Adhyaya 18

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ अष्टादशो ऽध्यायः स्वायम्भुववंशवर्णनम् अग्निर् उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात् सुतौ अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोन्विताम्

هكذا، في «أغني بورانا»—الماهابورانا الأولى—تنتهي السورة السابعة عشرة المعنونة «وصف خلق العالم». والآن تبدأ السورة الثامنة عشرة «وصف سلالة سْفايَمبهوفا». قال أغني: من مانو سْفايَمبهوفا وُلِد ابنان، برييافراتا وأوتّانابادا؛ كما أنجب أيضًا الفتاة شاتاروبا، الموهوبة بالتَّبَس (الزهد والرياضة الروحية).

Verse 2

न् भूतमुच्चावचं प्रजा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निश्चितमिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां सद्रूपाञ्च तपोन्वितामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां शतरूपां तपोन्वितामिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट् कुक्षिर्विराट् प्रभुः सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः

«(لقد خلق) الكائنات المتنوعة والذرية»—هكذا يقرأ مخطوطٌ مُعلَّم؛ وفي آخر: «إنه لَيقين». وتقرأ رواية: «أنجب ابنةً، عذراء حسنة الهيئة وممتلئة بالتَّبَس (الزهد)»؛ وتقرأ قراءةٌ مُعلَّمة أخرى: «أنجب ابنةً، العذراء شاتاروبا، الموهوبة بالتَّبَس». ومن كاميا، زوجة كَردَما، وُلِد سَمْرَاط وكُكْشِي وفيراط وبرابهو. ومن سوروچي وُلِد لأوتّانابادا ابنٌ اسمه أوتّاما.

Verse 3

सुनीत्यान्तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने

وأما دْهروفا، ابن سونِيتِي، فقد قام بالتَّبَس طلبًا للمجد؛ أيها الحكيم، لقد واصل دْهروفا ذلك ثلاثةَ آلافِ سنةٍ إلهية.

Verse 4

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम् श्लोकं पपाठ ह्य् उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च

ولما رضي عنه هري (فيشنو) منح—أمام أكرمِ الحكماء—مقامًا ثابتًا راسخًا لا يزول. ورأى أُشَنا (شُكراچاريا) ازدهاره، فتلا كذلك بيتًا (شلوكة) في ذلك.

Verse 5

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहोद्भुतम् यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः

آهٍ! ما أعجبَ قوةَ تَبَسِه—وما أعجبَ ما سُمِع، حقًّا إنه مدهش: فاليوم يقف الحكماء السبعة وقد جعلوا دْهروفا (نجم القطب) أمامهم.

Verse 6

तस्मात् शिष्टिञ्च भव्यञ्च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत शिष्टेराधत्त सुछाया पञ्च पुत्रानकल्मषान्

فمنه وُلِدَت «شيشتي» و«بهافيا»، ومن «دھروفا» وُلِد «شَمبهو». ومن «شيشتي» أنجبت «سوتشّايا» خمسة أبناء طاهرين لا دنس فيهم ولا إثم.

Verse 7

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम् रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम्

هو العدوّ (للشرّ)، وقاهر الأعداء، والطاهر؛ صاحب راية الذئب، والمتلألئ كضياء الذئب. يصدّ العدوّ؛ وهو «بْرِهَتِي» الواسع العظيم، و«تشاكشوشا» ذو البصر الكلّي، وذو البهاء الشامل للكون.

Verse 8

अजीजनत् पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम् मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः

أنجب «تشاكشوشا» (مانو) من «بوشكاريني» مانو (ويُدعى أيضًا تشاكشوشا). ومن «فيريني» وُلِد عشرة أبناء أفاضل، ومن «نَدْفَلا» كذلك وُلِد أبناء من خيار الذرية.

Verse 9

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः अग्निष्टुरतिरात्रश् च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

Ūru وPuru وŚatadyumna وTapasvī وSatyavāk وKavi وAgniṣṭu وAtirātra، وكذلك Sudyumna وAbhimanyuka—فهؤلاء هم المذكورون من الذرية في سلسلة النسب.

Verse 10

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडग्नेयी महाप्रभान् अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसङ्गयम्

ومن فخذها أنجبت «أغنيي» (القرينة/الابنة المنسوبة إلى أغني) ستة أبناء ذوي بهاء عظيم: Aṅga وSumanas وSvāti وKratu وMaṅgirasa وSaṅgaya.

