Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 2
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Yajña (ordering power); prāṇa/vāk as functional deities
Chandas: Yajus-prose (enumerative litany)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रा॒णश्च॑ मेऽपा॒नश्च॑ मे व्या॒नश्च॒ मेऽसु॑श्च मे चि॒त्तं च॑ म॒ आधी॑तं च मे॒ वाक् च॑ मे॒ मन॑श्च मे॒ चक्षु॑श्च मे॒ श्रोत्रं॑ च मे॒ दक्ष॑श्च मे॒ बलं॑ च मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
prā́ṇaś ca me 'pānáś ca me vyā́naś ca me 'súś ca me cittáṃ ca ma ādhī́taṃ ca me vā́k ca me mánaś ca me cákṣuś ca me śrótraṃ ca me dákṣaś ca me bálaṃ ca me yajñéna kalpantām ||
Translation
愿我得持命之气（prāṇa），愿我得下行之气（apāna），愿我得遍行之气（vyāna），愿我得生命（asu）；愿我得心识（citta）与所习所学（ādhīta）；愿我得言语（vāk）与意念（manas）；愿我得眼（cakṣus）与耳（śrotra）；愿我得才能（dakṣa）与力量（bala）——愿这一切由祭祀（yajña）为我调和成就。
Padapatha (Word Analysis)
प्राणः । च । मे । अपानः । च । मे । व्यानः । च । मे । असुः । च । मे । चित्तम् । च । मे । आधीतम् । च । मे । वाक् । च । मे । मनः । च । मे । चक्षुः । च । मे । श्रोत्रम् । च । मे । दक्षः । च । मे । बलम् । च । मे । यज्ञेन । कल्पन्ताम् ।
Word by Word
प्राणःbreath; vital air (prāṇa)
प्राणः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
अपानःdown-breath; apāna
अपानः:
Kartā
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
व्यानःpervading breath; vyāna
व्यानः:
Kartā
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
असुःlife; vital principle
असुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
चित्तम्mind; consciousness
चित्तम्:
Kartā
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक; √चित्)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
आधीतम्established; set in order
आधीतम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootआ-√धा (धातु) → आधीत (कृदन्त)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
वाक्speech
वाक्:
Kartā
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
मनःmind
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Kartā
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
श्रोत्रम्ear; hearing
श्रोत्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दक्षःskill; ability; competence
दक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
बलम्strength
बलम्:
Kartā
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/through sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may (they) be fit/ordered; may they be properly arranged
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्पते)
Entities Mentioned
Y
YajñaP
PrāṇaA
ApānaV
VyānaV
VākM
Manas/CittaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes