Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते । शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः

Transliteration

tadaṃte yojanaśataṃ vāsukārṇava mucyate | śatayojanamātraḥ sa bhūmisvargastataḥ smṛtaḥ

Translation

越过其后，又有一百由旬，名为“婆苏吉之海”。自彼处起，又有一百由旬之地，被称念为“地上天界”。

Word by Word

• तद्: of that
• तद्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (समासपूर्वपद)

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• योजनशतम्: a hundred yojanas
• योजनशतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; द्विगु-समासः

• वासुक: O Vāsuka
• वासुक: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वासुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन (पाठानुसार; ‘वासुकार्णव’ इति समस्तपदपाठभेदः सम्भवः)

• अर्णवः: ocean
• अर्णवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• मुच्यते: is called / is released (i.e., is named)
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• शतयोजनमात्रः: measuring (only) a hundred yojanas
• शतयोजनमात्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (शतयोजनं मात्रं यस्य) विशेषण (सः इत्यस्य)

• सः: that (place)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• भूमिस्वर्गः: earthly heaven
• भूमिस्वर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक) + स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारयः (भूमौ स्वर्ग इव)

• ततः: thereafter/from there
• ततः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (from there/thereafter)

• स्मृतः: is known/said
• स्मृतः: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय-विशेषण (is said/considered)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vāsukārṇava; Bhūmi-svarga (Heaven-on-earth tract)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna

Visual Art Cues

Scene: A vast, dark-blue ‘ocean’ with nāga symbolism—Vāsuki as a colossal serpent presence beneath shimmering waters; beyond it, a radiant green-gold land labeled Bhūmi-svarga with flowering groves, hermitages, and luminous atmosphere.

Characters & Entities

• Nārada
• Vāsuki

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa elevates geography into theology—certain regions are praised as ‘bhūmisvarga’ due to their sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The regions named Vāsukārṇava and Bhūmisvarga are glorified as sacred zones on the route beyond Kedāra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears; the focus is on naming and praising sacred regions.