Rig Veda 1.61.6: Mandala 1, Sukta 61, Mantra 6

Sukta 1.61

Rishi: Gautama

Devata: Indra (with Tvaṣṭṛ as supporting figure)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्मा इदु त्वष्टा तक्षद्वज्रं स्वपस्तमं स्वर्यं रणाय । वृत्रस्य चिद्विदद्येन मर्म तुजन्नीशानस्तुजता कियेधाः ॥

Transliteration

asmā́ íd u tváṣṭā takṣád vájraṃ svápastamaṃ svaryáṃ raṇā́ya | vṛtrásya cid vidád yéna márma tújan nīśā́nas tujatā́ kiyedhā́ḥ ||

Translation

له حقًّا صاغ تْفَشْتْرُ (Tvaṣṭṛ) الفَجْرَةَ/الفَجْرَ (vajra) — أتمَّها صُنْعًا، مُضيئةً للقتال. وبها اهتدى حتى إلى موضع الحياة في فِرِتْرَ (Vṛtra)؛ ثم اندفع، وهو السيّد القاهر، فضرب الضاربين وحطّم قوى السَّدِّ والاعتراض.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्मै: to him (for him)
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• इदु: indeed, just
• इदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: इदु (निपात) < इद्

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (देवनाम)

• तक्षत्: fashioned, hewed
• तक्षत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तक्ष्

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र

• स्वपस्तमम्: most skillful/most effective
• स्वपस्तमम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वपस् (प्रा.)

• स्वर्यम्: heaven-winning, bringing light
• स्वर्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्य (प्रा.) < स्वर

• रणाय: for battle
• रणाय: सम्प्रदान/प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: रण

• वृत्रस्य: of Vṛtra
• वृत्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृत्र (देव/असुर-नाम)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• विदत्: found, discovered
• विदत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद्

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• मर्म: vital spot, vulnerable point
• मर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्मन्

• तुजन्: thrusting, smiting
• तुजन्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Kṛdanta (participle)
• Root: तुज्

• ईशानः: ruling, being lord
• ईशानः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Kṛdanta (participle)
• Root: ईश् / ईशान (प्रा.)

• तुजता: with/through (his) smiting
• तुजता: करण/सहकार
• Type: Kṛdanta (participle)
• Root: तुज्

• कियेधाः: the restrainer/withholder (epithet, esp. of Indra)
• कियेधाः: कर्तृ-विशेषण (उपपद)
• Type: Noun
• Root: कियेधा (प्रा.)