Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 31
Devanagari script
सारजिज्ञासया तस्थावेकांगुष्ठः शतं समाः । ततः प्रोवाच तं दिव्या वाणी कात्यायन श्रृणु
Transliteration
sārajijñāsayā tasthāvekāṃguṣṭhaḥ śataṃ samāḥ | tataḥ provāca taṃ divyā vāṇī kātyāyana śrṛṇu
Translation
为求洞悉至要之精髓，他以一趾独立，平衡而住，历经百年。随后天启之声对他说：“迦底耶那，谛听。”
Word by Word
सार-जिज्ञासयाby the desire to know the essence
सार-जिज्ञासया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक) + जिज्ञासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सारस्य जिज्ञासा) — Instrumental: 'by/with the desire to know the essence'
तस्थौstood, remained
तस्थौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एक-अङ्गुष्ठः(he) with one thumb (as support)
एक-अङ्गुष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (एकः अङ्गुष्ठः) — 'one-thumbed/with one thumb (as support)'
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; संख्याविशेषणम्
समाःyears
समाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; 'years' (कालवाचक)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (adverb)
प्रोवाचsaid, spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः: प्र-
तम्to him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
दिव्याdivine
दिव्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (वाणी-विशेषण)
वाणीvoice
वाणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कात्यायनO Kātyāyana
कात्यायन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकात्यायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; नाम
श्रृणुlisten
श्रृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Suśravā (narrating Kātyāyana’s account)
Visual Art Cues
Scene: A lone sage (Kātyāyana) stands on one toe in a forested hermitage, body austere and radiant with tapas; above, an unseen divine presence manifests as luminous sound/ākāśa-vāṇī.
Characters & Entities
K
KātyāyanaD
Divyā Vāṇī (divine voice)FAQs
Sincere longing for dharma’s essence, supported by tapas and steadiness, draws divine guidance.
Not named in this verse; it narrates the preparatory austerity leading to a location-based instruction.
Tapas (austerity) is described—standing on one toe—though not presented as a general prescription for all.