Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

Devanagari script

दधियुक्तं च यावान्नं तिलाज्यं शर्करान्विताम् । दर्भांबुक्षीरमुदितं प्राशनं प्रतिमासिकम् ॥ ८२ ॥

Transliteration

dadhiyuktaṃ ca yāvānnaṃ tilājyaṃ śarkarānvitām | darbhāṃbukṣīramuditaṃ prāśanaṃ pratimāsikam || 82 ||

Translation

每月应受用所规定的供食：大麦饭拌酸乳；芝麻拌酥油与糖；并按所说饮用库沙草（darbha）之水与牛乳——此即每月之行持。

Word by Word

• दधि-युक्तम्: mixed with curd
• दधि-युक्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष: 'दधिना युक्तम्' (mixed with curd)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• यव-अन्नम्: barley food
• यव-अन्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष: 'यवानाम् अन्नम्' (barley-food)

• तिल-आज्यम्: sesame ghee/oil
• तिल-आज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष: 'तिलानाम् आज्यम्' (sesame ghee/oil)

• शर्करा-अन्विताम्: with sugar
• शर्करा-अन्विताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शर्करा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्वि + इ धातु + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष: 'शर्करया अन्विता' (accompanied with sugar)

• दर्भ-अम्बु-क्षीरम्: milk (or water) with darbha-grass
• दर्भ-अम्बु-क्षीरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष (determinative): 'दर्भसम्बद्धम् अम्बु/क्षीरम्' (water/milk with darbha)

• उदितम्: declared/mentioned
• उदितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + इ (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त: 'said/declared'

• प्राशनम्: partaking (food)
• प्राशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्र + अश् (धातु) + ल्युट् (कृत्प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रियावाचक नाम (action noun): 'eating/partaking'

• प्रति-मासिकम्: monthly (each month)
• प्रति-मासिकम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति (अव्यय) + मासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अव्ययीभाव: 'प्रति मासम्' = monthly/each month

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames a pratimāsika (monthly) rule of sacred intake, showing how regulated, sattvic food and ritually purified substances (like kuśa-water and milk) support dharma and the discipline of vrata.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing regular, rule-based observance, it supports bhakti through niyama (devotional discipline): offering and partaking in a purified, restrained manner as an act of reverence rather than indulgence.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implicit: the verse gives a concise vrata-vidhi detailing what is to be consumed and how it is ritually qualified (e.g., kuśa sanctification), indicating applied dharma through injunction.