Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं गुरुदैवतम् । शृणुयाद्यस्तु भावेन तस्य प्रीतो गुरुर्भवेत्

Transliteration

evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ māhātmyaṃ gurudaivatam | śṛṇuyādyastu bhāvena tasya prīto gururbhavet

Translation

如是，我已略说上师神尊之伟大功德。凡以至诚信心聆听者——上师必对其心生欢喜。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘thus’)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
• Form: अव्यय; तद्धितान्त ‘-तस्’ (ablatival adverb: ‘in brief/briefly’)

• प्रोक्तम्: has been stated
• प्रोक्तम्: Karmaṇi-bhāva (Predicate participle/कर्मणि प्रयोग)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘माहात्म्यम्’)

• माहात्म्यम्: the greatness (mahatmya)
• माहात्म्यम्: Karma/Viṣaya (Object/topic/कर्म-विशय)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case nominative), एकवचन

• गुरुदैवतम्: having the guru as deity
• गुरुदैवतम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘गुरोः दैवतम्’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (qualifying ‘माहात्म्यम्’)

• शृणुयात्: should listen
• शृणुयात्: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative/imperative sense), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: emphasis/contrast)

• भावेन: with devotion/feeling
• भावेन: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; तृतीया (instrumental), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त)
• Form: कृदन्त; भूतकृदन्त (past participle, adjectival); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with ‘गुरुः’)

• गुरुः: the guru
• गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: would become / would be
• भवेत्: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛhaspatīśvara-māhātmya (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small assembly sits in a temple hall near the liṅga; a narrator recites the māhātmya while listeners sit with folded hands; above, a subtle luminous presence symbolizes the Guru’s pleasure.

Characters & Entities

• Guru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Listening with faith to a tīrtha’s māhātmya is itself a devotional act that draws the guru’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, within the Prabhāsakṣetra Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa—devout listening to the māhātmya (sacred glorification).