Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2
Devanagari script
तापयन्दुःखसंघातं साधूनाप्याययन्रविः । उत्तरार्को महातेजाः काशीं रक्षति सर्वदा
Transliteration
tāpayanduḥkhasaṃghātaṃ sādhūnāpyāyayanraviḥ | uttarārko mahātejāḥ kāśīṃ rakṣati sarvadā
Translation
焚尽成堆的忧苦，滋养诸善士；日神以“乌塔拉尔迦（Uttarārka）”之大威光，恒常守护迦尸（Kāśī）。
Word by Word
तापयन्heating, causing to burn
तापयन्:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) → तापय (णिच्) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Present active participle: ‘heating’
दुःख-संघातम्mass/aggregate of sorrows
दुःख-संघातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + संघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
साधून्the good people, the virtuous
साधून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
आप्याययन्nourishing, gladdening
आप्याययन्:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + प्यै (धातु) → आप्यायय (णिच्) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Present active participle: ‘nourishing/refreshing’
रविःthe Sun
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
उत्तर-अर्कःUttarārka (a form/name of the Sun)
उत्तर-अर्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; रविः इति समानााधिकरण
महा-तेजाःof great splendor
महा-तेजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; विशेषण
काशीम्Kāśī (Vārāṇasī)
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Feminine, Accusative, Singular
रक्षतिprotects
रक्षति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Present, 3rd person, Singular
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Uttarārka (Arka-kuṇḍa)
Type: kund
Skanda Dialogue
Listener: ‘Suvrata’ interlocutor
Visual Art Cues
Scene: Sūrya as a blazing guardian above Kāśī, rays like a garland; dark forms of ‘duḥkha’ are scorched away while ascetics and devotees are bathed in warm light.
Characters & Entities
U
UttarārkaS
Sūrya (Ravi)K
KāśīFAQs
Divine power in Kāśī is portrayed as both purifying (burning sorrow) and sustaining (nourishing the righteous).
Uttarārka (associated with Arka-kuṇḍa) as a protective solar presence over Kāśī.
None directly; it states the deity’s ongoing protective and beneficent function.