Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 2, Shloka 17

यौवराज्य-प्रस्तावः

Proposal for Rāma’s Installation as Heir-Apparent

Devanagari script

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम्।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः।।2.2.17।।

Transliteration

iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandan nṛpā nṛpam | vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardanta iva barhiṇaḥ || 2.2.17 ||

Translation

他如此言说时，诸王欢然称颂其王，如孔雀见到载雨的巨大云团而高声鸣叫。

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणार्थक particle (quotative/thus)

• ब्रुवन्तम्: speaking (him)
• ब्रुवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शतॄ) ‘ब्रुवत्’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; object-qualifying participle

• मुदिताः: delighted
• मुदिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; विशेषण (of nṛpāḥ)

• प्रत्यनन्दन्: applauded/acclaimed
• प्रत्यनन्दन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + नन्द् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नृपाः: kings
• नृपाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• नृपम्: the king (Daśaratha)
• नृपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• वृष्टिमन्तम्: rain-bearing
• वृष्टिमन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वृष्टि + मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of mahāmegham)

• महामेघम्: a great cloud
• महामेघम्: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: महामेघ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महा + मेघ; कर्मधारय; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नर्दन्तः: crying/roaring
• नर्दन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नर्द् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘नर्दत्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (of barhiṇaḥ)

• इव: like
• इव: Upamana (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (comparative particle)

• बर्हिणः: peacocks
• बर्हिणः: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: बर्हिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

Having thus heard king Dasaratha speak, the kings acclaimed him with delight, like peacocks crying (in joy) to see thick clouds.

Characters & Entities

• Daśaratha
• Peacocks (barhiṇaḥ)
• Rain-cloud (mahāmegha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When a decision aligns with dharma and public welfare, it naturally draws harmonious consent from the community of leaders.

What is the narrative situation?

The assembled kings respond with enthusiastic approval to Daśaratha’s proposal.

Which character virtue is emphasized?

Collective discernment and supportive solidarity in a dharmic political act.