Adhyaya 83: The Slaying of Mahishasura’s Armies and the Final Death of Mahishasura

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये महिषासुरसैन्यवधो नाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः । ऋषिरुवाच— निहन्यमानं तत्सैन्यमवलोक्य महासुरः । सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥

如是，在《圣摩尔甘德耶大往世书》中，于萨瓦尔尼·摩奴万塔罗之段、《女神功德颂》（Devī Māhātmya）里，名为“诛灭摩醯沙阿修罗之军”（第八十二章）的一章至此结束。仙人说道：见自己的军队被屠戮，那大阿修罗——其统帅吉克舒罗（Cikṣura）——怒而出阵，欲与安比迦（Ambikā）交战。

Verse 2

स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरेऽसुरः । यथा मेरुगिरेः शृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥

战斗中，那阿修罗以箭如雨倾泻于女神——犹如雨云将甘霖倾注在须弥山之巅。

Verse 3

तस्य छित्त्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान् । जघान तुरगान् बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥

随后，女神仿佛仅以游戏之态便斩断了他成排的箭雨；又以神箭射倒群马，并射杀驾驭战车之御者。

Verse 4

चिच्छेद च धनुः सद्यो ध्वजं चातिसमुच्छ्रितम् । विव्याध चैव गात्रेषु छिन्नधन्वानमाशुगैः ॥

她立刻斩断了他的弓，也斩落了高举的战旗；继而以迅疾之箭贯穿其肢体——那弓已被截断之敌。

Verse 5

स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥

其弓已碎，战车已毁，战马被杀，御者亦亡；那阿修罗执剑持盾，径直冲向女神。

Verse 6

सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि । आजघान भुजे सव्ये देवीमप्यतिवेगवान् ॥

那极其迅捷者以锋利之剑斩击狮首，又击中女神的左臂。

Verse 7

तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन । ततो जग्राह शूलं स कोपादरुणलोचनः ॥

噢，诸王之欢悦者，她的剑触及其臂，便将之劈裂。随即他怒目赤红，抓起三叉戟。

Verse 8

चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः । जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥

随后那大阿修罗将其掷向光辉炽盛的婆陀罗迦梨，宛如太阳之轮自天坠落。

Verse 9

दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुंचत । तच्छूलं शतधा तेन नीतं स च महासुरः ॥

女神见那三叉戟疾冲而来，便放出自己的三叉戟；由此，那三叉戟被击碎为百段——那大阿修罗亦同被诛倒。

Verse 10

हते तस्मिन्महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ । आजगाम गजारूढश्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥

当那位强大的英雄、摩醯沙军的统帅被诛杀后，遮摩罗——摧碎诸天者——骑着大象前来。

Verse 11

सोऽपि शक्तिं मुमोचाथ देव्यास्तामम्बिका द्रुतम् । हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामास निष्प्रभाम् ॥

他也向女神掷出一柄标枪（śakti）；但安毗迦以迅疾的吽迦罗（huṃkāra）将其击落，抛在地上，光辉尽失。

Verse 12

भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः । चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥

见自己的标枪折断坠地，遮摩罗怒火中烧，掷出三叉戟；那也被她以箭矢斩裂。

Verse 13

ततः सिंहः समुत्पत्य गजकुम्भान्तरे स्थितः । बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥

随后狮子跃起，立于大象两鬓之间，与他——遮摩罗，这位高傲的诸天之敌——展开近身搏斗。

Verse 14

युधायमानौ ततस्तौ तु तस्मान्नागान्महीं गतौ । युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैरतिदारुणैः ॥

他们交战之际，二者遂自那象背落至地面，以极端的狂怒互相搏击，拳脚之势甚为可怖。

Verse 15

ततो वेगात्खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा । करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक्कृतम् ॥

随后，鹿之宿敌（狮子）迅疾腾空而起，俯冲而下，以爪猛击，斩落迦摩罗（Cāmara）之首。

Verse 16

उदग्रश्च रणे देव्याः शिलावृक्षादिभिर्हतः । दन्तमुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥

又有乌达格罗（Udagra）在战场上被女神之军以巨石、树木等物击杀；迦罗罗（Karāla）亦被牙齿、拳头与掌击所击倒。

Verse 17

देवी क्रुद्धा गदापातैश्चूर्णयामास चोद्धतम् । वाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥

女神震怒，以钉锤之击碾碎那狂妄者；又以 bhindipāla（标枪）劈裂婆湿迦罗（Vāṣkala），并以箭矢射倒昙罗（Tāmra）与安陀迦（Andhaka）。

Verse 18

उग्रास्यमुग्रवीर्यञ्च तथैव च महाहनुम् । त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥

三目至上女主（Parameśvarī）以其三叉戟诛杀乌格罗娑耶（Ugrāsya）、乌格罗毗梨耶（Ugravīrya）与摩诃诃奴（Mahāhanu）。

Verse 19

बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः । दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् । कालं च कालदण्डेन कालरात्रिरपातयत् ॥

她以剑将毗陀罗（Biḍāla）之首自其身躯斩下；又以箭矢将杜尔陀罗（Durdhara）与杜尔目迦（Durmukha）送往阎摩之所。并且，迦罗（Kāla）亦被迦罗罗夜（Kālarātri）以“时间之杖”击倒。

Verse 20

अग्रदर्शनमत्युग्रैः खड्गपातैरताडयत् । असिनैवासिलोमानमच्छिदत् सा रणोत्सवे । गणैः सिंहॆन देव्याः च जयक्ष्वेडाकृतोत्सवैः ॥

她以极其凶猛的剑击斩倒阿格拉达尔沙那，又在这场战斗的盛会中以剑斩落阿西洛摩——其时，女神的众伽那与她的狮子齐声高呼胜利，欢庆不已。

Verse 21

एवं संक्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः । माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामास तान् गणान् ॥

