Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
उचितज्ञो विवेकस्य निवासो गुणसागरः । न तदस्ति धरापृष्ठे नगरं ग्रामपत्तनम्
Transliteration
ucitajño vivekasya nivāso guṇasāgaraḥ | na tadasti dharāpṛṣṭhe nagaraṃ grāmapattanam
Translation
他洞知所宜，为明辨之所依，乃德行之海。于大地之上，没有一座城邑、村落或集镇不曾……
Word by Word
उचितज्ञःknower of propriety
उचितज्ञः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउचित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (उचितं जानाति)
विवेकस्यof discernment
विवेकस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
निवासःabode
निवासः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootनिवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समनाधिकरण (appositional epithet)
गुणसागरःocean of virtues
गुणसागरः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (गुणानां सागरः)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘that (thing/situation)’
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
धरापृष्ठेon the surface of the earth
धरापृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (धरायाः पृष्ठम्)
नगरम्city
नगरम्:
Karta (Subject complement in list/कर्ता)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चयार्थे (as item in list)
ग्रामपत्तनम्village and town/port-settlement
ग्रामपत्तनम्:
Karta (Subject complement in list/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक) + पत्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (ग्रामश्च पत्तनं च) समाहार-द्वन्द्व
Speaker
Nārada
Skanda Dialogue
Listener: Pāṇḍava
Visual Art Cues
Scene: A sweeping montage: across cities, villages, and market-towns, markers of dharma appear—wells, rest-houses, gardens, ghāṭas—each bearing the king’s emblem; the land looks orderly and prosperous.
Characters & Entities
I
IndradyumnaFAQs
Dharma expresses itself through discernment and widespread welfare—virtue is measured by consistent right action.
None directly; the verse broadly describes the king’s reach across settlements, preparing for later sacred-geography details.
None; it is a eulogy of character and governance.