Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः । मृत्युप्रकंपनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः

Transliteration

mahāhanurmahāgrīvo mahākālo jitāṃtakaḥ | mṛtyuprakaṃpano bhīmo ghaṃṭākarṇo mahābalaḥ

Translation

有摩诃哈奴（Mahāhanu）、摩诃格利婆（Mahāgrīva）、摩诃迦罗（Mahākāla）与吉檀多迦（Jitāntaka）；又有令死神战栗者（Mṛtyuprakampana）、怖畏者（Bhīma）、钟耳者（Ghaṇṭākarṇa）与大力者（Mahābala）——这些可畏的湿婆眷属，皆为其骇人的守护者。

Word by Word

• महाहनुः: one with a huge jaw
• महाहनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + हनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: महती हनुः यस्य सः

• महाग्रीवः: one with a huge neck
• महाग्रीवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ग्रीवा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: महती ग्रीवा यस्य सः

• महाकालः: Mahākāla
• महाकालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महान् कालः

• जित-अन्तकः: conqueror of Death
• जित-अन्तकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जित (कृदन्त, धातु √जि) + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: अन्तकं जितवान् यः सः

• मृत्यु-प्रकम्पनः: shaker of Death
• मृत्यु-प्रकम्पनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक) + प्रकम्पन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: मृत्योः प्रकम्पनः (causing death to tremble)

• भीमः: terrible
• भीमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• घण्टाकर्णः: one with bell-like ears
• घण्टाकर्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घण्टा (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: घण्टावत् कर्णौ यस्य सः

• महाबलः: very strong
• महाबलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: महद् बलं यस्य सः

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A procession of gaṇas with massive jaws and necks, some bearing skull-garlands, standing at the thresholds of Kāśī; Mahākāla’s presence is suggested as a dark-blue aura behind them; the air trembles as ‘Mṛtyuprakampana’ shakes the very concept of death.

Characters & Entities

• Kāśī (context)
• Śiva (implied)
• Gaṇas
• Mahākāla
• Antaka (Death)
• Ghaṇṭākarṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse magnifies Śiva’s protective power through his gaṇas—fear itself (even Death) is shown as subdued in the orbit of Dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, implicitly—these gaṇas function as protectors in the Kāśīkhaṇḍa’s sacred-topography narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a catalog of divine guardians and epithets.