Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi tīrthamāhātmyamuttamam | sarvapāpaharaṃ nṛṇāṃ puṇyaṃ devarṣisatkṛtam

Translation

自在天（Īśvara）说道：听着，噢天后（Devī）；我将宣说诸圣地渡口（tīrtha）至上的功德——清净神圣，为诸天与圣仙所敬奉，于人间能除尽一切罪垢。

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• तीर्थमाहात्म्यम्: the greatness of the tīrtha
• तीर्थमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तीर्थस्य माहात्म्यम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (हृ धातोः ण्वुल्/अच्-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सर्वाणि पापानि हरति)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• पुण्यम्: meritorious/holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• देवर्षिसत्कृतम्: honoured by divine sages
• देवर्षिसत्कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देवर्षि (देव + ऋषि; प्रातिपदिक-समास) + सत्कृत (सत् + कृत; कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवर्षिभिः सत्कृतम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara begins the discourse, addressing Devī: a solemn proclamation that the forthcoming tīrtha-mahātmya is supreme and sin-destroying, honored by gods and sages.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Devarṣi (gods and sages)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and knowing tīrtha-mahātmya is itself purifying, because tīrthas are divinely sanctioned means of removing sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces tīrtha-mahātmya broadly; named tīrthas follow immediately afterwards.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) is implicitly prescribed by “Listen, O Devī,” as the gateway to the teaching.