Verse 11

अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत स्थानमुत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यदत्र इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तस्मात् श्लिष्टिञ्च इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः श्लिष्टेआराधत्त इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उरूरिति ख,ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः

ومن أَنْغا وُلِد حقًّا الابن الوحيد فينا، من نسل سونيثا. ولأنه لم يكن حاميًا للرعية وكان مولعًا بالإثم، قتله الحكماء بشفرات عشب الكوشا.

Verse 12

प्रजार्थमृषयोथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं वेणस्य मथितो पाणौ सम्बभूव पृथुर् नृपः

ثم من أجل خير الرعية قام الحكماء «بخضّ» يده اليمنى؛ ومن خضّ يد الملك فينا وُلد الملك بريثو.

Verse 13

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत्

فلما رآه المنيون قالوا: «حقًّا إن هذا العظيم التوهّج سيُفرِح الرعية، وسينال مجدًا عظيمًا».

Verse 14

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव पृथुर्वैण्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः

وُلِد وهو حاملٌ قوسًا ولابسٌ درعًا، كأنه يُحرق الشرّ بضيائه. ذلك بريثو ابن فينا (فايْنْيَ)، المولود في سلالة كْشِتْرَة، حمى جميع الرعية.

Verse 15

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ

ومن بين من نالوا تتويج الراجاسويا كان هو أول سيّدٍ للأرض؛ ومنه حقًّا نشأ الموظفان الماهرَان: السوتا والماغَدها.

Verse 16

तत्स्तोत्रञ्चक्रतुर्वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात् दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च

ألّف البطلان تلك الترتيلة؛ ولأنه أبهج الناس صار ملكًا. وبواسطته حُلِبت البقرة—لأجل منفعة الزروع والقوت، وكذلك لإدامة حياة الرعية.

Verse 17

सह देवैर् मुनिगणैर् गन्धर्वैः साप्सरोगणैः पितृभिर्दानवैः सर्पैर् वीरुद्भिः पर्वतैर् जनैः

مع الآلهة، وجماعات الحكماء (الموني)، ومع الغاندارفات وجموع الأبساراس؛ ومع الأسلاف (الپِتْرِ)، والدانافا، والحيات؛ ومع المتسلقات والنباتات، والجبال، والناس أجمعين.

Verse 18

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरन्तेन प्राणानधारयत्

ولمّا كانت فَسُندَهَرا (الأرض) تُحلب في كل إناء من تلك الأواني، أدرّت لبنًا على قدر المرغوب تمامًا؛ وبهذا اللبن حفظوا حياتهم.

Verse 19

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात् व्यजायत

وُلِدَ لِپْرِثو (Pṛthu) ابنان عارفان بالدارما: أَنْتَرْدْڤي (Antardvi) وبَالِن (Pālin). ومن أَنْتَرْدْهَانَة (Antardhāna) أنجب شِخَنْدِي (Śikhaṇḍī) هَفِرْدْهَانَة (Havirdhāna).

Verse 20

हविर्धानात् षडाग्नेयी धीषणाजनयत् सुतान् प्राचीनवर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ

ومن هَفِرْدْهَانَة (Havirdhāna) وَلَدَتْ شَدَاغْنَيِي (Ṣaḍāgneyī)، وهي دْهِيشَنَا (Dhīṣaṇā)، ستة أبناء: پْرَاجِينَبَرْهِس (Prācīnabarhis)، شُكْرَ (Śukra)، غَيَا (Gaya)، كْرِشْنَ (Kṛṣṇa)، ڤْرَجَ (Vraja)، وأَجِنَ (Ajina).

Verse 21

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः प्राचीनवर्हिर्भगवान् महानासीत्प्रजापतिः

لأنه أقام القربان على الأرض بعشب الكوشا ذي الأطراف المتجهة نحو الشرق، اشتهر ذلك البراجابتي الجليل بوصفه العظيم المسمّى «براتشينافارهِس» (Prācīnavarhis).

Verse 22

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनवर्हिषः राजसूयाभिव्यक्तानामाद्य इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः शुभ्रमिति ग,चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्णाधत्त इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः

سافَرْنَادَهَتّا (Savarṇādhatta)، وسامودري (Sāmudrī)، وعشرةٌ من أبناء براتشينا-فارهِس (Prācīna-barhis)—وفي بعض المخطوطات المُعلَّمة تُقرأ: «الأول بين من تجلّوا بطقس الراجاسويا (Rājasūya)»؛ وفي مواضع أخرى: «شوبرا» (Śubhra)؛ وفي أخرى: «سوفَرْنَادَهَتّا» (Suvarṇādhatta)—هؤلاء جميعًا، المعروفون باسم «البراتشيتاس» (Pracetases)، كانوا سادةً قد أتقنوا تمامًا دهنورفيدا (Dhanurveda)، علم الرمي بالقوس.

