Shloka 51

The Procedure for Offering Piṇḍa (Funerary Rice-balls) — Gayā-māhātmya

Devanagari script

दिव्यंतरिक्षभूमिष्ठाः पितरो बांधवादयः । असंस्कृत मृता ये च तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ५१ ॥

Transliteration

divyaṃtarikṣabhūmiṣṭhāḥ pitaro bāṃdhavādayaḥ | asaṃskṛta mṛtā ye ca tebhyaḥ piṃḍaṃ dadāmyaham || 51 ||

Translation

奉献给居于天界、空际与大地的诸祖灵（Pitṛ），以及亲族等众，尤其是未受如法仪轨而亡者；我向他们一切奉上此 piṇḍa。

Word by Word

• दिव्य: divine (heavenly)
• दिव्य: विशेषण (Qualifier within compound)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/विशेषण-प्रयोगे अव्ययवत् पूर्वपद; समासपूर्वपदम् (qualifier in compound)

• अन्तरिक्ष: mid-region/sky
• अन्तरिक्ष: सम्बन्ध (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपदम्

• भूमि: earth
• भूमि: सम्बन्ध (Compound member)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपदम्

• स्थाः: abiding (in)
• स्थाः: कर्तृ (Karta/Subject; pitaro)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थ (कृदन्त/क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘standing/abiding’

• दिव्य-अन्तरिक्ष-भूमि-स्थाः: dwelling in heaven, mid-region, and earth
• दिव्य-अन्तरिक्ष-भूमि-स्थाः: विशेषण (Qualifier of पितरः)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य-अन्तरिक्ष-भूमि-स्थ (प्रातिपदिक; दिव्य + अन्तरिक्ष + भूमि + स्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वपूर्वक बहुपदसमासः (in heaven, mid-air, and earth)

• पितरः: the ancestors (pitṛs)
• पितरः: कर्तृ (Karta/Subject; recipients described)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• बान्धव-आदयः: relatives and others
• बान्धव-आदयः: कर्तृ (Karta/Subject; apposition to पितरः)
• Type: Noun
• Root: बान्धव-आदि (प्रातिपदिक; बान्धव + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (आदि-समास: ‘relatives and others’)

• असंस्कृताः: unpurified/without rites
• असंस्कृताः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ-संस्कृत (प्रातिपदिक; नञ् + संस्कृत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying मृता/ये)

• मृताः: dead
• मृताः: कर्तृ (Karta/Subject; ye)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त/क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘dead’

• ये: who
• ये: कर्तृ (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन

• पिण्डम्: piṇḍa offering
• पिण्डम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ददामि: I give
• ददामि: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada (in a śrāddha/ritual instruction context within Uttara-Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Pitaraḥ (Ancestors)
• Bāndhava (Kinsmen)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It expands the intention (saṅkalpa) of piṇḍadāna so the offering reaches all classes of ancestors and departed relatives, including those lacking proper funeral saṃskāras, emphasizing compassionate, inclusive Pitṛ-dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily ritual, it reflects bhakti through reverent remembrance and selfless offering—an act of gratitude and service (seva) to one’s lineage, performed with faith and right intention.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the correct designation of recipients during śrāddha/saṅkalpa and the technical act of piṇḍadāna directed to Pitṛs across realms, including special cases like asaṃskṛta-mṛta.