Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69
Devanagari script
इति वाक्यगुणानां च वाग्दोषान्द्विनव श्रृणु । अपेतार्थमभिन्नार्थमपवृत्तं तथाधिकम्
Transliteration
iti vākyaguṇānāṃ ca vāgdoṣāndvinava śrṛṇu | apetārthamabhinnārthamapavṛttaṃ tathādhikam
Translation
如是已说句义之德；今当谛听言语之十八过：所谓“无义”、“义不分明”、“离题偏转”、“过度繁赘”等等。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक (thus)
वाक्यगुणानाम्of the qualities of speech/sentence
वाक्यगुणानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वाक्यस्य गुणाः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
वाग्दोषान्faults of speech
वाग्दोषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक् (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वाचः दोषाः)
द्विनवeleven
द्विनव:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + नव (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण; द्विगु-समासः (द्वौ च नव च = 11)
शृणुhear
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अपेतार्थम्having the meaning departed (meaningless)
अपेतार्थम्:
Karma (Object—item in list/कर्म)
TypeAdjective
Rootअपेत (कृदन्त; √इ/√या with अप-; ‘gone away’) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (अपेतः अर्थः यस्य)
अभिन्नार्थम्having an undistinguished meaning (not distinct)
अभिन्नार्थम्:
Karma (Object—item in list/कर्म)
TypeAdjective
Rootअभिन्न (कृदन्त; √भिद्) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (अभिन्नः अर्थः यस्य)
अपवृत्तम्deviated/turned away
अपवृत्तम्:
Karma (Object—item in list/कर्म)
TypeAdjective
Rootअपवृत्त (कृदन्त; √वृत् with अप-)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so/likewise)
अधिकम्excessive/superfluous
अधिकम्:
Karma (Object—item in list/कर्म)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
Speaker
Satyavrata
Visual Art Cues
Scene: A formal enumeration scene: the teacher counts categories on fingers or with a rosary, while a scribe records the list of eighteen speech-faults; orderly, didactic atmosphere.
Characters & Entities
S
SatyavrataFAQs
Dharma is protected by guarding one’s speech—avoiding meaninglessness, confusion, digression, and excess that distort truth.
No holy place is praised here; the emphasis is on ethical communication.
No formal ritual; it begins a practical ‘discipline of speech’ by listing faults to be avoided.