Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 24

सृष्टिक्रमवर्णनम् / Description of the Sequence of Creation

Devanagari script

ख्यातास्ता जगृहुः कन्या भृग्वाद्यास्साधका वराः । ततस्संपूरितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Transliteration

khyātāstā jagṛhuḥ kanyā bhṛgvādyāssādhakā varāḥ | tatassaṃpūritaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Translation

那些声名远播的少女，被以婆利古为首的诸位成就圣仙迎为配偶。于是三界之中，凡动者与不动者，皆得充满，众生繁衍。

Word by Word

• ख्याताः: renowned
• ख्याताः: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; भृग्वाद्याः इति विशेषण

• ताः: those (girls)
• ताः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; कन्याः इत्यर्थे

• जगृहुः: took/seized
• जगृहुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कन्याः: maidens
• कन्याः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; ताः इति समानाधिकरण

• भृग्वाद्याः: Bhṛgu and others
• भृग्वाद्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (भृगुः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• साधकाः: practitioners/adepts
• साधकाः: Karta-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; भृग्वाद्याः इति विशेषण/समानाधिकरण

• वराः: excellent
• वराः: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; साधकाः इति विशेषण

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)

• संपूरितम्: filled/completed
• संपूरितम्: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + पूर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वम् इति विशेषण

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karta-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमास (त्रयः लोकाः); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वम् इति समानाधिकरण

• सचराचरम्: with moving and unmoving beings
• सचराचरम्: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास (चरं च अचरं च); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadyojāta

Shakti Dimension

Role: creative

Characters & Entities

• Bhṛgu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents creation as a dharmic, ordered unfolding: through the sages’ household life, beings arise and the worlds become populated, showing that righteous living can support spiritual accomplishment rather than oppose it.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In the Sṛṣṭikhaṇḍa, worldly order and lineage are portrayed as operating under Śiva’s cosmic governance; honoring Saguna Shiva through Linga worship sustains dharma, which in turn stabilizes society and supports seekers (sādhakas) on the path.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to uphold grihastha-dharma with daily Śiva-pūjā—especially japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and respectful remembrance of rishis/gurus—so worldly duties become a support for sādhana.