Verse 23

अपृथग्धर्मचरणास् ते तप्यन्त महत्तपः दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

أولئك الذين سلكوا الدارما بلا انحراف أدّوا تقشّفًا عظيمًا، مضطجعين في مياه المحيط عشرةَ آلافِ سنة.

Verse 24

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश् च निर्गताः भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश् च ते

ولمّا نالوا مقام البراجابتي (Prajāpati) رضوا وخرجوا من فيشنو (Viṣṇu). حقًّا لقد امتلأت الأرض والسماء بالأشجار؛ فقاموا بإحراق تلك الأشجار نفسها.

Verse 25

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम् उपगम्याब्रवीदेतान् राजा सोमः प्रजापतीन्

ثمّ، إذ رأى النار المنبعثة من الفم والرياح، وشاهد خراب الأشجار، تقدّم الملك سوما (Soma) إلى أولئك البراجابتيين وخاطبهم.

Verse 26

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम् तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च

اكبحوا غضبكم. سيُعطونكم الفتاة الفاضلة ماريشا (Māriṣā)، المولودة من الناسك الزاهد الحكيم كاندو (Kaṇḍu) ومن الأبسارا براملوچا (Pramlocā)، فهي لذلك ذات قرابةٍ بي أيضًا.

Verse 27

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलङ्करी अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति

إنّ الخالق، وقد علم المستقبل سلفًا، صاغها وقال: «لتكن زوجتكم وزينةً للسلالة. ومن رحمها سيولد دكشا (Dakṣa)، وهو سيُنمّي الخلائق ويزيدها.»

Verse 28

प्रचेतसस्तां जगृहुर्दक्षोस्याञ्च ततो ऽभवत् अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदोथ चतुष्पदः

قَبِلَ البرَچيتاسَة (Pracetases) بها زوجةً، فولد منها دكشا (Dakṣa). ومنه بدوره خرجت الكائنات الساكنة والمتحركة، ذوات القدمين وذوات الأربع.

Verse 29

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

بعد أن خلق دكشا (Dakṣa) أولًا بالذهن، أوجد بعد ذلك النساء؛ فأعطى عشر (بنات) لدارما (Dharma) وثلاث عشرة لكاشيابا (Kaśyapa).

Verse 30

सप्ताविंशति सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात्

وأعطى سبعًا وعشرين (ابنة) لسوما (Soma)، وأربعًا لأريشتانِمي (Ariṣṭanemi)، واثنتين لبهوبوترا (Bahuputra)، واثنتين لأنغيراس (Aṅgiras).

Verse 31

तासु देवाश् च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा धर्मसर्गम्प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः

ومن بينهنّ، فإنّ الآلهةَ والناگا وغيرَهم قديمًا أنشؤوا الذريةَ باتحادٍ ذهنيّ (بالمناسا). والآن أُبيّن على الترتيب «الخلقَ القائمَ على الدارما» (dharma-sarga) الناشئَ عبر الزوجات العشر، وفقًا للدارما.

Verse 32

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान् साध्या व्यजायत मरुत्त्वया मरुत्त्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन्

من Viśvā نشأ الـViśvedevas؛ ومن Sādhyā وُلد الـSādhyas؛ ومن Maruttvatī خرج الـMaruts؛ ومن Vasu تكوَّن الـVasus.

Verse 33

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः कण्ठोरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्णोरिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः स दृष्ट्वा मनसा इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वे चैव भाण्डवे तत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा

الـBhānavas هم أبناء Bhānu (الشمس)، والـMuhūrtas مولودون من Muhūrta. وكذلك، في هذا الإحصاء لأقسام الزمن وأسمائها الحاكمة، تُذكر أيضًا: Sambāyā وDharmataḥ وGhoṣa وNāgavīthī وYāmijā.

Verse 34

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर् नक्षत्रतः सुताः

كلُّ ما يتعلّق بميدان الأرض قد أُخرج من Arundhatī. ومن Saṅkalpā وُلد الـSaṅkalpas—وهم أبناء القمر، مولودون عبر سلالة Nakṣatra.

Verse 35

आपो ध्रुवञ्च सोमञ्च धरश् चैवानिलोनलः प्रत्यूषश् च प्रभावश् च वसवोष्टौ च नामतः

Āpa وDhruva وSoma وDhara، وكذلك Anila وAnala؛ ثم Pratyūṣa وPrabhāva—هؤلاء هم الـVasus الثمانية بأسمائهم.

Verse 36

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस् तथा ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः

كان لآپا (Āpa) ابنٌ يُدعى ڤيتانḍيا (Vaitaṇḍya)؛ وكذلك وُجد شرَما (Śrama) وشانتا (Śānta) والحكيم مُني (Muni). ومن دْهروفا (Dhruva) وُلِد كالا (Kāla) ولوكانتا (Lokānta)؛ وأما ڤرتشا (Varcā) فهو حقًّا ابن سوما (Soma).

Verse 37

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा मनोहरायाः शिशिरः प्राणोथ रमणस् तथा

ابنُ دهارا (Dhara) هو درڤينا (Draviṇa)؛ وكذلك (يوجد) هوتاهڤيَڤاها (Hutahavyavaha). ومن مانوهرَا (Manoharā) وُلِد شيشيرا (Śiśira) وبرانا (Prāṇa) وكذلك رَمَنا (Ramaṇa).

Verse 38

पुरोजवोनिलस्यासीदविज्ञातो ऽनलस्य च अग्निपुत्रः कुमारश् च शरस्तम्बे व्यजायत

وُلِد بوروچَڤا (Purojava) من ڤايو (Vāyu) إله الريح، وكان كذلك غيرَ معروفٍ لدى أنالا (Anala/Agni). وأما كُمارا (Kumāra) — ابن أغني — فقد وُلِد في خُصْلةٍ من قصب الشَّرا (śara).

Verse 39

तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्टजः कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः

وله (سكاندا/كارتيكيَيا Skanda/Kārttikeya) هذه الأسماء: شاخه (Śākha)، فيشاخه (Viśākha)، نايگَمِيا (Naigameya)، بريشṭَجا (Pṛṣṭaja)، كِرِتّيكاتا (Kṛttikāta)، كارتيكيَيا (Kārttikeya)، يَتي (Yati)، وسَنَتْكُمارَكَة (Sanatkumāraka).

Verse 40

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानाञ्च वर्धकिः

من براتْيُوشا (Pratyūṣa) وُلِد ديفالا (Devala)؛ ومن برابهاڤا (Prabhāva) وُلِد ڤيشڤاكَرما (Viśvakarmā) — صانعُ آلافِ الصنائع، والبنّاءُ الأعظم (المهندس/النجّار) للآلهة.

Verse 41

मनुष्याश्चोप्जीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी

إنّ البشر يكتسبون معاشهم حقًّا بالصنائع والحِرَف، كصناعة الحُليّ ونحوها. وسورَبهي، من كاشيابا، ولدت الأحدَ عشرَ من الرودرا.

Verse 42

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती स्तकपाठः धर्मश् चैवानिलोनल इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धरिष इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मरणस्तथेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः जातः सनत्कुमारत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः युवती इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजैकपादहिर्ब्रघ्नस्त्वष्टा रुद्राश् च सत्तम

بفضل نعمة مهاديڤا، وبقوة التَّقشّف التي أتمّتْها، أظهرت ساتي الفاضلةُ الجموعَ الإلهية؛ يا خيرَ الكائنات، وقد تجلّى أيضًا أجاِيْكَبَادَ، وأهيربودهنيا، وتفاشتْرِ، والرودرا.

Verse 43

त्वष्टुश् चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः

وهو أيضًا الابنُ البهيُّ لتفاشتْرِ: فيشفاروبا ذو الصيت العظيم؛ وهو هَرَ ذو الأشكال الكثيرة؛ وهو تريَمبَكَ (ذو العيون الثلاث)، وهو الذي لا يُقهَر.

Verse 44

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दी रैवतस् तथा मृगव्याधस्य सर्पश् च कपाली दश चैककः रुद्राणां च शतं लक्षं यैर् व्याप्तं सचराचरं

فِرْشاكَبي، وشَمبهو، وكَپَرْدي، وكذلك رايڤَتَ؛ ومِرِگْڤيادها، وسَرْپَ، وكَپالي، ودَشَ، وإيكَكَ—بهذه الأسماء/الهيئات يسري مئةُ ألفٍ من الرودرا في الكون كلّه، المتحرّك والساكن.