Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Kṛṣṇa Arrives at Kuṇḍina and Abducts Rukmiṇī

Rukmiṇī-haraṇa Prelude

पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् । चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥ स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: । जुष्टं स्‍त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥

puraṁ sammṛṣṭa-saṁsikta- mārga-rathyā-catuṣpatham citra-dhvaja-patākābhis toraṇaiḥ samalaṅkṛtam

国王命人将城中大道、商路与十字路口彻底清扫,并洒水净地,又以凯旋门般的彩饰门楼与五色旗幡装点全城。城中男女身着洁净无垢之衣,涂抹檀香等芬芳,佩戴项链、花鬘与宝饰;富丽的宅第皆弥漫着沉香(aguru)熏香的馥郁。

puramthe city
puram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
sammṛṣṭawell-swept
sammṛṣṭa:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam + mṛj (धातु) → sammṛṣṭa (कृदन्त, क्त)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with puram
saṁsiktawell-sprinkled
saṁsikta:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam + sic (धातु) → saṁsikta (कृदन्त, क्त)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with puram
mārga-rathyā-catuṣpatham(having) roads, lanes, and crossroads
mārga-rathyā-catuṣpatham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmārga (प्रातिपदिक) + rathyā (प्रातिपदिक) + catuṣpatha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; dvandva listing ‘roads, lanes, and crossroads’; qualifies puram
citravariegated, colorful
citra:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग) in compound; qualifier of dhvaja/patākā
dhvaja-patākābhiḥwith flags and banners
dhvaja-patākābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhvaja (प्रातिपदिक) + patākā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (collective), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Bahuvacana (बहुवचन)
toraṇaiḥwith archways/toranas
toraṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottoraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā, Bahuvacana
samalaṅkṛtamfully decorated
samalaṅkṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam + alaṅkṛ (धातु) → alaṅkṛta (कृदन्त, क्त)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with puram
srak-gandha-mālya-ābharaṇaiḥwith garlands, perfumes, wreaths, and ornaments
srak-gandha-mālya-ābharaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsrak (प्रातिपदिक) + gandha (प्रातिपदिक) + mālya (प्रातिपदिक) + ābharaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (collective), Tṛtīyā, Bahuvacana; instruments of decoration
virajaḥspotless, dust-free
virajaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvirajas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā, Bahuvacana (as qualifier agreeing with ambara-bhūṣitaiḥ)
ambara-bhūṣitaiḥadorned with garments
ambara-bhūṣitaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootambara (प्रातिपदिक) + bhūṣita (कृदन्त, क्त from bhūṣ धातु)
FormTṛtīyā, Bahuvacana; ‘adorned with garments’; agrees with implied instruments
juṣṭamfrequented, thronged
juṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjuṣ (धातु) → juṣṭa (कृदन्त, क्त)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with puram
strī-puruṣaiḥby women and men
strī-puruṣaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक) + puruṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (collective), Tṛtīyā, Bahuvacana
śrīmad-gṛhaiḥwith splendid houses
śrīmad-gṛhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśrīmat (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā, Bahuvacana
aguru-dhūpitaiḥperfumed with aguru incense
aguru-dhūpitaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaguru (प्रातिपदिक) + dhūpita (कृदन्त, क्त from dhūp धातु)
FormTṛtīyā, Bahuvacana; ‘fumigated with aguru’; qualifies śrīmad-gṛhaiḥ

When earthen roads are sprinkled with water, the dust settles down and the road becomes smooth and firm. King Bhīṣmaka thoroughly prepared for the great wedding, setting the scene for Lord Kṛṣṇa’s triumphant abduction of beautiful Rukmiṇī-devī.

K
Kṛṣṇa
R
Rukmiṇī

FAQs

It describes the city as swept and sprinkled, with streets and crossroads cleaned, decorated with flags, banners, and toranas, and filled with well-adorned people; homes are perfumed with aguru incense.

He is setting the scene for the divine wedding events around Rukmiṇī and Kṛṣṇa, showing the auspicious, celebratory, and culturally sacred atmosphere of the occasion.

By cultivating external and internal cleanliness, creating a sattvic, devotional environment (order, purity, fragrance), and preparing one’s home and mind as a welcoming place for remembrance and worship of the Lord.