Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 63, Shloka 6

दशरथस्य शोकानुचिन्तनं शब्धवेधि-दोषस्मरणं च

Daśaratha’s grief, karmic reflection, and the remembered ‘śabdavedhī’ misdeed

यदाचरति कल्याणि शुभं वा यदि वाऽशुभम्।तदेव लभते भद्रे कर्ता कर्मजमात्मनः।।2.63.6।।

yad ācarati kalyāṇi śubhaṃ vā yadi vā ’śubham | tad eva labhate bhadre kartā karmajām ātmanaḥ || 2.63.6 ||

吉祥的你啊,人所行之事,无论善恶,行者必得其果;此果由自身之业所生。

यत्whatever
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘whatever (deed)’
आचरतिdoes / performs
आचरति:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कल्याणिO auspicious lady
कल्याणि:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
शुभम्good (deed)
शुभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (यत् इति विशेष्यस्य विकल्पः)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
अशुभम्evil (deed)
अशुभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअ-शुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that (result)’
एवindeed / only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
लभतेobtains
लभते:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
भद्रेO gentle lady
भद्रे:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कर्ताthe doer
कर्ता:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (आचरति/लभते इत्यस्य कर्ता)
कर्मजम्born of action; result
कर्मजम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकर्म-ज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मणः जातम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; फलार्थे
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्तुः सम्बन्धः

O gentle auspicious lady! a man has to reap the fruit of his action, good or evil.

K
Kauśalyā

FAQs

Karma-niyama: the doer must experience the results of actions—good yields good, evil yields suffering—affirming moral order in the world.

Daśaratha instructs Kauśalyā, framing his present suffering as the fruit of past deeds.

Moral responsibility: accepting that one’s fate is tied to one’s own conduct.