当他的军队如此被歼灭之时，摩醯沙阿修罗化作水牛之形，开始恐吓那些伽那众。

Verse 22

कांश्चित्तुण्डप्रिहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान् । लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्याञ्च विदारितान् ॥

有的被他以口鼻猛击；有的被他以蹄踢飞；有的被他以尾鞭击；还有的被他以双角撕裂。

Verse 23

वेगेन कांश्चिदपरान् नादेन भ्रमणेन च । निश्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले ॥

还有一些被他凭借疾速本身撞倒；一些被他以咆哮与旋转之势震倒；另一些则被他呼吸所生之风吹落在地。

Verse 24

निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सोऽसुरः । सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्बिका ॥

他击倒了普罗摩他众的军阵之后，那魔便冲上前去欲杀大女神之狮；于是安毗迦勃然震怒。

Verse 25

सोऽपि कोपान्महावीऱ्यः खुरक्षुण्णमहीतलः । शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चैश्चिक्षेप च ननाद च ॥

他亦勇力无比、怒火炽盛，以蹄搅动大地；又以双角掀抛巍峨群山直上虚空，并发出震天咆哮。

Verse 26

वेगभ्रमणविक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत । लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥

因他迅疾的旋转奔突，大地被震裂粉碎；而海洋被其尾击中，波涛暴起，漫溢四方。

Verse 27

धुतशृङ्गविभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घनाः । श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥

又有云团因其双角的震荡而碎裂成片；被他呼吸之风所驱，数百座山岳自天际坠落。

Verse 28

इति क्रोधसमाध्मातमापतान्तं महासुरम् । दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाकरोत् ॥

见那大阿修罗怒胀如狂、疾冲而来，旃提迦（Caṇḍikā）遂现忿怒之相，以求诛灭之。

Verse 29

सा क्षिप्त्वा तस्य वै पाशं तं बबन्ध महासुरम् । तत्याज माहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥

她将索套掷向他，缚住那大阿修罗。虽在大战中被缚，他仍舍弃其水牛之形。

Verse 30

ततः सिंहोऽभवत् सद्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः । छिनत्ति तावत्पुरुषः खड्गपाणिरदृश्यत ॥

他立刻化作狮子；正当安比迦（Ambikā）将要斩下他的头时，一名男子手执利剑忽然现身。

Verse 31

तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः । तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽभून्महागजः ॥

就在那时，女神以箭矢迅疾射倒那人——连同他的剑与盾一并击落；随即他又化为一头巨象。

Verse 32

करेण च महासींहं तं चकर्ष जगर्‍ज च । कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥

他用象鼻拖拽那头巨狮并发出咆哮；但在拖拽之际，女神以利剑斩断了他的象鼻。

Verse 33

ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः । तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥

随后，那大阿修罗又再度取了水牛之身；于是他继续震撼三界，连同一切动者与不动者。

Verse 34

ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पानमुत्तमम् । पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥

于是，世界之母旃提迦（Caṇḍikā）忿怒起来，一再饮下最上妙的甘露之饮；她放声大笑，双目赤红。

Verse 35

ननर्द चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदोद्धतः । विषाणाभ्यां चिक्षेप चण्डिकां प्रति भूधरान् ॥

那阿修罗也高声咆哮，沉醉于自身的力量与勇武，并以双角将群山掷向旃提迦（Caṇḍikā）。

Verse 36

सा च तान् प्रहितांस्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः । उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥

而女神以连绵箭雨将他掷来的群山击成尘粉，遂对他说话——那人因醉而喧嚣，言辞紊乱。

Verse 37

देव्युवाच गरज गरज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । मया त्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥

女神说道：“吼吧，吼吧，愚者，且再吼片刻——直到我饮下这蜜。待你在此被我诛灭，诸天不久便将欢呼咆哮（以示凯旋）。”

Verse 38

ऋषिरुवाच एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम् । पादेनाक्रम्य कण्ठे च शूलेनैनमताडयत् ॥

仙者说道：她如此说罢，便纵身跃起，跨乘在那大阿修罗之上，以足踏压，使其伏地，并以长矛刺击其颈。

Verse 39

ततः सोऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः । अर्धनिष्क्रान्त एवासीद् देव्याः वीर्येण संवृतः ॥

随后，虽被她的足踏所压制，他仍开始从自己的口中挣出；然而只挣出一半，便被女神之威力所遏止、所拘束。

Verse 40

अर्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः । तया महासिना देव्याः शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥

当那大阿修罗仍只半身显现、仍在奋战之时，女神以其大剑斩落其首，使之倒毙。

Verse 41

एवं स महिषो नाम ससैन्यः ससुहृद्गणः । त्रैलोक्यं मोहयित्वा तु तया देव्याः विनाशितः ॥

于是，那名为摩醯沙者被女神歼灭——连同其军队与一切盟党——在迷惑三界之后尽皆覆亡。

Verse 42

त्रैलोक्यस्थैस्तदा भूतैर्महिषे विनिपातिते । जयेत्युक्तं ततः सर्वैः सदेवासुरमानवैः ॥

随后，摩醯沙既已倒下，三界一切众生齐声宣告“胜利！”——包括诸天、阿修罗与人类。

Verse 43

ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत् । प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥

于是，代提耶全军哀号“呜呼！”而溃散灭亡；而诸神的所有众会则得至无上的欢喜。

Verse 44

तुष्टुवुस्तां सुरा देवीṃ सह दिव्यैर्महर्षिभिः । जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥

诸神与天界大圣仙一同赞颂那位女神；乾闼婆之主歌咏颂赞，阿普萨拉斯众则翩然起舞。