Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 54, Shloka 26

भरद्वाजाश्रमप्राप्तिः

Arrival at Bharadvāja’s Hermitage and Counsel toward Citrakūṭa

Devanagari script

एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्।रमेत यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा।।।।

Transliteration

ekānte paśya bhagavann āśramasthānam uttamam | rameta yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā ||

Translation

尊者啊，请指示一处幽僻之地的上佳精舍所在，使毗提诃女——应享安适的阇那迦之女——得以安然欢住。

Word by Word

• एकान्ते: in solitude, in a secluded place
• एकान्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• पश्य: see, behold
• पश्य: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश्/दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative); परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• भगवन्: O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन (8th), एकवचन

• आश्रमस्थानम्: site of the hermitage
• आश्रमस्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: आश्रमस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; आश्रमस्थानम् इत्यस्य विशेषण

• रमेत: may enjoy, may delight
• रमेत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative adverb: 'where')

• वैदेही: Vaidehi (Sita)
• वैदेही: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• सुखार्हा: worthy of comfort
• सुखार्हा: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (सुखम् अर्हति इति/सुखस्य अर्हा); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; वैदेही इत्यस्य विशेषण

• जनकात्मजा: Janaka's daughter
• जनकात्मजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनक + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: जनकस्य आत्मजा); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; वैदेही इत्यस्य समानाधिकरण

Context

O revered one, Janaka's daughter (Sita) deserves comfort. Suggest a solitary and agreeable place for our hermitage where she can enjoy herself.

Characters & Entities

• Rāma
• Bharadvāja
• Vaidehī (Sītā)
• Janaka
• āśrama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes compassionate duty: even in renunciation, Rāma seeks a setting that protects Sītā’s well-being and dignity.

What is the narrative situation?

Rāma asks Bharadvāja to recommend a more secluded, suitable place to establish their hermitage.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s protective care (rakṣaṇa-bhāva) and sensitivity—balancing ascetic aims with humane comfort for Sītā.