाच । ममाऽश्रमसमीपेऽस्ति सुतीर्थं बालमंडनम् । स्वामिद्रोहरताः स्नाता मुच्यंते तत्र पातकैः

قال ماركاندييا: «بقرب أشرمي تيرثا فاضل يُدعى بالاماندانا. من تلطّخ بخيانة سيّده، إذا اغتسل هناك تحرّر من الآثام».

Verse 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

«هناك صار شَكْرَةُ (إندرا) بريئًا من الإثم بعدما أتلف قديمًا جنينَ دِيتِي—وخاصةً بفضل ثقةِ الأمّ ونعمتِها. فاذهب سريعًا إلى هناك، يا أفضلَ الكاكوتسثا، وأدِّ الغُسلَ المقدّس، يا عظيمَ الهمّة».

Verse 69

ततः प्रमुच्यसे पापात्स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । अपरं नास्ति ते दोषो मनसा पातकं कृतम्

حينئذٍ تُعتَق من الإثم الناشئ عن خيانة السيد. ولا ذنبَ لك غيره—إنما كانت زلّةٌ في القلب وحده.

Verse 70

मनस्तापेन शुध्येत मतमेतन्मनीषिणाम् । त्वया तु मनसा द्रोहः कृतो रामकृते यतः

بِحرقةِ الندم في النفس يتطهّر المرء—وهذا رأي الحكماء. وأمّا أنتَ فإن الخيانة لم تقع إلا في الذهن، وقد نشأت بسبب راما.

Verse 71

ईदृक्षान्मनसस्तापात्तस्माच्छुद्धोऽसि लक्ष्मण । अपरं शृणु मे वाक्यं नास्ति दोषस्तवा नघ

وبسببِ مثلِ هذا الوجع في النفس فقد تطهّرتَ، يا لكشمانا. والآن اسمع قولي الآخر: يا نقيَّ الإثم، لا عيبَ فيك.

Verse 72

ईदृक्क्षेत्रप्रभावोऽयं सौभ्रात्रेण विवर्जितः । पंचक्रोशात्मके क्षेत्रे ये वसन्त्यत्र लक्ष्मण

هكذا هي قوةُ هذه البقعة المقدّسة: إنها خاليةٌ من مودّة الإخوة. والذين يسكنون هنا، يا لكشمانا، ضمن الحَرَم المقدّس ذي الخمسة كروشا—

Verse 73

अपि स्वल्पं न सौभ्रात्रं तेषां संजायते क्वचित्

فلا تنشأ لهم، ولو يسيرًا، عاطفةُ الإخوة في أيّ وقتٍ كان.

Verse 74

तावत्स्नेहपरो मर्त्यस्तावद्वदति कोमलम् । चमत्कारोद्भवं क्षेत्रं यावन्न स्पृशतेंऽघ्रिभिः

يبقى المرء مفعمًا بالمودّة ويُلين القول ما دام لم يطأ بقدميه هذه البقعة المقدّسة التي ظهرت على نحوٍ عجيب.

Verse 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

وحتى الكائنات الأخرى المقيمة هنا—من ماشيةٍ وطيورٍ وغزلان—هي أيضًا منزوعٌ عنها الودّ، تتنافس فيما بينها.

Verse 76

कस्यचित्केनचित्सार्धं सौहार्दं नैव विद्यते । तस्मान्नैवास्ति ते दोष ईदृक्क्षे त्रस्य संस्थितिः

لا تُوجد هنا صداقةٌ مع أحدٍ كائنًا من كان. فلذلك حقًّا لا ذنبَ عليك—فهذه هي الحال السائدة في هذه البقعة المقدّسة.

Verse 77

तथापि यदि ते काचिच्छंका चित्ते व्यवस्थिता । तत्स्नानं कुरु गत्वा तु तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

ومع ذلك، إن بقيت في قلبك شبهةٌ ما، فاذهب وأدِّ الاغتسال في ذلك المَعبر المقدّس البهيّ.

Verse 78

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

هناك صار شَكْرَةُ (إندرا) بريئًا من الإثم، مع أنه ارتكب خيانةً بالغة الفظاعة—إذ تسبّب قديمًا في إسقاطٍ أليم لِدِيتِي التي وثقت به.

Verse 79

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

فلما خوطِبَ هكذا مضى سَوْمِتْرِي إلى هناك، يا خيرَ ذوي الولادتين. وبالاغتسال في ذلك التيرثا الذي يرتاده شَكْرَةُ (إندرا) صار طاهرًا منقّى. وكذلك أسرع راما إلى هناك، إلى أشرم ماركاندييا الفاضل.

Verse 80

स्नानं कृत्वा यथान्यायं ददर्शाऽथ पितामहम् । जगामाऽथ दिशं याम्यां सीतालक्ष्मणसंयुतः

ولما أتمّ الاغتسال على الوجه المشروع، أبصرَ حينئذٍ بيتامها (براهما). ثم مضى بعد ذلك نحو الجهة الجنوبية، مصحوبًا بسيتا ولاكشمانا.

Verse 83

तत्प्रभावाज्जघानाऽथ खरादीन्राक्षसोत्तमान् । तथा वै रावणं रौद्रं मेघनादसमन्वितम्

وبقوة ذلك الأثر المقدّس قتلَ أعيانَ الرّاكشسَة—خَرَةَ ومن معه؛ وكذلك قهرَ رافَنا الشديد البأس، ومعه ميغهنادا ملازمًا له.

Verse 358

एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो । श्राद्धकालेऽपि संप्राप्ते सत्येनात्मानमालभे

لهذا السبب بعينه غبتُ عن حضرتك، يا ربّ يا جليل. وحتى إذا أقبل وقت الشْرادْدها (Śrāddha) فإنما أُقيم نفسي بالصدق وحده، بعهد الصدق الذي ألزمته.