Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 46›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततस्तुष्टमना देवो ग्रहत्वं तस्य तद्ददौ । तं संपूज्य विधानेन सोमपुत्रप्रतिष्ठितम् । सौम्याष्टम्यां विशेषेण राजसूयफलं लभेत्

Transliteration

tatastuṣṭamanā devo grahatvaṃ tasya taddadau | taṃ saṃpūjya vidhānena somaputrapratiṣṭhitam | saumyāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa rājasūyaphalaṃ labhet

Translation

于是天神心生欢喜，赐他成为“摄星”（graha，行星之位）。若依教法礼敬由月之子布陀（Budha）所安立的布陀伊湿伐罗林伽，尤其在“索弥阿什塔弥”（Saumyāṣṭamī）之日，便得如同罗阇苏耶大祭的功德果报。

Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक अव्यय (then/from that)
तुष्टमनाwith pleased mind
तुष्टमना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन; समासः: तुष्टं मनः यस्य (विशेषण)
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन
ग्रहत्वम्the status of a ग्रह (planet)
ग्रहत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्रहत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; भाववाचक (state of being a ग्रह)
तस्यto him/of him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तत्that (status)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘ग्रहत्वम्’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
ददौgave
ददौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
तम्that (liṅga)/it
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
संपूज्यhaving worshipped
संपूज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-पूज् (धातु) + ल्यप्
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
विधानेनby the prescribed method
विधानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
सोमपुत्रप्रतिष्ठितम्installed by Soma’s son (Budha)
सोमपुत्रप्रतिष्ठितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + पुत्र + प्रतिष्ठित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः: सोमस्य पुत्रेण प्रतिष्ठितम् (षष्ठी-तत्पुरुष/तृतीया-अर्थसम्बन्ध)
सौम्याष्टम्याम्on the Saumyā aṣṭamī (8th lunar day)
सौम्याष्टम्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसौम्य + अष्टमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः: सौम्यायां अष्टम्याम् (विशेषण-विशेष्यभाव)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (adverbial instrumental: especially)
राजसूयफलम्the fruit of the Rājasūya sacrifice
राजसूयफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजसूय + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः: राजसूयस्य फलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Budheśvara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Budheśvara liṅga being worshipped with orderly offerings; the pleased deity grants Budha the status of a graha; a calendar-marked Saumyāṣṭamī emphasizes the auspicious timing; yajña imagery appears as a symbolic backdrop (royal sacrifice paraphernalia).

Characters & Entities
Ś
Śiva
B
Budha (Mercury)
S
Soma
B
Budheśvara
S
Saumyāṣṭamī
R
Rājasūya

FAQs

Divine grace rewards sustained devotion, and tīrtha-worship can confer great sacrificial merit even without royal resources.

Budheśvara Liṅga in Prabhāsakṣetra, established by Budha (Soma’s son).

Worship Budheśvara vidhivat (according to injunction), with special emphasis on Saumyāṣṭamī, to obtain Rājasūya-level merit.

←Previous Verse
Next Verse→