Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ययातिरुवाच । त्वया प्रोक्तं पुरा शंभुः कामबाण भयात्किल । वालखिल्याश्रमं प्राप्तो यत्र लिंगं पपात ह

Transliteration

yayātiruvāca | tvayā proktaṃ purā śaṃbhuḥ kāmabāṇa bhayātkila | vālakhilyāśramaṃ prāpto yatra liṃgaṃ papāta ha

Translation

耶耶提说道：你先前曾说，传闻湿婆（Śambhu）因惧迦摩之箭，来到婆罗吉利耶（Vālakhilya）诸仙的精舍——其处林伽坠落。

Word by Word

• ययातिः: Yayāti
• ययातिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ययाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रोक्तम्: was told
• प्रोक्तम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+√वच्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भावे (it was said/told)

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (formerly/earlier)

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कामबाण: Kāma’s arrow
• कामबाण: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कामबाण (प्रातिपदिक; काम + बाण)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समास (कामस्य बाणः); अत्र समासाङ्गं, भयात् इत्यनेन सह सम्बन्धः

• भयात्: from fear (of)
• भयात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• किल: indeed, it is said
• किल: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रसिद्ध्यर्थ/अनुश्रुत्यर्थ निपात (indeed/it is said)

• वालखिल्याश्रमम्: the Vālakhilya hermitage
• वालखिल्याश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्याश्रम (प्रातिपदिक; वालखिल्य + आश्रम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (वालखिल्यानाम् आश्रमः)

• प्राप्तः: having reached
• प्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+√आप्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे (having reached)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक सम्बन्ध (where)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पपात: fell
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थ निपात (emphatic/indeed)

Speaker

Yayāti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vālakhilyāśrama (Kāmeśvara narrative locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pulastya

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Śambhu) hastens toward a serene forest hermitage of the Vālakhilyas; behind him, Kāma with bow and flower-arrows; a liṅga is shown falling/being set down, marking the site.

Characters & Entities

• Yayāti
• Śambhu (Śiva)
• Kāma (Manmatha)
• Vālakhilya-āśrama
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites are often explained through divine narratives that connect cosmic events (like Kāma’s pursuit) to the manifestation of a liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The lead-in is to Kāmeśvara and the Vālakhilya āśrama setting where the liṅga’s fall is remembered.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it introduces the sthala-origin (utpatti) narrative.