Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 73, Shloka 20
इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः
Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host
Devanagari script
सम्प्राप्यमहातेजायुद्धभूमिमरिन्दमः ।।।।स्थापयामासरक्षांसिरथंप्रतिसमन्ततः ।
Transliteration
samprāpya mahātejā yuddhabhūmim arindamaḥ | sthāpayāmāsa rakṣāṃsi rathaṃ pratisamantataḥ ||
Translation
那位大威光、能摧伏仇敌者抵达战场后，便令罗刹们环列其战车四周，结成护卫之圈。
Word by Word
सम्प्राप्यhaving reached
सम्प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Preceding action)
TypeVerb
Rootसम् + √प्राप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund): 'having reached'
महातेजाःthe very radiant one
महातेजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः—महत् तेजः यस्य (very radiant/energetic), विशेषणम्
युद्ध-भूमिम्the battlefield
युद्ध-भूमिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + भूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः—युद्धस्य भूमिः (battlefield)
अरिन्दमःtamer of enemies
अरिन्दमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः—अरिणां दमः (tamer of foes), उपाधि
स्थापयामासstationed/placed
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) [णिच् causative: स्थापय]
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative): 'caused to be placed/positioned'
रक्षांसिthe Rakshasas (troops)
रक्षांसि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
रथम्the chariot
रथम्:
Adhikarana (अधिकरण/Locational focus)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
प्रतिaround/towards
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध/Preposition-like)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअव्ययम्; दिशावाचक/परितः-अर्थे (towards/around)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Adhikarana (अधिकरण/Spatial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb: on all sides)
Context
Upon reaching the battlefield, he, the tamer of foes, highly energetic Indrajith, ranged the Rakshasas around the chariot.
Characters & Entities
I
IndrajitR
RākṣasasB
BattlefieldFAQs
It shows disciplined organization in war; in the Ramayana, discipline is admirable, but dharma still asks whether the cause is righteous.
Indrajit arrives at the battlefield and arranges his forces around his chariot.
Strategic competence and command—orderly deployment and preparedness.