Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी बुधस्तथा । शतानि पंच चत्वारित्रीणि द्वे चैकयोजनम्

Transliteration

bṛhaspateḥ pādahīnau vakrasaurī budhastathā | śatāni paṃca catvāritrīṇi dve caikayojanam

Translation

瓦克拉娑乌利（Vakrasaurī，行道曲折之土星）与布陀（Budha，水星）各自都比布里哈斯帕提（Bṛhaspati，木星）少四分之一。其量以“百”为序而说：五、四、三、二，最后为一由旬（yojana）。

Word by Word

• बृहस्पतेः: of Bṛhaspati
• बृहस्पतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पादहीनौ: two (that are) lacking a quarter
• पादहीनौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाद + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः तत्पुरुष (पादेन हीनौ) विशेषण (वक्रसौरी इति)

• वक्रसौरी: Vakra and Saurī (Mars and Saturn)
• वक्रसौरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वक्र + सौरी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः द्वन्द्व (वक्रः च सौरी च)

• बुधः: Budha (Mercury)
• बुधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise, also
• तथा: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयार्थक अव्यय (so/likewise/also)

• शतानि: hundreds
• शतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्या-विशेषण; (शतानि इति विशेष्ये)

• चत्वारि: four
• चत्वारि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्या-विशेषण

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्या-विशेषण

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; संख्या-विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• एकयोजनम्: one yojana
• एकयोजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक + योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (एकं योजनम्)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa framing)

Visual Art Cues

Scene: A sage points to a stepped numeric scale (hundreds descending: 500, 400, 300, 200, then 1 yojana) beside two planetary discs labeled Saturn (vakra path drawn as a looping curve) and Mercury (swift arc), both shown slightly smaller than Jupiter’s reference disc.

Characters & Entities

• Bṛhaspati (Jupiter)
• Vakrasaurī (Śani/Saturn)
• Budha (Mercury)
• Yojana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse reinforces that the universe is intelligible and measured, inviting contemplation of cosmic order as a form of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the passage is a cosmological enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides comparative and numerical measures.